Sepedi FAL P2 Nov 2023 MG_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KREITI YA 12 SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL) LEPHEPHE LA BOBEDI (P2) DIBATSELA 2023 TLHAHLO YA GO SWAYA MEPUTSO: 70 Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 13. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 2 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA A: PADI POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe 1.1 SETSOPOLWA SA A 1.1.1 Ntshwarele ke moratho wa Kgoši Ntweleng/bana ba motho. (1) 1.1.2  Mohumagadi wa Kgoši Ntweleng o ya gagabo.  Gagabo mohumagadi ba mo kgopela gore a tle le monna wa gagwe.  Kgoši o palelwa ke go ya gabomosadi. (TŠE PEDI fela). (2) 1.1.3 Ntshwarele/Sefatamollo.  Ntshwarele/Setafamollo o lwantšha bogoši bja Mmatshepho ka ge a sa nyake go bušwa ke mosadi. (2) 1.1.4  Ke lehu la kgoši Ntweleng.  Kgoši Ntweleng le Mmatshepo ga ba na le ngwana wa mošemane.  Ntshwarele ga a nyake go bušwa ke mosadi. (TŠE PEDI fela). (2) 1.1.5  Go bolelwa ka kgoši.  Go bolelwa ka mošate.  Batho ba otlwa ka go tlengwa senkolonkotana. (3) 1.1.6  Moanegi o re anegela ka bohlokwa bja ngwana wa mošemane ka mošate.  Moanegi o re utollela ditaba ka poledišano magareng ga mmaditsela le bakgomana ba kgoši Ntweleng. (2) 1.1.7 Go tšhungwa ga ntlo ya Sefatamollo. (1) 1.1.8 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.  Mmatshepho a ka no se boe gagabo.  Mmatshepho a ka hwetša thušo ya go mo sokolla letheka. (E TEE fela). (1) 1.1.9 Nkgotlelele  Ba mo kgotlelele ka mafokodi a seemo sa gagwe. Sefatamollo  O fata/hlola ntwa motseng wa Kgoši Ntweleng. (2) 1.1.10 Motho a se ke a baka dilo tšeo e sego tša gagwe.  Sefatamollo o baka bogoši bja Nkgotlelele gomme o fetša a fišeditšwe motse. (2) LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 3 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya 1.2 SETSOPOLWA SA B 1.2.1 Sefatamollo o thulana le Mahlatsemang ge a re a tšee morwedi le ngwana wa morwedi ba mo tšwele ka kgoro. (1) 1.2.2 Ga a na le tlhompho/O na le lenyatšo.  O bolela le Mahlatsemang ka bogale le go mo kgadimola. O tšhaba nnete.  O a ikgalefiša ge a ekwa gore Mahlatsemang o mmotša nnete. (4) 1.2.3 Go ikgalefiša. (1) 1.2.4 Thibathibetša, morwedi wa Mahlatsemang o belege ngwana wa lehwepe. (1) 1.2.5  Ke go utolla semelo sa Sefatamollo sa lenyatšo.  Ke go tšwetša ditiragalo tša go gana ga Sefatamollo go amogela Nkgotlelele motseng. (2) 1.2.6 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.  Ba ka feleletša ba elwa ka diatla.  Mahlatsemang a ka feleletša a rakilwe motseng. (2) 1.2.7 Megabaru (1) 1.2.8 Wa pefelo/ntwa.  Sefatamollo o befedišwa ke ge Mahlatsemang a gana go sepela le Nkgotlelele. (2) 1.2.9 Ee Nkgotlelele o feleletša e le kgoši ka ge bo mo swanetše. (1) 1.2.10 Leina la puku ke Kgati ya Moditi.  Diteng tša puku di mabapi le tatelano ya bogoši go ya ka kgati. (2) [35] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 4 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC Mphahlele 2.1 SETSOPOLWA SA C 2.1.1 Setšene Makhado ke tatago Mukhabudi/Mukhabudi ke morwa wa setšene Makhado/Morwa le tate. (1) 2.1.2 Mukhabudi ke motho yo bohlale.  O kgona dithuto ka moka. Mmaphefo o na le mona.  Ge Mukhabudi a atlega dithutong tša gagwe o re o kopišitše. (4) 2.1.3  Mashudu o tšea bana ba gagwe o ba iša go rakgadi'a bona Maphefo gore a dule le bona.  Mashudu o ya go dula le Meisie. (2) 2.1.4  Go bolelwa ka sekolo.  Go bolelwa ka Dipalo, Thutabodumedi le Dipolelo.  Go bolelwa ka barutiši.  Go bolelwa ka setšene.  Go bolelwa ka agente. (TŠE NNE fela). (4) 2.1.5  Moanegi o anega ka tsela yeo Mukhabudi a šomago gabotse dithutong tša gagwe.  Moanegi o tšweletša semelo sa rakgadi Mmaphefo bjalo ka motho wa pelo ye mpe. (2) 2.1.6 Ge Meisie a gana go dula le bana ba Mashudu. (1) 2.1.7 Meisie o raka Setšene Makhado. (1) 2.1.8 Go be go sa letelwa gore bana ba Mashudu ba ka atlega bophelong go ya le ka moo ba bego ba hlorišwa/nyatšwa ka gona. (1) 2.1.9 Motho ga a nyatšwe ka lebaka la maemo a gagwe.  Mukhabudi le Lefuno ba be ba nyatšwa ke batho ka lebaka la go hlokofalelwa ke motswadi wa bona, mafelelong bana bale ba atlega, e ba dingaka. Tšhiwana ye e sa hwego e leta monono/Kgotlelelo e tswala katlego.  Mukhabudi le Lefuno ba kgotleletše ditlaišo maphelong a bona mafelelong ba atlega. (TŠE PEDI fela). (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 5 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya 2.2 SETSOPOLWA SA D 2.2.1  Basi o roga Mukhabudi.  Bobedi ba fošana ka matswele ebile ba ragana ka meletse. (2) 2.2.2  Mukhabudi o itia Basi.  Basi le Mukhabudi ba a lwa.  Bašemane ba ba nago le bona ba bogetše ntwa. (3) 2.2.3 Mmaphefo  Ga a dumele gore go na le se sebotse seo bana ba Mashudu ba ka se dirago. (2) 2.2.4 Thulano/Kgakgano  Basi o hlapaola Mukhabudi.  Basi le Mukhabuidi ba a lwa. (3) 2.2.5 A pefelo. (1) 2.2.6 Wa ntwa.  Mukhabudi o lwa le Basi. (2) 2.2.7 Lehufa (1) 2.2.8 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.  Ntwa ya Basi le Mukhabudi e ka hlola go hloka phedišano ye kaone magareng ga Meisie le Mashudu. (1) 2.2.9  Leina la puku ke Dilo tšela ke batho.  Maphefo o be a bitša Mukhabudi le Lefuno ‘dilo tšela’.  Mukhabudi le Lufuno ba be ba nyatšwa ka lebaka la bošuana bja bona, eupša mafelelong ba a atlega, ke dingaka. (2) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 6 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke 3.1 SETSOPOLWA SA E 3.1.1 Motswadi wa Tlhakolane. (1) 3.1.2  Go hlahla babadi gore ba itemogele seemo sa Lehlanye a bolela a nnoši.  Go tšweletša maikutlo a Lehlanye a letšhogo ge a ekwa Namele a dumediša. (2) 3.1.3 Tlhakolane ke ngwana wa go hloka tlhompho.  O tšea tšhelete ya Lehlanye ka ntle le tumelelo.  O rekiša leruo la tatagwe ntle le tumelelo ya gagwe. (3) 3.1.4 Ditiro tša Tlhakolane di gopotša Lehlanye gore o nyetše mmagwe ka ngwana yo e sego wa gagwe. (1) 3.1.5 Bobodu  Go tšwafa ga Namele go mo dira gore a dire segwera le bana ba sekolo. (2) 3.1.6 Namele  Ditiragalo tša papadi di theilwe godimo ga gagwe. (2) 3.1.7 Ee  Baanegwa ga se ba bantši, ke Lehlanye le Namele.  Ditšhupasefala di šomišitšwe go thibela ditšhitišo/go hlahla babadi.  Lefelo la ditiragalo ke lapeng/kgorong.  Poledišano ya Namele le Lehlanye ga se ye telele. (TŠE THARO fela). (3) 3.1.8 Thulanogare Lehlanye o nyaka go tseba tatagoTlhakolane eupša o tšhaba go botšiša mosadi wa gagwe ka lebaka la gore o tla re o a mo kodutla. (2) 3.1.9  Babadi ba tseba gore Namele o biletšwa eng kantorong ya hlogo ya sekolo, go šutišetšwa sekolong se sengwe mola yena a sa tsebe.  Babadi ba tseba gore Theepe o romile batho go nyala Lefagwana mola yena a sa tsebe. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 7 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya 3.2 SETSOPOLWA SA F 3.2.1  Barutwana ba lla ka la gore barutiši ga ba ba rute.  Go kgalwa barutiši ka maitshwaro a bona go barutwana.  Go laelwa barutiši go ngwala mangwalo a go ikana gore ba ka se sa ratana le barutwana. (TŠE PEDI fela). (2) 3.2.2 Morwadihlare ke motho wa go se kwešiše.  Ba rera go reka/gokagoketša Morwadihlare ka bjala le nama. (2) 3.2.3 Pele nako ya kopano e fihla. (1) 3.2.4 Phekgogo  Namele le Theepe ba lemoga gore komiti e lemogile sephiri sa bona. (2) 3.2.5 Tikologo ya Sebjalebjale.  Go bolelwa ka sekolo.  Go bolelwa ka mabotlelo a bjala bja Sekgowa.  Go bolelwa ka tšhelete (R50).  Go bolelwa ka pilisi ya seokobatši. (TŠE THARO fela). (4) 3.2.6  Ke go utolla semelo sa Morwadihlare sa gore ga se motho wa go kwešiša ka pela.  Ke go utolla maikutlo a Namele le Theepe a go bontšha go tšhoga kopano ya komiti.  Ke go tšwetša tiragalo ya go loga maano a go tlo jabetša Morwadihlare. (3) 3.2.7  Babadi ba be ba letetše gore Namele o tla rakwa mošomong eupša o šuthišetšwa sekolong se sengwe. (1) 3.2.8 Barutiši ga ba swanela go ba le dikamano tša segwera le barutwana.  Namele o gwerane le barutwana mafelelong ba mo šomiša go tšweletša dikgahlego tša bona. (2) [35] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 8 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – Phillip Mothupi 4.1 SETSOPOLWA SA G 4.1.1 Pulane ke morwedi wa Setongwane/Setongwane ke tatagoPulane. (1) 4.1.2  Go utolla maikutlo a Nkareng a pefelo.  E hlahla babadi ka tikologo ya ditiragalo tša Nkareng le Setongwane. (2) 4.1.3 Nkareng o tšwelela e le mosadi wa go hlompha mošomo wa gagwe.  O omanya Setongwane ge a mo tsoša mola a tseba gore o ya mošomong. (2) 4.1.4 Pulane  Ditiragalo tša papadi di theilwe godimo ga gagwe. (2) 4.1.5 Thulanontle  Nkareng o befelelwa Setongwane ge a mmotša gore Pulane o swanetše go ya komeng. (2) 4.1.6 Ee  Baanegwa ga se ba bantši, ke Setongwane le Nkareng.  Ditšhupasefala di šomišitšwe go hlahla babadi.  Poledišano gare ga Setongwane le Nkareng ga se ye telele. (3) 4.1.7 Setongwane o lemošitšwe ke Phafana gore Pulane o godile o swanetše go ya komeng. (1) 4.1.8 Setongwane o rera go iša Pulane komeng mola yena a sa tsebe. (1) 4.1.9 Wa pefelo  Nkareng o befedišwa ke ge Setongwane a re Pulane o swanetše go ya komeng. (2) 4.1.10 Batswadi ba be le maikarabelo go bana ba bona.  Batswadi ba Pulane ba mo rekišiša bjala sebakeng sa go ithuta.  Batswadi ba Pulane ga ba swariše Phafana morago ga gore a kate morwedi wa bona. (2) LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 9 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya 4.2 SETSOPOLWA SA H 4.2.1  Go Pulane - di laetša maikutlo a go kwa bohloko.  Go Setongwane – di laetša maikutlo a pefelo. (2) 4.2.2  Pulane o rekišetša Phafana bjala.  Phafana o kata Pulane. (2) 4.2.3 Setongwane ga a botho.  O kgadimola Pulane. (2) 4.2.4 Tikologo ya sebjalebjale. (1) 4.2.5 Wa kgakanego.  Mmagwe ga a mo thuše mathateng ao a nago le ona. (2) 4.2.6 Kgakgano  Phafana o amogile Pulane bokgarebe bja gagwe. (2) 4.2.7  E re utollela semelo sa bogale bja Setongwane go Pulane.  E re utollela maikutlo a Pulane a kgakanego ge a lla.  Ke go tšwetša pele ditiragalo tša Pulane ge a leka go bolela le Setongwane ka seo Phafana a mo dirilego sona. (3) 4.2.8 Babadi ga se ba letela gore Nkareng a ka swarwa a išwa kgolegong. (1) 4.2.9 Go lemoša babadi ka tlhorišo ya bana.  Taba ya gore go šomišwe ngwana go rekiša bjala sebakeng sa gore a ithute. (2) PALOMOKA YA KAROLO YA B: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 10 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA POTŠIŠO YA 5: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo 5.1 'MOPUTSO WA MOLWELANNETE' – JRL Rafapa SETSOPOLWA SA I 5.1.1 Mahwelereng (1) 5.1.2 Ke bašomimmogo. (1) 5.1.3  O tšweleditše lefelo, ke Mahwelereng.  Molwantšhwa ke Tšhabarebone.  Bothata ke bohodu motseng. (3) 5.1.4 Leina la kanegelokopana ke 'Moputso wa molwelannete'.  Tšhabarebone o atlega dinyakišišong tša melato ya seteišene sa maphodisa sa Mahwelereng. (2) 5.1.5 Monna wa bogale/boikgafo.  O ikgafela go fediša bosenyi.  O ikgafela go phethagatša molao. (3) 5.1.6  Totompana o tšewa ke maphodisa a Lebowakgomo.  O amogwa yunifomo.  O theošwa maemong a gagwe a mošomo. (3) 5.1.7 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.  Tšhabarebone a ka hlatlošwa mošomong. (1) 5.1.8  Go utolla semelo sa Labuschagne gore ke motho yo bogale.  Go utolla maemo a bosenyi ka Labuschagne le Tšhabarebone. (2) 5.1.9 Aowa  Mongwadi ga se a fega mmadi gobane mafelelong a kanegelokopana Totompane o lahlegelwa ke mošomo.  O ahlolelwa bophelo ka moka kgolegong. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 11 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya 5.2 'NKA ITOMA SEJABANA' – MJ Tauatsoala SETSOPOLWA SA J 5.2.1 (a) C/Lesogana la mabjoko. (b) A/Mosadi wa mona/lehufa. (c) B/Mosadi wa lerato le kagišo. (3) 5.2.2 Kanegelo ya semaka ya go lebana le leago.  Go bolelwa ka maitshwaro a batho gore ba swanetše ba be le botho. (2) 5.2.3 Leina la kanegelokopana ye ke 'Nka itoma sejabana'.  Mmantwa o bolela gore Kgotlelelo a ka se atlege ge yena a sa phela. (2) 5.2.4 Mmantwa  O lwantšha kgatelopelo ya Kgotlelelo. (2) 5.2.5 (a) Kgotlelelo  O kgotlelela bošoro bjo Mmantwa a mo dirago bjona. (b) Mmantwa  O lweša ba lapa la gaMasoga. (2) 5.2.6 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.  Mmantwa le ba lapa la gaMasoga ba ka logelana maanomabe.  Malapa a mabedi a a ka boelana. (E TEE fela). (1) 5.2.7 Mona le lehufa di ka tlišetša motho madimabe.  Mmantwa o feleletša a hwile lehlakore mola ngwana wa gagwe a hlakane hlogo. (2) 5.2.8 Aowa  Mmadi o a tseba gore Mmantwa o kgopela tshwarelo go ba gaMasoga.  Ba gaMasoga ba amogela tshwarelo.  Letšwa le a tlemollwa. (3) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA C: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 12 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA D: THETO DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe POTŠIŠO YA 6 6.1 'NGWATO' – RM Mogashoa 6.1.1  Fomula ya matseno. (Kgomo e a tsha.)  Boitsebišo (E gangwa ke ye papadima ye naka lehubedu,) (2) 6.1.2 O tšweletša seswantšho sa ntwa. (1) 6.1.3 Poeletšothomi (1) Ke ... Ke ... (1) Poeletšogare (1) … naka … … naka ... (1) 6.1.4  Sereto se bopilwe ka ditemanatheto tše 6.  Methalotheto ke ye 39.  Methalotheto ke ye mekopana, ya magareng le ye metelele. (3) 6.1.5  Ditoro tša go nyamiša.  Ba emetše polelo yeo e tšwago go kgoši. (2) 6.1.6 A lethabo  Sereti se thabišwa ke ge a tseba gore o tiile ga a kgwathwe ke selo. (2) 6.1.7 (a) Bahlokomedi (b) Basenyi (2) 6.1.8 Kelelothalo/entšampmente  Go tšwetša pele kgopolo ya gore mosadi wa lekgowa ga a kgwathwe, ka gore ge o mo kgwathile o obile molato. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 13 DBE/Dibatsela 2023 NSC – Tlhahlo ya go swaya 6.2 'AFRIKA, NAGASELLO' – P Mamogoba 6.2.1 Se na le methalotheto ye 14. (1) 6.2.2 (a) Modimo (1) (b) Lewatle (1) (c) Meetse a mantši. (1) 6.2.3  Ke naga ye re e filwego ke Modimo.  E dikologilwe ke mawatle a mabedi. (2) 6.2.4 Morumokwanotshadi (1) 6.2.5 Potšišoretoriki  E gatelela bohumi bja Afrika/E gatelela khumo ya Afrika. (2) 6.2.6  Afrika ke naga ye kgolo ye e tletšego ka mahumo.  Le ge go le bjalo Afrika e atetšwe ke mohlako. (2) 6.2.7 Namane bohloko go baba kae//o lla sa mogolodi nong ya mahlomola?  Se kgaoganya mothalotheto wa 10 ka dikarolometara tše pedi. (2) 6.2.8  Moreti o duma ge Afrika e ka boela go beng ba yona.  Badudi ba dule ba iketle nageng ya bona. (2) 6.2.9  Afrika ke naga ya go huma.  Maafrika ga ba ipshine ka lehumo la naga ya bona. (2) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA D: 35 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 70 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe