Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2018
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I
SISWATI HOME LANGUAGE: PAPER I
MARKING GUIDELINES
Sikhatsi: 3 Emahora Emamaki: 100
These marking guidelines are prepared for use by examiners and sub-examiners,
all of whom are required to attend a standardisation meeting to ensure that the
guidelines are consistently interpreted and applied in the marking of candidates'
scripts.
The IEB will not enter into any discussions or correspondence about any marking
guidelines. It is acknowledged that there may be different views about some
matters of emphasis or detail in the guidelines. It is also recognised that,
without the benefit of attendance at a standardisation meeting, there may be
different interpretations of the application of the marking guidelines.
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Skip to contentMemorandum 










Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Memo
IEB Grade 12 Siswati HL Paper 1 memorandum from the 2018, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Publisher: IEB
Siswati HL · Grade 12 · 2018. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Paper
- 1
- Publisher
- IEB
- Curriculum
- IEB
- Pages
- 7
- File size
- 143.9 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 7
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-2 kula-7
MARKING GUIDELINES
1.1 THEKSTHI A
1.1.1 Imphahla/tikhova letishisiwe.
1.1.2 A: Ngekumenyanya.
1.1.3 Kuhola imali lenyenti.
1.1.4 Kati/Mangobe.
1.1.5 Sabelo abemncane kuTsabedze – Hamba uyewukhulakhula,
usanuka lubisi.
1.1.6 Atewatiwa kahle ligama lakhe lelisemtsetfweni/khona bate-
wumbamba kahle nangabe abaleke emsebentini.
1.1.7 Sinongo senkhulumo. Sisho kukhuluma intfo lengemanga lan-
gazange abe liciniso nanini.
1.1.8 Ayemukeleki ngobe itsintsa imiva yalabasikati ngatsi bona babantfu
labakhalela lite.
1.1.9 Abesho kutsi njengobe atawumsita amnike umsebenti, naye Sabelo
kumele amsite ngekumnika imali, kulesikhatsi labaphila kuso sekute
intfo yamahhala.
1.1.10 Inhlitiyo beyibuhlungu kakhulu, ngobe Sabelo akawutfolanga um-
sebenti.
1.1.11 Umsebenti akusilo liphalishi, ngobe lona kulula kulidla, umsebenti
ulukhuni.
1.1.12 Yebo kuyenteka, bakhona bantfu labafuna imali kute bakucashe/
umsebenti uyindlala njengato tikhatsi taboSabelo.
1.2 THEKSTHI B
1.2.1 Tikhula tibe ngumtfunti nakushisa lilanga./Tibamba umoya kutsi un-
gawisi takhiwo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
1.2.2 Ancibilikisa kudla kwetitjalo kute timphandze tikumunye malula.
1.2.3 Kungetfwala ngalo umcuba wekuvundzisa umhlaba walapho kuh-
lanyelwa khona tihlahla./Kungatfalwa ngalo umhlaba lovundzile
kwengeta umhlaba wa lapho kuhlanyelwa khona tihlahla. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.)
1.2.4 Lusha lufundza kutsi kubalulekile kuhlanyela tihlahla nangabe
tingekho lapho luhlala khona./Nalungenamsebenti lungashusha
ngekuhlanyela tihlahla./Tihlahla tibalulekile emmangweni kuletsa
umtfunti njll. (Naleminye imibono yemukelekile.)
1.2.5 Kumele bakhe emanti batitselele kute tingafi./Natisetincane kumele
batimbonye tingashiswa lilanga. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.)
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-3 kula-7
MARKING GUIDELINES
SIGABA B SIFINYETO
UMBUTO 2
Nankha emaphuzu laveta loko lokwaphatsa Veli kabuhlungu kuletheksthi. Bahlolwa ku-
mele bawetfule ngendlela yetindzima lamaphuzu.
• Nakutfweswa ticu enyuvesi yaboVeli, weva buhlungu akhumbula kutsi bekufanele kutsi
unina abekhona atewumbona kutsi sewucedzile.
• Weva buhlungu nabona unina asentelwe sihonca setindvwangu letimhlophe asabonwa
bonesi kuphela.
• Nakufika sitfunywa sitewulandvula sigulane, lesingunina.
• Natfola unina acimetile, abamba sandla sakhe lebesesibandza nco. Veli wacabanga
kutsi sewuhambile. Wasicabula.
• Nabita unina kutsi baye ekhaya, amtjela nekutsi uphumelele etifundvweni takhe.
• Ngalesikhatsi unina etama kukhuluma kodvwa livi lingaphumi kahle.
• Kuphuma kwemphefumulo, lapho tindzebe taLaNdwandwe tivaleka khona.
(Bahlolwa batawufinyeta ngetindlela letehlukene. Bemukelekile nababhala emaphuzu la-
setheksthini.)
IRUBHRIKI YEKUMAKA SIFINYETO:
• Emaphuzu labalulekile, langenamaphutsa, umhlolwa unikwa limaki linye, ephuzwini
ngalinye = 7 emamaki.
Nakunemaphutsa lamatsatfu ephuzwini ngalinye, umhlolwa ulahlekelwa limaki linye.
• Bahlolwa banikwa emamaki lamatsatfu elulwimi, nangabe lungenamaphutsa.
i.e. 3 + 7 = 10.
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-4 kula-7
MARKING GUIDELINES
SIGABA C TINKONDLO
UMBUTO 3 INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
Sitimela
3.1 Iphethini yetindzima tenkondlo ihlelekile ngobe tonkhe tindzima tinemigca
lemine.
3.2 B: Silinganisamcondvo.
3.3 Live lelisekhaya eZulwini lapho kutsi kuyohlala kujatjuliwe njalo.
3.4 Imvumelwanosicalo.
3.5 Ucinisile sonkondlo ngobe kutsi kungefika kufa, bantfu betfuke batfutfume-
le.
3.6 Kufa kuyintfo lehlanganisa bantfu labehlukahlukene/kuhlanganisa imindeni,
njll. (Imibono lenembako yemukelekile.)
3.7 Sitimela lesetayelekile sigitjelwa kujatjuliwe, kantsi lesishiwo kulenkondlo
sisho kufa lokutsatsa bantfu bangakalindzeli, tihlobo tisale tikhala/
lesetayelekile siyalindzelwa, sifika ngesikhatsi lesatiwako kantsi lesi le-
sishiwo ngusonkondlo, sifika nobe kunini, asilindzelwa ndzawo njengalesi
lesetayelekile lesilindzelwa esiteshini.
UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
EMAKHANGALA: C. TSABEDZE (UMHLELI)
Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule ngawo.
4.1 Asikhulume Ndvodza – M. S. Magagula
4.1.1 Kwakusifanele singemadvodza kutsatsa bafati ngekutsandza;
bantfwana singabali.
4.1.2 Kumuntfutisa/Sihabiso.
4.1.3 Bayahlela/Bahlela umndeni./Basebentisa tintfo tekuvikela, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
4.1.4 Bafati abasatsatfwa ngekutsandza, sekulandzelwa simodeni./
Bantfwana sebayabalwa kutsi kutfolwa bangaki kute bakhone kon-
dliwa njengobe tintfo setidula kangaka, njll. (Naleminye imibono le-
nembako yemukelekile.)
4.1.5 Luchumanosicalo.
4.1.6 Isizura/sidvonsamoya.
4.1.7 Sonkondlo usho umntfwana lotfolwe ngesiphosiso/longakalungiselelwa.
4.1.8 Lusha lwalomuhla selutfola bantfwana nalufuna ngenca yekuhlela
ngobe sekunetintfo tekuvikela imbeleko.
4.1.9 Lusha nalucwayiswa luvala tindlebe/lwenta ngatsi aluva.
4.1.10 Lusha lufisa kuba ngulabo labangenabantfwana/kuba ngulaba-
ngatalanga njll.
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-5 kula-7
MARKING GUIDELINES
4.1.11 Kukhokha imali yekudla./Intsela yesitandi./Kukhokhela bantfwana
esikolweni./Kukhokhela gezi/kudla lokubitako./Bafati sebenta tintfo
letinyenti letifuna imali, njll. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.)
4.1.12 Sifundza kutsi lokucakanako kuvetwa ebaleni kulabakwatiko ku-
sonjululwe/lokulukhuni kubekwa sobala kulabakwatiko bakusite ba-
kusombululele kona/kuhlela umndeni.
4.1.13 Ucinisile sonkondlo ngobe lomuhla tindzaba setitekwa nakubo-
makhalekhukhwini/emisakatweni, kubomabonakhashane, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
NOBE
4.2 Sidlani – J. J. Tfwala
4.2.1 Kucatsanisa = Lokubi – lokuhle.
4.2.2 Luchumano loluvundlise/lolutjekile. Umsebenti – imisebenti.
4.2.3 Sicedzelelamcondvo/i-enjambamenti.
4.2.4 Sihabiso.
4.2.5 Lokusetjentelwe matima/umkhicito wemuntfu lawusebentele matima.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
4.2.6 Silinganisamcondvo.
4.2.7 Kusho kutibangela tinkinga/kwenta intfo letakubangela emashwa.
(Tinchazelo titawubekwa ngalokwehlukile, lokunembako, kwemukelekile.)
4.2.8 Ulisebentise kahle kakhulu ngoba imbungulu iphila ngengati yebantfu,
njengaye sidlani lophila ngekukhuthuza tintfo talabanye, adle umjuluko
walabanye. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
4.2.9 Isizura/Sidvonsamoya, isho kutsi, lofundza lenkondlo kumele
advonse umoya nacedza kufundza umusho losembikwelikhefu.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
4.2.10 Usho tikhatsi takadzeni kusaphila Somhlolo/usho tikhatsi letengca,
lapho lokubi, bekubikwa enkhosini, yona ikhiphe sijeziso. (Nalemin-
ye imibono lenembako yemukelekile.)
4.2.11 Utsi inhlitiyo yasidlani ilukhuni, akanaluvelo, akacoleli/sidlani
ulukhuni njengelitje akanamusa nalowo lamkhuthuzako. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.)
4.2.12 Usuke sewufile, ukudla kwemangce, lokutinyoni letidla inyama/
usuke sewushonile, sidvumbu sidliwa tinyoni lekutsiwa ngemangce.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
4.2.13 Imvumelwanosicalo ngobe yomibili lemigca icala ngetinhlavu: U-
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-6 kula-7
MARKING GUIDELINES
SIGABA D
UMBUTO 5
5.1 TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI.
5.1.1 Usichuba/Usishova.
5.1.2 Lungu.
5.1.3 Inkhulumo letsatsa luhlangotsi ngobe ifaka ekhatsi ligama, -kuphela.
5.1.4 (a) Siyabandlulula.
(b) Siyagcizelela.
5.1.5 Itilungise – ticandzisi.
Leyititsengisako – ifemu.
5.1.6 Kwakhiwa umusho ngesandziso sesimo, "kahle", sib. Lomntfwana
ubhala kahle kakhulu.
5.1.7 Mandlenkhosi uyakwati kukhuluma nebantfu kute batfole lusito.
5.1.8 (a) Indzawo/kwentela endzaweni – lapho kushayelwa khona
lucingo.
(b) Sizatfu sekulunga kwakhe.
5.1.9 BoTfobile bona basebenta ngekutimisela.
5.2 KULUNGISWA EMAPHUTSA ELULWIMI, SIPELINGI NETIMPHAWU.
5.2.1 Impela bacinisile labadzala.
5.2.2 Sibongile ulilunga lelusha lapha kulesigodzi sakitsi.
5.2.3 Leticatfulo titfolakala edolobheni Kamanzini.
5.2.4 Lenkondlo igcwele luchumanosicalo.
5.2.5 Umbonile yini Fakudze itolo?
IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I – Likhasi lesi-7 kula-7
MARKING GUIDELINES
UMBUTO 6
6.1 Sicubulo sesikhangisi sibhalwe ngemagama lamakhulu labonakala
nakunobe ngubani.
6.2 6.2.1 Kudliwa – Kwentiwa.
6.2.2 Kutsengana – Kwenta lokutsite njalo sikhatsi lesidze./Kuhlala wenta
lokutsite njalo nje.
6.3 6.3.1 Lapha kudliwa titselo letihlantekile kute kubalekelwe tifo letinyenti./
Musa kutsengana netitselo letingakagezwa.
6.3.2 Ungadla munye nje, wesutsa lilanga lonkhe.
6.3.3 Ushiphe kwengca losetitolo tabomakhelwane, letitsengisa bhanana.
6.4 Yehhe!!!
6.5 Tindlela tesento:
6.5.1 Indlela lephocako.
6.5.2 Indlela lecondzile.
6.6 Imbila yeswela umsila ngekulayetela.
Samba: 100 emamaki
IEB Copyright © 2018
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

MemorandumIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Memo

MemorandumIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Memo

MemorandumIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Memo

MemorandumIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Memo

MemorandumIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Memo

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Question Paper
Related documents

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Question Paper

Question paperIEB