Skip to content
Question paper

Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Question Paper

IEB Grade 12 Siswati HL Paper 1 question paper from the 2017, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Publisher: IEB

Subject: Siswati HLGrade 12201714 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2017 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I SISWATI HOME LANGUAGE: PAPER I Sikhatsi: 3 Emahora Emamaki: 100 TICONDZISO 1. Leliphepha linetigaba letine nemakhasi la-14. 2. Landzela ticondziso taleso naleso sigaba: SIGABA A: SIVISISO SIGABA B: SIFINYETO SIGABA C: TINKONDLO SIGABA D: LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI 3. Phendvula yonkhe imibuto ngeSiswati lesemukelekile. 4. Cala leso naleso sigaba ekhasini lelisha uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso naleso sigaba. 5. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 6. Caphela sipelingi (lupelomagama) nendlela lewakha ngayo imisho. IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-2 kulali-14 LIPHEPHA I SIGABA A SIVISISO 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. "Cima sibane LaNkhambule ngifuna kulala. Kantsi lomsebenti wenu niwenta imini nebusuku yini?" Lawo ngemagama aMbhamuta Maseko kumkakhe. Phela Mbhamuta sewufe kugucugucuka lapha embhedzeni, ukhala ngekutsi uphandlwa ngulesibane, akakhoni kulala. LaNkhambule yena, akayikhokheli leyo, uchubeka nekutelukela sitja sakhe selutindzi. Phela wenebe utsite tfwi esihlantsini eceleni nje kwembhedze uhlushwa yindlebe levako. "Cimeta nje Khubonye butawufika butfongo. Bukuhlolelani bona lobutfongo lobungeti! Kuyacala yini kutsi ngisebente ebusuku? Wena awusutihlupha nje ngami ngobe ngitawutsi ngingeva butfongo ngitigoce khona lapha esihlantsini sami ngilale khona," kusho LaNkhambule. Mbhamuta amenyanyisa lamagama, wevakala akhuluma ngentfukutselo atsi, "Utawulala ecansini ngobe kwente njani? Uhlushwa sikhwele? Sewudvubile ngobe itolo bengivakashelwe nguTodvwa? Yimihlolo yami sive seMangcamane! Kutawutsi ngobe sekunawe lapha ekhaya ngingabe ngisaganwa?" Kubuta Mbhamuta abukisisa LaNkhambule emehlweni. "Mine Ngcamane angilwi nekuganwa kwakho. Chubeka wena wente lokubonako ngemtimba wakho, kodvwa mine ngicela ungasangitsintsi," kusho LaNkhambule atishaya sifuba. Avuke embhedzeni Mbhamuta ahlale ngetibunu. Phela bekatsi indzaba yincane, kepha sewuyeva kutsi ingulube iyamnonela. Nasatsi LaNkhambule akasafuni kutsintfwa, kuyabonakala kutsi sewuyimphi. "Angikuva kahle Tfolakele kutsi utsini. Utsini vele? Utsi awufuni kutsintfwa? Kantsi ungibambele emagcubu? Nawufuna kulwa sikhwele, ubosilwa kahle, ungahlaleli kutsi kuhlwe," kutsetsa Mbhamuta. "Mine angilwi nawe ngekuganwa kwakho ye Maseko. Ngiyaphindza Ngcamane, chubeka wente lokubonako. Ukhumbule kunye nje kutsi, tikhatsi talomuhla atisafani nakadzeni. Umuntfu nakatetayeta kuhamba alala, utalutfola lutaku. Mine-ke angifuni kufaka imphilo yami engotini. Angikhulumi imvabetsi, kuleliviki leliphelile bengisesibhedlela ngigula. Ngatsi nangikucela kutsi siyokwelashwa sobabili, wala waphetsa, watsi awuguli ndzawo wena. Itolo loku sewuvakashelwa nguTodvwa. Ngiphephe kangakanani mine? Ngicolele Ngcamane." Phela LaNkhambule lendzaba abesolo azindla ngayo yonkhe imini, alifisa lelitfuba lekuyikhuluma. Utsite nakacedza kusho njalo watsatsa umsebenti wakhe wetandla wawutsi futja lapha emsamo, shengatsi usho kuwo kutsi awumcolele. Lapho-ke sekubuya konkhe lokutfukutsela lebekasolo akucindzetele emini. Abelifisa lelitfuba lekubhoboka. Wachubeka watsi, "Tsine nawe Ngcamane wami sekufute sisebentise lijazi lemkhwenyana site siyohlola ingati yetfu kutsi ihlobile yini." Atfukutsele Mbhamuta emehlo ate agweje abe bovu. Esuke lapho atsi, "Utsi utiva kahle Tfolakele kutsi utsini? Walibonaphi lona lelijazi wena mfati? Wawukhona nalitfungwa? Bakukhombisa kutsi ligcokwa njani? Noma sewukhona lenigcokisana naye lelo jazi lokhuluma ngalo. Kona vele nje ngubani indvodza lapha ekhaya? Lalela lapha-ke sisi, lapha kaMaseko awunakwenta lokufunwa nguwe, ngimi indvodza. Kuganwa ngingeke ngikuyekeliswe nguwe ngiyindvodza. Nababe longitalako wate wafa aganwa. Angati-ke kutsi utawutsini ngoba bakaMaseko tinganwa. Kona ungubani wena kutsi ungabekela mine imigomo?" Kusho Mbhamuta abuke umfati wakhe emehlweni. IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-3 kulali-14 LIPHEPHA I "Cha Maseko, ngingeke nje mine ngitifake ekufeni ngibuka. Ngingatsi ngikubona untjintjelela tintfombi embikwami bese nami ngitifaka elutakwini ngibuka?" Asho LaNkhambule aphiphitsa nangetandla lombala. "Usakhumbula kutsi ukhuluma nabani wena mfati? Ngingeke mine ngishayelwe nguwe umtsetfo. Wena walotjolwa. Kufanele utale bantfwana lapha ekhaya. Bangaphumaphi bantfwana nakusebenta lijazi?" Kusho Mbhamuta. "Ini?" Kusho LaNkhambule abambe lukhalo. "Ngiyimfolomu yakho mine Maseko? Tona letintfombi letingaka atikutaleli ngani?" Kubuta yena LaNkhambule. "Wo nembala sewungenwe ngumuti wena mfati! Unele wangenela lokwenhlanganywana kwenu awusangati kutsi ngingubani. Sewufundze kungiphendvula. Ngiyalibeka nawe uyalibeka. Ngibeka zuka wena ubeka sheleni." Washo asukuma ema ngetinyawo. "Ungishayela umtsetfo wemakhondomu, ungubani wena? Lapha kimi angeke ukubone loko, kukhala sami sicatfulo lapha! Njengamanje nje ngitsi cima sibane ungene engutjeni!" [Tayitolo Netalamuhla 120 – 122] 1.1.1 Kuletheksthi lengenhla bhala umusho lokhombisa kutsi LaNkhambule abengacali kusebenta ebusuku. (1) 1.1.2 Ngabe LaNkhambule abelwela: A Sikhwele B Kuphepha C Umsebenti D Kweluka (1) 1.1.3 LaNkhambule wasitsatsaphi siciniseko sekutsi Mbhamuta akaketsembeki emshadweni wabo? (1) 1.1.4 LaNkhambule ufuna kuyewuhlolwa ingati yabo. Usho kutsi ngabe ingcoliswe yini? (1) 1.1.5 Abebangelwa yini LaNkhambule kutsi angafuni kutsi sibane sicinywe? (2) 1.1.6 LaNkhambule usolani ngekutsi Todvwa abe nguzakwabo? (2) 1.1.7 Bhala bunye buhle NOBE bubi baletinhlangano tabomake letingafunwa nguMaseko kulesicephu lesingenhla nawubuka imphilo yalomuhla. (2) 1.1.8 Kuliciniso kanganani kutsi umtsetfo wemakhondomu washaywa nguLaNkhambule njengobe kusho Maseko kuletheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo yakho ngalokuvakalako. (2) 1.1.9 Chaza lenkhulumo yaMbhamuta lelandzelako: "Sewungenwe ngumuti wena mfati!" (2) 1.1.10 Usho kutsini Mbhamuta natsi: "Kukhala sami sicatfulo lapha!"? (2) IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-4 kulali-14 LIPHEPHA I 1.1.11 Kuletheksthi lengenhla ngabe ahlukunyetwa ngayiphi indlela emalungelo aLaNkhambule? Chaza. (2) 1.1.12 Nawulalela indlela labakhulumisana ngayo boMbhamuta naLaNkhambule ngabe bayahloniphana yini? Sekela imphendvulo yakho ngekucaphuna etheksthini. (2) [20] 1.2 SIBONWA [Source: <http/www.google.co.za/url>] 1.2.1 Nawufundzisisa lesibonwa ngabe wani lomcimbi lowentiwa kulesibonwa? Bhala ligama leSiswati. (1) 1.2.2 Labomake labahlangene kulesibonwa balibutfo lini? (1) 1.2.3 Uyini umsebenti wabo kulomcimbi njengobe bahlangene? Bhala kunye. (1) 1.2.4 Yini lena lehlonywe enhloko yalomake losembili kulesibonwa? (1) 1.2.5 Ubangelwa yini lomake losembili kutsi embatse ngalokwehlukile kulaba labanye bomake? (1) [5] 25 emamaki IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-5 kulali-14 LIPHEPHA I SIGABA B SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngemagama akho langabi ngaphansi kwala-60 aphindze angabi ngetulu kwala-70, ubhekise kuloko lokwakhombisa kutsi LaVilakati bekayincenye yalabantfu labahlasela Mhlanga. TICONDZISO TEKUFINYETA 1. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yetindzima. 2. Veta emaphuzu lasikhombisa lagcila kakhulu kuloko lokwakhombisa kutsi LAVILAKATI NAYE ABEYINCENYE YALABANTFU LABAHLASELA MHLANGA. 3. Caphela kutsi lulwimi lwakho alunamaphutsa kute ungalahlekelwa ngemamaki elulwimi. 4. Sebentisa timphawu tekubhala nekufundza letifanele. 5. Bhala linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho. Sekuyawulalwa LaVilakati wangena ekamelweni lebantfwana. Kwametfusa loko Mhlanga. Kodvwa watsi lapho abuta wamtjela kutsi ngenca yekudvubuteka emtimbeni ubona kuncono alale embhedzeni webantfwana ngobe wona wemapulango, uphatsana kahle nawungakaphili kahle. Leyomphendvulo yamenetisa Mhlanga, wangatsandzi kube laloku andza ngemagama. Lokwefike kwamphica nje kutsi umkakhe aphume samuntfu loyocitsa emanti, atsi nasabuya angete akhiya emnyango. Emva kwemizuzu lengemingaki waphuma futsi LaVilakati waphindza sona leso nakabuya. "Hawu! Make longatsi awukakhiyi emnyango?" Lowombuto watibuta watiphendvula umntfwana Mhlanga. Naye manje wavele wabona kutsi lukhulu loluhloswe nguLaVilakati. Akabange asatsandza kubuye atihluphe abe avuka ayawukhiya emnyango. Lapha endlini kwakumnyama kodvwa hhayi kakhulu ngobe kwakunenyenti. Phela Mhlanga abesadvonse lizembe lakhe alibeke dvute naye ngobe wesuke weva ahanjelwa ngumtimba. Kwatsi emva kwesikhashana kwevakala tigi ngaphandle. Mhlanga wabona kuncono avuke ahlale ngetibunu. Watsi asahleti kwatsi akasukume; nembala wehla embedzeni wema emva kwesivalo solo aphetse lizembe lakhe. Sakhala kanye sivalo babe sebangekhatsi kuhamba Mzimela embili. Wangena macedze wacondza khona embhedzeni njengobe abelayelwe nguLaVilakati. Watsi nakatsi uyawuphelelisa umukhwa wakhe kuMhlanga kantsi ugwaza umbhede longenalutfo. Kulowomnyama weva lizembe likhala enhloko. Mhlanga watsi nakatsi ufuna kugalela kwesibili weva asabanjwa ngulenye indvodza. Kwakulukhuni kuMhlanga ngobe abebhekene nebantfu lababili nobe nje lona lomunye abesafutselwa linceba lelizembe. Inkhosi yamupha emandla langawati Mhlanga ngalelolanga. Ulwa nje akakathuli lapha emlonyeni seloku ayihlabe njalo inyandzaleyo. Ekamelweni lebantfwana LaVilakati abetfule samuntfu lofile. Umnikati wendzaba, Mzimela, wanele kubona kutsi akulula wavele waphuma ngesemagundvwane washiya umngani alwa yedvwa. LaVilakati abehlole ngetimbotjana tesivalo abukela lokwentekako. Kulowomgudvugudvu Mhlanga waba nenhlanhla watsi uyevisela ngelitinyo wahlangana nemlomo. Akabange asawuyekela wavele walususa ludzebe lwangetulu wahlanganisa nesigamu semphumulo. Indvodza yasala isineke njalo ngobe kungasekho lokuvimba ematinyo angetulu. Kulolunye luhlangotsi naMhlanga wetfuka asalumitile ludzebe lolo. Umfokati eva kushisa walwela kwekutsi aphunyuke. Kwatsi lapho kuvela sikhala wavele watsi tinyawo ngetfwale. [Ingcamu, 29 – 30] 10 emamaki IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-6 kulali-14 LIPHEPHA I SIGABA C TINKONDLO UMBUTO 3 INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI CAPHELA: Kuphocelelekile kutsi wonkhe lohlolwako awuphendvule lombuto. Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. Ngihayel' Inkondlo 1 Ngihayel' inkondlo 2 Yemhlaba wonkhe jikelele, 3 Ivakale ngesigci lesihehako, 4 Itsints' imiva nemitsambo, 5 Itsints' imicabango lejulile, 6 Ikhutsat' emandla nesineke 7 Sekulwa nenjabho nendzangalo. 8 Ngihayel' inkondlo, 9 Inkondlo yemanon' emicabango, 10 Lelets' intfokoto lemangalisako, 11 Iletse kukhanyiselwa kabusha 12 Emcondvweni nemphefumulweni, 13 Ngiphil' imphilo lensha, 14 Ngincob' imphi letfunatako. 15 Ngihayel' inkondlo, 16 Inkondlo yenkhululeko yemphefumulo, 17 Uyihaye busuku nemini, 18 Ingilolotele kwemlolotel' ebusuku, 19 Ingikhutsat' emsebentin' emini, 20 Ngijabule ngigidze ngedvwana 21 Ngobe ngingakagawuli yembangandlala. 22 Ngihayel' inkondlo, 23 Inkondlo yekudvumisa 24 Buhle bemvelo yemhlaba, 25 Lobugcamis' imphilo yemhlaba, 26 Lodzinga kukhutsala kwaSikhutsali 27 Kwetsembeka kwaTsembeka, 28 KuLunga kwaLunga. [Letfwese Lihlobo: 92] 3.1 Bhala umugca losenkondlweni lengenhla losho loko lokuhlupha sonkondlo kute kudzingeke kutsi ahayelwe inkondlo, endzimeni yekucala. (1) 3.2 Bhala bunkondlo lobakhiwa ngulemisindvo ledvwetjelwe emigceni 18 na 19 (1) IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-7 kulali-14 LIPHEPHA I 3.3 Bunkondlo buni lobucuketfwe imigca 20 ne 21? Khetsa imphendvulo: A Imvumelwanomcondvo. B Luchumanomcondvo. C Sicedzelelamcondvo D Silinganisamcondvo. (1) 3.4 Phawula ngephethini yetindzima talenkondlo lengenhla. (1) 3.5 Sonkondlo utsi nangabe sekahayelwe lenkondlo kufana nekutsi akakagawuli yembangandlala. Usho kutsini? (2) 3.6 Sonkondlo ngabe utsandza kutsi lenkondlo lafuna kuhayelwa yona ibe nayiphi ingcikitsi nawufundzisisa? Bhala umugca lofakazela imphendvulo yakho. (2) 3.7 Sonkondlo ushoni emgceni 11 ne 12, lekuhambisana kahle nengcikitsi yalenkondlo? (2) [10] IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-8 kulali-14 LIPHEPHA I UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI EMAKHANGALA: C TSABEDZE (UMHLELI) Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule ngawo. 4.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. Ngentenjani Manje 1 Ngentenjani manje 2 Nekukhunjulwa kwakho sekukhohlakele? 3 Akusenandzaba! 4 Ngiyawusala ngiwacocanisa 5 Lowawasho usawadl' emabele. 6 Ngentenjani manje 7 Indlelo seyishaye goboluphonjwana? 8 Nalowo mtfombo ngangisengakawuboni 9 Akusenandzaba! 10 Ngabe ngiyabhema manje 11 Ngiyatsimula ngiciphita tinyembetana. 12 Ngentenjani manje? 13 Lendzawo ingephul' inhlitiyo, 14 Ngibayibuka ngimbony' emehlo, 15 Ngibe lusizi ngidzabuke, 16 Ngingabe ngisakubonaphi? 17 Wawungadzangali kubeketela. 18 Bakubekile nje elugangadvwini, 19 Akuhhushi moya, akukhali nyoni 20 Ngibona nje ngesangcotfo 21 Naso sitigandvula phasi 22 Akusenatje lelinemlandvo: 23 Sigatjana, ngaso, ngitidvudvute. 24 Sesiyawubuye sibonane 25 Ngaphasi ematfunjini emhlaba. 26 Lala uphumule kamnandzi 27 Siyakukhumbula imihla ngemihla. 28 Lala uphumule kamnandzi 29 Lala uphumule Msime. 4.1.1 Lenkondlo lengenhla iluhlobo luni? Khetsa imphendvulo: A Inkondlosililo. B Umvangedvwa. C Inkondlomlandvo. D Inkondlogceka. (1) IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-9 kulali-14 LIPHEPHA I 4.1.2 Labokhefana labasemgceni 23 bakha luphi luhlobo lwebunkondlo? (1) 4.1.3 Lomugca 19 ngabe usho kutsi injani lendzawo lakhuluma ngayo sonkondlo? (1) 4.1.4 Bhala similo lakhunjulelwa sona lona lekubhalwe ngaye lenkondlo endzimeni yesitsatfu. (1) 4.1.5 Bhala umusho losenkondlweni lokhombisa kutsi sonkondlo ubhale lenkondlo akusiphi simo. (1) 4.1.6 Sinongo sini senkhulumo lesitfolakala emgceni 25? (1) 4.1.7 Sonkondlo utsi ubangwa yini kutsi angasakhoni kubhema? Chaza. (2) 4.1.8 Ngabe sonkondlo ulikhetse ngemphumelelo yini leligama lelidvwetjelwe emgceni 26? Chaza. (2) 4.1.9 Ucabanga kutsi sonkondlo ubhale lenkondlo yakhe eme kuyiphi indzawo? Sekela imphendvulo yakho ngekucaphuna enkondlweni. (2) 4.1.10 Nguwaphi lamatje lakhuluma ngawo sonkondlo? Chaza. (2) 4.1.11 Tsemba lini lanalo sonkondlo ngalomuntfu lakhuluma ngaye kulenkondlo? (2) 4.1.12 Yini sonkondlo abhale umugca 26 nemugca 28 ngalokufanako? Nika sizatfu saloko. (2) 4.1.13 Ucondze kutsini sonkondlo ngemugca 3 na 9? Chaza. (2) [20] NOBE IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-10 kulali-14 LIPHEPHA I 4.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. Letfwese 1 Vunulani makhangala nengcayele, 2 Ngekufika kwelihlob’ umyeni, 3 Liniletsela lensha ingubo, 4 Ingubo lendzala yavitsika yaphela, 5 Ngengcilato yesigwadzi busika, 6 Sinihlubula makhangala siningcunula, 7 Nasala ningenangubo nihawukisa. 8 Umhlaba bewuhleti ungcunu, 9 Ingubo yawo leluhlata wemukiwe, 10 Wemukwe busika sigwadzi semvelo, 11 Ngemoya siyiphephetsa siyivitsita, 12 Siyimbonya ngelichwa siyiwombisa. 13 Yahhumbuka njengelumamadvu, 14 Lwemfat' afelwe yindvodza. 15 Tihlahla betime tishikilile, 16 Kushikila kwentfomb' ingatsandzi, 17 Emacemb' ahhohlok' aphela, 18 Asal' ebalen' emagala tintsaba 19 Kwangatsi ngimisipha yalesishwaphene, 20 Lesimichilibana salukati sakhona, 21 Ngetiga taso sigwadzi semvelo. 22 Nembala letfwese lihlobo, 23 Ngeva bundzindzindz' etulu kwemakhangala, 24 Ngasibona sibhakabhaka siphakatsile 25 Njengenkhomati legcwalis' imicenge, 26 Ngawev' ematfons' acatsaka, 27 Ngativa ticoc' emifuleni, 28 Ngasho ngatsi letfwese lihlobo 29 Wo! Baleka busikandzini! 30 Balek' ubalekisise wengce, 31 Onkh' emakhangala lowabonako, 32 Wen' awunangub' awunalutfo, 33 Uhambisa kweluphuy' uyayephutela, 34 Wetfwel' emanikinik’ uwayisaphi? 35 Baleka busika lingene lihlobo. 4.2.1 Yini lebangela kutsi bahluti balenkondlo batsi tindzima tayo tihlelekile? (1) 4.2.2 Moya muni lofikele sonkondlo nakabhala lenkondlo? (1) 4.2.3 Yini ingcikitsi yalenkondlo? (1) IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-11 kulali-14 LIPHEPHA I 4.2.4 Bhala luchumano lolutjekile lolutfolakala endzimeni yesibili. (1) 4.2.5 Sonkondlo ucondze kusitjelani ngalomugca lolandzelako? Tihlahla betime tishikilile, (1) 4.2.6 Tiwubangelani umsindvo ticoco emifuleni? (1) 4.2.7 Hlobo luni lwesinongo lolutfolakala endzimeni yesine, emgceni 23, walenkondlo? (2) 4.2.8 Sonkondlo utsandza kusebentisa imifanekisomcondvo. Shano kutsi leligama, 'ingubo', ngabe ulikhetse kahle yini ngalendlela lalisebentise ngayo kulenkondlo. (2) 4.2.9 Ushoni sonkondlo ngekuphakatsa kwesibhakabhaka emgceni 27? (2) 4.2.10 Bhala tintfo letimbili letisetjentiswa busika kungcunula umhlaba. (2) 4.2.11 Usho ngani sonkondlo kutsi busika busigwadzi kulenkondlo lengenhla? (2) 4.2.12 Sinongo sini lesitfolakala emgceni wekugcina walenkondlo lengenhla? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.2.13 Nguwaphi lamanikiniki latfwelwe busika, sonkondlo lafuna kwati kutsi buwayisaphi. (2) [20] 30 emamaki IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-12 kulali-14 LIPHEPHA I SIGABA D LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 5 5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako: Bayayati iminyango lekumele banconcotse kuyo nangabe banetinkinga lekumele ticatululwe. Angifuni kutsi sibakhulumele kuloku ngobe abasiwo emadloti, bayawati emalungelo abo. Yachubeka kahle ingcoco yabo yaze yaphela aloku athulile Magumeni. Abebonakala ebusweni kutsi umcondvo wakhe uhambile, awukho lapha bacocela khona. Abebonakala nje kutsi kukhona lokungahambi kahle. Nangabe ungamati bewungatsi uphatsekile uyagula. Wakhombisa kungakhululeki nani. Watsi lapho abutwa kutsi uthuleleni, watsi umtimba wakhe akawuva kahle. Emavi ekuphetsa aMphikeleli atsi, "Nine beKunene! Ngibonga kutinikela kwenu ekusebenteleni ummango ngekwetsembeka, kutimisela kanye nebucotfo. Loku lenikwentako niyewubongwa nguMvelinchanti ngobe akekho umuntfu wasemhlabeni longaba nelinani lenkhokhelo leyanele imisebenti yenu. Embili machawe e-Afrika. Asikho sive lesingenabaholi. Atikho tincola letingenabashayeli. Atikho tinkhomo letingenabelusi – nangabe tingenabelusi, imilalandle!" [Kubamba Letingelako: 88] 5.1.1 Kulomusho longentasi bhala ligama lelimele sandziso sesimo. Yachubeka kahle ingcogco yabo yaze yaphela. (1) 5.1.2 Bhala umcondvo loletfwa nguletimphambosi letikulemisho lelandzelako: (a) Umcondvo wakhe awukho lapha bacocela khona. (1) (b) Kusita ummango ngekwetsembeka. (1) 5.1.3 Kulomusho lolandzelako khokha sibalulinsombo usibhale phasi: Loku lenikwentako niyawubongwa nguMvelinchanti. (1) 5.1.4 Bhala bunye balomusho: Emavi aMphikeleli kuphela. (2) 5.1.5 Sebentisa lamagama ladvwetjelwe emishweni lotakhele yona ilandzele lokushiwo kubakaki: (a) Ngibonga kutimisela kanye nebucotfo benu. (sibalulingco) (2) (b) Awukho lapha bacocela khona. (sihambisane nandzaweni) (2) (c) Yachubeka ingcoco yabo. (libe sento) (2) IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-13 kulali-14 LIPHEPHA I 5.1.6 Cala lomusho lolandzelako ngekutsi, Magumeni utsi, "Mine, … Umtimba wakhe akawuva kahle. (2) 5.1.7 Cala lomusho lolandzelako ngekutsi, Enyangeni letako … Bayawati emalungelo abo. (2) 5.1.8 Bhala lomusho lolandzelako ube sendleleni levumako: Angifuni sibakhulumele ngobe abasiwo emadloti. (2) 5.1.9 Kulomusho lolandzelako bhala emagama lemele letincenye letilandzelako temusho: Akawuva kahle umtimba wakhe Magumeni (a) Inhloko yemusho. (b) Mentiwangco. (2) 5.2 Lungisa emaphutsa elulwimi, sipelingi netimphawu. 5.2.1 Bantfana bakhe bafundze bonkhe. (1) 5.2.2 Tinkhomati takabo tikhicita kakhulu libisi. (1) 5.2.3 Lomfana ubangelwa yini kuhlala agula njalo. (1) 5.2.4 Halala uphumelele ngemalengiso. (2) [25] IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-14 kulali-14 LIPHEPHA I UMBUTO 6 Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako: BUYA UTEWUTITAPELA VASELINA MAHHALA HHA! Ufuna sikhumba lesibusheleleti njengeseluswane? Gcobisa Vaselina wakaJohnson naJohnson. Wagcobisa wona nje ngeke siphindze some nanini sikhumba sakho. Umoya webusika, lophephetsa ekuseni, lohlala uphazamisa bafati labahlala batimonyonga imphilo yabo yonkhe, abakhumbuli kutsi kukhona koma kwesikhumba nangabe bagcobisa Vaselina. Madvodza vukani ninakekele tikhumba tenu kute netenu sitsandzeke njengesami. Libhodlela lelikhulu libita emarandi langemashumi lasihlanu. Vuka nawulele! Tjani lobulele buvuswa ngumlilo. Lwati lufika kanye emphilweni. Luhlutfule ndvodza kusenesikhatsi. Wusebentise kahle njengendvodza ungafani nebafati. VASELINA! VASELINA! UBUVUSAPHI LOBUCWEBECWEBE BEMHLABA LOBUNGAKA!! Ulungele tinswane, tintfombi, bomake, emajaha, emadvodza, bafati, talukati nemakhehla. [Impophoma] 6.1 Yini lesita lokhangisako kutsi tetsamelilwati tisibone lesikhangisi? (1) 6.2 Bhala ligama linye endzaweni yalelibintana lelidvwetjelwe kulesikhangisi. (1) 6.3 Bhala kunye lokubangela kutsi lomkhicito uhehe tetsamelilwati. (1) 6.4 Lemisho lelandzelako icuketse luphi luhlobo lwetinkhulumo kuleti letilandzelako? Letsatsa luhlangotsi, letsatfwa njengemaciniso ibe itsintsa imiva yalabanye, imfundzisolite. (a) Wagcobisa wona nje ngeke siphindze some nanini. (1) (b) Madvodza sukumani ninakekele tikhumba tenu kute netenu tishelele. (1) (c) Vaselina wehlula bafati labahlala batimonyonga imphilo yabo yonkhe bacabange kutsi batawugucuka. (1) 6.5 Bhala mcondvofana waleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi: Ufuna sikhumba lesibusheleleti njengeseluswane? (1) 6.6 Yini ndzaba lona lokhangisako abhale incenye yesikhangisi ngemagama lamancane? (1) 6.7 Bhala saga lesikulesikhangisi bese uyasichaza kutsi sisho kutsini. (2) [10] 35 emamaki Samba: 100 emamaki IEB Copyright © 2017

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.