Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2017
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I
SISWATI HOME LANGUAGE: PAPER I
Sikhatsi: 3 Emahora Emamaki: 100
TICONDZISO
1. Leliphepha linetigaba letine nemakhasi la-14.
2. Landzela ticondziso taleso naleso sigaba:
SIGABA A: SIVISISO
SIGABA B: SIFINYETO
SIGABA C: TINKONDLO
SIGABA D: LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
3. Phendvula yonkhe imibuto ngeSiswati lesemukelekile.
4. Cala leso naleso sigaba ekhasini lelisha uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso
naleso sigaba.
5. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.
6. Caphela sipelingi (lupelomagama) nendlela lewakha ngayo imisho.
IEB Copyright © 2017 PHENYA
Skip to contentQuestion paper 





Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Question Paper
IEB Grade 12 Siswati HL Paper 1 question paper from the 2017, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Publisher: IEB
Siswati HL · Grade 12 · 2017. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Siswati HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Question paper
- Year
- 2017
- Paper
- 1
- Publisher
- IEB
- Curriculum
- IEB
- Pages
- 14
- File size
- 789.6 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 14
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-2 kulali-14
LIPHEPHA I
SIGABA A SIVISISO
1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
"Cima sibane LaNkhambule ngifuna kulala. Kantsi lomsebenti wenu niwenta imini nebusuku
yini?" Lawo ngemagama aMbhamuta Maseko kumkakhe. Phela Mbhamuta sewufe
kugucugucuka lapha embhedzeni, ukhala ngekutsi uphandlwa ngulesibane, akakhoni kulala.
LaNkhambule yena, akayikhokheli leyo, uchubeka nekutelukela sitja sakhe selutindzi. Phela
wenebe utsite tfwi esihlantsini eceleni nje kwembhedze uhlushwa yindlebe levako.
"Cimeta nje Khubonye butawufika butfongo. Bukuhlolelani bona lobutfongo lobungeti! Kuyacala
yini kutsi ngisebente ebusuku? Wena awusutihlupha nje ngami ngobe ngitawutsi ngingeva
butfongo ngitigoce khona lapha esihlantsini sami ngilale khona," kusho LaNkhambule.
Mbhamuta amenyanyisa lamagama, wevakala akhuluma ngentfukutselo atsi, "Utawulala
ecansini ngobe kwente njani? Uhlushwa sikhwele? Sewudvubile ngobe itolo bengivakashelwe
nguTodvwa? Yimihlolo yami sive seMangcamane! Kutawutsi ngobe sekunawe lapha ekhaya
ngingabe ngisaganwa?" Kubuta Mbhamuta abukisisa LaNkhambule emehlweni.
"Mine Ngcamane angilwi nekuganwa kwakho. Chubeka wena wente lokubonako ngemtimba
wakho, kodvwa mine ngicela ungasangitsintsi," kusho LaNkhambule atishaya sifuba.
Avuke embhedzeni Mbhamuta ahlale ngetibunu. Phela bekatsi indzaba yincane, kepha
sewuyeva kutsi ingulube iyamnonela. Nasatsi LaNkhambule akasafuni kutsintfwa, kuyabonakala
kutsi sewuyimphi.
"Angikuva kahle Tfolakele kutsi utsini. Utsini vele? Utsi awufuni kutsintfwa? Kantsi ungibambele
emagcubu? Nawufuna kulwa sikhwele, ubosilwa kahle, ungahlaleli kutsi kuhlwe," kutsetsa
Mbhamuta.
"Mine angilwi nawe ngekuganwa kwakho ye Maseko. Ngiyaphindza Ngcamane, chubeka wente
lokubonako. Ukhumbule kunye nje kutsi, tikhatsi talomuhla atisafani nakadzeni. Umuntfu
nakatetayeta kuhamba alala, utalutfola lutaku. Mine-ke angifuni kufaka imphilo yami engotini.
Angikhulumi imvabetsi, kuleliviki leliphelile bengisesibhedlela ngigula. Ngatsi nangikucela kutsi
siyokwelashwa sobabili, wala waphetsa, watsi awuguli ndzawo wena. Itolo loku sewuvakashelwa
nguTodvwa. Ngiphephe kangakanani mine? Ngicolele Ngcamane." Phela LaNkhambule lendzaba
abesolo azindla ngayo yonkhe imini, alifisa lelitfuba lekuyikhuluma.
Utsite nakacedza kusho njalo watsatsa umsebenti wakhe wetandla wawutsi futja lapha emsamo,
shengatsi usho kuwo kutsi awumcolele. Lapho-ke sekubuya konkhe lokutfukutsela lebekasolo
akucindzetele emini. Abelifisa lelitfuba lekubhoboka. Wachubeka watsi, "Tsine nawe Ngcamane
wami sekufute sisebentise lijazi lemkhwenyana site siyohlola ingati yetfu kutsi ihlobile yini."
Atfukutsele Mbhamuta emehlo ate agweje abe bovu. Esuke lapho atsi, "Utsi utiva kahle
Tfolakele kutsi utsini? Walibonaphi lona lelijazi wena mfati? Wawukhona nalitfungwa?
Bakukhombisa kutsi ligcokwa njani? Noma sewukhona lenigcokisana naye lelo jazi lokhuluma
ngalo. Kona vele nje ngubani indvodza lapha ekhaya?
Lalela lapha-ke sisi, lapha kaMaseko awunakwenta lokufunwa nguwe, ngimi indvodza. Kuganwa
ngingeke ngikuyekeliswe nguwe ngiyindvodza. Nababe longitalako wate wafa aganwa. Angati-ke
kutsi utawutsini ngoba bakaMaseko tinganwa. Kona ungubani wena kutsi ungabekela mine
imigomo?" Kusho Mbhamuta abuke umfati wakhe emehlweni.
IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-3 kulali-14
LIPHEPHA I
"Cha Maseko, ngingeke nje mine ngitifake ekufeni ngibuka. Ngingatsi ngikubona untjintjelela
tintfombi embikwami bese nami ngitifaka elutakwini ngibuka?" Asho LaNkhambule aphiphitsa
nangetandla lombala.
"Usakhumbula kutsi ukhuluma nabani wena mfati? Ngingeke mine ngishayelwe nguwe
umtsetfo. Wena walotjolwa. Kufanele utale bantfwana lapha ekhaya. Bangaphumaphi
bantfwana nakusebenta lijazi?" Kusho Mbhamuta.
"Ini?" Kusho LaNkhambule abambe lukhalo. "Ngiyimfolomu yakho mine Maseko? Tona
letintfombi letingaka atikutaleli ngani?" Kubuta yena LaNkhambule.
"Wo nembala sewungenwe ngumuti wena mfati! Unele wangenela lokwenhlanganywana kwenu
awusangati kutsi ngingubani. Sewufundze kungiphendvula. Ngiyalibeka nawe uyalibeka. Ngibeka
zuka wena ubeka sheleni." Washo asukuma ema ngetinyawo. "Ungishayela umtsetfo
wemakhondomu, ungubani wena? Lapha kimi angeke ukubone loko, kukhala sami sicatfulo
lapha! Njengamanje nje ngitsi cima sibane ungene engutjeni!"
[Tayitolo Netalamuhla 120 – 122]
1.1.1 Kuletheksthi lengenhla bhala umusho lokhombisa kutsi
LaNkhambule abengacali kusebenta ebusuku. (1)
1.1.2 Ngabe LaNkhambule abelwela:
A Sikhwele
B Kuphepha
C Umsebenti
D Kweluka (1)
1.1.3 LaNkhambule wasitsatsaphi siciniseko sekutsi Mbhamuta
akaketsembeki emshadweni wabo? (1)
1.1.4 LaNkhambule ufuna kuyewuhlolwa ingati yabo. Usho kutsi ngabe
ingcoliswe yini? (1)
1.1.5 Abebangelwa yini LaNkhambule kutsi angafuni kutsi sibane
sicinywe? (2)
1.1.6 LaNkhambule usolani ngekutsi Todvwa abe nguzakwabo? (2)
1.1.7 Bhala bunye buhle NOBE bubi baletinhlangano tabomake
letingafunwa nguMaseko kulesicephu lesingenhla nawubuka imphilo
yalomuhla. (2)
1.1.8 Kuliciniso kanganani kutsi umtsetfo wemakhondomu washaywa
nguLaNkhambule njengobe kusho Maseko kuletheksthi lengenhla?
Sekela imphendvulo yakho ngalokuvakalako. (2)
1.1.9 Chaza lenkhulumo yaMbhamuta lelandzelako:
"Sewungenwe ngumuti wena mfati!" (2)
1.1.10 Usho kutsini Mbhamuta natsi: "Kukhala sami sicatfulo lapha!"? (2)
IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-4 kulali-14
LIPHEPHA I
1.1.11 Kuletheksthi lengenhla ngabe ahlukunyetwa ngayiphi indlela
emalungelo aLaNkhambule? Chaza. (2)
1.1.12 Nawulalela indlela labakhulumisana ngayo boMbhamuta
naLaNkhambule ngabe bayahloniphana yini? Sekela imphendvulo
yakho ngekucaphuna etheksthini. (2)
[20]
1.2 SIBONWA
[Source: <http/www.google.co.za/url>]
1.2.1 Nawufundzisisa lesibonwa ngabe wani lomcimbi lowentiwa
kulesibonwa? Bhala ligama leSiswati. (1)
1.2.2 Labomake labahlangene kulesibonwa balibutfo lini? (1)
1.2.3 Uyini umsebenti wabo kulomcimbi njengobe bahlangene? Bhala
kunye. (1)
1.2.4 Yini lena lehlonywe enhloko yalomake losembili kulesibonwa? (1)
1.2.5 Ubangelwa yini lomake losembili kutsi embatse ngalokwehlukile
kulaba labanye bomake? (1)
[5]
25 emamaki
IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-5 kulali-14
LIPHEPHA I
SIGABA B SIFINYETO
UMBUTO 2
Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngemagama akho langabi
ngaphansi kwala-60 aphindze angabi ngetulu kwala-70, ubhekise kuloko
lokwakhombisa kutsi LaVilakati bekayincenye yalabantfu labahlasela Mhlanga.
TICONDZISO TEKUFINYETA
1. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yetindzima.
2. Veta emaphuzu lasikhombisa lagcila kakhulu kuloko lokwakhombisa kutsi
LAVILAKATI NAYE ABEYINCENYE YALABANTFU LABAHLASELA MHLANGA.
3. Caphela kutsi lulwimi lwakho alunamaphutsa kute ungalahlekelwa ngemamaki
elulwimi.
4. Sebentisa timphawu tekubhala nekufundza letifanele.
5. Bhala linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho.
Sekuyawulalwa LaVilakati wangena ekamelweni lebantfwana. Kwametfusa loko Mhlanga. Kodvwa
watsi lapho abuta wamtjela kutsi ngenca yekudvubuteka emtimbeni ubona kuncono alale
embhedzeni webantfwana ngobe wona wemapulango, uphatsana kahle nawungakaphili kahle.
Leyomphendvulo yamenetisa Mhlanga, wangatsandzi kube laloku andza ngemagama. Lokwefike
kwamphica nje kutsi umkakhe aphume samuntfu loyocitsa emanti, atsi nasabuya angete akhiya
emnyango. Emva kwemizuzu lengemingaki waphuma futsi LaVilakati waphindza sona leso
nakabuya. "Hawu! Make longatsi awukakhiyi emnyango?" Lowombuto watibuta watiphendvula
umntfwana Mhlanga. Naye manje wavele wabona kutsi lukhulu loluhloswe nguLaVilakati.
Akabange asatsandza kubuye atihluphe abe avuka ayawukhiya emnyango. Lapha endlini
kwakumnyama kodvwa hhayi kakhulu ngobe kwakunenyenti. Phela Mhlanga abesadvonse
lizembe lakhe alibeke dvute naye ngobe wesuke weva ahanjelwa ngumtimba. Kwatsi emva
kwesikhashana kwevakala tigi ngaphandle. Mhlanga wabona kuncono avuke ahlale ngetibunu.
Watsi asahleti kwatsi akasukume; nembala wehla embedzeni wema emva kwesivalo solo aphetse
lizembe lakhe. Sakhala kanye sivalo babe sebangekhatsi kuhamba Mzimela embili. Wangena
macedze wacondza khona embhedzeni njengobe abelayelwe nguLaVilakati. Watsi nakatsi
uyawuphelelisa umukhwa wakhe kuMhlanga kantsi ugwaza umbhede longenalutfo.
Kulowomnyama weva lizembe likhala enhloko. Mhlanga watsi nakatsi ufuna kugalela kwesibili
weva asabanjwa ngulenye indvodza. Kwakulukhuni kuMhlanga ngobe abebhekene nebantfu
lababili nobe nje lona lomunye abesafutselwa linceba lelizembe. Inkhosi yamupha emandla
langawati Mhlanga ngalelolanga. Ulwa nje akakathuli lapha emlonyeni seloku ayihlabe njalo
inyandzaleyo. Ekamelweni lebantfwana LaVilakati abetfule samuntfu lofile. Umnikati wendzaba,
Mzimela, wanele kubona kutsi akulula wavele waphuma ngesemagundvwane washiya umngani
alwa yedvwa. LaVilakati abehlole ngetimbotjana tesivalo abukela lokwentekako.
Kulowomgudvugudvu Mhlanga waba nenhlanhla watsi uyevisela ngelitinyo wahlangana nemlomo.
Akabange asawuyekela wavele walususa ludzebe lwangetulu wahlanganisa nesigamu
semphumulo. Indvodza yasala isineke njalo ngobe kungasekho lokuvimba ematinyo angetulu.
Kulolunye luhlangotsi naMhlanga wetfuka asalumitile ludzebe lolo. Umfokati eva kushisa walwela
kwekutsi aphunyuke. Kwatsi lapho kuvela sikhala wavele watsi tinyawo ngetfwale.
[Ingcamu, 29 – 30]
10 emamaki
IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-6 kulali-14
LIPHEPHA I
SIGABA C TINKONDLO
UMBUTO 3 INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
CAPHELA: Kuphocelelekile kutsi wonkhe lohlolwako awuphendvule lombuto.
Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
Ngihayel' Inkondlo
1 Ngihayel' inkondlo
2 Yemhlaba wonkhe jikelele,
3 Ivakale ngesigci lesihehako,
4 Itsints' imiva nemitsambo,
5 Itsints' imicabango lejulile,
6 Ikhutsat' emandla nesineke
7 Sekulwa nenjabho nendzangalo.
8 Ngihayel' inkondlo,
9 Inkondlo yemanon' emicabango,
10 Lelets' intfokoto lemangalisako,
11 Iletse kukhanyiselwa kabusha
12 Emcondvweni nemphefumulweni,
13 Ngiphil' imphilo lensha,
14 Ngincob' imphi letfunatako.
15 Ngihayel' inkondlo,
16 Inkondlo yenkhululeko yemphefumulo,
17 Uyihaye busuku nemini,
18 Ingilolotele kwemlolotel' ebusuku,
19 Ingikhutsat' emsebentin' emini,
20 Ngijabule ngigidze ngedvwana
21 Ngobe ngingakagawuli yembangandlala.
22 Ngihayel' inkondlo,
23 Inkondlo yekudvumisa
24 Buhle bemvelo yemhlaba,
25 Lobugcamis' imphilo yemhlaba,
26 Lodzinga kukhutsala kwaSikhutsali
27 Kwetsembeka kwaTsembeka,
28 KuLunga kwaLunga.
[Letfwese Lihlobo: 92]
3.1 Bhala umugca losenkondlweni lengenhla losho loko lokuhlupha sonkondlo
kute kudzingeke kutsi ahayelwe inkondlo, endzimeni yekucala. (1)
3.2 Bhala bunkondlo lobakhiwa ngulemisindvo ledvwetjelwe emigceni 18 na 19 (1)
IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-7 kulali-14
LIPHEPHA I
3.3 Bunkondlo buni lobucuketfwe imigca 20 ne 21?
Khetsa imphendvulo:
A Imvumelwanomcondvo.
B Luchumanomcondvo.
C Sicedzelelamcondvo
D Silinganisamcondvo. (1)
3.4 Phawula ngephethini yetindzima talenkondlo lengenhla. (1)
3.5 Sonkondlo utsi nangabe sekahayelwe lenkondlo kufana nekutsi
akakagawuli yembangandlala. Usho kutsini? (2)
3.6 Sonkondlo ngabe utsandza kutsi lenkondlo lafuna kuhayelwa yona ibe
nayiphi ingcikitsi nawufundzisisa? Bhala umugca lofakazela imphendvulo
yakho. (2)
3.7 Sonkondlo ushoni emgceni 11 ne 12, lekuhambisana kahle nengcikitsi
yalenkondlo? (2)
[10]
IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-8 kulali-14
LIPHEPHA I
UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
EMAKHANGALA: C TSABEDZE (UMHLELI)
Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule ngawo.
4.1 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
Ngentenjani Manje
1 Ngentenjani manje
2 Nekukhunjulwa kwakho sekukhohlakele?
3 Akusenandzaba!
4 Ngiyawusala ngiwacocanisa
5 Lowawasho usawadl' emabele.
6 Ngentenjani manje
7 Indlelo seyishaye goboluphonjwana?
8 Nalowo mtfombo ngangisengakawuboni
9 Akusenandzaba!
10 Ngabe ngiyabhema manje
11 Ngiyatsimula ngiciphita tinyembetana.
12 Ngentenjani manje?
13 Lendzawo ingephul' inhlitiyo,
14 Ngibayibuka ngimbony' emehlo,
15 Ngibe lusizi ngidzabuke,
16 Ngingabe ngisakubonaphi?
17 Wawungadzangali kubeketela.
18 Bakubekile nje elugangadvwini,
19 Akuhhushi moya, akukhali nyoni
20 Ngibona nje ngesangcotfo
21 Naso sitigandvula phasi
22 Akusenatje lelinemlandvo:
23 Sigatjana, ngaso, ngitidvudvute.
24 Sesiyawubuye sibonane
25 Ngaphasi ematfunjini emhlaba.
26 Lala uphumule kamnandzi
27 Siyakukhumbula imihla ngemihla.
28 Lala uphumule kamnandzi
29 Lala uphumule Msime.
4.1.1 Lenkondlo lengenhla iluhlobo luni? Khetsa imphendvulo:
A Inkondlosililo.
B Umvangedvwa.
C Inkondlomlandvo.
D Inkondlogceka. (1)
IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-9 kulali-14
LIPHEPHA I
4.1.2 Labokhefana labasemgceni 23 bakha luphi luhlobo lwebunkondlo? (1)
4.1.3 Lomugca 19 ngabe usho kutsi injani lendzawo lakhuluma ngayo
sonkondlo? (1)
4.1.4 Bhala similo lakhunjulelwa sona lona lekubhalwe ngaye lenkondlo
endzimeni yesitsatfu. (1)
4.1.5 Bhala umusho losenkondlweni lokhombisa kutsi sonkondlo ubhale
lenkondlo akusiphi simo. (1)
4.1.6 Sinongo sini senkhulumo lesitfolakala emgceni 25? (1)
4.1.7 Sonkondlo utsi ubangwa yini kutsi angasakhoni kubhema? Chaza. (2)
4.1.8 Ngabe sonkondlo ulikhetse ngemphumelelo yini leligama
lelidvwetjelwe emgceni 26? Chaza. (2)
4.1.9 Ucabanga kutsi sonkondlo ubhale lenkondlo yakhe eme kuyiphi
indzawo? Sekela imphendvulo yakho ngekucaphuna enkondlweni. (2)
4.1.10 Nguwaphi lamatje lakhuluma ngawo sonkondlo? Chaza. (2)
4.1.11 Tsemba lini lanalo sonkondlo ngalomuntfu lakhuluma ngaye
kulenkondlo? (2)
4.1.12 Yini sonkondlo abhale umugca 26 nemugca 28 ngalokufanako?
Nika sizatfu saloko. (2)
4.1.13 Ucondze kutsini sonkondlo ngemugca 3 na 9? Chaza. (2)
[20]
NOBE
IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-10 kulali-14
LIPHEPHA I
4.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.
Letfwese
1 Vunulani makhangala nengcayele,
2 Ngekufika kwelihlob’ umyeni,
3 Liniletsela lensha ingubo,
4 Ingubo lendzala yavitsika yaphela,
5 Ngengcilato yesigwadzi busika,
6 Sinihlubula makhangala siningcunula,
7 Nasala ningenangubo nihawukisa.
8 Umhlaba bewuhleti ungcunu,
9 Ingubo yawo leluhlata wemukiwe,
10 Wemukwe busika sigwadzi semvelo,
11 Ngemoya siyiphephetsa siyivitsita,
12 Siyimbonya ngelichwa siyiwombisa.
13 Yahhumbuka njengelumamadvu,
14 Lwemfat' afelwe yindvodza.
15 Tihlahla betime tishikilile,
16 Kushikila kwentfomb' ingatsandzi,
17 Emacemb' ahhohlok' aphela,
18 Asal' ebalen' emagala tintsaba
19 Kwangatsi ngimisipha yalesishwaphene,
20 Lesimichilibana salukati sakhona,
21 Ngetiga taso sigwadzi semvelo.
22 Nembala letfwese lihlobo,
23 Ngeva bundzindzindz' etulu kwemakhangala,
24 Ngasibona sibhakabhaka siphakatsile
25 Njengenkhomati legcwalis' imicenge,
26 Ngawev' ematfons' acatsaka,
27 Ngativa ticoc' emifuleni,
28 Ngasho ngatsi letfwese lihlobo
29 Wo! Baleka busikandzini!
30 Balek' ubalekisise wengce,
31 Onkh' emakhangala lowabonako,
32 Wen' awunangub' awunalutfo,
33 Uhambisa kweluphuy' uyayephutela,
34 Wetfwel' emanikinik’ uwayisaphi?
35 Baleka busika lingene lihlobo.
4.2.1 Yini lebangela kutsi bahluti balenkondlo batsi tindzima tayo
tihlelekile? (1)
4.2.2 Moya muni lofikele sonkondlo nakabhala lenkondlo? (1)
4.2.3 Yini ingcikitsi yalenkondlo? (1)
IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-11 kulali-14
LIPHEPHA I
4.2.4 Bhala luchumano lolutjekile lolutfolakala endzimeni yesibili. (1)
4.2.5 Sonkondlo ucondze kusitjelani ngalomugca lolandzelako?
Tihlahla betime tishikilile, (1)
4.2.6 Tiwubangelani umsindvo ticoco emifuleni? (1)
4.2.7 Hlobo luni lwesinongo lolutfolakala endzimeni yesine, emgceni 23,
walenkondlo? (2)
4.2.8 Sonkondlo utsandza kusebentisa imifanekisomcondvo. Shano kutsi
leligama, 'ingubo', ngabe ulikhetse kahle yini ngalendlela
lalisebentise ngayo kulenkondlo. (2)
4.2.9 Ushoni sonkondlo ngekuphakatsa kwesibhakabhaka emgceni 27? (2)
4.2.10 Bhala tintfo letimbili letisetjentiswa busika kungcunula umhlaba. (2)
4.2.11 Usho ngani sonkondlo kutsi busika busigwadzi kulenkondlo
lengenhla? (2)
4.2.12 Sinongo sini lesitfolakala emgceni wekugcina walenkondlo
lengenhla? Sekela imphendvulo yakho. (2)
4.2.13 Nguwaphi lamanikiniki latfwelwe busika, sonkondlo lafuna kwati
kutsi buwayisaphi. (2)
[20]
30 emamaki
IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-12 kulali-14
LIPHEPHA I
SIGABA D LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI
UMBUTO 5
5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako:
Bayayati iminyango lekumele banconcotse kuyo nangabe banetinkinga lekumele ticatululwe.
Angifuni kutsi sibakhulumele kuloku ngobe abasiwo emadloti, bayawati emalungelo abo.
Yachubeka kahle ingcoco yabo yaze yaphela aloku athulile Magumeni. Abebonakala ebusweni
kutsi umcondvo wakhe uhambile, awukho lapha bacocela khona.
Abebonakala nje kutsi kukhona lokungahambi kahle. Nangabe ungamati bewungatsi uphatsekile
uyagula. Wakhombisa kungakhululeki nani. Watsi lapho abutwa kutsi uthuleleni, watsi umtimba
wakhe akawuva kahle.
Emavi ekuphetsa aMphikeleli atsi, "Nine beKunene! Ngibonga kutinikela kwenu ekusebenteleni
ummango ngekwetsembeka, kutimisela kanye nebucotfo. Loku lenikwentako niyewubongwa
nguMvelinchanti ngobe akekho umuntfu wasemhlabeni longaba nelinani lenkhokhelo leyanele
imisebenti yenu. Embili machawe e-Afrika. Asikho sive lesingenabaholi. Atikho tincola
letingenabashayeli. Atikho tinkhomo letingenabelusi – nangabe tingenabelusi, imilalandle!"
[Kubamba Letingelako: 88]
5.1.1 Kulomusho longentasi bhala ligama lelimele sandziso sesimo.
Yachubeka kahle ingcogco yabo yaze yaphela. (1)
5.1.2 Bhala umcondvo loletfwa nguletimphambosi letikulemisho
lelandzelako:
(a) Umcondvo wakhe awukho lapha bacocela khona. (1)
(b) Kusita ummango ngekwetsembeka. (1)
5.1.3 Kulomusho lolandzelako khokha sibalulinsombo usibhale phasi:
Loku lenikwentako niyawubongwa nguMvelinchanti. (1)
5.1.4 Bhala bunye balomusho:
Emavi aMphikeleli kuphela. (2)
5.1.5 Sebentisa lamagama ladvwetjelwe emishweni lotakhele yona
ilandzele lokushiwo kubakaki:
(a) Ngibonga kutimisela kanye nebucotfo benu. (sibalulingco) (2)
(b) Awukho lapha bacocela khona. (sihambisane nandzaweni) (2)
(c) Yachubeka ingcoco yabo. (libe sento) (2)
IEB Copyright © 2017
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-13 kulali-14
LIPHEPHA I
5.1.6 Cala lomusho lolandzelako ngekutsi, Magumeni utsi, "Mine, …
Umtimba wakhe akawuva kahle. (2)
5.1.7 Cala lomusho lolandzelako ngekutsi, Enyangeni letako …
Bayawati emalungelo abo. (2)
5.1.8 Bhala lomusho lolandzelako ube sendleleni levumako:
Angifuni sibakhulumele ngobe abasiwo emadloti. (2)
5.1.9 Kulomusho lolandzelako bhala emagama lemele letincenye
letilandzelako temusho:
Akawuva kahle umtimba wakhe Magumeni
(a) Inhloko yemusho.
(b) Mentiwangco. (2)
5.2 Lungisa emaphutsa elulwimi, sipelingi netimphawu.
5.2.1 Bantfana bakhe bafundze bonkhe. (1)
5.2.2 Tinkhomati takabo tikhicita kakhulu libisi. (1)
5.2.3 Lomfana ubangelwa yini kuhlala agula njalo. (1)
5.2.4 Halala uphumelele ngemalengiso. (2)
[25]
IEB Copyright © 2017 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: Likhasi lesi-14 kulali-14
LIPHEPHA I
UMBUTO 6
Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako:
BUYA UTEWUTITAPELA VASELINA MAHHALA HHA!
Ufuna sikhumba lesibusheleleti njengeseluswane? Gcobisa Vaselina wakaJohnson naJohnson.
Wagcobisa wona nje ngeke siphindze some nanini sikhumba sakho. Umoya webusika,
lophephetsa ekuseni, lohlala uphazamisa bafati labahlala batimonyonga imphilo yabo yonkhe,
abakhumbuli kutsi kukhona koma kwesikhumba nangabe bagcobisa Vaselina. Madvodza vukani
ninakekele tikhumba tenu kute netenu sitsandzeke njengesami. Libhodlela lelikhulu libita
emarandi langemashumi lasihlanu.
Vuka nawulele! Tjani lobulele buvuswa ngumlilo. Lwati lufika kanye emphilweni. Luhlutfule
ndvodza kusenesikhatsi. Wusebentise kahle njengendvodza ungafani nebafati.
VASELINA! VASELINA! UBUVUSAPHI LOBUCWEBECWEBE BEMHLABA LOBUNGAKA!!
Ulungele tinswane, tintfombi, bomake, emajaha, emadvodza, bafati, talukati nemakhehla.
[Impophoma]
6.1 Yini lesita lokhangisako kutsi tetsamelilwati tisibone lesikhangisi? (1)
6.2 Bhala ligama linye endzaweni yalelibintana lelidvwetjelwe kulesikhangisi. (1)
6.3 Bhala kunye lokubangela kutsi lomkhicito uhehe tetsamelilwati. (1)
6.4 Lemisho lelandzelako icuketse luphi luhlobo lwetinkhulumo kuleti
letilandzelako? Letsatsa luhlangotsi, letsatfwa njengemaciniso ibe
itsintsa imiva yalabanye, imfundzisolite.
(a) Wagcobisa wona nje ngeke siphindze some nanini. (1)
(b) Madvodza sukumani ninakekele tikhumba tenu kute netenu tishelele. (1)
(c) Vaselina wehlula bafati labahlala batimonyonga imphilo yabo yonkhe
bacabange kutsi batawugucuka. (1)
6.5 Bhala mcondvofana waleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi:
Ufuna sikhumba lesibusheleleti njengeseluswane? (1)
6.6 Yini ndzaba lona lokhangisako abhale incenye yesikhangisi ngemagama
lamancane? (1)
6.7 Bhala saga lesikulesikhangisi bese uyasichaza kutsi sisho kutsini. (2)
[10]
35 emamaki
Samba: 100 emamaki
IEB Copyright © 2017
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Question Paper

Question paperIEB
Siswati HL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Question Paper

MemorandumIEB




