Skip to content
Question paper

Siswati HL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Question Paper

IEB Grade 12 Siswati HL Paper 1 question paper from the 2018, 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Publisher: IEB

Subject: Siswati HLGrade 12201815 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2018 SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I SISWATI HOME LANGUAGE: PAPER I Sikhatsi: 3 Emahora Emamaki: 100 TICONDZISO 1. Leliphepha linetigaba letine nemakhasi la-15. 2. Landzela ticondziso taleso naleso sigaba: SIGABA A: SIVISISO SIGABA B: SIFINYETO SIGABA C: TINKONDLO SIGABA D: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI 3. Phendvula yonkhe imibuto ngeSiswati lesemukelekile. 4. Cala leso naleso sigaba ekhasini lelisha uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso naleso sigaba. 5. Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho. 6. Caphela sipelingi (lupelomagama) nendlela lewakha ngayo imisho. IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-2 kula-15 SIGABA A SIVISISO UMBUTO 1 1.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. THEKSTHI A "Nawe ntsangayetfu ufuna kuyawugeca umoba eMhlume?" Kubuta Mabhalane Tsabedze, ahlala acamalata esitulwini. "Yebo Nkhosi, sengindzindze kakhulu solo umsebenti angiwutfoli," kuphendvula Sabelo ngenhlonipho lenkhulu. "Impela bakini banawe lamuhla. Umsebenti sewuwutfolile, vele sewakho, sewuyasebenta. Buyisa lipasi lakho nalemphahla yami," kusho Tsabedze atihlekihlekisa kodvwa kubonakala kutsi vele uyayifuna lemphahla yakhe. "Yiphi kantsi imphahla mnumzane?" Kubuta Sabelo acala kumangala. "Lelengitsite itolo nanime lapha phasi kwemtelemba, niboyiphatsa. Kantsi unjani wena mnganami?" kuphendvula Tsabedze. "Impela Nkhosi ngabe ngicamba emanga laluhlata klaba, angiyati." Kusho Sabelo. "Ngitsite niphatse emashumi lamatsatfu emalandi, kungibonga phela njengobe naku seniyawubamba tikhova letishisiwe. Kute kwamahhala nyalo mnganami, konkhe kuyakhokhelwa," kusho Tsabedze abuka Sabelo njengemnenkhe etafuleni. "Ngicela ungisite Nkhosi, nyalo ngisite nebakitsi. Ngihlupheke kakhulu. Ngiyafunga ngiyagomela ngitsi ngingahola ngiyawukhumbula wena kucala," kuncenga Sabelo ngaleliphelelwa ngemandla. Ahlengetela tinyembeti ngobe asabona kutsi linyeva lifuna kuphuma nebovu. Kube msikati Sabelo, ngabe sewudzindza sililo. "Ntsangayetfu nangabe unetindlebe ngicela silalelane, sivane futsi sihloniphane. Ayikho imphandzelataleni leyaphandzela lenye. Njengobe unguMswati wemajobo, uyati-ke nawe kutsi ikhotsa leyikhotsako, lengayikhotsi iyenta njani?" "Iyayikhahlela Dlamini," kuphendvula Sabelo atsi kugobana kancane atsi ukhombisa inhlonipho. "Uphendvula kahle kakhulu. Nami ngisita labo labangisitako. Ngilapha ngobe ngitewuphandzela bantfwabami sinkhwa. Uma ute lentfo lengiyifunako, geza tandla takho ukhohlwe ngalenhlanhla yalamuhla enhlitiyweni yakho," kusho Tsabedze acala kucansuka. "Ngiyeva konkhe Mlangeni, kodvwa …" Atsi angakacedzi Sabelo amukhe etulu Tsabedze. "Kungaze kubuye tinkhomo emadlelweni uloku ungicocela inganekwane yenhlupheko yakho lengingangeni nakancane kuyo. Phuma vele! Phuma ndvodza! Phuma bo! Singaloku sihishana ngemibuto lengasiyisi ndzawo. Ludze kabi ludvwendvwe loluta emuva kwakho. Phuma bo wakitsi!" Waphuma Sabelo tandla atimeme emhlane. Inhloko ayibhekise phasi. Inhlitiyo ibaba itsi khi. Kubona nemntfwana kutsi tintfo tiyambhedzela ngekhatsi. Watsi nakatsi sitse ngenhla kwelihhovisi lelincanyane tatsi hhohlo phasi tinyembeti. Wevakala ngalelibuhlungu: IEB Copyright © 2018
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-3 kula-15 "Bumatima bekuhamba kwebatali bami nekuhlupheka, boLaShongwe bengicabanga kutsi bendlula yonkhe lenhlupheko. Yebo kona bekungetulu kodvwa loku sengatsi sekuyangehlula kuleli laKaNgwane." Kwaba munyu kwasika etibilinini impela kulamadvodza lamabili labutsa emaphepha ngemuva kwelihhovisi. "Tsabedze unenhlitiyo yaFaro, ufute uyise Mshilankhomo lotondvwa yiMbabane yonkhe." "Hheyi ungayiteki leyo, mnganami. Kutsanti loku usigilele tiga lengiyokuticocela batukulu bami. Saze sahleka natsi sonkhe singeva nekutsi batsini." Ngalesikhatsi kufika badzeshi labatsatfu baseSikhwahlande bafuna kaManzini. Bambuta umbuto watihlekihlekisa, wenwaya inhloko, wakhombakhomba angati nekutsi kumele aphendvule atsini. Sabona ngebantfwabebadzeshi banikina tinhloko bavalelisa bahamba. "Asala naye amudla emahloni waze wayawukhumuka angakakhulumisi muntfu," kusho lelinye likhehla libutsa emaphepha. "Wena nje bomabhalane bangaka wambonaphi longasati nesikhatsi kube liwashi lisesandleni? Uboke ubuke lapho abhale khona, ungatsi kuhambe macaphalubisi. Cha, sinabo bomabhalane la, kepha Maphimbomatsatfu yena uhamba yedvwa. Nawutawucashwa kumele ukwati kutsi ungumusa wabani? Kuphi? Unyoko wakabani? Uhlobene yini naye?" Kubuta lelinye kumnganalo. "Wentiwa ngulemfundvo yelibanga lesibili. Lona kumele siyewufukuza naye lapha emaphepheni. Uvalele bantfu labafundzile ematfuba ngaletigodvo teyise labatigabatisa ngato eMbabane." Maphimbomatsatfu phela sekwaba libito laTsabedze labametse lona khona lapha emsebentini. Utsi nakakhuluma kudvungeke tindlebe sengatsi bantfu labatsatfu bakhuluma kanyekanye intfo yinye. Nawungazange sewudzelelwe bantfu beloli awati lutfo. Abakhetsi kutsi ungubani? Unjani? Uhamba nabani? Kodvwa utsi lapho sewumtfola ayedvwa umuntfu atincengele ngekutihlekihlekisa njengesiboshwa sibona ligwayi. Yeta iloli igcwele nswi, umsindvo utsite mpu ngemuva, Emaswati asatfole umsebenti. Kwevakala livi selicondziswe kuSabelo lobesafana nenkhomo leseyingene emhlambini longakayifaneli. "Bewutsi utewulinga inhlanhla yini? Hamba uyewukhulakhula, usanuka lubisi yehhe!" "Hamba uyewupheka umbhidvo wamake wakho wena uyekele kutesinyanyisa sibadzala kuwe. Umsebenti akusilo liphalishi wena. Umsebenti wehlula bobabe wakho mfana wami," kusho lelinye livi. [Impela Ngatalelwa Kuhlupheka Kulomhlaba, 19–20] 1.1.1 Bhala ligama lelasetjentiswa nguTsabedze nakahloniphisa imali. (1) 1.1.2 Usuke abukwa njani umuntfu nabukwa njengemnenkhe etafuleni? Khetsa imphendvulo: A Ngekumenyanya B Ngekumesaba C Ngekumhawukela D Ngekumangala (1) IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-4 kula-15 1.1.3 Kwentani kubamba tikhova letishisiwe? (1) 1.1.4 Bhala lelinye ligama lelisho, macaphalubisi. (1) 1.1.5 Nawufundza letheksthi ngabe ngempela Sabelo abeyintsanga yaTsabedze? Sekela ngeliphuzu LINYE. (2) 1.1.6 Lisuke lifunelwani lipasi nawutawucashwa emsebentini? Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) 1.1.7 Hlobo luni lwenkhulumo: Emanga laluhlata klaba? Shano nekutsi ishoni lenkhulumo. (2) 1.1.8 Iyemukeleka yini lenkhulumo yembhali letsi, "Kube Sabelo msikati ngabe udzindza sililo"? Sekela ngeliphuzu LINYE. (2) 1.1.9 Abecondze kutsini Tsabedze natsi, "Ikhotsa leyikhotsako"? Chaza ubhekise kuSabelo. (2) 1.1.10 Bhala loko lokushiwo ngulomusho locindzetelwe: Inhlitiyo ibaba itsi khi, bese uyasho kutsi ibangelwa yini lenhlitiyo. (2) 1.1.11 Bhala umusho lokuletheksthi losho kutsi kusebenta kulukhuni, ucondzise kuSabelo. (2) 1.1.12 Ngabe loku lokwenteka kuSabelo kuyatfolakala yini kulemphilo yalomuhla? Sekela imphendvulo yakho ngeliphuzu LINYE. (2) [20] IEB Copyright © 2018
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-5 kula-15 1.2 SIBONWA – THEKSTHI B [Umtfombo: <http/www.google.co.za/url>] 1.2.1 Bhala BUNYE buhle bekuhlanyela tihlahla emmangweni. (1) 1.2.2 Abaluleke ngani emanti etihlahleni? (1) 1.2.3 Bhala kwekutsi lelibhala libaluleke ngani nangabe kuhlanyelwa tihlahla. (1) 1.2.4 Loku lokwentiwa ngulabantfu labakulesibonwa balufundzisani lusha lwalomuhla? Bhala kube KUNYE. (1) 1.2.5 Njengobe lomise kangaka litulu, labantfwana bangenta njani kute balwe nesomiso kutsi singabulali tihlahla tabo labatihlanyelako? Bhala kube KUNYE. (1) [5] 25 emamaki IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-6 kula-15 SIGABA B SIFINYETO UMBUTO 2 Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngemagama akho langabi ngaphansi kwala-60 aphindze angabi ngetulu kwala-70, ubhekise kuloko lokwaphatsa Veli kabuhlungu. TICONDZISO TEKUFINYETA 1. Sifinyeto sakho asibe ngendlela yetindzima. 2. Veta emaphuzu lasikhombisa lagcila kakhulu kuloko lokwaphatsa Veli kabuhlungu kuletheksthi lengenhla. 3. Caphela kutsi lulwimi lwakho alunamaphutsa kute ungalahlekelwa ngemamaki elulwimi. 4. Sebentisa timphawu letifanele tekubhala nekufundza. 5. Bhala linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho. THEKSTHI C LUTSANDVO LWEMTALI Wachutjwa umcimbi, betfweswa ticu tabo bantfwana bebantfu, kushaywa tandla, bahalaliselwa ngenjabulo kunjeya. Kwatsi lapho sebetfwesa yena Veli Mthunjwa, wativa tigcwala emehlo. Bashaya tandla nje yena akatemukeli. Utsi enhlitiyweni yakhe, "Letandla tifanele tishayelwe make. Ngize ngibe ngiloku lengingiko lamuhla nje ngumake!" Tehle kuVeli tilandzelana. Nasekuphela umkhosi wabo, kwefika sitfunywa sibuya esibhedlela sitewulandvula sigulane. Sitfunywa silandze bona boVeli naSitakele. Veli wacasha itekisi, bekhwela naSitakele. Yena wavele wekhwela nalamayika lawo eticu temfundvo. Befika esibhedlela bacondza ewadini. Veli abecabanga kutsi unina utawutsi nambona asagcoke tekuphumelela utawujabula, etfulele, avuke kulombhedze wekufa abuyele ekhaya. Wangena ekamelweni letigulane, lapho bashiya unina alele khona. Emehlo agijimela endzaweni lapho kume khona umbhedze wenina. Umbhedze wase wakhelwe sihonca setindvwangu, unina asabonwa bonesi kuphela, letinye tigulane tingaboni lokwenteka ngale kwato. Watsi utsi nhla Veli washaywa luvalo lwatsi alumcedze, wabona kutsi kukhulu lokwentiwa embhedzeni wenina. Ngabe unina sewuyahamba vele? Nobe vele sewuhambile? Wasondzela kulowo mbhedze vele sekuceka emadvolo. Sitakele uyalandzela njalo. Wevakala Veli asho kalusizi atsi, "Hawu, make kunjani? Sewuhambile make? Ungishiyela bani mine?" Wabhoboka umfula wetinyembeti emehlweni elijaha. Batsi kube beve bonesi kutsi bantfwana bakhe sebefikile, babangenisa kulesihonca setindvwangu letimhlophe. Batsi batsi nhla, bakhandza unina acimetile, asalwa nekuphefumula kwekugcina. Phela abesolo akhala ngabo bantfwana bakhe. LaNdwandwe waliva livi lendvodzana yakhe lenkhulu, Veli, waliva ngatsi livakala khashane. Wetama kuvula emehlo. Veli abesabambe sandla senina lebesesicandza mpo. Wasanga. "Buya make sengikhona. Ngikulandzile kutsi siye ekhaya uyophumula kuhlupheka. Sengicedzile kufundza. Ngiphumelele kahle! Tiyehla tinyembeti kuVeli, tiyehla nakuSitakele nakubo bonkhe labasedvute nembhedze waLaNdwandwe. Kancane, kancane wawavula emehlo LaNdwandwe. IEB Copyright © 2018
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-7 kula-15 Walibona lijaha lakakhe lembetse tingubo tekuncoba emfundvweni. Wamomotseka ngenjabulo lenekuncoba lokukhulu. Nobe livi belingaphumeli kahle, wetama kukhuluma ligama linye nje, waliphindzaphindza: NGIYAJABULA! NGIYAJABULA! NGIYA …YA…. JA …BU … LA!" Tahlangana tindzebe ngci komphela. Tandla tabo solo tibambene. Yalala intfombi yebeNguni. Yalala umlalela wafutsi. Yalala ngentfokoto, seyibona umvuzo wetitfukutfuku tayo embikwayo, kulelo hora layo lekugcina. Mhlaba! Awunoni! [Umtsango, 102–103] 10 emamaki IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-8 kula-15 SIGABA C TINKONDLO UMBUTO 3 INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI CAPHELA: Kuphocelelekile kutsi wonkhe lohlolwako awuphendvule lombuto. Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. SITIMELA 1 Sendlula kanjalo leso sitimela 2 Sishiya kubumaye-maye, 3 Sisho sishobela, 4 Asim' asilindzi. 5 Sifika kuhlasimulise umtimba, 6 Asibandlulul' asinendzaba, 7 Sendlula kusale sililo, 8 Sitfutfumelisa umtimba. 9 Silayisha tigwili netimphofana, 10 Sikhweta labancane nalabadzala, 11 Sidzabule kuy' imvelo, 12 Sikhale semuke nabo. 13 Siwelela nabo kulelinye live, 14 Lapho kutfokotwa khona, 15 Tinhlungu nendlala kungekho, 16 Kujatjulwa njalonjalo. 17 Asinamahlon' asinadzaba, 18 Asikhatsalel' asincengi, 19 Nasemuv' asilunguti, 20 Njini yetinsizi netinyembeti, 21 Mdibanisi wetinhlanga, 22 Kuvela kwakho kuyatfutfumelisa, 23 Lapho ushobela kuyahlekwa, 24 Njini yemihla yonkhe yetinhlupheko. [Tinkondlo Tayitolo Netalamuhla: 48] 3.1 Shano iphethini yetindzima talenkondlo. (1) 3.2 Bhala bunkondlo lobakhiwa ngulamagama lalandzelako: Khetsa imphendvulo Silayisha – setfwale A Sicedzelelamcondvo. B Silinganisamcondvo. C Sifutamsindvo D Sifanisongco (1) IEB Copyright © 2018
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-9 kula-15 3.3 Nguliphi lelive lelichazwa endzimeni yesine? (1) 3.4 Bunkondlo buni lobakhiwa tinhlavu letidvwetjelwe endzimeni yekucala? (1) 3.5 Ngabe ucinisile yini sonkondlo ngemugca 22? Chaza. (2) 3.6 Ucabanga kutsi yini lesitimela sibitwe, Mdibanisi wetinhlanga? Nika KUBILI. (2) 3.7 Bhala KUBILI lesehluke ngako lesitimela sasonkondlo kulesi lesetayelekile. Bhekisa enkondlweni. (2) [10] UMBUTO 4 TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI EMAKHANGALA: C. TSABEDZE (UMHLELI) Kulombuto kunemibuto lemibili, (4.1 na 4.2), khetsa MUNYE uphendvule ngawo. 4.1 ASIKHULUME NDVODZA 1 Lake labusa live ndvodza ngivumele, 2 Kusadliwa ngaloludzala sidla kusale, 3 Kwakusifanele singemadvodza kutsatsa, 4 Bafati ngekutsandza: bantfwana singabali. 5 Lamuhla live lifile ndvodza kutsiwani? 6 Sikhekhetela nesimodeni nome singasatsandzi, 7 Singemadvodza sidlel' emgobeni siyatitila, 8 Tidzingeko telikhaya tita titile. 9 Ngivumele ndvodza basho bacinisile 10 Nawuyindvodza uguga sewuvile, 11 Ungakate utibone tihushuk' endvodzeni, 12 Tinyembeti temfati, tendvodza tiyashwacisa. 13 Vuma ndvodza tikhatsi tijikile, 14 Ligcabho lendvodza bafati nebantfwana 15 Akusenjalo lamuhla yinhlupheko, 16 Sewubeva basho kujabula longatalanga. 17 Ngitjele-ke ntsangayetfu sentanjani? 18 Injobo nakalok' itfungelw' ebandla, 19 Temndeni tindzaba tisematseni lamuhla, 20 Tingasatekw' etindlini tisemoyen' imbala. 21 Nakhon' ingenil' esibayeni yayati; 22 Kungen' ingangeneli kuhlaba 23 Yayiphefumulel' emvalwen' ingayi ngeliphango 24 Kungaphela sibaya ngekuhlaba icakatise. IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-10 kula-15 25 Angitsi kunjalo ndvodza kasikhulume, 26 Lamuhla luta lutile sibhonc' emadlebe, 27 Kube kuya kumfati kube kushiy' umntfwana, 28 Kube nguSiphosiso lolets' inhlupheko. 29 Hhayi khona ndvodza kasibonisane, 30 Labatiko batsi kutala lotsandzako, 31 Lotsandzak' ativ' emandla kucedza 32 Tindzingeko telikhaya letingapheli. [M. S. Magagula] 4.1.1 Bhala imigca leyakha sicedzelelamcondvo endzimeni yekucala. (1) 4.1.2 Sinongo sini lesicuketfwe ngulomusho: live lifile ndvodza? (1) 4.1.3 Bantfu balomuhla bakuphumelelisa njani loko lokushiwo ngusonkondlo emgceni 30? Bhala KUNYE. (1) 4.1.4 Bhala KUNYE lokubanga sonkondlo atsi, "Live alisafani nakudzala". (1) 4.1.5 Bunkondlo buni lobutfolakala emagameni ladvwetjelwe emigceni 27 na 28? (1) 4.1.6 Bhala bunkondlo lobutfolakala emgceni 4. (1) 4.1.7 Ushoni sonkondlo ngaleligama lelicindzetelwe emgceni 28? (2) 4.1.8 Phawula ngalomusho, "Labatiko batsi kutala lotsandzako", ubhekise elusheni lwalomuhla. (2) 4.1.9 Sonkondlo ushoni ngalamagama labhalwe ngalokucindzetelwe emgceni 26? Nika emaphuzu LAMABILI. (2) 4.1.10 Chaza kutsi usho kutsini sonkondlo ngemugca 16. (2) 4.1.11 Nika TIMBILI tindzingeko telikhaya letingapheli lobona kutsi sonkondlo usho tona. (2) 4.1.12 Usifundzisani sonkondlo emgceni 18? Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) 4.1.13 Ucinisile yini sonkondlo ngaloko lakusho emgceni 20? Sekela imphendvulo yakho. (2) [20] NOBE IEB Copyright © 2018
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-11 kula-15 4.2 Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako. SIDLANI 1 Ukwentelani lokubi lokuhle 2 Kukhona sidlani ndzini? 3 Uwentelan' umsebenti lonje 4 Imisebenti lemihl' ikhona? 5 Utidvonsel' emanti ngemsele. 6 Kube batali bebati 7 Kutsi bangcolis' umhlaba ngawe, 8 Abatalanga babol' ematfumbu; 9 Ngabe bakhala lesikhulu 10 Sililo ngawe mvelo lengenabuntfu. 11 Uphila ngekunyonyoba 12 Kwelikati liyodl' emacandza. 13 Udla titfukutfuku talabanye 14 Uyimbungulu ngetento takho, 15 Uyinswelaboya, mtsandzi wemena. 16 Inhlitiyo yakho litje, 17 Sikhumba sakho sengwenya, 18 Sibindzi sakho sembube, 19 Emehl' akho embube, 20 Likhaya lakho sikhotsa. 21 Yekela bugelekece sigelekece! 22 Bonkhe bakufela ngematse, 23 Kubantf' uyinyongo yenyatsi, 24 Kutekwa takho ndzawo tonkhe, 25 Usigilamkhuba sidlani ndzini. 26 Kube kusetikhatsi taSomhlolo, 27 Ngab' ulibuka uyaligcina, 28 Uyakuba kudla kwemkhonto, 29 Ube yingcamu yetinyoni telizulu 30 Tidle titibetsele ngawe. [J. J. Tfwala] 4.2.1 Bhala bunkondlo lobuletfwa ngulamagama ladvwetjelwe emgceni wekucala. (1) 4.2.2 Hlobo luni lweluchumano lolutfolakala emigceni 3 na 4? (1) 4.2.3 Bunkondlo buni lobakhiwa imigca 9 na 10? (1) 4.2.4 Sinongo sini senkhulumo lesicuketfwe ngumugca 8? (1) 4.2.5 Ushoni sonkondlo ngeligama lelicindzetelwe emgceni 13? (1) 4.2.6 Bunkondlo buni lobakhiwa ngemagama lacindzetelwe emgceni 21? (1) IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-12 kula-15 4.2.7 Chaza umusho losemgceni 5 endzimeni yekucala. Bhala emaphuzu LAMABILI. (2) 4.2.8 Sonkondlo ngabe ulisebentise kahle yini leligama lelicindzetelwe emgceni 14? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.2.9 Bunkondlo buni lobusemgceni 15? Shano kutsi busho kutsini lobunkondlo. (2) 4.2.10 Usho tiphi tikhatsi sonkondlo emgceni 26? Sekela imphendvulo yakho. (2) 4.2.11 Ngewakho emagama chaza inhlitiyo yalosidlani. (2) 4.2.12 Kusuke sekwente njani nase uyingcamu yetinyoni? Shano kutsi ngutiphi letinyoni. (2) 4.2.13 Bunkondlo buni lobukhona ekucaleni kwemigca 28 na 29? Usho ngani? (2) [20] 30 emamaki IEB Copyright © 2018
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-13 kula-15 SIGABA D TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI UMBUTO 5 5.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako. Sesisondzele sikhatsi sekudla kwasemini. Mandlenkhosi sewuvele usifuca ngemadvolo sikhatsi. Uhle atsi lungu emkhonweni wakhe asibuke sikhatsi ewashini, achubeke nemsebenti wakhe wekusita batsengi befemu yakhe. Uhle ashaya lucingo entele kuva lokutsite ngawo umsebenti wefemu. Banyenti-ke vele bantfu labashaya lucingo ngawo umsebenti, babute nobe ngaloko lokwakhiwako kulefemu. Kuvamise kuba bantfu bemabhizinisi etitolo nalawo enyama. Ingani phela ngabo bantfu labadzinga ticandzisi nako konkhe lokwakha emakhata. Mandlenkhosi wawutfola ngekuwati impela lomsebenti. Mandlenkhosi nguye kuphela lokwati kukhuluma kahle nebantfu labadzinga lusito lapha efemini, sebayalwati ludvumo lwaMandlenkhosi. Kutsi nobe labanyenti bangazange babonane naye buso nebuso, kube sengatsi yena ubati kadzeni. Bebaye batsi nabefikile sebalandze imphahla yabo, bafune kuhamba sebabonene naye ngobe phela nguye Mandlenkhosi lochumanisa sive nayo inkapani. Bebate bamuphe tipho letitsite, babonge inchazelo yakhe nemphatfo labemukela ngayo elucingweni. Kusengiko lokuvamile-ke naloku lakulindzele lamuhla waVilane. Bebangakate bahlangane buso nebuso naTfobile Ngwenya, lasahlele kubonana naye lamuhla. Bese kungemahlandla batsintsana etincingweni ngawo phela umsebenti. Tfobile yena usebenta esitolo, lapha edolobheni. Ungumphatsi waso lesitolo lasebenta kuso. Uvamisile kushayela lapha kulefemu yaMandlenkhosi, ngendzaba yesicandzisi lesingasasebenti kahle kulesitolo sakhe. Ngiyo phela lefemu lephindze itilungise leticandzisi leyititsengisako. [Emagama Ekutjelwa, 70–71] 5.1.1 Bhala mcondvofana weligama lelicindzetelwe endzimeni yekucala. (1) 5.1.2 Bhala sentakutsi lesitfolakala endzimeni yekucala. (1) 5.1.3 Hlobo luni lwenkhulumo lolu lokumugca locindzetelwe etheksthini? Shano kutsi lomusho ubangelwa nguliphi ligama kutsi ube ngulolo hlobo lwenkhulumo. (2) 5.1.4 Tisebentani letabito telucobo kulemisho lelandzelako? (a) Tfobile yena usebenta esitolo. (2) (b) Yena Tfobile usebenta esitolo (2) 5.1.5 Shano kutsi letivumelwano leticindzetelwe, titivumelwano tawaphi emagama kulomusho lolandzelako. Ngiyo phela lefemu lephindze itilungise leticandzisi leyititsengisako. (2) 5.1.6 Kulomusho lolandzelako tsatsa sandziso sesimo wakhe ngaso umusho loticambele wona. Uyakwati kukhuluma kahle. (2) IEB Copyright © 2018 PHENYA
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-14 kula-15 5.1.7 Hlanganisa lemisho lemibili ibe ngumusho munye. Mandlenkhosi uyakwati kukhuluma nebantfu. Bantfu batfole lusito. (2) 5.1.8 Shano lokushiwo nguletelulo leticindzetelwe kuletento letisemishweni lelandzelako: (a) Uvamisile kushayela lapha kulefemu. (2) (b) Mandlenkhosi ulungela kutsandvwa bantfu. (2) 5.1.9 Cala lomusho lolandzelako ngekutsi, BoTfobile … Tfobile yena usebenta ngekutimisela. (2) 5.2 Tilungiso temaphutsa elulwimi, sipelingi nekufakwa kwetimphawu. 5.2.1 Imphela bacinisile labadzala. (1) 5.2.2 Sibongile ulilunga lensha lapha kulesigodzi sakitsi. (1) 5.2.3 Leticatfulo titfolakala edolobheni kaManzini. (1) 5.2.4 Lenkondlo igcwele luchumano sicalo. (1) 5.2.5 Umbonile yini Fakudze itolo. (1) [25] IEB Copyright © 2018
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA: LIPHEPHA I Likhasi lesi-15 kula-15 UMBUTO 6 Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako: BHANANA BHANANA!! SITSELO LESINIKA UMTIMBA UMSOCO. Bekunene!! Lapha kudliwa titselo letihlantekile kute kubalekelwe tifo letinyenti. Lobhanana ugeziwe, uvalekile, akungeni ngisho nalinye ligciwane kuwo. Ungadla munye nje, wesutsa lilanga lonkhe. Intsengo yakhe iphasi kakhulu, uyatiwolela nje. Ubuye utfole nebhasela yawo nangabe uwutsenga. Bonkhe labatsandza bhanana bemukelekile. Ushiphe kwengca losetitolo tabomakhelwane, labatsengisa bhanana. Dlani bhanana lonika umsoco emtimbeni wakho. Imbila yeswela umsila ngekulayetela yehhe!!! Musa kutsengana netitselo letingakagezwa. Tifo tibhokile! [Umtfombo: <http/www.google.co.za/url>] 6.1 Lokhangisako ucinisekisa njani kutsi sikhangisi sakhe sibonwa nguwo wonkhe umuntfu lowengca ngendlela? (1) 6.2 Bhala kutsi letijobelelo leticindzetelwe kuletento letikulesikhangisi, tishoni. (2) 6.3 Bhala imisho lekulesikhangisi lecuketse loku lokulandzelako: 6.3.1 Inkhulumo lehhungako. (1) 6.3.2 Inkhulumo leyimfundzisolite. (1) 6.3.3 Inkhulumo letsatsa luhlangotsi. (1) 6.4 Bhala siga senkhulumo lesikulesikhangisi. (1) 6.5 Lemisho lelandzelako icuketse tiphi tindlela tesento? 6.5.1 Tsenga lobhanana nawufuna ibhasela. (1) 6.5.2 Uyatiwolela nje. (1) 6.6 Bhala umusho lokulesikhangisi locondziswe kumuntfu lovilapha kuyewutitsengela lobhanana logeziwe, etsembe kuphatsisa bangani. (1) [10] 35 emamaki Samba: 100 emamaki IEB Copyright © 2018

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.