Skip to content

Xitsonga HL Grade 12 Paper 3 November 2017 Memo

MemorandumXitsonga HLGrade 12201710 pages

Grade 12 Xitsonga HL Paper 3 memorandum from the November 2017, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREDI YA 12 XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL) PAPILA RA VUNHARHU (P3) HUKURI 2017 MEMORANDAMU TIMARAKA: 100 Memorandamu leyi yi na tipheji ta 11. Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 2 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu MAAVELO YA TIMARAKA XIYENGE XA A: SWITSHURIWA SWA XITSALWANA: TIMARAKA TA 50 VUNDZENI NA MAKUNGUHATELO (VM): = 30 RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI (RXV): = 15 XIVUMBEKO (X): = 05 NTSENGO 50 XIYENGE XA B: SWITSHURIWA SWA XITSALWAMBIKO : TIMARAKA TA 2 x 25 = 50 VUNDZENI, MAKUNGUHATELO NA XIVUMBEKO (VMX): = 15 RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI (RXV): = 10 NTSENGO 25 MIMFUNGHO YA MAKOREKETELO MFUNGHO NHLAMUSELO _ Ehansi ka xihoxo xin'wana na xin'wana. II Etlhelo ra xinene eka swivulwa leswi nga twisisekiki. = Etlhelo ra ximatsi loko mukamberiwa a nga avangi xitshuriwa xa yena hi tindzimana. m Etlhelo ra ximatsi loko ku ri na mbuyelelo wa timhaka kumbe marito. / Loko a hlanganisile marito. Loko a hambanisile marito ← A a fanele a sungurile ekusunguleni ka ntila eximatsini. → A nga fikangi emakumu ka xinene. ↑ A a fanele a sungurile ehenhla eka mintila leyi a nga yi tlula. ↓ A nga fikangi emakumu ka pheji. Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 3 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu XIYENGE XA A: SWITSHURIWA SWA XITSALWANA XIVUTISO XA 1 1.1 Lowu a wu ri ntlangu wa lembe. Mukamberiwa a nga ha tsala hi muxaka wun'wana na wun'wana wa ntlangu. A nga ha katsa leswi landzelaka: • Vito ra ntlangu. • Siku, ndhawu na nkarhi. • Vatekaxiave na maambalelo ya vona. • Leswi humeleleke na leswi humeleriseke xiswona. • Lava a a ri na vona. • Makumu ya wona. • Dyondzo leyi a yi kumeke. [50] 1.2 Matikhomelo ya vana lava nga kombiwiki rirhandzu hi vatswari va vona. Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Xivangelo xa ku va vana va nga kombiwi rirhandzu. • Matikhomelo ya vana lava etikweni. • Ku tinghenisa eka swidzidziharisi. • Ku tinghenisa eka timhaka ta vugangu. • Ku teriwa hi miehleketo yo tisunga ka vana lava. • Matirhelo ya le hansi eka timhaka ta tidyondzo. • Ku xanisiwa ka vana lava hi vatswari. • Dyondzo eka vatswari. [50] 1.3 Leswi ndzi humeleleke siku rero swa ha ndzi tsuvula misisi na sweswi! Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Siku, ndhawu na nkarhi. • Leswi humeleleke na leswi humeleriseke xiswona. • Leswi endleke leswaku swi n'wi chavisa. • Lava a a ri na vona. • Makumu ya swona. • Dyondzo leyi a yi kumeke. [50] Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 4 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu 1.4 Vunene na vubihi bya ku yirisiwa ka nkhavi eswikolweni. Handle ka nhlamuselo ya nhlokomhaka mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: Vunene • Vadyondzi va dyondza va tshunxekile. • Swi fambelana na vumbiwa ra tiko. • Swi hunguta ku vavisiwa ka vadyondzi. • Ku va na vuxaka lebyinene exikarhi ka vadyondzi na vadyondzisi. • Vadyondzi va va na vutihlamuleri handle ko chavisiwa. • Swi ponisa vadyondzisi ku mangaleriwa. Vubihi • Vadyondzi a va ha endli mintirho ya xikolo hi mfanelo. • A va ha xiximi vadyondzisi. • A va ha tshami etitlilasini. • Va xwa na ku hlwela ku fika exikolweni hi vomu. • Va onha nhundzu ya xikolo. • Mbuyelo wu va wa xiyimo xa le hansi. • Swi heta vadyondzisi matimba. • Swi kavanyeta mafambiselo ya xikolo. [50] 1.5 Van'wana va vadyondzi lava nga hundziseriwa eka tigiredi ta le mahlweni va tirha hi ku tikarhata ku tlula lava nga lo tipasela. Pfumela kumbe u kaneta. Ku pfumela Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Ku khorwisa vadyondzisi leswaku a hi vatsandzeki. • Va chava ku tlheriseriwa eka tigiredi leti va sukaka eka tona. • Va tirha hi ku tikarhata hikuva va swi tiva leswaku a va pasangi. • A va lavi ku khomiwa hi tingana loko va feyirile eku heleni ka lembe. • Va kombisa ku khensa leswaku a hi xihoxo ku va va hundzisiwile. • Va lava ku humelela evuton'wini. Ku kaneta Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Va tlanga hi ku tiva leswaku va ta pasisiwa loko lembe ri hela. • A va tsali mintirho leyi va nyikiwaka yona hikuva ya va tikela. • A va xiximi vadyondzisi. • A va tshami etitlilasini. • Va yivela mintirho ya vadyondzi van'wana. • Va xwa ngopfu hikwalaho ko chava ku vutisiwa swivutiso hi vadyondzisi loko ku ri karhi ku dyondziwa. [50] Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 5 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu 1.6 Mukamberiwa u ta va a xiyaxiyile swifaniso leswi a nyikiweke swona kutani a tsala xitsalwana hi xin'we xa swona, a aneka mhaka leyi xi n'wi tiselaka yona emiehleketweni. U ta nyika xitsalwana xa yena nhlokomhaka leyi faneleke. 1.6.1 Xikombiso xa nhlokomhaka: Nhlawulo wa mimfumo ya miganga wa lembe ra 2016. Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlamuselo ya nhlokomhaka. • Siku ra nhlawulo. • Mavandla ya tipolitiki lama titsariseleke. • Varhangeri va mavandla ya tipolitiki. • Vayimeri va minhlangano yo hambanahambana etindhawini ta nhlawulo. • Madzolonga loko masiku ya nhlawulo ya karhi ya tshinela. • Mbuyelo wa nhlawulo. • Mavandla lama tsandzekeke ya tikamba swihoxo. • Ku tilulamisela nhlawulo lowu landzelaka wa rixaka wa 2019. [50] 1.6.2 Xikombiso xa nhlokomhaka: Sayense na thekinoloji. Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlamuselo ya nhlokomhaka. • Tidyondzo leti lavekaka na mapaselo ya vadyondzi. • Mpfuneto wa timali ta tihakelo ta tidyondzo. • Nkoka wa sayense na thekinoloji. • Switirhisiwa swa thekinoloji. • Miako yo dyondzela eka yona. • Vadyondzisi va tidyondzo leti. • Tiyunivhesiti, tikholichi na mintirhovutomi. • Ikhonomi ya tiko na miholo. [50] 1.6.3 Xikombiso xa nhlokomhaka: Mabazi lama tleketlaka vadyondzi ku ya no vuya eswikolweni. Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlamuselo ya nhlokomhaka. • Ku va vadyondzi va fika eswikolweni na le makaya hi nkarhi. • Ku fika eswikolweni na le makaya va nga karhalangi. • Ku hunguteka ka nhlayo ya vadyondzi lava dlayiwaka no pfinyiwa hikwalaho ko famba hi milenge. • Vuhlayiseki bya vadyondzi hi nkarhi wa maxelo yo biha. • Ku va vatswari va rhuriwile ndzhwalo wo hakela swifambo swa mani na mani. [50] NTSENGO WA XIYENGE XA A: 50 Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 6 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu XIYENGE XA B: SWITSHURIWA SWA XITSALWAMBIKO XIVUTISO XA 2 2.1 PAPILA RA XIMFUMO Eka papila ra yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Adirese ya mutsari evokweni ra xinene leyi sikuhatiweke. • Ku tlula ntila laha swi faneleke. • Adirese ya mutsaleriwa evokweni ra ximatsi leyi rhangeriweke hi xiyimo xa mutsaleriwa. (A yi sikuhatiwi.) • Xiloso. • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya nkhwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi nkhwatihatiwi.) • Vundzeni. • Nsariso. (Nsayino, vito na xivongo swa mutsari.) [25] 2.2 XIVIKO Eka xiviko xa yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya nkhwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi nkhwatihatiwi.) • Loyi xiviko xi kongomisiweke eka yena. • Siku, nkarhi na ndhawu. • Xivangelo xa ku tshwa ka tlilasi. • Nhundzu leyi onhakeke. • Lava pfuneteke ku timela ndzilo. • Ku vitaniwa ka maphorisa. • Swibumabumelo na swisolo. • Mavito ya mutsari. • Nsayino wa mutsari. • Siku. [25] 2.3 NHLUTO Eka nhluto wa yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: (Mukamberiwa u fanele ku ndlandlamuxa tinhlokomhakantsongo leti nga laha hansi.) • Vito ra mukhanselara. • Vito ra muganga. • Vukorhokeri lebyi a byi endleke. • Matitwelo ya vaakatiko. • Swibumabumelo na swisolo. • Vito ra muhluti. [25] Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 7 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu 2.4 N'WANGULANO Eka n'wangulano wa yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya nkhwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi nkhwatihatiwi.) • Siku, nkarhi na ndhawu. • Ku thya swimunhuhatwa mavito lawa ya tsariweke hi maletere lamakulu etlhelweni ra ximatsi. • Ku tsala hikombirhi endzhaku ka mavito ya swimunhuhatwa. • Ku xewetana. • Swiendlo swa swimunhuhatwa endzeni ka swiangi. • Mbhurisano lowu veke kona. • Ku gimeta na ku lelana. [25] 2.5 INTHAVHIYU Eka inthavhiyu ya yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya nkhwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi nkhwatihatiwi.) • Siku, nkarhi na ndhawu. • Ku thya swimunhuhatwa mavito lawa ya tsariweke hi maletere lamakulu etlhelweni ra ximatsi. • Ku xewetana. • Swivutiso hi meyera. • Tinhlamulo hi muyimeri wa muganga. • Mavonelo ya muyimeri wa muganga. • Ku lelana. [25] 2.6 MATIMU YA MUFI Eka matimu ya mufi mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya nkhwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi nkhwatihatiwi.) • Mavito na xivongo xa mufi. • Siku, n'hweti na lembe ro velekiwa. • Ndhawu laha a velekiweke kona. • Vatswari va mufi. • Vuxokoxoko bya swikolo na tidyondzo loko a dyondzile xikolo. • Ta vukati loko a tekiwile/tekile. • Siku ro hundza emisaveni. • Xivangelo xa rifu. • Lava a va siyeke. • Ku n'wi navelela ku etlela hi kurhula. • Ku phata xivongo xa yena. [25] NTSENGO WA XIYENGE XA B: 50 NTSENGO WA TIMARAKA: 100 Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu XIYA: XIYENGE XA A • Tirhisa rhubiriki minkarhi hinkwayo loko u koreketa xitsalwana xa vutumbuluxi (Papila ra vu3, XIYENGE XA A). • Timaraka to sukela eka 0 ku fikela eka 50 ti avanyisiwile hi tinhlamuselo ta 5 ta vuswikoti. • Eka swilaveko swa Vundzeni, Ririmi na Xitayili, nhlamuselo yin'wana na yin'wana ya vuswikoti eka leta ntlhanu yi avanyisiwile hi swiyimo swimbirhi: xa le henhla na xa le hansi xikan'we na maavelo ya lawa ya tirhisiwaka ya timaraka. • Xivumbeko a xi khumbeki hi ku aviwa ka xiyimo xa le henhla na xa le hansi. RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RA LE KAYA [TIMARAKA TA 50] Swilaveko Vuswikoti byo hlawuleka Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi madyondza nga fikelelangi VUNDZENI & 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 MAKUNGUHATELO -Mahlamulelo yo -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo ma na -Mahlamulelo yo huhula hlawuleka/lama tlhontlhaka vumbiweke kahle swinene. amukelekaka nkhulukelano kun'wana -Miehleketo yo (Mahlamulelo na Xiyimo xa le henhla miehleketo na ku hundzisa -Miehleketo leyi faneleke no -Miehleketo leyi nga na -Miehleketo a yi twisiseki hlanganahlangana yo ka miehleketo) eka leswi languteriweke tsakisa naswona yi kombisa nkhulukelano na ku naswona a yi kombisi yi nga kongomisi mhaka Maveketelelo ya -Miehleketo ya vutlhari, leyi vumbhoni byo va yi vupfile khorwisa vutitumbuluxeli -Mahungu yo huhula no miehleketo eka tlhontlhaka miehleketo -Mahungu ya veketeriwile -Mahungu ya veketeriwile -Ku na vumbhoni byitsongo vuyeleriwa makunguhatelo. naswona leyi vupfeke kahle swinene naswona ku kahle naswona ku na bya maveketelelo na -Mahungu a ya Ndzemuko wa -Mahungu ya veketeriwile hi na nkhulukelano (nhlangano) nkhulukelano (nhlangano) nkhulukelano wa mahungu veketeriwangi kahle xikongomelo, vaamukeri ndlela yo hlawuleka eka manghenelo, miri na eka manghenelo, miri na naswona ya hava va mahungu na mbangu. naswona ku na masongelo/mahetelelo masongelo/mahetelelo nkhulukelano nkhulukelano (nhlangano) TIMARAKA TA 30 ku katsa manghenelo, miri na masongelo/mahetelelo 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Mahlamulelo ya xiyimo xa -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo hakanyingi a -A nga kalangi a ringeta le henhla kambe lama nga vumbiweke kahle amukelekaka kambe hi lama ma kongomaka ku angula ku ya hi riki na swihlawulekisi swa -Miehleketo leyi faneleke no hungu a ri hlamuseriwangi -Miehleketo yi tala ku va nhlokomhaka Xiyimo xa le hansi xitsalwana xo hlawuleka no tsakisa ri twisiseka swinene leyi nga hlanganangiki na -Miehleketo hi leyi yi nga tlhontlha miehleketo -Mahungu ya veketeriwile -Miehleketo yi na ku hlanganahlangana fanelangiki naswona a yi -Miehleketo ya vutlhari no kahle naswona ku na nkhulukelano lowu eneleke -Ku hava vumbhoni lebyi fambelani nakatsongo na vupfa nkhulukelano (nhlangano) na ku khorwisa kombisaka maveketelelo nhlokomhaka -Mahungu ya veketeriwile hi eka manghenelo, miri na -Mahungu ya veketeriwile lamanene na nkhulukelano -A yi na nkongomo ndlela ya vutshila naswona masongelo/mahetelelo kahlenyana naswona ku na wa mahungu naswona yi ku na nkhulukelano nkhulukelanonyana pfuvapfuvekile (nhlangano) eka (nhlanganonyana) eka manghenelo, miri na manghenelo, miri na masongelo/mahetelelo masongelo/mahetelelo Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RA LE KAYA [TIMARAKA TA 50] (ku yisa emahlweni) Swilaveko Vuswikoti byo hlawuleka Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi madyondza nga fikelelangi RIRIMI, XITAYILI & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 VUHLERI -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, ntivomarito swa fambelana ntivomarito swi fambelana na ntivomarito swa na ntivomarito a swi xitayili na ntivomarito a Thoni, rhejisitara, swinene na xikongomelo, kahle na xikongomelo, fambelana na fambelani na xikongomelo, swi fambelani na Xiyimo xa le henhla xitayili na ntivomarito vaamukeri va mahungu na vaamukeri va mahungu na xikongomelo, vaamukeri va vaamukeri va mahungu na xikongomelo, swa fambelana na mbangu mbangu mahungu na mbangu mbangu vaamukeri va mahungu xikongomelo/ -Vutitshembi eka ku tirhisa ririmi -Ririmi hi leri faneleke -Ririmi ri tirhisiwile hi -Matirhiselo ya ririmi i ya na mbangu nkucetelo, vundzeni; naswona hi ndlela yo hlawuleka naswona thoni leyi mfanelo ku hlamusela xiyimo xa madyondza -Ririmi a ri twisiseki Mahlawulelo ya no tsakisa tirhisiweke hi leyi fanaka mahungu swinene -Nkayivelo wa marito. -Xi koka rinoko naswona xi na minkarhi hinkwayo -Thoni hi leyi faneleke -Thoni na dikixini a swi ntivomarito wu endla Matirhiselo ya ririmi thoni leyinene no tlhavula. -Swihoxo swa ntivoririmi na -Ku tirhisiwile ririmi ro fambelani leswaku mahungu ya na swiaki na milawu -Swihoxo swa ntivoririmi na mapeletelo a swi talangi tlhavula ku tiyisisa -Ku na nkayivelo wa nga twisiseki ya rona; mapeletelo a swi kona -Xi vumbiwile hi ndlela ya vundzeni bya hungu ntivomarito mahikahatelo, -Xi vumbiwile hi ndlela ya vutshila vutshila ntivoririmi na swinene mapeletelo. 13 10 7 4 Xiyimoxa le hansi -Ririmi i ra xiyimo xa le henhla -Ririmi ra koka naswona -Matirhiselo lamanene ya -Ku hava matirhiselo TIMARAKA TA 15 naswona ri na thoni leyi faneleke hakanyingi ra vuyerisa ririmi eka minkarhi lamanene ya ririmi no tlhavula -Thoni hi leyi faneleke na ku yin'wana -Ku tirhisiwile swivulwa -Swihoxo swa ntivoririmi na vuyerisa -Hakanyingi thoni hi leyi swo fana kumbe switsongo mapeletelo a swi kona -Swihoxo swa ntivoririmi na faneleke kambe ku na leswi hambaneke -Xi vumbiwile hi ndlela ya vutshila mapeletelo i switsongo nkayivelo wo tirhisiwa ka -Ku na nkayivelo lowukulu -Xi vumbiwile hi ndlela ya ririmi ro tlhavula wa ntivomarito vutshila XIVUMBEKO 5 4 3 2 0–1 -Mavumbelo ya nhlokomhaka i ya -Vuxokoxoko byi vumbiwile -Ku vumbiwile vuxokoxoko -Ku na timhakanyana to -Ku pfumaleka timhaka Swihlawulekisi swa xiyimo xa le henhla swinene hi ndlela yo twisiseka lebyi faneleke khomeka leti lavekaka xitshuriwa. -Vuxokoxoko lebyi hlawulekeke. -Ku na nkhulukelano -Swivulwa na tindzimana -Swivulwa na tindzimana -Swivulwa na Mavumbelo ya -Swivulwa na tindzimana swi -Swivulwa na tindzimana swi vumbiwile hi ndlela swi hoxekile tindzimana swi hoxekile tindzimana na vumbiwile hi ndlela ya xiyimo xa le swa twisiseka naswona i swo leyinene -Xitsalwana xa ha -Xitsalwana a xi swivulwa. henhla swinene hambanahambana -Xitsalwana xi sala xa ha twisisekanyana twisiseki twisiseka TIMARAKA TA 5 Vundzeni bya memorandamu leyi a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/Hukuri 2017 NSC – Memorandamu XIYA: XIYENGE XA B • Tirhisa rhubiriki minkarhi hinkwayo loko u koreketa xitsalwana xa vutumbuluxi (Papila ra 3, XIYENGE XA B). • Timaraka to sukela eka 0 ku fikela eka 25 ti avanysiwile hi tinhlamuselo ta 5 ta vuswikoti. • Xivumbeko a xi khumbeki hi xiyimo xa le henhla na xa le hansi. RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWAMBIKO XO LEHA EKA RIRIMI RA LE KAYA [TIMARAKA TA 25] Swilaveko Vuswikoti byo hlawuleka Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka Vuswikoti bya madyondza Vuswikoti byo ka byi nga fikelelangi VUNDZENI, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 MAKUNGUHATELO & -Mahlamulelo yo hlawuleka -Mahlamulelo lamanene -Mahlamulelo yo ringanela -Mahlamulelo ya madyondza -Mahlamulelo a ya kombisi XIVUMBEKO na ku hundzisa leswi a swi lama kombisaka vutivi lama kombisaka vutivi bya lama kombisaka vutivinyana vutivi bya swihlawulekisi swa languteriwile lebyinene bya swihlawulekisi swihlawulekisi swa muxaka bya swihlawulekisi swa muxaka wa xitshuriwa Mahlamulelo na miehleketo. -Miehleketo ya vutlhari leyi swa muxaka wa xitshuriwa, wa xitshuriwa muxaka wa xitshuriwa -Nhlamuselo a yi le rivaleni Maveketelelo ya miehleketo vupfeke -Ku na ku kongoma mhaka -Mhaka a yi kongomiwi hi ku -Ku na ku kongomanyana naswona yi humile swinene eka makunguhatelo -Vutivi byo enta bya a ku na ku huma emhakeni hetiseka - ku na ku kambe matsalelo ya huhula emhakeni Xikongomelo, vaamukeri va swihlawulekisi swa muxaka -Vundzeni na miehleketo swi humanyana emhakeni -A hi minkarhi hinkwayo -Vundzeni na miehleketo a hungu, swihlawulekisi/swiaki wa xitshuriwa vumbanile, swi -Vundzeni na miehleketo swi vundzeni na miehleketo swi swi vumbanangi swa ririmi na mbangu -Matsalelo lawa ya nga hlamuseriwile kahle hi vumbanile hi ndlela leyi vumbanaka -Ku na vuxokoxoko humiki emhakeni vuxokoxoko byo seketela amukelekaka -Ku na vuxokoxoko byitsongo swinene lebyi -Vundzeni na miehleketo swi nhlokomhaka -Ku na vuxokoxoko byitsongo lebyi seketelaka seketelaka nhlokomhaka TIMARAKA TA 15 vumbananile -Xivumbeko lexi faneleke byin'wana lebyi seketelaka nhlokomhaka -A ku tirhisangi milawu ya -Nhlamuselo ya vuenti lexi nga na swihoxo nhlokomhaka -Milawu ya xivumbeko yi xivumbeko leyi faneleke swinene naswona switsongo leswi onheke -Hi ku angarhela xivumbeko tirhisiwe hi ndlela yo ka yi vuxokoxoko hinkwabyo byi nkhaqato hi lexi faneleke kambe xi ri nga twisiseki seketela nhlokomhaka na swihoxo switsongo -Ku na swihoxo swo tala -Xivumbeko lexi faneleke no va na nkhaqato RIRIMI, XITAYILI & 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 VUHLERI -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na ntivomarito swi fambelana ntivomarito swi fambelana ntivomarito swi fambelana ntivomarito swo ntivomarito a swi fambelani Thoni, rhejisitara, xitayili, swinene na xikongomelo, kahle na xikongomelo, na xikongomelo, vaamukeri fambelananyana na na xikongomelo, vaamukeri xikongomelo/nkucetelo, vaamukeri va hungu na vaamukeri va hungu na va hungu na mbangu xikongomelo, vaamukeri va va hungu na mbangu vaamukeri va hungu na mbangu mbangu -Ku na swihoxonyana swa hungu na mbangu -Swihoxo swi tele naswona mbangu -Ku na nkhaqato wa -Hi ku angarhela ku na ririmi -Ntivoririmi wo pfumala ku na ku pfuvapfuvana ka Matirhiselo ya ririmi na ntivoririmi naswona wu nkhaqato wa ntivoririmi -Ku na ntivomarito wo nkhaqato wu tlhela wu va na timhaka swiaki na milawu ya rona; vumbiwile hi mfanelo naswona wu vumbiwile hi ringanela swihoxo swo tala -Ntivomarito a wu fambelani Mahlawulelo ya marito; -Swihoxo a swi kona mfanelo -Swihoxo a swi onhi -Ntivomarito wo kayivela na xikongomelo Mahikahatelo na mapeletelo -Ntivomarito wa kahle nhlamuselo -Nhlamuselo a yi le rivaleni -Nhlamuselo a yi twali swinene nakatsongo TIMARAKA TA 10 -Swihoxo a swi talangi Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso

Study this subject

More from Grade 12 Xitsonga HL

View all