Accounting Grade 12 NSC June 2017 Question Paper (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN REKENINGKUNDE 2017 PUNTE: 300 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 19 bladsye en 'n 18 bladsy-antwoordeboek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 2 DBE/2017 SSE INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. 'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 4. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 5. Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Alle bewerkings moet tot EEN desimale punt getoon word, waar van toepassing. 7. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 3 DBE/2017 SSE 8. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as 'n riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. VRAAG 1: 30 punte; 20 minute Onderwerp: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Versoen Debiteurekontrole met debiteurelys Debiteureversoening en Ouderdomsanalise Ouderdomsanalise Bestuur van hulpbronne Interne beheer VRAAG 2: 40 punte; 25 minute Onderwerp: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde BTW-konsepte en berekeninge BTW en Voorraadwaardasie Bestuur van hulpbronne Voorraadwaardasie VRAAG 3: 50 punte; 30 minute Onderwerp: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Vervaardiging Produksiekostestaat en notas Vertolking VRAAG 4: 70 punte; 40 minute Onderwerp: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Konsepte en Inkomstestaat Inkomstestaat en Vaste Bates Bestuur van hulpbronne Vastebatebestuur VRAAG 5: 65 punte; 40 minute Onderwerp: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Notas tot Finansiële State, Konsepte; Kapitaal en Behoue-inkomste-notas; Kontantvloeistaat en Vertolking Kontantvloeiberekeninge Vertolking van finansiële inligting VRAAG 6: 45 punte; 25 minute Onderwerp: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Kontantbegroting: ontleed en vertolk Begroting Bestuur van hulpbronne Interne beheer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 4 DBE/2017 SSE VRAAG 1: DEBITEUREVERSOENING EN OUDERDOMSANALISE (30 punte; 20 minute) 1.1 Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Kies die antwoord en skryf slegs 'waar' of 'onwaar' langs die vraagnommer (1.1.1–1.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.1.1 Die saldo in die Debiteurekontrolerekening behoort gelyk te wees aan die totaal van die debiteurelys. 1.1.2 Oninbare skulde sal in die Debiteure-afslagjoernaal geboekstaaf word. 1.1.3 'n Vooruitgedateerde tjek wat van 'n debiteur ontvang is, moet in die KOJ op die datum van ontvangs geboekstaaf word. (3 x 1) (3) 1.2 MIZZY BOUTIQUE Die Debiteurekontrolerekening en die debiteurelys vir Februarie 2017, opgestel deur die boekhouer, bevat foute/weglatings. GEVRA: Gebruik die tabel wat verskaf word om die regstellings wat in die Debiteurekontrolerekening en debiteurelys aangebring moet word, aan te dui. Verskaf syfers en 'n plus(+)- of minus(–)-teken vir elke regstelling. (13) INLIGTING: A. Debiteurekontrolerekening Debiteurelys Saldo/Totaal R37 710 R39 490 B. Foute of weglatings om reg te stel: (a) Geen inskrywing is vir 'n faktuur vir R7 440 wat aan G Gwen uitgereik is, gemaak nie. (b) 'n Kwitansie vir R9 400, uitgereik aan debiteur B Crawley, is korrek in die relevante joernaal geboekstaaf. Dit is foutiewelik as R4 900 na sy Debiteuregrootboekrekening oorgeboek. (c) 'n Faktuur vir R1 360, uitgereik aan A Naidoo, is korrek in die DJ geboekstaaf. Dit is foutiewelik na die verkeerde kant van haar rekening in die Debiteuregrootboek oorgeboek. (d) 'n Tjek vir R1 350, ontvang van D Zulu, is in die KOJ geboekstaaf en so na die Debiteurekontrolerekening en Debiteuregrootboek oorgeboek. D Zulu se rekening is reeds afgeskryf. (e) 'n Kredietnota vir R720, uitgereik aan W Wallace, is in die DAJ as R270 geboekstaaf en as sulks oorgeboek. (f) Geen inskrywing is vir 'n geweierde tjek van R1 750 op die bankstaat van Februarie 2017 gemaak nie. Dit is oorspronklik van debiteur J Taylor ontvang om sy rekening van R1 950 te vereffen. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 5 DBE/2017 SSE 1.3 GLENDALE HANDELAARS Die debiteure-ouderdomsanalise op 30 April 2017 word verskaf. Kredietperiode is 30 dae. GEVRA: 1.3.1 Verduidelik hoe 'n debiteure-ouderdomsanalise met interne kontrole oor debiteure kan help. (2) 1.3.2 Bereken die persentasie totale skuld wat die kredietperiode oorskry. (4) 1.3.3 Verduidelik EEN probleem (met syfers) met betrekking tot ELK van die volgende debiteure: • D Pillay • W Patel (4) 1.3.4 Verduidelik TWEE probleme (met syfers) met betrekking tot debiteur D Gouws. (4) INLIGTING: DEBITEURE-OUDERDOMSANALISE OP 30 APRIL 2017: BEDRAG KREDIET- HUIDIGE VER- 30 DAE 60 DAE 90 DAE LIMIET MAAND SKULDIG R R R R R R D Pillay 10 000 11 800 1 980 9 820 D Gouws 14 000 13 450 4 100 3 902 5 448 Z Ngosi 2 800 2 550 2 550 W Patel 14 000 11 192 9 112 2 080 P Peters 5 000 2 608 1 408 1 200 41 600 7 488 17 472 14 560 2 080 100% ? ? ? ? 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 6 DBE/2017 SSE VRAAG 2: BTW EN VOORRAADWAARDASIE (40 punte; 25 minute) 2.1 BTW 2.1.1 Kies die korrekte woord(e) uit dié wat tussen hakies gegee word. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommer ((a)–(d)) in die ANTWOORDEBOEK neer. (a) BTW betaal aan 'n diensverskaffer vir die aankoop van goedere word as (inset-BTW/uitset-BTW) beskou. (b) 'n (Debiet-/Krediet-)saldo in die BTW-kontrolerekening toon die finale bedrag betaalbaar aan SAID. (c) BTW op onttrekkings van voorraad sal die BTW betaalbaar aan SAID (vermeerder/verminder). (d) BTW sal nie by die betaling van (salarisse/elektrisiteit) deur die onderneming in berekening gebring word nie. (4 x 1) (4) 2.1.2 Bereken die BTW-bedrae. Trek 'n kruisie (X) in die toepaslike kolom in die ANTWOORDEBOEK om aan te dui of dit die bedrag wat aan SAID verskuldig is, sal vermeerder of verminder. Alle items is onderhewig aan 14% BTW. BTW BTW JOER- Nr. DOKUMENT EKSKLUSIEWE INKLUSIEWE NAAL BEDRAG BEDRAG (a) DAJ Kredietnota uitgereik R1 600 R1 824 (b) KOJ Kasregisterrol R8 700 (c) KJ Faktuur ontvang R10 374 (10) 2.2 VOORRAADWAARDASIE Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Bande Galore vir die 2017 finansiële jaar. Die onderneming verkoop een soort voertuigbande. Hulle gebruik die periodieke voorraadstelsel en die geweegdegemiddelde-metode om voorraad te waardeer. GEVRA: 2.2.1 Gee 'n rede waarom die onderneming die geweegdegemiddelde-metode gebruik om die bandevoorraad te waardeer. (2) 2.2.2 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 28 Februarie 2017. (10) 2.2.3 Bereken die volgende vir die jaar geëindig 28 Februarie 2017: • Koste van verkope (3) • Bruto wins (3) • Gemiddelde voorraadhoudingstydperk (in dae) (5) 2.2.4 Behoort die eienaar tevrede te wees met die voorraadhoudingstydperk hierbo bereken? Verduidelik. Haal syfers aan. LET WEL: Die voorraadhoudingstydperk vir 2016 was 70 dae. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 7 DBE/2017 SSE INLIGTING: A. Voorraadsaldo's: TOTAAL DATUM EENHEDE (insluitend vraggeld) 1 Maart 2016 94 R27 650 28 Februarie 2017 280 ? B. Aankope: KOSPRYS PER EENHEID DATUM EENHEDE TOTAAL (uitsluitend vraggeld) 25 Maart 2016 375 R290 R108 750 19 Junie 2016 650 R320 R208 000 6 September 2016 1 120 R300 R336 000 10 Februarie 2017 540 R310 R167 400 TOTAAL 2 685 R820 150 C. Vrag op aankope: On-Time Afleweraars vervoer die bande na die onderneming teen 'n vaste koste van R40 per band. Hierdie tarief het onveranderd gebly. D. Terugsendings: 79 van die bande aangekoop op 6 September 2016, is teruggestuur. Die verskaffer het die onderneming met die kosprys per item gekrediteer. Geen terugbetaling is vir die vrag op aankope van hierdie terugsendings ontvang nie. E. Verkope: 2 420 eenhede teen R400 elk = R968 000 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 8 DBE/2017 SSE VRAAG 3: VERVAARDIGING (50 punte; 30 minute) 3.1 Kies die korrekte woord(e) uit dié wat tussen hakies gegee word. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommer (3.1.1–3.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer. 3.1.1 Die lone van die fabriekskoonmakers word as (direkte arbeids-/ fabrieksbo-)koste geklassifiseer. 3.1.2 Fabriekshuur is 'n (vaste/veranderlike) koste. 3.1.3 Verpakkingsmateriaal gebruik, word as 'n (verkoops- en verspreidings-/ administrasie-)koste beskou. 3.1.4 Gelykbreekpunt verwys na die (minimum/maksimum) aantal eenhede wat geproduseer en verkoop moet word om alle koste te dek. (4 x 1) (4) 3.2 INFINITY HOEDE Die inligting het betrekking op Infinity Hoede, 'n onderneming wat een soort hoed vervaardig. Die finansiële jaar het op 28 Februarie 2017 geëindig. GEVRA: 3.2.1 Stel die Fabrieksbokoste-nota op. (14) 3.2.2 Voltooi die Produksiekostestaat vir die jaar geëindig 28 Februarie 2017. (10) 3.2.3 Infinity Hoede oorweeg dit om grondstowwe teen 'n laer prys as wat hulle tans daarvoor betaal, in te voer. Verskaf TWEE punte wat hulle moet oorweeg voordat hulle besluit. (4) INLIGTING: A. Uittreksel uit voorraadrekords op 28 Februarie 2017: 2017 2016 Goedere-in-bewerking R94 000 R? Indirekte fabrieksmateriaal R8 750 R5 950 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 9 DBE/2017 SSE B. Transaksies/Inligting vir die jaar geëindig 28 Februarie 2017: Grondstowwe vir produksie uitgereik R? Indirekte materiaal aangekoop 36 000 Salarisse en lone 2 900 000 Huuruitgawe 291 000 Versekering 49 200 Telefoon toegeken aan die administrasie-afdeling 28 800 Diverse fabrieksuitgawes 189 856 C. 45% van salarisse en lone word betaal aan die werknemers wat direk in die produksieproses werk en 10% moet as die salaris vir die fabrieksvoorman toegeken word. D. Huuruitgawe moet volgens die vloerspasie gebruik, toegeken word. Die fabriek beset 2 400 m2. Die verkoops-en-verspreidings- en administrasie- afdelings beset die oorblywende 600 m2. E. Die versekeringspremie is tot en met 31 Mei 2017 betaal. Versekering word verdeel tussen die fabriek, die verkoops-en-verspreidings- en administrasie-afdelings in die verhouding 4 : 4 : 2. F. 20% van die telefoonuitgawes moet aan die fabriek toegeken word. Die oorblywende bedrag word gelykop verdeel tussen die verkoops-en- verspreidings- en administrasie-afdelings. G. 40 000 hoede is gedurende die finansiële jaar teen 'n koste van R120 per hoed vervaardig. 3.3 SANYATI BAKKERY Jy word van inligting voorsien met betrekking tot Sanyati Bakkery vir die afgelope twee jaar. Die onderneming maak oliebolle ('doughnuts') en koeke. Die eienaar, Damon Barker, het die netto wins van die afgelope twee finansiële jare vergelyk en opgelet dat dit met R730 700 gedaal het. GEVRA: 3.3.1 Verwys na Inligting B. Identifiseer die produksiekoste wat die grootste probleem veroorsaak het in die: • Oliebolfabriek ('Doughnut factory') • Koekfabriek Verskaf relevante syfers. Gee in ELKE geval vir Damon 'n oplossing vir die probleem. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 10 DBE/2017 SSE 3.3.2 Verskaf berekeninge om te toon dat die gelykbreekpunt van 158 298 eenhede vir die oliebolle in 2016 korrek bereken is. (3) 3.3.3 Verduidelik waarom Damon bekommerd oor die gelykbreekpunt van oliebolle behoort te wees. Haal syfers aan. (3) 3.3.4 Damon is bekommerd oor die: • Pryse wat die klante bereid is om te betaal • Aanvraag na beide produkte Lewer kommentaar op hierdie punte ten opsigte van ELKE produk. Haal syfers aan. (6) INLIGTING: OLIEBOLFABRIEK KOEKFABRIEK 2016 2015 2016 2015 A. Vaste koste R372 000 R372 000 R206 000 R122 000 B. Veranderlike koste per eenheid Direkte materiaal R4,50 R5,00 R22,50 R15,00 Direkte arbeid R3,20 R2,00 R10,60 R10,20 Verkoop en verspreiding R1,95 R2,00 R9,80 R9,50 Totaal R9,65 R9,00 R42,90 R34,70 C. Addisionele inligting Verkoopprys van Sanyati R12,00 R14,00 R65,00 R50,00 Bakkery (per eenheid) Verkoopprys van R13,00 R12,50 R55,00 R67,00 mededinger (per eenheid) Netto wins R192 000 R1 028 000 R191 800 R23 500 D. Eenhede vervaardig en 240 000 280 000 18 000 15 000 verkoop E. Gelykbreekpunt 158 298 78 316 9 321 13 465 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 11 DBE/2017 SSE VRAAG 4: INKOMSTESTAAT EN VASTE BATES (70 punte; 40 minute) 4.1 Kies 'n beskrywing uit KOLOM B wat by die term in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (4.1.1–4.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 4.1.5 E. KOLOM A KOLOM B 4.1.1 Inkomstestaat A dui die bron van fondse aan en hoe dit aangewend is 4.1.2 Balansstaat B dui die mening oor die betroubaarheid 4.1.3 Kontantvloeistaat van die finansiële state aan 4.1.4 Onafhanklike Ouditverslag C dui die finansiële posisie van die onderneming op 'n spesifieke dag aan D dui wins of verlies vir 'n finansiële tydperk aan (4 x 1) (4) 4.2 MTOMBENI BPK. Die inligting het betrekking op Mtombeni Beperk vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2017. GEVRA: 4.2.1 Verwys na Inligting A en B en bereken: • Drawaarde van die voertuig op 30 November 2016 verkoop (5) • Totale waardevermindering op toerusting op 28 Februarie 2017 (7) 4.2.2 Stel die Inkomstestaat (Staat van Omvattende Inkomste) vir die jaar geëindig 28 Februarie 2017 op. (54) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 12 DBE/2017 SSE INLIGTING: Inligting onttrek uit die Vooraansuiweringsproefbalans op 28 Februarie 2017: Balansstaatrekeninge-afdeling Grond en geboue 1 600 000 Voertuie ? Toerusting 250 000 Opgehoopte waardevermindering op toerusting (01/03/2016) 85 000 Handelsvoorraad 386 500 Debiteurekontrole 88 500 Voorsiening vir oninbare skulde 3 650 Verbandlening: Quick Bank 1 056 000 Nominalerekeninge-afdeling Verkope 5 500 000 Koste van verkope 3 150 000 Debiteure-afslag 32 500 Direkteursfooie 380 000 Ouditfooie 54 000 Oninbare skuld 13 600 Huurinkomste 169 500 Rente op lening ? Versekering 19 220 Salarisse en lone 475 000 Oninbare skulde ingevorder 4 750 Verbruiksgoedere 67 500 Bankkoste 7 760 Diverse uitgawes 140 085 Rente-inkomste ? Aansuiwerings en addisionele inligting: A. Geen inskrywings is gemaak vir 'n voertuig wat op 30 November 2016 vir R97 700 kontant verkoop is nie. Besonderhede van die voertuig: • Kosprys, R190 000 • Opgehoopte waardevermindering (1 Maart 2016), R72 000 • Waardeverminderingskoers: 20% p.j. op kosprys B. Maak soos volg voorsiening vir waardevermindering: • Op oorblywende voertuie – R138 000 vir die finansiële jaar • Op toerusting teen 10% p.j. volgens die verminderdesaldo-metode LET WEL: Nuwe toerusting is teen 'n koste van R32 000 aangekoop en op 1 September 2016 geboekstaaf. C. Goedere vir R15 000 op krediet verkoop aan debiteur, J Gander, is nie geboekstaaf nie. Die winsopslag is 60% op kosprys. D. 'n Fisiese voorraadopname op 28 Februarie 2017 toon handelsvoorraad van R374 000. E. Verbruiksgoedere gebruik gedurende die finansiële jaar beloop R61 700. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 13 DBE/2017 SSE F. Die rekening van debiteur, L Maseko, moet as oninbaar afgeskryf word, R1 900. G. Inskrywings op die Bankstaat van Februarie 2017 wat nog nie in die boeke van die maatskappy geboekstaaf is nie: • Bankkoste, R870 • Debietorderbetaling vir die maandelikse versekeringspremie, R1 780 H. Voorsiening vir oninbare skulde moet tot R4 030 aangesuiwer word. I. Leningstaat ontvang, toon die volgende: Saldo: 1 Maart 2016 1 356 000 Rente ? Terugbetaling gedurende die finansiële jaar 300 000 Saldo: 28 Februarie 2017 1 200 000 J. 'n Werknemer, H Brooks, wat op 1 Februarie 2017 begin werk het, is uit die Salarisjoernaal gelaat. Besonderhede van sy salaris vir Februarie 2017 is: AFTREKKINGS BYDRAES BRUTO PENSIOEN- PENSIOEN- SALARIS LBS WVF WVF FONDS FONDS 13 500 2 190 1 080 135 1 620 135 LET WEL: Alle bydraes word as deel van salarisse en lone geboekstaaf. K. Die huurinkomste is vanaf 1 November 2016 met R1 500 per maand verhoog. Die huurder het nog nie die huur vir Februarie 2017 betaal nie. L. Rente-inkomste is die ontbrekende syfer in die Inkomstestaat. M. Inkomstebelasting is teen 28% van netto wins bereken. N. Netto wins na belasting het R864 000 beloop. 70 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 14 DBE/2017 SSE LAAT HIERDIE BLADSY BLANKO. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 15 DBE/2017 SSE VRAAG 5: NOTAS TOT FINANSIËLE STATE, KONTANTVLOEISTAAT EN VERTOLKING (65 punte; 40 minute) 5.1 Kies EEN woord/term vir elk van die volgende beskrywings uit die lys hieronder. Skryf slegs die woord/term langs die vraagnommer (5.1.1–5.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer. beperkte aanspreeklikheid; netto bedryfskapitaal; hefboom; solvensie; likiditeit 5.1.1 Die onderneming se vermoë om sy korttermynskuld in die volgende finansiële jaar te betaal 5.1.2 Die mate waartoe die maatskappy deur geleende kapitaal (lenings) gefinansier is 5.1.3 Die verskil tussen bedryfsbates en bedryfslaste 5.1.4 Aandeelhouers sal nie gevra word om hulle persoonlike besittings te gebruik om die maatskappy se skuld te vereffen nie (4 x 1) (4) 5.2 MIKHA BPK. Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Mikha Bpk. vir die finansiële jaar geëindig 31 Desember 2016. GEVRA: 5.2.1 Stel die volgende notas op 31 Desember 2016 op: • Gewone aandelekapitaal (6) • Behoue inkomste (9) 5.2.2 Voltooi die KONTANTEFFEKTE VAN BEDRYFSAKTIWITEITE-afdeling van die Kontantvloeistaat. Toon bewerkings. (9) 5.2.3 Bereken die volgende syfers wat in die Kontantvloeistaat sal verskyn. Noem of dit invloei of uitvloei is. • Verandering in vaste deposito (3) • Opbrengs met verkoop van toerusting (6) 5.2.4 Bereken die volgende finansiële aanwysers op 31 Desember 2016: • Winsopslagpersentasie op kosprys (4) • Skuld-ekwiteit-verhouding (4) • Netto batewaarde (in sent) (3) 5.2.5 Die finansiële direkteur is uitgevra oor die besluit om die lening te verhoog. Verduidelik wat hy behoort te sê om hierdie besluit te regverdig. Haal TWEE finansiële aanwysers (met syfers) aan. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 16 DBE/2017 SSE 5.2.6 Ashraf, 'n nuwe aandeelhouer, het 70 000 aandele op 31 Augustus 2016 gekoop. Hy het van die maatskappy verwag om minstens 80% van die verdienste, soos wat in 2015 gedoen is, te verdeel. • Ashraf is ongelukkig met die dividenduitbetalingsbeleid vir 2016. Verskaf 'n berekening om sy mening te staaf. (3) • Verduidelik TWEE punte om die maatskappy se besluit oor dividende vir 2016 te staaf. (4) 5.2.7 Lewer kommentaar op die terugkoopprys wat op 30 Desember 2016 vir die 40 000 aandele betaal is. Verskaf TWEE finansiële aanwysers (met syfers) in jou kommentaar. (4) INLIGTING: A. Uittreksel uit Inkomstestaat (Staat van Omvattende Inkomste) vir die jaar geëindig 31 Desember 2016: Verkope R6 090 000 Bruto wins 1 890 000 Rente-uitgawe (alles betaal) 100 000 Waardevermindering 360 400 Netto wins voor belasting 1 150 000 Inkomstebelasting 322 000 B. Uittreksel uit Balansstaat (Staat van Finansiële Posisie) op 31 Desember 2016: 2016 2015 Gewone aandelekapitaal R4 752 000 R4 200 000 Behoue inkomste 637 000 276 000 Vaste bates (drawaarde) 5 828 000 4 905 800 Vaste deposito's 200 000 500 000 Lening: Sharks Bank 1 000 000 600 000 Kontant en 126 400 2 000 kontantekwivalente Oortrokke bank - 85 600 SAID: Inkomstebelasting 3 600 (Dt) 9 200 (Kt) Aandeelhouers vir dividende 175 000 270 000 C. Aandelekapitaal: • Die maatskappy is geregistreer met 'n gemagtigde aandelekapitaal van 800 000 gewone aandele. • Teen 1 Januarie 2016 is 600 000 gewone aandele reeds uitgereik. • Op 31 Augustus 2016 is 'n verdere 100 000 aandele uitgereik. • Op 30 Desember 2016 het die maatskappy 40 000 aandele van 'n ontevrede aandeelhouer teen R1,30 meer as die gemiddelde uitreikprys van R7,20 teruggekoop. Hierdie aandeelhouer het vir finale dividende gekwalifiseer. D. Dividende: • Tussentydse dividende is op 30 Junie 2016 betaal. • 'n Finale dividend van 25 sent per aandeel is op 31 Desember 2016 verklaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 17 DBE/2017 SSE E. Vaste bates: • R1 495 000 is vir aanbouings by geboue betaal. • Ou toerusting is teen drawaarde vir kontant verkoop. F. Finansiële aanwysers op 31 Desember 2016: 2016 2015 Skuld-ekwiteit-verhouding ? 0,1 : 1 Verdienste per aandeel 131 sent 122 sent Dividende per aandeel 65 sent 100 sent Dividenduitbetalingskoers ? 81,9% Opbrengs op gemiddelde 16,8% 16,3% aandeelhouersbelang (OOAB) Opbrengs op gemiddelde totale kapitaal 21,8% 21,3% aangewend (OOTKA) Netto batewaarde (NBW) ? 746 sent Rentekoers op lenings 12,5% 12% Markprys van aandele (JEB) 848 sent 836 sent 65 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 18 DBE/2017 SSE VRAAG 6: BEGROTING (45 punte; 25 minute) Jy word voorsien van inligting met betrekking tot XYZ Meubileeders waarvan Piet Morake die eienaar is. GEVRA: 6.1 Piet het op 30 April 2017 die syfers hieronder geïdentifiseer. Lewer kommentaar op die kontrole van ELKE item en gee EEN punt van advies in elke geval. APRIL 2017 BEGROOT WERKLIK Telefoon 1 000 3 800 Personeelopleiding 2 500 800 (4) 6.2 Verwys na Inligting C. Identifiseer TWEE items wat foutiewelik in die Kontantbegroting ingeskryf is. (2) 6.3 Voltooi die Krediteurebetalingskedule vir Junie 2017. (9) 6.4 Identifiseer/Bereken die ontbrekende syfers (i) tot (vii) in die Kontantbegroting. (21) 6.5 Piet wil koste bespaar deur nie 'n gratis afleweringsdiens aan te bied nie. Is dit 'n goeie idee? Verduidelik. (3) 6.6 Piet moet sy ou toerusting in Julie 2017 vervang, maar het nie die kontant beskikbaar nie. Die koste van die nuwe toerusting beloop R180 000. Die nuwe items sal na verwagting 5 jaar hou. Opsies is: • Verkry 'n nuwe lening van R180 000 teen 'n rentekoers van 15% p.j., terugbetaalbaar oor 24 maande. • Huur (bruikhuur) die bates by Computer Solutions teen R6 250 per maand. • Vra 'n vriend om 'n gelyke vennoot te word deur R180 000 kapitaal te verskaf. Verduidelik EEN voordeel en EEN nadeel van ELKE opsie. (6) INLIGTING: A. Verkope, aankope van voorrade en koste van verkope: • Totale verkope: Maart R120 000 Werklik April R135 000 Mei R150 000 Vooruitgeskat Junie R180 000 • 40% van verkope is kontant, die res is op krediet. • Die winsopslag is 50% op kosprys. • Voorraad word op 'n maandelikse basis vervang. • 20% van aankope is kontant; die res is op krediet. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 19 DBE/2017 SSE B. Krediteurebetaling: Daar word verwag dat krediteure soos volg betaal sal word: • 75% word in die maand van aankope betaal om 'n 5%-korting te ontvang. • 15% word in die maand na aankope betaal. • 10% word in die tweede maand na aankope betaal. C. Afleweringskoste: Piet betaal Fast Deliveries om goedere gratis by klante af te lewer. Hy begroot 'n vaste persentasie van maandelikse verkope vir hierdie uitgawe. D. Salarisse en lone: Werknemers ontvang 'n verhoging van 7,5% vanaf 1 Junie 2017. E. Lening: 'n Gedeelte van die lening sal op 1 Junie 2017 terugbetaal word. Rente van 15% p.j. word maandeliks betaal en word nie gekapitaliseer nie. F. Uittreksel uit Kontantbegroting vir Mei en Junie 2017: ONTVANGSTE MEI JUNIE Kontantverkope 60 000 (i) Invordering van debiteure 78 300 89 550 Kommissie-inkomste Huurinkomste 7 500 7 750 BETALINGS Kontantaankope van voorraad (ii) Betalings aan krediteure 74 200 Afleweringsuitgawes van goedere na klante 9 000 (iii) Salarisse en lone (iv) 38 700 Skryfbehoeftes Telefoon 1 000 1 000 Kantoormeubels op krediet gekoop 40 000 0 Personeelopleiding 2 500 2 500 Advertensies 1 500 1 800 Waardevermindering 12 500 12 500 Leningterugbetaling (v) Rente op lening 2 100 1 500 Diverse uitgawes 3 300 3 400 Kontantonttrekkings deur eienaar Voertuiguitgawes 0 800 G. Na finalisering van die begroting is die volgende geïdentifiseer: MEI JUNIE Kontanttekort vir die maand (19 450) (vii) Kontant aan begin van maand 35 500 Kontant aan einde van maand (vi) (7 300) 45 TOTAAL: 300 Kopiereg voorbehou