Accounting P1 (Afrikaans) June 2025 Possible Answers.pdf

JUNIE EKSAMEN GRAAD 12 2025 NASIENRIGLYNE REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) 11 bladsye NASIENRIGLYNE: 1. Tensy anders vermeld in die nasienriglyne, is strafpunte vir vreemde items slegs van toepassing indien ʼn kandidaat nie punte op ʼn ander plek in die vraag vir daardie item verloor het nie (geen penalisering vir strafpunte vir misplaaste items nie.) Geen dubbelpenalisering toegepas nie. 2. Strafpunte vir plasing of swak aanbieding (bv. besonderhede) is slegs van toepassing indien die kandidaat punte vir die bedrae vir daardie item verdien het. 3. Tensy anders vermeld, gee volpunte vir korrekte antwoord. Indien die antwoord foutief is, merk die bewerkings wat voorsien is. 4. Indien ʼn vooraansuiweringsyfer as ʼn finale syfer getoon word, ken die bewerkingspunt toe vir daardie syfer (nie die metodepunt vir die antwoord nie). Let wel: As syfers aangedui word in memo vir komponente of bewerkings, dra hierdie nie die metodepunt van die finale antwoord nie. 5. Tensy anders getoon, moet die positiewe of negatiewe effek van enige syfer in ag geneem word om die punt toe te ken. Indien geen + of – teken of hakie voorsien is nie, aanvaar dat die syfer positief is. 6. Waar aangedui word, ken deelpunte toe om die kwaliteit van antwoorde van kandidate te differensieer. 7. Waar ʼn kandidaat meer as die vereiste aantal antwoorde voorsien, inspekteer alle antwoorde om die voordeel aan die kandidaat te gee. Strafpunte mag toegeken word vir vreemde items indien ʼn kandidaat volpunte vir die vraag verdien (maks. -2 per vraag). 8. Waar strafpunte toegepas word, kan die punte vir daardie afdeling van die vraag nie as ʼn negatiewe syfer getoon word nie. 9. Waar metodepunte toegeken word vir bewerking, moet die redelikheid van die antwoord nagegaan word. 10. ‘Bewerking’ beteken ‘kontroleer bewerking’. 'Een deel korrek' beteken bewerking en een deel korrek. Let wel: Kontroleer bewerking moet +, -, x, ÷, of per memo. 11. In bewerkings, moet punte nie toegeken word vir bewerking as teller en noemer omgeruil is nie – hierdie is ook van toepassing op verhoudings. 12. Met die toekenning van metodepunte, maak seker dat kandidate nie volpunte kry vir enige items wat gedeeltelik foutief is nie. Dui aan met ʼn . 13. Wees bedag daarop dat party kandidate geldige alternatiewe bied buite die nasienriglyne. Let wel dat een opmerking verskillende aspekte kan bevat. 14. Kodes: f = vreemde items; p = plasing/aanbieding; s = oorbodige item 1

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 VRAAG 1 1.1 1.1.1 Eksterne ouditeure  1.1.2 IFVS  1.1.3 Memorandum van Inkorporasie  3 1.2 1.2.1 Staat van Omvattende Inkomste vir die jaar geëindig 28 Februarie 2025. Verkope (690 000 x 100/15) 4 600 000 Koste van verkope (2 150 000) Bruto wins Ander bedryfsinkomstes 2 Oninbare skuld ingevorder 15 400 [11 250 + 11 250] sien albei vir twee punte 130 000 * Huurinkomste (107 500  + 22 500 ) Een deel korrek Voorsiening vir oninbare skuld aansuiwering 1 100  (16 260 – 15 160) 6 Bruto bedryfsinkomste Bedryfsuitgawes Salarisse en lone 1 030 000 Ouditfooie (45 000 + 45 000) 90 000  Moet albei sien vir twee punte [- 31 350 - 4 200] 894 600 * Direkteursfooie (930 150  – 35 550 ) Een deel korrek Skryfbehoeftes 57 500 Waardevermindering 87 600  917 400 twee punte 27 000 *# Handelsvoorraadtekort(920 000  – 2 600 – 890 400 ) 13 Bedryfswins 690 000 Rente inkomste Wins voor rente uitgawe Rente uitgawe Moet in hakies wees (22 000)  Wins voor inkomstebelasting 163 500 twee punte (129 040) * Inkomstebelasting (130 300  + 33 200  – 34 460 ) Een deel korrek en moet in hakies wees. 26 Netto wins na belasting 5 *# Indien as surplus getoon, merk bewerkings en penaliseer by antwoord * Een deel korrek -1F vir dividende op gewone aandele 2

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 1.2.2 Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat) op 28 Februarie 2025 BATES NIE-BEDRYFSBATES Vaste bates Vaste deposito BEDRYFSBATES [63 250 – 57 500] Moet albei syfers sien vir ʼn punt Voorraad (890 400  + 5 750 ) 896 150 * Handels en ander ontvangbares Huur Ink oordrag Voor O/S aans Dir. fooie 421 890 * 382 700 + 22 500  – 3 700  – 15 160 ** + 35 550  Moet albei syfer sien vir ʼn punt [-16 260 + 1 100] Kontant en kontantekwivalente 8 TOTALE BATES EKWITEIT EN LASTE AANDEELHOUERSBELANG 2 069 000 Gewone Aandelekapitaal 1 189 000 Behoue Inkomste 880 000 NIE-BEDRYFSLASTE (2 069 000 x 0,5) 2 1 034 500 Lening: King Bank (indien R1 034 500 nie by nie-bedryfslaste 1 034 500 getoon word nie, gee punte as langs lening toon) BEDRYFSLASTE 879 200 * Handels en ander betaalbares oud. fooie Terugsending oordrag Kred vir salaris 261 850 * 198 400 + 45 000  – 2 600  – 3 700 + 24 750 ) Moet beide syfers sien vir twee punte [594 500 + 30 000] Aandeelhouers vir dividende (624 500  x 0,30 ) 187 350 *# SAID: Inkomstebelasting 33 200 # Korttermyndeel van lening (21 500 x 12) 258 000 # Oortrokke bank Terugkoop v aandele Vaste Dep [30 000 x 3,1] or [60 000 + 33 000] 138 800 * (100 900 – 55 100  + 93 000 ) 16 TOTALE EKWITEIT EN LASTE 26 *Een deel korrek #kan ingesluit wees as deel van Handels en ander betaalbares **slegs indien getoon is in bewerkings van voorsiening vir oninbare skuld aansuiwering in 1.2.1 Berekeninge moet getoon word om metode punte te verdien vir een deel korrek in alle vrae 55 3

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 VRAAG 2 2.1 Gewone Aandelekapitaalnota op 31 Mei 2025 556 100 Gewone aandele aan die begin R5 944 050  Gewone aandele uitgereik gedurende die R2 169 150 120 000 jaar (56 100)  Gewone aandele teruggekoop teen R12  (R673 200)  Ignoreer hakies (*7 440 000/620 000 = 12)kontroleer bewerkings Moet x met terugkoop gemiddelde prys Aandele aan die einde van die jaar R7 440 000 620 000  [8 512 300 – 1 072 300] 6 * Moet die eind randwaarde/ 620 000 om metode punt te verdien vir gemiddelde prys 2.2 Bereken die volgende finansiële aanwysers vir die jaar geëindig 31 Mei 2025: 2.2.1 % Netto wins voor belasting op verkope BEWERKINGS ANTWOORD 2 501 070 X 100 21.9 % 11 420 130 Aanvaar 22% Moenie 0,219, 0,21 of 0,22 aanvaar nie Ignoreer % teken 2 2.2.2 Netto batewaarde BEWERKINGS ANTWOORD 1 373 sent  8 512 300  X 100 Aanvaar 1 372,95 sent 620 000  Metode punt vir een deel korrek. X 100 nie een deel korrek nie Aanvaar R13.73 3 2.2.3 % Opbrengs op totale kapitaal aangewend BEWERKINGS ANTWOORD 2 839 850 een punt [2 501 070 + 338 780]  x100 29,8 %  (8 512 300+ #6 762 570 +1 200 000+2 606 000)/2 15 274 870 twee punte 3 806 000 twee punte Aanvaar 30% 19 080 870 vier punte of 29,77% Moenie 0,30 of 0,29 of 9 540 435 vyf punte 0,298 aanvaar nie Metode punt vir een deel # 11 274 570 – 2 606 000 – 1 906 000 of 11 274 570 – 4 512 000 korrek. Wees bedag vir ander geldige permutasies. X 100 nie een deel korrek Teller en noemer mag nie omgeruil word nie nie. Ignoreer % teken 7 4

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 2.3 KONTANTVLOEISTAAT VIR DIE JAAR GEËINDIG 31 MEI 2025 Tekens moet korrek wees KONTANTVLOEI UIT BEDRYFSAKTIWITEITE Kontant gegenereer uit bedrywighede 5 285 490 (3 000 000 + 2 285 490) (geen punte vir bewerkings) Rente betaal (338 780) Inkomstebelasting betaal (895 400)  Moet albei sien vir twee punte [676 100 x 0.35] Vir een punt indien slegs (556 100 x 0.35= 194 635) (651 635)  Dividende betaal (415 000  + 236 635 ) Een deel korrek & hakies om metodepunt te verdien KONTANTVLOEI UIT BELEGGINGSAKTIWITEITE Aankoop van nie-bedryfsbates (7 112 300  – 450 000  – 160 150 – 9 300 000 ) (2 797 850)  Een deel korrek & Aanvaar T-rekening of omgekeerde tekens hakies Opbrengs met die verkoop van nie-bedryfsbates 450 000  Verandering in belegging KONTANTVLOEI UIT FINANSIERINGSAKTIWITEITE Opbrengs uit gewone aandele uitgereik 2 169 150  Terugkoop van aandele Verandering in lenings NETTO VERANDERING IN KONTANT EN KONTANTEKWIVALENTE (653 000)  Moet in hakies wees (-78 000 - 575 000) (Kontroleer onder na bo berekening) KONTANT EN KONTANTEKWIVALENTE AAN DIE BEGIN (11 274 570  – 7 112 300 – 593 200 – 1 300 000  – 2 191 070 ) 78 000  KONTANT EN KONTANTEKWIVALENTE AAN DIE (575 000)  EINDE 22 40 5

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 VRAAG 3 3.1 3.1.1 SAID ✓ 3.1.2 Finansiële instellings ✓ 3.1.3 Krediteure ✓ 3 3.2 Shanice Krates, een van die aandeelhouers en HUB, het aangevoer dat die direkteure nie die prestasiebonus verdien nie as gevolg van die feit dat hulle versuim het om die maatskappy se bedryfskapitaal effektief te bestuur. Haal TWEE finansiële aanwysers aan om Shanice se argument te ondersteun. Enige twee aanwysers   Syfers en neigings   Kommentaar  Bedryfsverhouding Het toegeneem van 1,9:1 (2024) tot 4,5:1 (2025)/met 2.6:1 Vuurproefverhouding Het gedaal van 1,8:1 (2024) tot 0,5:1 (2025)/met 1.3:1 Voorraadomsetsnelheid Het gedaal van 13 keer (2024) tot 7 keer (2025)/met 6 keer Kommentaar • Te veel kontant is opgesluit in bedryfsbates. • Die maatskappy maak te veel staat op handelsvoorraad om korttermynskuld te betaal. • Voorraad verkoop stadig, swak strategieë is geïmplementeer om omset te verbeter. • Maatskappy sal nie instaat wees om sy korttermyn skuld te betaal sonder om voorraad te verkoop nie. • Volgens die Vuurproefverhouding, sal die maatskappy probleme ervaar om hul korttermynskuld te betaal. 6 6

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 3.3 Sommige aandeelhouers is nie tevrede met die verandering in die dividenduitbetalingsbeleid nie. Verduidelik die rede vir die verandering. 2024: Dividenduitbetaling 2025: Dividenduitbetaling 105 x 100 = 109,4% 48 x 100 = 60% 96 1 80 1 Syfers: Dividenduitbetalingskoers in 2024, 109.4%  en Dividenduitbetalingskoers in 2025, 60%  Of In 2024, 105 sent van 96 sent verklaar as dividende / 9 sent meer as verdienste verklaar as dividende en In 2025, 48 sent van 80 sent verklaar as dividende / 32 sent minder as verdienste verklaar as dividende Kommentaar:  Deelpunte vir onvolledige/gedeeltelik korrekte kommentaar In 2024, is 9,4% van die behoue inkomste verklaar as dividende. Dividend uitbetalingskoers van 109,4% om aandeelhouers gelukkig te hou of geen verdienste is teruggehou in die besigheid / In 2025, is 40% van verdienste teruggehou in die besigheid vir toekomstige uitbreiding / toekomstige skuld te verreken. Of In 2024 is 105 sent van 96 sent / 9 sent meer as verdienste per aandeel verklaar as dividende. Geen verdienste is teruggehou in die besigheid Meer dividende was verklaar om aandeelhouers gelukkig te hou. / In 2025, is 48 sent van 80 sent verklaar as dividende en 32 sent van verdienste teruggehou vir verdere uitbreidings. 4 3.4 Reeves, ʼn voornemende aandeelhouer, is onseker of hy in die maatskappy moet belê en of hy sy geld in ʼn langtermynbelegging by ander finansiële instellings moet belê. Verskaf EEN punt van advies deur EEN relevante finansiële aanwyser aan te haal. Aanwyser  Syfers en neiging  Advies  Opbrengs op aandeelhouersekwiteit het toegeneem van 17% (2024) tot 25% 2025 met 8% punte met 47%. Opbrengs is hoër as die rente op belegging van 9%/met 16% punte, daarom behoort Reeves in die maatskappy te belê aangesien sy op die oomblik ʼn beter opbrengs sal kry. 4 7

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 3.5 Die direkteure het besluit om die uitreik van nog aandele op 31 Januarie 2025 toe te laat eerder as om ʼn addisionele lening aan te gaan om bedrywighede van die maatskappy te kan finansier. Haal TWEE finansiële aanwysers aan om die direkteure se besluit te regverdig. Aanwyser   Syfers en neiging   Kommentaar   Skuld/ekwiteit-verhouding Verminder van 2,2 : 1 (2024) tot 1,9 : 1 (2025). Die maatskappy is nog ʼn hoë risiko. Die maatskappy is steeds nie in ʼn gunstige posisie om verdere lenings aan te gaan nie. Opbrengs op totale kapitaal aangewend Verminder van 15,5% (2024) tot 10,3% (2025). Opbrengs is laer as die rentekoers op lenings van 11.5%. Maatskappy is negatief gerat/ Lenings is huidiglik nie voordelig vir die maatskappy nie want rentekoerse is te hoog. 6 3.6 3.6.1 Bereken die bedrag wat Shanice spandeer het op die aandele aangekoop op 31 Januarie 2025. (Sy is toegelaat om aandele gelykstaande aan een vyfde van die aandele wat sy reeds besit, te koop.) LET WEL: Geen aandele is gedurende die finansiële jaar teruggekoop nie. 1 267 200 x 1 = 253 440 aandele 5 Indien 2025 se markprys gebruik: 253 440  x R6  = R1 520 640  Of Indien 2024 se markprys gebruik: 253 440  x R6.50  = R1 647 360  3 8

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 3.6.2 Shanice wil ʼn meerderheidsaandeelhouer wees. Verduidelik of sy daarin geslaag het om haar doel te bereik. Toon ALLE berekeninge. Voor uitreiking van aandele: 1 267 200 x 100 = 48% 2 640 000 [1 267 200 + 253 440 sien 3.6.1] 1 520 640  X 100 = 50,9%  aanvaar 50,86% of 51% of 51.3% 2 990 000  (aanvaar 2 963 077 indien R6.50 gebruik in 3.6.1) [2 640 000 + 350 000] [2 100 000 ÷ 6] (of /6.50 indien R6.50 gebruik is in 3.6.1) #Sy het haar doelwit bereik. Sy is nou ʼn meerderheidsaandeelhouer.  Alternatiewe berekeninge: [2 990 000/2 +1] aanvaar if R6.50 in 3.6.1[2 963 077/2 +1] 1 520 640 – 1 495 001 aanvaar 1 481 540 = 25 639 aanvaar 30 100 meer as nodig om meer as 50%  aandele te hê en daarom is sy ‘n meerderheidsaandeelhouer Of [2 990 000/2] aanvaar [2 963 077/2] indien R6.50 in 3.6.1 1 520 640 – 1 495 000 aanvaar 1 481 539 = 25 640 aanvaar 39 101 meer as 50%  van aandele en daarom is sy ‘n meerderheidsaandeelhouer.  Berekeninge moet ooreenstem met kommentaar. Noemer en teller mag nie omgeruil word nie. Merk een opsie/lyn. Lyne kan nie gemeng word nie. 6 3.6.3 Verduidelik EEN gevolg aan die maatskappy van die besluit om Shanice toe te laat om aandele gelykstaande aan een vyfde van die aandele wat sy reeds besit, te koop. Enige EEN geldige punt  • Dit is onetiese besigheidspraktyk/binnehandel. • Die maatskappy se beeld kan skade ly, en die markprys van aandele kan in die toekoms daal. • Verlies aan voornemende en bestaande aandeelhouers. 2 9

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 3.7 By ʼn AJV het die direkteure genoem dat hulle beplan om 15 000 aandele van ʼn onlangs oorlede aandeelhouer, gedurende die volgende finansiële periode terug te koop teen ʼn aandeelprys van R8 per aandeel. Sommige aandeelhouers stem nie met die besluit saam nie. Verduidelik waarom hulle nie met hierdie besluit saamstem nie deur TWEE relevante finansiële aanwysers (met syfers) aan te haal. Enige een geldige punt Een punt vir gedeeltelik korrekte kommentaar Terugkoopprys vergelyk met NBW en syfers   JSE en syfers   Kommentaar  • Die terugkoopprys van R8 is te duur en is hoër as die NBW van R6,35 • Die terugkoopprys van R8 is hoër as die JSE markprys van R6. KOMMENTAAR • Die maatskappy ervaar ʼn daling in die markprys en die NBW prys per aandeel. • Die terugkoopprys behoort laer te wees of gelyk aan die NBW of JSE markprys te wees, aangesien die maatskappy finansieel sukkel. • Betaal R30 000 meer vir 15 000 aandele as wat die markprys sou wees vir die aandele (120 000 – 90 000) 6 40 10

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 VRAAG 4 4.1 4.1.1 Verskaf EEN sleutelfaktor wat gekontroleer behoort te word voordat items as ʼn donasie gegee word. Enige EEN geldige punt  deelpunte vir onvolledige/gedeeltelik korrekte antwoorde • Registrasie van die versorgingsentrum waaraan geskenk gaan word. • Spesifieke behoeftes van die gemeenskapsentrum. • Evaluering van die sentrum se spesifieke behoeftes om bruikbaar te wees. • Voedselpakkies moet steeds in goeie toestand wees/nie verval nie. 2 4.1.2 Verduidelik hoekom dit belangrik is vir ʼn besigheid om betrokke te wees by Korporatiewe Sosiale Verantwoordelikheid (KSV). Verskaf TWEE punte. Enige TWEE geldige punte   deelpunte vir onvolledige/gedeeltelik korrekte antwoorde • Dit bevorder die maatskappy se reputasie en kan meer klante lok. • Dit bevorder klantlojaliteit wat tot beter winste/markprys lei. • Dit help die maatskappy om oorhand bo mededingers te hê/om in ʼn beter posisie as mededingers te wees. • Om sukses van langtermynbedrywighede te verseker. 4 4.2 4.2.1 Noem TWEE voordele van goeie korporatiewe bestuur vir maatskappye. Enige TWEE geldige voordele   deelpunte vir onvolledige/gedeeltelik korrekte antwoorde • Dit kan lei tot beter finansiële resultate en verbeterde prestasie./ Dit kan ʼn maatskappy help om finansiële doelwitte te bereik, en meer finansieel volhoubaar te wees. • Dit kan ʼn maatskappy meer aanloklik vir beleggers maak. • Dit kan ʼn maatskappy help om ʼn goeie reputasie op te bou. • Dit kan help om vertroue onder werknemers en beleggers te bou wat kan lei tot meer werksbevrediging en verbintenisse en om die omset van werknemers te verminder. • Kan help om risiko’s te identifiseer / risiko’s effektief te bestuur. • Help maatskappye om duur foute en regskwessies te vermy. • Kan ʼn maatskappy help om aan wette en regulasies te voldoen. • Besluitneming: Goeie korporatiewe bestuur kan ʼn maatskappy help om meer effektiewe besluite te neem. • Dit kan ʼn maatskappy help om goeie interne kontroles daar te stel. 4 11

REKENINGKUNDE NASIENRIGLYNE (VRAESTEL 1) GR12 0625 4.2.2 Hoe kan besighede die King Kode beginsels van deursigtigheid en aanspreeklikheid toepas? Verskaf TWEE punte. Enige TWEE geldige punte   deelpunte vir onvolledige/gedeeltelik korrekte antwoorde • Maak korporatiewe bestuursdokumente, beleide en finansiële inligting beskikbaar aan belanghebbendes./Deel inligting. • Betrek belanghebbendes by besluitnemingsprosesse. • Sien toe dat verslaggewing aan belanghebbendes i.v.m. die maatskappy se prestasie en finansiële posisie gedoen word. • Openbaar enige transaksies tussen verwante partye. • Openbaarmaking van direkteure se vergoeding en voordele. • Skep geleenthede vir lede om vrae te kan vra en hou die raad aanspreeklik. • Doen direksie-aanstellings op ʼn formele en deursigtige manier. • Oorweeg uitkomste oor die hele organisasie se driedubbele konteks en al die kapitaal gebruik. • Openbaar prestasiemaatstawwe en teikens/doelwitte wat gebruik is om prestasievergoeding toe te ken. • Oudit van finansiële state deur interne en eksterne ouditeure om deursigtigheid van inligting te verseker. 4 4.2.3 Wat moet direkteure doen indien hulle ʼn botsing van belange het? Verskaf EEN punt. Enige geldige punt  • Moet onmiddellik die botsing van belange skriftelik aan die raad van direkteure bekend maak. • Onttrek/Weerhou hulself van enige besprekings oor sake wat verband hou met die botsing van belange • Poog om nie die besluite of stemming te beïnvloed rakende die saak nie. • Indien die direkteur die raad van direkteure buite ʼn vergadering in kennis stel, moet die botsing van belange op die volgende raadsvergadering se notule ingesluit word. 1 15 TOTAAL: 150 12