AFR FAL V3 GR9 MEMO NOV2019_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com SENIOR FASE GRAAD 9 NOVEMBER 2019 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 NASIENRIGLYN PUNTE: 30 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 9 bladsye wat 2 rubrieke insluit.

Downloaded from hlayiso.com 2 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/NOVEMBER 2019) LEERUITKOMS 3: SKRYF EN AANBIED ALGEMENE RIGLYNE BY DIE ASSESSERING VAN VRAESTEL 3 1. Maak gebruik van die voorgeskrewe rubrieke (Bylaag A, Bylaag B). Bestudeer en bespreek hierdie rubrieke baie deeglik. Let veral daarop dat beplanning, formaat, redigering en struktuur by die rubrieke ingesluit is. 2. As ʼn onderwerp misgetas is, word die kandidaat volgens die rubrieke baie laag op inhoud aangeslaan. 3. Indien ʼn skryfstuk enigsins uit die vraestel saamgeflans word of dele van opdragte uit die vraestel net so oorgeskryf word, sal die skryfstuk nie logies opeenvolg nie en die kandidaat ontvang dan geen punte nie. Kommentaar sal wees: Nie eie werk nie / Saamgeflans. 4. Maak gebruik van die volgende simbole/tekens by die nasien van skryfwerk ter wille van eenvoud en eenvormigheid. Om net strepe te trek, is ONAANVAARBAAR. 5. Die kandidaat word nie gepenaliseer indien hy/sy minder as die minimum of meer as die maksimum aantal woorde gebruik nie. SIMBOOL BESKRYWING VERDUIDELIKING O Sirkel Punktuasiefout ======== Dubbele strepie onder ʼn woord Spelfout (.................) Plaas hakies om die woord Woordorde weggelaat ^ Weglaatteken Woorde weggelaat T Hoofletter T in die kantlyn Tye verwar hh Dubbele hh Herhaling van gedagtes Vr Vraestel Dele saamgeflans met woorde in vraestel gebruik ? Vraagteken Baie verwarrend / sukkel om te verstaan wat leerder skryf // Dubbele skuinsstreep Paragraafindeling × Trek × oor die verkeerde woord Woord uit ander taal gebruik √ √ Bo die woord Erkenning van taaljuweeltjies Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2019) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 3 VRAAG 1 AFDELING A: OPSTELTIPES Assesseer die opstel sonder vooroordeel vanuit die kandidaat se oogpunt en volgens sy/haar interpretasie. Die soort opstel wat die leerder aanbied, word deur die onderwerp gelei. TIPE OPSTELLE: VERHALENDE OPSTEL Dit is ʼn interessante vertelling van ʼn storie/gebeurtenis(-se) (gewoonlik uit die verlede). Dit kan vanuit enige perspektief geskryf word. Hou die volgende in gedagte:  Dit gaan oor iets wat gebeur het en vertel word (ʼn storie of gebeurtenis).  ʼn Sterk oortuigende storielyn ontwikkel logies en die verhaal oortuig.  Dit is opreg en met entoesiasme geskryf.  Die inhoud is boeiend en interessant, dit oortuig en ontwikkel logies; daarom is die inhoud samehangend.  Die verhaal word uit eie ervaring geskryf maar kan fiktief wees.  Karakterisering oortuig en die agtergrond/atmosfeer is geslaagd.  ʼn Treffende inleiding wat die leser boei.  ʼn Verrassende slot.  Sinstruktuur, spelling, leestekens, taalgebruik, paragrafering moet aandag geniet. BESKRYWENDE OPSTEL Die skrywer beskryf iets/iemand soos hy/sy dit ervaar (dis moeilik om iets te beskryf wat nie eerstehands ervaar is nie) en stel die leser in staat om die onderwerp wat beskryf word, net so lewendig soos hy/sy te beleef. Hou die volgende in gedagte:  Waarnemings met al vyf sintuie en ʼn goeie woordeskat word vereis.  Insig, begrip, ʼn eie belewing en sinvolheid geniet aandag. (Dus meer as net die opnoem van waarnemings.)  Tekste kan varieer van meer realisties na ʼn verdieping in die aanbieding.  Eie gevoelens oor dit wat beskryf word, kan gegee word.  Plekke en gebeure word presies en akkuraat beskryf.  Karakters moet lewensgetrou wees: innerlik en uiterlik.  Beeldspraak, idiome en spreekwoorde word op ʼn oorspronklike wyse aangewend.  Sinstruktuur, spelling, leestekens, taalgebruik, paragrafering moet aandag geniet. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/NOVEMBER 2019) BEREDENERENDE OPSTEL Dis objektief en probeer om ʼn gebalanseerde gesigspunt van beide kante van ʼn argument te gee. Die skrywer oorweeg verskeie aspekte van die onderwerp onder bespreking en bied teenstellende menings onpartydig aan. Die skrywer mag tot ʼn spesifieke gevolgtrekking kom aan die einde van die opstel, maar die argumente vir en teen die onderwerp moet goed gebalanseerd en duidelik ontleed wees in die ontwikkeling van die opstel. Hou die volgende in gedagte:  Dit kan vanuit die leerder se perspektief geskryf word.  Die inleiding moet die leser se aandag vasvang.  Die vertel-/ storielyn ontwikkel logies en die verhaal oortuig die leser.  Die leser se belangstelling moet deurgaans behou word.  Die verhaal word realisties en met entoesiasme geskryf.  Die verhaal word uit eie ervaring geskryf, of kan fiktief wees.  Sinstruktuur, spelling, leestekens, taalgebruik en paragrafering moet aandag geniet VISUELE PRIKKELS Die onderwerp moet pas by die visuele prikkels. Die nasiener moet onthou dat alhoewel hierdie visuele prikkels oop is vir ʼn verskeidenheid interpretasies, die opstel direk by die kern van elke prent moet aansluit. Die agtergrond kan in ag geneem word om die kern toe te lig. Die kandidaat se perspektief op die kern van die prent moet oorweeg word by die assessering. ONTLEDING VAN MOONTLIKE OPSTELTIPES PER VRAAG  Die vrae is só geformuleer en die prente só gekies dat ’n persoonlike inkleding van die gekose onderwerp/ kern van die prent van die kandidaat verwag word.  Die opstel wat geskryf word, kan waarskynlik in meer as een kategorie val, maar nie noodwendig nie. ʼn Opstel kan ook elemente van verskillende tipes opstelle bevat. Verskillende persoonlikheidstipes en belangstellingsvelde word in ag geneem. TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2019) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 5 AFDELING B VRAAG 2: LANGER TRANSAKSIONELE TEKSTE Van die kandidaat word verwag om:  EEN vraag te beantwoord.  140 tot 160 woorde oor die onderwerp te skryf.  Die instruksies by die vraag uit te voer.  Die regte formaat te gebruik. 2.1 INFORMELE BRIEF VAN SIMPATIE FOKUS Die kandidaat skryf ̓ʼn vriendskaplike brief en maak verskoning dat hy/sy nie by sy/haar beste maat se partytjie kon wees nie. KENMERKE  Die brief is vriendskaplik. Die inhoud is vriendelik en persoonlik van aard.  Die taal en styl van die brief is informeel en gemaklik.  Die kandidaat spreek die maat direk aan.  In die brief moet die kandidaat die maat om verskoning vra waarom sy/hy nie by die partytjie kon wees nie.  Die toon, styl en keuse moet by die verwantskap tussen die kandidaat en die maat pas; informeel wees.  Vermy slordige taal, slengwoorde en SMS-taal. FORMAAT Die formaat van die brief moet korrek wees: Leestekens • Geen leestekens word in die adres, aanhef of slot gebruik nie. Die adres en datum • Die adres van die briefskrywer moet regs boaan in blokvorm geskryf word. • Daar behoort nie ʼn reël tussen die poskode en die datum oopgelaat te word nie. Toegewing: ʼn Reël kan tussen die poskode en datum oopgelaat word. • Die datum word voluit geskryf: 20 Oktober 2018. • ʼn Reël word tussen die adres van die sender en aanhef oopgelaat. • Let op die verskillende wyses waarop die adres geskryf kan word. Verwys na bl. 6. Die aanhef, afsluiting en slot • Aanhef: “Beste” of “Liewe” word gebruik; dit word teen die linkerkantlyn geskryf. • Groete/liefdegroete kry ’n punt aan die einde. • Daar word nie ’n reël tussen Jou maat/vriend(in) en die naam oopgelaat nie. • Die omskrywing, bv. Jou maat/vriend(in) voor die briefskrywer se naam is opsioneel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/NOVEMBER 2019) Die paragrawe • ʼn Reël word tussen die paragrawe oopgelaat. • Die inleidingsparagraaf stel die rede vir die brief duidelik, byvoorbeeld dat die briefskrywer sy maat om verskoning vra. • Die liggaam van die brief brei uit op die rede vir die brief. • Die briefskrywer verduidelik waarom hy/sy die maat se partytjie gemis het. • Die slotparagraaf moet die brief saamvat. Let op die verskillende wyses hieronder waarop die adres geskryf kan word. Voorbeelde van die briefskrywer se adres: Kerkstraat 1 Posbus 88 Huis 342 Plot 588 Uitbreiding/Voorstad Pleknaam Pleknaam Pleknaam Pleknaam Kode Kode Kode Kode Rusthof Sewende Laan 10 OF Sewendelaan 10 Pleknaam Westdene Kode Kode Let op die volgende: Kerkstraat is altyd een woord omdat dit ’n samestelling van TWEE soortname is. Arcadia Straat is ’n samestelling tussen ’n eienaam en ’n soortnaam en daarom kan dit soos volg geskryf word: Arcadiastraat, Arcadia Straat, Arcadia straat, Arcadia-straat, Arcadia-Straat (AWS, 2009 bl.121). Geen Engels behalwe amptelike Engelse name, bv. Mandela Square, word aanvaar nie. [10] 2.2 ADVERTENSIE FOKUS Die kandidaat ontwerp ʼn advertensie wat mense oortuig om van die kandidaat se dienste gebruik te maak. KENMERKE  Die advertensie is ʼn inligtingsblad wat mense moet aanmoedig om van jou dienste gebruik te maak.  Dit teikengroep is die gemeenskap/mense in jou omgewing.  Die leser moet die advertensie maklik verstaan.  Die inligting moet logies uiteengesit word.  Hierdie advertensie berus op die sogenaamde ABBA-beginsel:  Die advertensie moet die leser se aandag trek deur verskillende lettertipes en lettergroottes. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2019) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 7  Die leser se belangstelling moet gewek word deur middel van interessante inhoud en uitleg.  Visuele aspekte en gevoelstaal is ook hier ter sprake.  Hierdie advertensie moet ’n begeerte by die leser wek om van die adverteerder se dienste gebruik te maak.  As die advertensie in sy doel slaag, sal die leser tot aksie oorgaan en gebruik maak van die dienste.  Toon, styl en woordkeuses moet die lesers oorreed. FORMAAT  Die volgende inligting moet op die advertensie verskyn:  Hoe kan ons baat vind deur van adverteerder se dienste gebruik te maak?  Wanneer vind dit plaas?  Waar vind dit plaas?  Wat is die koste daaraan verbonde?  Kontakbesonderhede vir verdere navrae [10]  Leestekens 2.3 DAGBOEKINSKRYWING FOKUS Die kandidaat kan net EEN dagboekinskrywing maak:  ʼn Inskrywing om uiting te gee aan sy/haar gevoelens en gedagtes oor die aand voor sy/haar Afrikaans eksamen bv, bang, senuweeagtig, opgewonde of gelukkig. KENMERKE  Die dagboek is ʼn informele skryfstuk wat spreek van die kandidaat se emosies en gedagtes oor die Afrikaans eksamen.  Gevoelens/gedagtes wat beleef word, word beskryf.  Die dagboekinskrywings word in die eerste persoon geskryf.  Plekke, familie en vriende word op die naam genoem.  Toon, styl en woordkeuse moet die inhoud ondersteun, nl. uitspreek van gevoelens van bekommernis/skok/blydskap, ens. FORMAAT  Die kandidaat maak ʼn dagboekinskrywing. [10]  Die dagboekinskrywing moet die dag en/of datum hê wat boaan geskryf word.  Die kandidaat hoef nie met ‘Liewe Dagboek’ te begin nie.  Die uiteensetting van inskrywings mag in paragraafvorm wees. TOTAAL AFDELING B: 10 GROOTTOTAAL: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 (EC/NOVEMBER 2018) RUBRIEK: BYLAAG A AFDELING: OPSTEL [20] Kode 7 Kode 6 Kode 5 Kode 4 Kode 3 Kode 2 Kode 1 20 punte Uitmuntend Verdienstelik Beduidend Voldoende Matig Basies Ontoereikend 80–100% 70–79% 60–69% 50–59% 40–49% 30–39% 0–29 8–10 7–7½ 6–6½ 5–5𝟏⁄𝟐 4–4½ 3–3½ 0–2 Inhoud en Inhoud beïndruk Inhoud toon deeglike Inhoud toon ’n goeie Voldoende Inhoud gewoon met Inhoud dikwels onver- Inhoud nie ter sake beplanning leser met insig in Interpretasie interpretasie van interpretasie leemtes in staanbaar, gebrek aan nie. Geen samehang onderwerp. van onderwerp. onderwerp. van onderwerp. samehang. samehang nie. Idees is volwasse. Idees interessant en Idees interessant en Idees gewoon en Idees meestal Idees min, Idees herhaal. 10 punte Beplanning lei tot ’n verbeeldingryk. oortuigend. diepte ontbreek. relevant. herhalend. Beplanning Beplanning ontbreek, feitlike foutlose Beplanning lei tot goed Beplanning lei tot goeie Beplanning is Beplanning lei tot lei dat opstel nie goed swak opstel. opstel. saamgestelde, gepaste gepaste opstel. bevredigend. redelike aangebied is nie. onderwerp. verstaanbare opstel. 4–5 3½ 3 2½ 2 1½ 0–1 Taal, styl en Toon kritiese Toon kritiese Daar is bewyse van ’n Aanduiding van Geen kritiese Geen kritiese Geen kritiese redigering taalbewustheid. taalbewustheid. kritiese taalbewustheid- krities taalbewust taalbewustheid taalbewustheid taalbewustheid. Korrekte gebruik van Korrekte gebruik van Taal en punktuasie heid. Taal gewoon en Gebrekkige Ernstige gebrek aan taal en punktuasie. taal en meestal korrek. Taal baie eenvoudig punktuasie dikwels taal en punktuasie. taal en punktuasie. 5 punte Kan figuurlike taal in punktuasie. Woordkeuse is gepas vir en punktuasie foutiewelik gebruik. Woordkeuse beperk. Woordkeuse konteks gebruik. Kan figuurlike opstel. voldoende. Woordkeuse Styl ,toon en register ontoepaslik ’n Variasie in taal in konteks gebruik. Styl, toon en register is Woordkeuse basies. gebrekkig. Styl, toon en register woordkeuse en word ’n Variasie in meestal toepaslik vir die voldoende. Styl ,toon Opstel is besaai met is baie gebrekkig. korrek gebruik. woordkeuse onderwerp. Styl, toon en register en register toon foute ten spyte van Opstel is besaai met Styl, toon, en register en word korrek gebruik. Opstel oor die algemeen oor die algemeen in gebrek aan proeflees en foute en verwar ten is toepaslik vir die Styl, toon en register is foutloos na proeflees en ooreenstemming met samehang. redigering. spyte van proeflees onderwerp. Opstel toepaslik vir die redigering. vereistes vir die Opstel het steeds en redigering. meestal foutloos na onderwerp. onderwerp. Foute na proeflees proeflees en Opstel meestal foutloos Opstel het steeds foute en redigering. redigering. na proeflees en na die proeflees en redigering. redigering. 4–5 3½ 3 2½ 2 1½ 0–1 Struktuur Ontwikkeling van Ontwikkeling van Ontwikkeling van Onderwerp bevat Daar is bewyse van Dwaal soms van die Afgedwaal van die onderwerp is onderwerp is onderwerp is sommige idees; ontwikkeling onderwerp af. onderwerp. 5 punte samehangend, met samehangend en samehangend met noodsaaklike detail van sommige Algemene Sinskonstruksie en verbeeldingryke logiese ontwikkeling van verbeelding- egter ingesluit. noodsaaklike idees. gedagtegang moeilik paragrafering: detail. detail. ryke detail. Sinskonstruksie en Sinskonstruksie en om te volg. deurmekaar en Sinne en paragrawe Verskillende tipes sinne, Sinne en paragrafering; paragrafering kan paragrafering baie Sinskonstruksie en ondeurdag. samehangend paragrawe skakel logies. samehangend, goed foute bevat, maar foutief, maar idees paragrafering baie Lengte is heeltemal saamgestel. Lengte is korrek. gekonstrueer/saamgestel. opstel maak nog sin. is verstaanbaar. elementêr saamgestel. te kort/lank. Lengte is in Lengte korrek. Lengte is amper Lengte te kort/lank. Lengte is te kort/lank. ooreenstemming met korrek. vereistes. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2019) AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL V3 9 RUBRIEK: BYLAAG B AFDELING B: TRANSAKSIONELE TEKSTE [10] Kode 7 Kode 6 Kode 5 Kode 4 Kode 3 Kode 2 Kode 1 10 punte Uitmuntend Verdienstelik Beduidend Voldoende Matig Basies Ontoereikend 80–100% 70–79% 60–69% 50–59% 40–49% 30–39% 0–29 4–5 3½ 3 2½ 2 1½ 0–1 Inhoud Gespesialiseerde Goeie kennis van Redelike kennis van Voldoende kennis ‘n Gemiddelde kennis ’n Elementêre Geen kennis van beplanning en kennis van vereistes vereistes van teks. vereistes van teks. van vereistes van van vereistes van teks. kennis van vereistes vereistes van teks nie. formaat van teks. Gedissiplineerde Behou goeie fokus, teks. Respons toon van teks. Respons Inhoud wyk af van Gedissiplineerde skryfwerk. Behou onbenullige Inhoud wyk af van oppervlakkige fokus. op geskrewe teks onderwerp; skryfwerk. Behou fokus; byna geen afwykings. onderwerp, maar dit Wyk af van onderwerp; toon ’n beperkte Betekenis is plek-plek 5 punte deurgaans algehele afwykings nie. Inhoud en idees belemmer nie die betekenis is plek-plek fokus. verwarrend. fokus; geen Inhoud en idees samehangend; oorhoofse betekenis vaag. Inhoud wyk af van Inhoud en idees is nie afwykings nie. samehangend: alle detail ondersteun nie. Inhoud en idees onderwerp; samehangend nie; te Teks algeheel detail ondersteun die die onderwerp. Inhoud en idees is gemiddeld en betekenis is plek- min detail ondersteun samehangend; alle onderwerp. Beplanning lei tot voldoende; samehangend plek verwarrend. die onderwerp. detail ondersteun Beplanning lei tot ’n goeie gepaste teks. samehangend; basiese detail Inhoud en idees nie Beplanning is onderwerp. goed saamgestelde, Die meeste van die sommige van die ondersteun samehangend nie; afwesig/nie gedoen Beplanning lei tot gepaste teks. nodige reëls is detail ondersteun Die onderwerp. min detail wat die nie; swak aanbieding foutlose en gepaste Al die nodige reëls vir toegepas. die onderwerp. Beplanning lei tot ’n onderwerp van teks. teks. die formaat is Beplanning lei tot ’n redelike, gemiddelde, ondersteun. Geen kennis van die Al die nodige reëls toegepas. bevredigende teks. verstaanbare teks. Beplanning is nodige reëls vir die vir formaat is Kennis van die Kennis van die nodige gebrekkig; teks nie formaat nie. toegepas. nodige reëls vir die reëls vir die formaat is goed aangebied nie. formaat is gemiddeld; kritiese Kennis van die voldoende. nalatige foute is nodige reëls vir die begaan. formaat is vaag. 4–5 3½ 3 2½ 2 1½ 0–1 Taal, Teks is Teks is grammatikaal Is grammatikaal Teks is voldoende Teks is basies Teks is swak en Teks is swak styl en redigering grammatikaal akkuraat; sinne goed maklik om te lees; saamgestel ten saamgestel. Verskeie moeilik om te volg. saamgestel en akkuraat; sinne goed saamgestel. sinne is goed spyte van foute. foute. Woordeskat verwarrend. saamgestel. Woordeskat is saamgestel. Woordeskat is Woordeskat is beperk benodig Woordeskat benodig 5 punte Woordeskat is baie meestal toepaslik vir Woordeskat is voldoende vir doel en nie baie gepas vir remediëring ernstige remediëring toepaslik vir doel die doel van teks, toepaslik vir die doel van teks, gehoor en doel van teks, gehoor en is nie geskik vir en is nie toepaslik vir van teks, gehoor en gehoor en konteks. van teks, gehoor en konteks. en konteks nie. doel van teks, doel van teks nie. konteks. Styl, toon en register konteks. Styl, toon en Styl, toon en register gehoor en konteks Styl, toon en register Styl, toon en register meestal toepaslik. Styl toon en register register voldoende. toon gebreke. nie. pas nie by onderwerp baie toepaslik. Teks oorweging oor die algemeen Teks het steeds Teks het steeds baie Styl, toon en nie. Teks feitlik foutloos foutloos na proeflees toepaslik. foute baie foute na foute na proeflees en register nie geskik Opstel is besaai met na proeflees en en redigering. Lengte Teks meestal proeflees en redigering. vir onderwerp nie. foute en verwarrend redigering. is in ooreenstemming foutloos na redigering. Lengte te kort/lank. Teks is besaai met ten spyte van Lengte is in met vereistes. proeflees en Lengte is amper foute t.s.v. proeflees proeflees en ooreenstemming redigering. korrek. en redigering. redigering. met vereistes. Lengte is in Lengte is kort/lank. Lengte is heeltemal te ooreenstemming kort/te lank. met vereistes. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief