Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GRADE 12
SEPTEMBER 2014
CONSUMER STUDIES
MEMORANDUM
MARKS: 200
This memorandum consists of 15 pages.
Skip to contentMemorandum 

--8a5e377e-56ba-4e74-bf85-3168556146ef/v1-c25ccd3585e5fad59a83/card.webp)









View all





Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2014 Memo
Grade 12 Consumer Studies memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2014, 30 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Consumer Studies · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2014. Memorandum, 30 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Consumer Studies
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2014
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 30
- File size
- 613.6 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 30
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 CONSUMER STUDIES (SEPTEMBER 2014)
QUESTION 1: SHORT QUESTIONS
1.1 1.1.1 A√ (1)
1.1.2 C√ (1)
1.1.3 C√ (1)
1.1.4 B√ (1)
1.1.5 D√ (1)
1.1.6 C√ (1)
1.1.7 A√ (1)
1.1.8 B√ (1)
1.1.9 D√ (1)
1.1.10 A√ (1)
1.1.11 C√ (1)
1.1.12 B√ (1)
1.1.13 D√ (1)
1.1.14 A√ (1)
1.1.15 B√ (1)
1.1.16 D√ (1)
1.1.17 C√ (1)
1.1.18 A√ (1)
1.2 1.2.1 B√ (1)
1.2.2 C√ (1)
1.2.3 F√ (1)
1.2.4 A√ (1)
1.3 1.3.1 E√ (1)
1.3.2 D√ (1)
1.3.3 B√ (1)
1.3.4 A√ (1)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) CONSUMER STUDIES 3
1.4 A, C, D, E √√√√ (4)
1.5 B, D, E √√√ (3)
1.6 A, C, F √√√ (3)
1.7 1.7.1 standardisation √ (1)
1.7.2 marketing plan √ (1)
1.7.3 lower √ (1)
1.7.4 image √ (1)
[40]
QUESTION 2: THE CONSUMER
2.1 2.1.1 Cooling-off period
A cooling-period is the amount of time the law gives a consumer
who has signed a contract/transaction for goods to cancel it.
The consumer can have 5 working days to cancel a contract
when goods are purchased by direct marketing (transactions the
consumer did not start) including via SMS en e-mails.
You do not have to give a reason.
No penalties may be levied.
A lease or instalment contract may be cancelled if the contract
was concluded at a place other than the business premises of
the credit provider.
The seller must refund the purchase price of the goods within 7
business days/15 days of receiving your notification.
(Any 3 x 1) (3)
2.1.2 Differentiate between a warranty and a guarantee
Warranty – A written promise to repair or replace an article
without charge if it breaks or does not work/meet the terms of
the warranty during the set period.
Does not cover ordinary wear and tear.
Guarantee – A promise in writing that the product/service will
remain in working condition/quality or durability for a particular
length of time.
Money is returned if the product/service does not meet the
terms of the guarantee. (2)
2.2 What is the main purpose behind the way that ‘phishing’ operates?
To steal money from an unsuspecting consumer.
To get personal or financial information from consumers
To trick you, they use fake e-mails/phone calls or websites to achieve
this. (Any 2 x 1) (2)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
4 CONSUMER STUDIES (SEPTEMBER 2014)
2.3 When would a stokvel scheme be illegal?
When the savings scheme is based on a pyramid scheme.
The initiator recruits people to invest money and in turn they recruit
more people. The original members get fees paid by every person from
the subscription of new members and the most recent members lose
financially. (Any 2)
2.4 Impact van inflation
Impact on buying capacity
Inflation decreases the buying capacity of money.
Inflation increases the prices of goods and services/prices keep
climbing.
You buy less with the same amount of money.
Reduces the purchase power of savings. This affects the elderly.
There is a subtle decrease in the standard of living. (Any 2 x 1)
CPI and its relation to inflation
The CPI is the measure that helps you determine the increases in
prices.
It relates to inflation as the CPI keeps track of the change in cost over
the year/in the price of a group (basket) of products and services shows
a change in the price of goods and services.
The average price change is used to calculate the CPI.
CPI is expressed as a percentage and is a measure of the inflation rate
Inflation rate is the annual percentage change in the CPI. (Any 2 x 1)
New developments
The weighting of products to calculate the CPI was changed and
introduced in 2013.
Products used the most in the average household are weighted
because these products affect households more.
OR
The basket will take into account the difference between small towns
and large towns in each province. (Any 2 x 1) (6)
2.5 2.5.1 LPG
Liquefied/liquid petroleum gas √ (1)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) CONSUMER STUDIES 5
2.5.2 Advantages
Burns more cleanly than other fossil fuels like coal and oil.
Inexpensive/affordable.
Government have regulated the sale price of gas with a
maximum price that retailers can sell for so it is more affordable
to lower income groups.
Price of electricity continues to go up/cheaper than electricity.
More environmentally friendly as it produces low carbon
emissions.
Can be stored safely.
Households using gas are not affected by loadshedding.
For cooking uses – you pay only for what you use. With
electricity you pay for the time it takes the stove to warm up.
Gas waterheaters – hot water flows directly to the top, so it is
more energy efficient and cost effective (Any 4 x 1) (4)
[20]
QUESTION 3: FOOD AND NUTRITION
3.1 3.1.1 GI index
How much a food-item with carbohydrates will raise the blood
glucose level
Based on how quickly (fast) and how high they boost (raise)
blood sugar levels.
Ranks carbohydrates on a scale of 1 to 100.
The scale reflects low (1 to 55) slow/steady release/ stable level
of glucose in the blood and high (above 70) quick release/rapid
rise of glucose in the blood.
The speed at which carbohydrates release glucose into the
bloodstream. (Any 2 x 1) (2)
3.1.2 GI = Optimum Health
Digested more slowly/released slowly/steadily
Gentler change in blood sugar/no rapid spikes/stable level
They provide low but continuous supply of energy/sustained
energy
Feeling of fullness
Does not stimulate the pancreas to produce too much insulin
Weight control (Any 3 x 1) (3)
3.1.3 Hormone
Insulin (1)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
6 CONSUMER STUDIES (SEPTEMBER 2014)
3.1.4 Differentiate diabetes
Criteria Type 1 Type 2
Role of the Damaged/unable to Does not make enough
pancreas make insulin (1) insulin.
Unable to use the
insulin/does not work
properly. (1)
Contributing Weight loss Overweight/Obese
symptoms Thirst High cholesterol
Hunger High blood pressure
Need to urinate Insulin resistance (2)
often
Low energy levels
Digestive problems
(2)
Treatment and Insulin injections Maintain ideal body
management Check blood weight
glucose level Weight loss
regularly Active lifestyle
Sufficient exercise Medication(oral/insulin)
Diabetic diet/low Minimum of 3 meals
GI daily
Do not skip meals Low GI diet
(2) High fibre diet
Low fat diet/oily fish
Reduce protein
Not smoking
Control blood pressure
Control blood
cholesterol
5 portions fruit and
vegetables daily
Low sugar
Low salt
Low alcohol or not at all
(2) (10)
3.1.5 THREE guidelines – food allergies
Avoid the food that causes the allergy.
Watch out for products that may contain that food.
Study food labels to check the presence of that ingredient.
Substitute the food with foods that will not cause allergies.
Take safe food with you when travelling.
Inform the waiting staff at restaurants about the allergy.
Ask about ingredients in dishes when eating out.
Carry medication with you.
Have a balanced diet with adequate intake of all nutrients.
(Any 3 x 1) (3)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) CONSUMER STUDIES 7
3.1.6 TWO suitable foods
Rice
Samp
(Note: Meat and cheese not carbohydrates = no marks) (2)
3.1.7 Artherosclerosis
The clogging/narrowing/thickening of arteries
due to a build-up of cholesterol/fatty deposits
that leads to the blocking of blood flow/oxygen to the heart
results in heart disease./attack
Blood flow can also be blocked to the brain, kidney, arms and
legs (Any 2) (2)
3.2 Sports drink label
3.2.1 Maltodextrin and fructose (2)
3.2.2 Whey protein isolate
Vitamin C
Vitamin E (3)
3.2.3 They are natural.
Persons who are sensitive to certain chemical additives benefit. (2)
3.2.4 Citric acid √
Prolong the shelf life of food by protecting/prohibit/retard/slow
down/prevent the growth of micro-organisms which would
otherwise cause food spoilage/poisoning. (1 + Any 1) (2)
3.2.5 Information on allergens is given.
Allergens is stated close to the ingredient list.
Ingredients given in order of mass from the greatest to smallest
or descending order of mass.
Additives are listed.
Ingredient as a flavour has been indicated (turmeric, fruit and
vegetables). (Any 2 x 1) (2)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
8 CONSUMER STUDIES (SEPTEMBER 2014)
3.3 Differentiate
Genetically modified foods Organically grown foods
Food can be used as an edible No artificial chemicals, pesticides
vaccine. so no toxins to harm our immune
Food may have more nutritional system/health
value than conventional grown no runoff of poisonous chemicals
crops. so no polluted water to endanger
No data to prove these foods are health
harmless/cause problems/are a Optimal functioning of people in
risk to human health – the ecosystem
such as toxicity of foods and No preservatives used: therefore
allergens. it is better for persons sensitive to
Long term safety is questioned. preservatives
How the changes effect animals Read the labels for products to
and how these changes will be which too much salt and sugar
transmitted to humans by the have been added (Any 3)
food they eat.
Consumers accept maize, cotton
and soya as safe for human
consumption. (Any 3) (6)
[40]
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) CONSUMER STUDIES 9
QUESTION 4: CLOTHING
4.1 4.1.1 Fashion style and elaborate
Retrospective/retro/vintage/reproduction √
The style never comes back exactly the same; as it has been
adapted to suit the needs of today.
Also a high waisted bottom but the fabric would be a more
advanced technology wise.
If it is made from recycled fabric it will appeal to those who
want to help the environment.
The style is a copy of the older/past one. (1 + Any 1) (2)
4.1.2 Last stage of fashion cycle and discuss
Decline/obsolescence √
A new fashion trend has begun.
Interest in the fashion is waning.
Fewer and fewer wear it.
Fashion will be obsolete.
It is not fashionable anymore. (1 + Any 2) (3)
4.2 Appearance in the workplace
4.2.1 Advice for magazine article (6)
Posture
The way you move will send out a message about you to your
employer, co-workers, clients etc.
Walk tall, sit up straight/walk confidently. (2)
Personal hygiene
Hands, hair, feet, nails should be clean/nails manicured/hair
neat. (2)
Company dress code
Comply with the dress code to be accepted by colleagues.
How you dress will reflect and symbolise your values.
Present a positive image.
Fosters public confidence.
You can do your own research if you feel unsure about the
way to dress.
Take your cue from the job interviewer.
Watch workers arrive and leave for work. (2)
(2 + 2 + 2) (6)
4.2.2 Young adults – contemporary fashion
More people with money available to spend on fashion/now
can afford some fashionable items.
Will stimulate/flourish the fashion industry. (2)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
10 CONSUMER STUDIES (SEPTEMBER 2014)
4.2.3 Wardrobe planning
Advice for each item
Item 1 This will serve you a number of years.
Classic will match most of your clothes. (Any 1) (1)
Item 2 It is then suitable for every day and special
occasions.
Do not choose an ‘over the top’ decoration that
limits you.
The decorative could just be in the buttons
One cardigan can be in the fashion colour of the
season. (Any 1) (1)
Item 3 Plain shirt can match all bottoms and jackets.
The cut should flatter the body shape.
Invest in good quality.
Even though plain the colour should flatter your
complexion.
The plain shirt can be bright.
If you choose a shirt with lustre it can be suitable for
special occasions. (Any 1) (1)
Item 4 Neutral colours can mix and match (grey, white,
black) and even a basic colour like navy blue.
(Any 1) (1)
Item 5 To look smart for work. Can be dressed down for
smart-casual occasions.
A classic cut suits all figure types. (Any 1) (1)
4.2.4 Adapting item for winter
Item 4 Can be worn under the cardigan/jacket/long-sleeved
top √
Item 5 Classic styles will be long enough to wear with
boots
Choose 1 pair in a fabric suited to all seasons
Choose 1 pair in a winter-weight fabric. (1 + Any 1) (2)
[20]
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) CONSUMER STUDIES 11
QUESTION 5: HOUSING
5.1 5.1.1 Contracts and parties
Advert 1: Renting
Lease: √ Landlord/lessor √ and tenant/lessee √
Advert 2: Buying
Deed of sale: √ Seller √ and buyer √ (6)
5.1.2 Another option for acquisition of housing
Building (1)
5.2 Refer to Advert 1
5.2.1 Clauses for a lease applicable to financial responsibility
The tenant shall pay one month’s rental amount in the form of a
deposit.
The amount of R 4 900,00 monthly rental on the first of each
month.
This amount does not include water and electricity. (Any 2) (2)
(Note: Must be written as a clause. They cannot just list.) The deposit
amount can be different to the answer as long as they get an amount.
Does not have to say 1st of each month. Can give another day.
(Amount must be correct.)
5.2.2 Disadvantages of renting
You are not the legal owner
Payments each month go to landlord so you do not benefit in the
long run
Not your asset that increases in value and so create wealth
If you spend money on improvements you may not get it back
Any improvements must get approval from the landlord
The landlord may terminate your contract.
Cannot use premises as surety for a loan
Cannot sell the unit
Rent will go up each year (Any 3) (3)
5.3 Refer to Advert 2
5.3.1 Full-title ownership
The person is the legal owner of the entire property; /the land and
the structure on it. (2)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
12 CONSUMER STUDIES (SEPTEMBER 2014)
5.3.2 Contractual responsibilities of sectional title as they differ from
full-title ownership
A monthly levy is paid to cover the costs of running the complex.
Each owner is a member of the body corporate which must
control, manage and administer the block.
Owners are responsible for the election of the trustees.
The common property is owned jointly by each owner in the
complex. (Any 2) (2)
5.3.3 Amenities examples
Tennis courts
Swimming pool
Shops
Library (Any 2 suitable) (2)
5.3.4 Promote geyser
Solar powered geyser
Saves money (2)
5.4 Advantages of sectional title that differ from full-title ownership
Provides greater security.
Save on maintaining a large property.
You can enjoy the facilities of the common property without having to take
on full responsibility of maintaining them e.g. a pool.
Fewer responsibilities as body corporate manage the block/complex.
Protected interests by the Sectional Title Act.
Benefit from shared responsibility of maintenance. (Any 3) (3)
5.5 Document before house purchase
Offer to purchase (1)
5.6 Types of insurance and explanation
Homeowners
Covers the structure against fire/flooding
Household
To insure house contents e.g. furniture/equipment from theft
Mortgage protection
Bond is paid off of bond owner dies
(Any 2 insurances and discussion of each) (4)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) CONSUMER STUDIES 13
5.7 Process of transfer
The ownership of the property is transferred into the new owner’s home from
seller to buyer. Once the registrar of deeds signs the deed of transfer it is
called the title deed and the buyer becomes the legal owner. A government
tax levied on the transfer a home to your name. Transfer duty is a tax
amount is based on the value of the property. Transfer fees are paid to the
collected by the Receiver of revenue and the attorney who oversees the
transfer process of the property.
(Use of 4 words used in the correct context.) (4 x 2) (8)
5.8 Universal design
Slide swing door for easy access
This door makes the appliance more useful to people with disabilities/ √ easy
to use. √
Child lock button to avoid accidents
The child lock focuses on safety. √ (4)
[40]
QUESTION 6: ENTREPRENEURSHIP
6.1 6.1.1 Human skills
Creativity, workers (help), computer skills (knowledge of
computer)
Technical skills (she can make the product)
People skills (employing another)
Motivation (Any 3) (3)
6.1.2 Choosing a product
Work space/she had a back room
Availability of raw material (paper)
Consumer appeal (decorated ribbons/boxes) (Any 2) (2)
6.1.3 Appropriate for target market
Vintage style
Recycled paper
Biodegradable packaging
Individual/different to any other
Available on the market (Any 3) (3)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
14 CONSUMER STUDIES (SEPTEMBER 2014)
6.1.4 Good customers relations
Meet the needs of the customer
Make them feel important/enjoy doing business with you
Get feedback from customers
Give customers clear information
Fulfil your promises
Attend to complaints promptly
Be courteous
Write down complaints for future reference
Return calls
Train your family/employees in customer service who may have
contact with customers. (3 x 2) (6)
6.1.5 Sustainable production
She meets the needs of consumers
She uses recyclable paper to make her product/ environmentally
aware
Saving resources/manufacturing eco-friendly products/
biodegradable (3)
6.1.6 Trade name
To identify the product
To vocalise the product
To create an idea of what customers should expect
If accompanied by a slogan it should capture the customers’
interest
If used as a trademark, the product is easily recognisable
Legal protection of competitors using her name (Any 3) (3)
6.1.7 Requirements of packaging
Catch eye of consumer/attract/appealing
Stand out from other similar products
Suitable material for cards, tags
Suitable shape
Easy to place on shelves for all retailers/stacking/display
Convenient size
Convenient for distribution and handling (3)
6.2 6.2.1 Start-up costs
Storage facility
Electricity
Equipment (computer, internet, printer, ink)
Materials (paper, ribbons)
Facilities for administration (fax machine, cellphone, telephone)
Vehicle
Petrol
Specific examples in brackets can be marked separately.
(Note: Not labour – she had not employed help when she started this
business) (Any 3) (3)
Copyright reserved Please turn over
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) CONSUMER STUDIES 15
6.2.2 Renting and effects on costs
She would have to pay rent.
Will receive a monthly bill from the municipality for electricity/water
Travelling costs will increase to and from the workplace. (Any 2) (2)
6.2.3 Production costs of one unit
Materials R427,00
+ overheads R533,00
= R960,00
R960 ÷ 16 = R60 for one packet (3)
6.2.4 Selling Price
R17,50 x 70% = R12,25
R17,50 + R 12,25 = R29,75 (2)
6.2.5 Best-sales scenario
Profit per day R1 580 x 20 days = R31 600 √ (1)
6.2.6 Worse-sales … production cost
Cost of materials etc. R700,00 ÷ 2 = R350,00 √
Labour R640,00 ÷ 2 = R320,00
Overheads R24,00
R910,00
R910,00 x 20 days = R1 820,00 (4)
[40]
TOTAL: 200
Copyright reserved Please turn over
(SEPTEMBER 2014) VERBRUIKERSTUDIES 15
6.2.2 Huur en ander effek op die koste
Sy sal huur moet betaal.
Sal maandeliks ʼn rekening van die munisipaliteit ontvang vir
elektrisiteit en water
Vervoerkoste sal verhoog van en na werkplek (Enige 2) (2)
6.2.3 Produksiekoste van ʼn eenheid
Grondstowwe R427,00
+ Oorhoofse koste R533,00
= R960,00
R960 ÷ 16 = R60 vir 1 pakkie (3)
6.2.4 Verkoopprys
R17,50 x 70% = R12,25
R17,50 + R 12,25 = R 29,75 (2)
6.2.5 Beste verkoop-scenario
Wins vir een dag R1 580 x 20 dae = R31 600 √ (1)
6.2.6 Slegste verkoop-scenario
Koste van grondstowwe R700,00 ÷ 2 = R350,00 √
Arbeid R640,00 ÷ 2 = R320,00
Oorhoofse koste R24,00
R910,00
R910,00 x 20 dae = R1 820,00 (4)
[40]
TOTAAL: 200
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
14 VERBRUIKERSTUDIES (SEPTEMBER 2014)
6.1.4 Goeie klanteverhoudings
Om te voorsien in die behoeftes van die klante
Laat hulle belangrik voel/geniet dit om besigheid met hulle te doen
Kry terugvoering van klante
Gee klante duidelike inligting
Kom jou beloftes na
Ondersoek klagtes onmiddellik
Wees hoflik
Skryf klagtes neer vir toekomstige verwysings
Skakel terug
Lei enige familie/werknemers op in kliëntediens wat in kontak met
kliënte kom. (3 x 2) (6)
6.1.5 Volhoubare produksie
Sy voldoen aan die kliënte se behoeftes
Sy gebruik herwinde papier om produkte te
maak/omgewings/bewus
Spaar hulpmiddels/vervaardig eko-vriendelike produkte
/bioafbreekbaar (3)
6.1.6 Handelsname
Om die produk te identifiseer
Om die produk sigbaar te maak
Om die idee te skep wat klante kan verwag
As dit tesame met ʼn slagspreuk gebruik word, sal dit kliënte se
belangstelling wek.
Maklik herken word as dit as handelsmerk gebruik word
Wetlike beskerming teen die gebruik van die naam deur
mededingers (Enige 3) (3)
6.1.7 Vereistes vir verpakking
Onmiddellik die aandag trek/oog vang/aanloklik
Uitstaan tussen soortgelyke produkte
Geskikte materiaal vir kaarte en ‘hegplaatjies’
Geskikte vorm
Maklik om op die rak te plaas vir alle winkels/vertoon/pak
Gerieflike grootte
Gerieflik vir verspreiding en hantering (Enige 3) (3)
6.2 6.2.1 Aanvangskoste
Stoorfasiliteite
Elektrisiteit
Toerusting (rekenaar, internet, drukker, ink)
Grondstowwe (papier, lint)
Fasiliteite vir administrasie (faksmasjien, selfoon, telefoon)
Motor
Petrol
Spesifieke voorbeelde (tussen hakkies kan apart gemerk word).
(LW: Nie arbeid nie – Sy het nie werkers aan die begin aangestel nie.)
(Enige 3) (3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) VERBRUIKERSTUDIES 13
5.7 Proses van oordrag
Eienaarskap van eiendom word oorgedra na die nuwe eienaar van verkoper
na koper. Wanneer die registrasie van die huis oorgedra word dit die
titelakte genoem en die koper word die wettige eienaar. Oordragskoste word
aan die regering betaal. Oordragskoste word aan SARS betaal en aan die
prokureur wat die oordrag proses van die eiendom beharting oor die
transaksie.
(Gebruik 4 woorde in die regte konteks.) (4 x 2) (8)
5.8 Universele ontwerp
Skuifdeur – maklike toegang
Maklike toegang vir mense met gebreke. √
Kinderslot – om ongelukke te voorkom
Kinderslot fokus op veiligheid. √ (4)
[40]
VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP
6.1 6.1.1 Menslike vaardighede
Kreatiwiteit, werkers (help), rekenaarvaardighede (kennis van die
rekenaar)
Tegniese vaardighede (sy kan produk maak)
Om ander mense werk te gee
Motivering (Enige 3) (3)
6.1.2 Kies ʼn regte produk
Werkspasie het ʼn agterkamer
Beskikbaarheid van grondstof (papier)
Verbruiker voorkoms (versier met linte/dose) (Enige 2) (2)
6.1.3 Geskikte teikenmark
Outydse styl
Herwinbare papier
Bio-afbreekbare verpaking
Individueel/verskillend van mekaar
Beskikbaar in die mark (Enige 3) (3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
12 VERBRUIKERSTUDIES (SEPTEMBER 2014)
5.3.2 Kontraktuele verantwoordelikhede van deeltitel verskil van die
voltitel-eienaarskap
Die maandelikse heffing word gebruik om die lopende koste te
dek vir die kompleks.
Elke eienaar is deel van die beheerliggaam wat beheer, bestuur
en die administrasie van die liggaam behartig.
Eienaars is verantwoordelik vir die verkiesing van die trustees.
Die gemeenskaplike eiendom behoort gesamentlik aan elke
eienaar in die kompleks. (Enige 2) (2)
5.3.3 Voorbeelde
Tennisbane
Swembad
Winkels
Biblioteek (Enige aanvaarbare 2) (2)
5.3.4 Voordele verhittingstelsel
Sonverhittingstelsel
Spaar geld (2)
5.4 Voordele van deeltitel en wat verskil van voltitel-eienaarskap
Voorsien beter sekuriteit.
Spaar op die instandhouding van die eiendom.
Kan al die fasiliteite in die gemeenskaplike eiendom gebruik sonder om
die volle verantwoordelikhede te dra byvoorbeeld ʼn swembad.
Minder verantwoordelikhede as die beheerliggaam die kompleks beheer.
Word beskerm deur die Titelakte-wetgewing.
Trek voordeel uit verdeling van die verantwoordelikhede van
instandhouding wat gedeel word. (Enige 3) (3)
5.5 Dokument voordat die huis verkoop word
Koopaanbod-ooreenkoms (1)
5.6 Tipe versekering en verduideliking
Huiseienaar
Beskerm die struktuur teen brande en oorstromings
Huisinhoudsversekering
Om die inhoud van huis (meubels en apparaat, ens.) teen diefstal te beskerm
Verbandbeskerming versekering
Verband is opbetaald as die persoon tot sterwe kom.
(Enige 2 versekerings en bespreking van elk) (4)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) VERBRUIKERSTUDIES 11
VRAAG 5: BEHUISING
5.1 5.1.1 Kontrakte en partye
Advertensie 1: Huur
Huur: √ huurder √ en verhuurder √
Advertensie 2: Koop
Aanbod-om-te-koop ooreenkoms: √ Koper √ en
verkoper √ (6)
5.1.2 Ander opsie
Bou (1)
5.2 Verwys na Advertensie 1
5.2.1 Klousule vir huur – finansiële verantwoordelikhede
Die huurder sal een maand se huurgeld in die vorm van ʼn
deposito betaal.
Die bedrag van R4 900,00 sal maandeliks as huurgeld betaal
word op die eerste van elke maand.
Die bedrag sluit nie water en elektrisiteit in nie.
(Enige 2) (2)
(Let WEL: Moet in die vorm van ʼn klousule geskryf wees. Moenie net noem
nie.) Die deposito kan op verskillende maniere en verskillende
bedrae wees. Hoef nie op die 1ste betaalbaar wees van elke
maand nie. Kan ʼn ander dag gee. (Bedrag moet korrek wees.)
5.2.2 Nadele van huur
Jy word nie die wettige eienaar nie
Paaiemente gaan elke maand na die huiseienaar en jy trek geen
langtermyn voordeel nie
Jy skep nie welvaart in die vorm van ʼn bate wat in waarde
toeneem nie
Geld wat jy aan veranderinge of verbeterings spandeer sal dalk
nie terugbetaal word nie
Die huiseienaar moet enige veranderinge wat jy aan die eenhede
wil maak, goedkeur
Die huiseienaar kan jou kontrak beëindig
Jy kan nie eenheid as sekuriteit van ʼn banklening gebruik nie
Jy kan nie die eenheid verkoop nie
Die huur sal jaarliks verhoog word (Enige 3) (3)
5.3 Verwys na advertensie 2
5.3.1 Voltitel-eienaarskap
Die persoon is die wettige eienaar van die hele eiendom/land en
struktuur. (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
10 VERBRUIKERSTUDIES (SEPTEMBER 2014)
4.2.3 Klerekasbeplanning
Raad vir elke item
Item 1 Dit sal ʼn aantal jare dien.
Klassiek sal dit by meeste van jou klere pas.
(Enige 1) (1)
Item 2 Dit is geskik vir elke dag en spesiale geleenthede.
Moenie buitensporige versierings kies nie, want dit
beperk jou.
Die versierings kan slegs net knope wees.
Een knooptrui kan in ʼn modekleur van die seisoen
wees. (Enige 1) (1)
Item 3 Eenvoudige hemp wat pas by alle baadjies en
broeke.
Die snit sal jou maerder laat lyk en by jou
liggaamsvorm pas.
Belê in goeie kwaliteit.
Alhoewel eenvoudig behoort die kleur by jou
velkleur te pas.
Die eenvoudige hemp kan helder wees.
As jy ʼn hemp kies wat ʼn blinkerige voorkoms het,
ken dit geskik vir spesiale geleenthede wees.
(Enige 1) (1)
Item 4 Neutrale kleure sal meng en pas (grys, wit, swart)
en ook ʼn basiese kleur soos blou. (Enige 1) (1)
Item 5 Om goed te lyk by die werk. Kan kleure afskaal vir
meer nie-formele geleenthede.
ʼn Klassieke styl wat by alle figuurtipes pas.
(Enige 1) (1)
4.2.4 Aanpassing van items vir die winter
Item 4 Kan met ʼn knooptrui/baadjie en langmouhemp
gedra word √
Item 5 Klassieke style sal te lank wees om met stewels te
dra.
Kies 1 paar kleedstof wat by alle seisoene pas.
Kies 1 paar winter geweefde kleedstof.
(1 + Enige1) (2)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) VERBRUIKERSTUDIES 9
VRAAG 4: KLEDING
4.1 4.1.1 Modestyle en verduideliking
Retrospektiewe/retro/vintage/reproduksie √
Dit is ʼn styl wat nooit weer dieselfde voorkom nie; dit word
aangepas om by die behoeftes van vandag te pas.
Verhoogde middellyf maar die kleedstof sal meer tegnologies
gevorderd wees.
As dit van herwinbare kleedstof word, sal dit byval vind by
omgewingsbewustes.
Die styl is ʼn nabootsing van die vorige (oue). (1 + Enige 1) (2)
4.1.2 Laaste stadium van die modesiklus en bespreek
Veroudering √
ʼn Nuwe modeneiging begin
Belangstelling in die mode is besig om the kwyn/verdwyn.
Minder mense dra dit.
Mode raak verouderd.
Dit is uit die mode. (1 + Enige 2) (3)
4.2 Voorkoms in die werkplek
4.2.1 Advies vir tydskrifartikel (6)
Postuur
Die manier hoe jy beweeg stuur ʼn boodskap uit oor jouself, jou
werkgewer, werkers kliënte, ens.
Loop regop, sit regop en loop met vertroue
(2)
Persoonlike higiëne
Hande, hare, naels, voete moet skoon wees, naels moet
versorg en hare moet netjies wees. (2)
Maatskappy-gedragskode
Voldoen aan die gedragskodes sodat jy aanvaar kan word
deur jou kollegas.
Hoe jy aantrek reflekteer en simboliseer jou waardes
Skep ʼn positiewe beeld
Kweek publiek se vertroue
Jy kan jou eie navorsing doen indien jy onseker is oor hoe om
aan te trek
Volg die voorbeeld wat in die werksonderhoud verwag word.
Sien hoe die werkers opdaag en hoe hulle verdaag. (2)
(2 + 2 + 2) (6)
4.2.2 Jong volwassene – kontemporêre mode
Meer mense het meer geld om op modes te spandeer/Nou kan
jy meer modieuse klere koop.
Sal die mode-industrie stimuleer/laat floreer. (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
8 VERBRUIKERSTUDIES (SEPTEMBER 2014)
3.3 Verskille
Geneties gemodifiseerde Organies geproduseerde
voedsels voedsels
Voedsel kan gebruik word as ʼn Geen kunsmatige chemikalieë,
eetbare entstof plaagdoders, geen toksiene wat
Voedsel mag meer die immuunstelsel/gesondheid
voedingswaarde hê as benadeel nie.
konvensionele gewasse. Die afloop van giftige
Geen data om te bewys of die chemikalieë/so geen besoedelde
voedsel skadeloos/probleme water wat ʼn gevaar inhou vir
veroorsaak wat ʼn risiko is vir gesondheid.
menslike gesondheid – Optimale funksionering van
soos toksiene en allergene mense in die ekosisteem.
Langtermyn veiligheid word Geen preserveermiddels word
bevraagteken gebruik; daarom is dit beter vir ʼn
Hoe die veranderinge ʼn effek op persoon wat sensitief is vir
diere en hoe die veranderinge en preserveermiddels.
oordrag mense affekteer wat dit Lees die etikette om te sien by
eet. watter produkte te veel suiker en
Verbruikers aanvaar mielies, sout bygevoeg is. (Enige 3)
katoen en soja as veilig vir
verbruiker. (Enige 3) (6)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) VERBRUIKERSTUDIES 7
3.1.6 Twee geskikte voedsels
Rys
Stampmielies
(Nota: Vleis en kaas is nie koolhidrate nie – geen punte) (2)
3.1.7 Term arteriosklerose
Die vernouing/verdikking/verharding van die are.
as gevolg van die opbou van cholesterol/vet-neerslae
wat lei tot die verstopping van die bloedvloei/suurstof na die hart
wat aanleiding gee tot ʼn hartaanval.
Bloedvloei na die van die brein, niere, arms en bene kan
blokkeer word. (Enige 2) (2)
3.2 Sportdrank etiket
3.2.1 Maltodekstrien en fruktose (2)
3.2.2 Wei proteïene isolaat
Vitamien C
Vitamien E (3)
3.2.3 Hulle is natuurlik
Mense wat sensitief is vir sekere chemiese additiewe trek voordeel. (2)
3.2.4 Sitroensuur √
Verleng die raklewe van voedsel deur beskerming/vermy/
vertraag/verlaag/voorkom die groei van mikroörganismes wat
voedsel bederf/vergiftiging voorkom. (1 + Enige 1) (2)
3.2.5 Inligting oor die allergene te gee.
Allergene word altyd na-aan die bestanddele-lys gegee.
Bestanddele word gegee in volgorde van die grootste tot die
kleinste of in orde van massa.
Additiewe word gelys.
Bestanddele vir smaak word aangedui (borrie, vrugte en
groente) (Enige 2 x 1) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
6 VERBRUIKERSTUDIES (SEPTEMBER 2014)
3.1.4 Verskillende diabetes
Kriteria Tipe 1 Tipe 2
Rol van die Beskadig/kan nie Maak nie genoeg insulien nie.
pankreas insulien vervaardig Kan nie die insulien gebruik
nie (1) nie. Werk nie reg nie. (1)
Bydraende Gewigsverlies Oorgewig/vetsug
simptome Dors Hoë cholesterol
Honger Hoë bloeddruk
Urineer meer Insulien weerstand (2)
gereeld
Lae
energievlakke
Verterings-
probleme (2)
Behandeling Insulien Beheer ideale
en beheer inspuitings liggaamsgewig
Kontroleer Gewigsverlies
bloedglukosevlak Aktiewe lewenstyl
ke gereeld Medikasie/mond/ insulien
Voldoende Minimum 3 maaltye per dag
oefening Lae GI dieet
Diabetiese Hoë veseldieet
dieet/Lae GI Lae vet dieet/ olierige vis
Moenie maaltye Verminder proteïene
oorslaan nie (2) Nie rook nie
Beheer bloeddruk
Beheer bloedcholesterol
5 porsies vrugte en groente
daagliks
Lae suiker
Lae sout
Lae alkohol of geen (2) (10)
3.1.5 Drie riglyne – voedselallergieë
Vermy al die voedsel wat allergieë veroorsaak.
Kyk uit vir allergene wat moontlik in die voedsel is.
Bestudeer die voedseletikette om te bepaal of die bestandeel
teenwoordig is.
Kyk of die allergene nie moontlik daarin verskyn nie.
Vervang die voedsel met voedsel wat nie allergieë sal
veroorsaak nie.
Neem veilige voedsel saam wanneer op reis gaan.
Lig die kelners by restaurante in, in verband met allergieë.
In ʼn restaurant – vra oor die bestanddele in ʼn gereg.
Hou medikasie by jou.
Eet ʼn gebalanseerde maaltyd met voldoende nutriënte.
(Enige 3 x 1) (3)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) VERBRUIKERSTUDIES 5
2.5.2 Voordele
Brand skoon, anders as fossielbrandstowwe soos steenkool en
olie.
Goedkoop/bekostigbaar.
Die regering reguleer die verkoopprys van gas met ʼn
maksimum prys wat handelaars dit voor kan verkoop, daarom is
dit meer bekostigbaar vir die laer inkomstegroepe.
Pryse van elektrisiteit styg gedurig/goedkoper as elektrisiteit.
Meer omgewingvriendelik en dit produseer minder
koolstofuitlaatgasse.
Kan veilig gestoor word.
Huishoudings wat gas gebruik word nie geaffekteer deur
beurtkrag nie.
Vir kookdoeleindes – jy betaal slegs vir wat jy gebruik. Met
elektrisiteit betaal jy vir die tyd wat die stoof warm word.
Gas waterverwarmers – warm water vloei reguit in die kraan; so
dit is meer energiedoeltreffend en kostedoeltreffend.
(Enige 4 x 1) (4)
[20]
VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING
3.1 3.1.1 GI-indeks
Die GI-indeks meet met hoeveel ʼn voedselsoort wat koolhidrate
bevat die glukosevlak in die bloed laat styg.
Gebaseer op hoe vinnig en hoe die bloedsuikervlakke styg.
Dit wissel op ʼn skaal van 1 tot 100.
Die skaal reflekteer laag (1 tot 55) stadig/matige vrystelling/
stabiele verhoging in die bloedglukose en hoog (bo 70) vinnige
vrystelling, vinnige styging van bloedglukosevlakke.
Die spoed waarteen koolhidrate vrygestel word as glukose in
die bloedstroom. (Enige 2 x 1) (2)
3.1.2 GI optimum gesondheid
Verteer stadiger/word stadiger vrygestel/matig
Matige verandering in bloedsuiker/geen vinnige pieke
nie/stabiele vlak
Voorsien ʼn lae maar aanhoudende vervoer van energie/behou
energie
Gee ʼn gevoel van versadigdheid
Stimuleer nie die pankreas om te veel insulien te produseer nie
Beheer gewig (Enige 3 x 1) (3)
3.1.3 Hormoon
Insulien (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
4 VERBRUIKERSTUDIES (SEPTEMBER 2014)
2.3 Wanneer sal ʼn stokvelskema onwettig wees?
Dit is onwettig wanneer die spaarskema op ʼn piramideskema gebaseer
is.
Die inisieerders kry nog mense by om geld te belê en hulle betrek nog
meer mense. Die oorspronklike lede kry ʼn fooi van elke persoon wat
ledegeld betaal en die persone wat heel laaste in die skema belê,
verloor finansieel die meeste. (Enige 2) (2)
2.4 Impak van inflasie
Impak op koopkapasiteit
Inflasie verminder die koopkrag van geld.
Inflasie verhoog die pryse van goedere en dienste / pryse styg gedurig.
Jy kan minder koop met dieselfde hoeveelheid geld.
Verminder die koopkrag van spaar. Dit affekteer die bejaardes.
Daar is ʼn geringe afname in die lewensstandaard. (Enige 2 x 1)
VPI en die verband met inflasie
Die VPI is ʼn maatstaf wat help om die verhoging in pryse te bepaal.
Dit is gekoppel aan inflasie en VPI hou tred met die verandering in koste
oor die jaar/die pryse in ʼn groep (mandjie) van produkte en dienste wat
die verandering in pryse van goedere en dienste aandui.
Die gemiddelde prysverandering met die berekening van die VPI.
VPI word uitgedruk as ʼn die persentasie en as ʼn maatstaf van die
inflasiekoers.
Inflasiekoers is die jaarlikse presentasie-veranderinge in die VPI.
(Enige 2 x 1)
Nuwe ontwikkelings
Die weeg van produkte om die VPI te bereken het verander en was in
2013 ingestel.
Produkte wat vir huishoudelike doeleindes gebruik word, word geweeg
want dié produkte beïnvloed die meeste huishoudings meer.
OF
Die mandjie sal die verskil tussen klein en groot dorpe in elke provinsie
in aanmerking neem. (Enige 2 x 1) (6)
2.5 2.5.1 VPG
Vloeibare petroleumgas √ (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBER 2014) VERBRUIKERSTUDIES 3
1.4 A, C, D, E √√√√ (4)
1.5 B, D, E √√√ (3)
1.6 A, C, F √√√ (3)
1.7 1.7.1 standaardisasie √ (1)
1.7.2 bemarkingsplan √ (1)
1.7.3 laer √ (1)
1.7.4 beeld √ (1)
[40]
VRAAG 2: DIE VERBRUIKER
2.1 2.1.1 Afkoeltydperk
ʼn Afkoeltydperk is die hoeveelheid tyd wat die wet vir ʼn
verbruiker gee nadat hy die kontrak/transaksie geteken het om
die transaksie te kanselleer.
Die verbruiker het 5 werksdae om die kontrak te kanselleer
wanneer goedere deur direkte bemarking (transaksies wat die
verbruiker nie begin het nie) insluitende via SMS en e-posse
aangekoop is.
Nie nodig om ʼn rede te verskaf nie.
Geen boete mag gehef word nie.
ʼn Verband of paaiemente-kontrak mag gekanselleer word as die
kontrak voltrek was by ʼn plek ander as die sakeperseel van die
kredietverskaffer.
Die verkoper moet die koopprys van die goedere binne 7
besigheidsdae/15 dae van kennisgewing ontvang teruggee.
(Enige 3 x 1) (3)
2.1.2 Verskil tussen waarborg en garansie (geld terug waarborg)
Waarborg – is ʼn geskrewe belofte om ʼn item te vervang of
herstel sonder betaling, as die item breek of nie werk
nie/voldoen aan waarborgbepalings tydens die gegewe tydperk
nie.
Dit is nie van toepassing op gewone slytasie nie.
Garansie – Is ʼn skriftelike belofte dat die gehalte en
duursaamheid van ʼn produk aan sekere standaarde sal voldoen
vir ʼn sekere lengte van tyd.
Geld word terugbetaal as die produk/diens nie voldoen aan die
terme van die garansie nie. (2)
2.2 Wat is die doel van uitvissingsbedrog (‘phishing’)?
Om geld van ʼn niksvermoedende verbruiker te steel.
Om persoonlike en finansiële inligting van verbruikers te kry.
Om jou te mislei, gebruik hulle valse e-posse, oproepe of webtuistes.
(Enige 2 x 1) (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
2 VERBRUIKERSTUDIES (SEPTEMBER 2014)
VRAAG 1: KORTVRAE
1.1 1.1.1 A√ (1)
1.1.2 C√ (1)
1.1.3 C√ (1)
1.1.4 B√ (1)
1.1.5 D√ (1)
1.1.6 C√ (1)
1.1.7 A√ (1)
1.1.8 B√ (1)
1.1.9 D√ (1)
1.1.10 A√ (1)
1.1.11 C√ (1)
1.1.12 B√ (1)
1.1.13 D√ (1)
1.1.14 A√ (1)
1.1.15 B√ (1)
1.1.16 D√ (1)
1.1.17 C√ (1)
1.1.18 A√ (1)
1.2 1.2.1 B√ (1)
1.2.2 C√ (1)
1.2.3 F√ (1)
1.2.4 A√ (1)
1.3 1.3.1 E√ (1)
1.3.2 D√ (1)
1.3.3 B√ (1)
1.3.4 A√ (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
SEPTEMBER 2014
VERBRUIKERSTUDIES
MEMORANDUM
PUNTE: 200
Hierdie memorandum bestaan uit 15 bladsye.
Downloaded from hlayiso.com
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
- Grade 12 Consumer Studies notes
CAPS revision notes with worked examples.
- Consumer Studies questions by topic
Past exam questions sorted by CAPS topic, with memos where available.
- All Grade 12 Consumer Studies past papers
Past papers by year, with memos where available.
- Grade 12 past papers
More Consumer Studies and other subjects in this collection.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2025 Memo (English)
--8a5e377e-56ba-4e74-bf85-3168556146ef/v1-c25ccd3585e5fad59a83/card.webp)
Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2025 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Memo (Afr)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Memo (English)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2023 Memo (Afrikaans)
Related documents

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2014 Memo

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2014 Memo

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2023 Memo (English)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 Memo (English)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2021 Memo (Afrikaans)
More from Grade 12 Consumer Studies

Annual teaching plan
Gr 12 Con Stu ATP 2023 24

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2025 Question Paper

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2025 Question Paper (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2025 Question Paper

Errata
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Question paper