Consumer Studies Grade 12 NSC June 2019 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN VERBRUIKERSTUDIES 2021 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 21 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 2 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne VRAAG 1: KORTVRAE 1.1 1.1.1 A Onthou, maklik (Verken, p.157; Suksesvol, p.173) (1) 1.1.2 D Onthou, maklik (Verken, p.169; Suksesvol, p.190) (1) 1.1.3 C Verstaan, maklik (Verken, p.161; Suksesvol, p.177) (1) 1.1.4 B Onthou, maklik (Verken, p.98; Suksesvol, p.118) (1) 1.1.5 D Onthou, maklik (Verken, p.93; Suksesvol, p,113) (1) 1.1.6 D Onthou, maklik (Verken, p.104; Suksesvol, p.126) (1) 1.1.7 C Verstaan, matig (Verken, p.73; Suksesvol, p.82) (1) 1.1.8 B Verstaan, maklik (Verken, p.90; Suksesvol, p.107) (1) 1.1.9 C Toepassing, maklik (Verken, p.50 ; Suksesvol, p.51) (1) 1.1.10 D Verstaan, maklik (Verken, p.47-50; Suksesvol, p.50-51 ) (1) 1.1.11 C Onthou, maklik (Verken, p.120; Suksesvol, p.139) (1) 1.1.12 B Onthou, maklik (Verken, p.130; Suksesvol, p.149) (1) 1.1.13 A Onthou, maklik (Verken, p.148; Suksesvol, p.162) (1) 1.1.14 D Onthou, maklik (Verken, p.128; Suksesvol, p.146) (1) 1.1.15 A Verstaan, maklik (Verken, p.126; Suksesvol, p.171) (1) 1.1.16 B Onthou , maklik (Verken, p .22; Suksesvol, p.29) (1) 1.1.17 A Onthou, maklik (Verken, p .41; Suksesvol, p.42) (1) 1.1.18 D Verstaan, matig (Verken, p.13; Suksesvol, p.10-11) (1) 1.1.19 C Verstaan, matig (Verken, p .19; Suksesvol, p.22-24) (1) 1.1.20 B Verstaan, matig (Verken, p.30; Suksesvol, p.29) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 3 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 1.2 1.2.1 B (1) 1.2.2 G (1) 1.2.3 D (1) 1.2.4 C (1) Verstaan, matig (Verken p.127-128; Suksesvol p.146-147) 1.3 1.3.1 Grysgoedere/ skuilinvoere/ parallelinvoere 1.3.2 Uitvissing/ “Phishing”/ swendelskema  1.3.3 Piramiedeskemas 1.3.4 Vrystellings/ uitsluitingsklousule 1.3.5 Waarborg/ Garansie/ Geld-terugwaarborg (5) Onthou, matig (Verken, p.155-162; Suksesvol, p.173-179) 1.4 B D (Enige volgorde) (2) Verstaan, matig (Verken, p; 49-51; Suksesvol, p.50-53) 1.5 A C F (Enige volgorde) (3) Verstaan, matig (Verken p; 16 -19; Successful, p.21-25) 1.6 1.6.1 D iii (2) 1.6.2 A v (2) 1.6.3 E ii (2) Analisering, moeilik (Verken p.79-80; Suksesvol p.91-94) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 4 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne VRAAG 2: DIE VERBRUIKER 2.1 Gee DRIE voorbeelde van indirekte belasting wat verbruikers op goedere en dienste betaal.  Belasting tot toegevoegde waarde (BTW)1  Aksynsbelasting/ sonde/ alkohol/ sigarettebelasting2  Invoer belasting3  Lisensie (motor/ televisie/ visvang/ bestuurs/ jag)4  Brandstofbelasting/ padongeluksfonds/ emissiebelasting5  Omgewingsbealsting/ heffing6  Suiker belasting7  Lugpassasiersbelasting8 (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.164-165; Suksesvol, p.181-183) 2.2 Noem TWEE maniere om energie meer doeltreffend te gebruik wanneer 'n huis verlig word. Skakel ligte af wanneer dit nie gebruik word nie/ verlig slegs vertrekke waarin jy is/ gebruik ligte met tydmeganismes/ tydreguleerders/ outomatiese skakelbeheer/ bewegingsensors.1  Gebruik gloeilampies met 'n lae wattverbruik.2  Vervang konvensionele gloeilampies met energiebesparende/kompakte fluoorlampies (CFL)/ LED ligte.3  Installeer sonpanele om tydens die dag batterye te laai waarop ligte kan werk/ gebruik sonkrag gloeilampies wat gelaai kan word en saans gebruik kan word om die huis te verlig. 4 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.173; Suksesvol, p.192) 2.3 Bespreek die impak van die produksie van eko-bakstene op: 2.3.1 Water besoedeling Minder waterbesoedeling1 en die plastiek sal nie in damme en riviere opeindig nie.2 (2) 2.3.2 Munisipale dienslewering  Munisipaliteit is verantwoordelik vir afvalverwydering.1  Daar sal minder afval wees om te verwyder2 omdat plastiekafval vir die maak van eko-bakstene gebruik sal word.3 (Enige 2) (2) Toepassing, moeilik (Verken, p.182; Suksesvol, p.203) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 5 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 2.4 Verduidelik die rol wat gemeenskappe moet speel om te help om die skuld van hul munisipaliteite, te verminder. Deur vir die water1 en elektrisiteit wat hulle gebruik te betaal/ vermy onwettige elektriese aansluitings2 verminder hulle die munisipaliteit se skuld.  Installeer vooraf betaalbare (“pre-paid”) water/ elektrisiteit meters aangesien dit vooruit betaalbaar is. 3  Deur betyds hulle erfbelasting en heffings te betaal4 sodat munisipaliteite nie in die skuld beland nie.  Moenie die infrastruktuur vernietig nie5 sodat munisipale herstelkoste vermy kan word.  Skoonmaak veldtogte/ gemeenskap skoonmaakprojekte/ herwinningsprojekte in gemeenskappe sal die finansiële las op munisipale hulpbronne verminder/ gemeenskappe moenie rommel strooi nie. 6 (Enige 3) (3) Toepassing, moeilik (Verken, p.185; Suksesvol, p.205) 2.5 Identifiseer TWEE onbillike sakepraktyke deur die winkeleienaar.  Die winkeleienaar het 'n valse belofte gemaak/ misverteenwoordiging oor die bed wat 'n persoon se rug ondersteun terwyl jy slaap.1  Die bed het 'n twee jaar waarborg maar die kleinhandelaar het geweier (2) om die bed te herstel of te vervang.2 Verstaan, maklik (Verken, p.157; Suksesvol, p.174) 2.6 2.6.1 Verduidelik die term rentekoers.  Rente is die bedrag/ geld/ persentasie1 wat 'n finansiёle instelling of kredietverskaffer hef vir die gebruik van geld.2 OF  Die koers waarteen leners rente betaal vir die geld wat hulle van uitleners geleen het3 as persentasie uitgedruk4 van die totale som geleen/ die hoof bedrag vir 'n spesifieke periode. (2) Onthou, maklik (Verken, p.166; Suksesvol, p.183) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 6 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 2.6.2 Analiseer hoe verbruikers met huislenings deur die verandering in die repokoers geraak word.  Wanneer die repokoers verlaag, verlaag die bank/ finansiёle instelling die rentekoers betaalbaar op huisleunings./ Rentekoerse het verlaag van 10% tot 9,75%/verlaag met 0,25%.1 Verbruikers betaal dus minder2 rente op hul huislenings.  Verbruikers sal meer besteebare inkomste hȇ3 wat sal bydra tot verhoging in hul koopkrag.4  Verbruikers mag meer lenings/ tweede verband aangaan om „n tweede eiendom te koop/ mag bekostig om verbeterings op hul eiendomme aan te bring aangesien die rentekoers laer is en hulle in staat mag wees om die lenings terug te betaal.5  Indien verbruikers nie hul huidige verbandpaaiement verminder nie/ aanhou om dieselfde paaiemente te betaal6 sal hulle in staat wees om hul verband in 'n korter periode af te betaal.7 (Enige 4) (4) Analisering, moeilik (Verken, p.166; Suksesvol, p.183-184) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 7 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING 3.1 3.1.1 Definieer die term hipoglukemie. 'n Toestand waarin die bloedglukosevlak abnormaal1 laag daal/ verlaag.2 (2) Onthou, maklik (Verken, p.71; Suksesvol, p.78) 3.1.2 Noem TWEE maniere waarop hipoglukemie voorkom kan word.  Eet gereelde maaltye en versnapperinge/ peuselhappies.1  Eet lae-GI voedsels (met elke maaltyd en versnappering/ peuselhappie).2  Vermy die inname van hoë-GI voedsel/koolhidrate/ hoë energiedrankies/ hoë energie versnapperinge (peuselhappies) tussen maaltye.3  Kombineer hoë-GI met lae-GI/met proteïenryke voedsels.4 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.71; Suksesvol, p.79) 3.2 Stel voor hoe 'n persoon sy/haar soutinname kan beheer om hipertensie te bestuur.  Gebruik sout/ natrium/ natriumchloried spaarsamig/ moenie meer as 5g sout per dag gebruik nie/ vermy die inname van te veel sout.1  Kruie en speserye kan gebruik word om voedsel te geur in plaas van sout.2  Verminder die inname van geprosesseerde/ kitskos/ wegneem-etes/ geriefsvoedsel3 aangesien hulle versteekte sout bevat.  Moenie ekstra sout by voedsel voeg nie.4 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.77; Suksesvol, p.87-88) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 8 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 3.3 Bespreek hoe die voedingstowwe tekorte in 'n veganistiese dieët tot die volgende kan lei: 3.3.1 Osteoporose  Kalsium sal kort kom1 omdat veganiste nie suiwelprodukte1 eet nie2 dus sal die bene bros/ swak/ minder dig wees.3  Kalsium bou sterk bene/ verhoog beendigtheid4 en help dus om osteoporose te voorkom.  Veganiste mag „n tekort hê aan fosfor en vitamiene D5 wat help met die absorpsie van kalsium6 hulle word in olierige vis7 en suiwelprodukte gevind word. (Enige 3) (3) 3.3.2 Anemie  Dierlike produkte is die beste bronne van yster1 en kom kort in 'n veganistiese dieët.  Yster is nodig vir die vorming van haemoglobien/ rooibloedselle om anemie te voorkom/ „n gebrek aan yster kan ly tot onvoldoende vorming van haemoglobien/ vorming van rooibloedselle.2 as gevolg hiervan sal minder suurstof na die liggaamselle voervoer word.3  Vitamien B 124 word slegs in dierlike bronne gevind5 en 'n gebrek aan Vitamien B12 mag anemie veroorsaak. (Enige 4) (4) Verstaan, matig (Verken, p.75-76; Suksesvol, p.89-91) 3.4 3.4.1 Noem DRIE simptome van tuberkulose.  Borspyne1  (Ernstige) hoes2  Bloed in sputum3  (Spier)swakheid4  Nagsweet5  Koors6  Verlies aan eetlus7  Gewigsverlies8  Kortasem9  Moegheid/ uitputting10 (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.89; Suksesvol, p.104) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 9 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 3.4.2 Skryf 'n paragraaf om te verduidelik hoekom so baie leerders met die siekte besmet kon word. Leeders kon besmet word met TB toe 'n bemette persoon in hul hande hoes/ nies1 sonder om hul mond te bedek.2 Klein druppels mukus en speeksel kon in die lug versprei3 en hierdie druppels dra die siekte aan ander wat dit inasem oor. Leerders by die koshuis woon naby mekaar4 en asem dieselfde lug in vir lang periodes en dus kon hulle mekaar besmet, weens te min/geen ventilasie.5 Die leerders kon voedsel geëet het waarop klien druppels mukus/speeksel beland het6 en die siekte kon versprei het.7 Personeel wat die voedsel voorberei het, kon besmet wees en die siekte na die voedsel oorgedra het.8 (Enige 5) (5) Toepassing, matig (Verken, p.89; Suksesvol, p.104) LET WEL: Trek EEN punt af indien nie in paragraaf formaat geskryf is nie 3.5 Gee VIER redes waarom 'n persoon wat aan anorexia nervosa ly, tot 'n gevaarlike punt gewig verloor.  'n Verwronge liggamsbeeld/ wil 'n perfekte liggaamsbeeld hê, die persoon het hulself as oorgewig gesien1 en het probeer gewig verloor om maerder en maerder te word.2  Irrasionelel/ intense vrees om gewig op te tel/ vet te word, obsessie met kilojoule inname hoewel die persoon ondergewig is.3  Oefen oormatig4  Purgeer/lediging: misgebruik van dieetpille/ lakseermiddels/ enemas/ braking.5  Beperkte voedselinname/ kilojoules baie minder as wat vereis word6 tot die punt van gevaarlike en oormatige gewigsverlies.  Eet baie min/ oormatige uithongering.7 (Enige 4) (4) Verstaan, maklik (Verken, p.82; Suksesvol, p.94-95) 3.6 Verduidelik hoe voedselbestraling Suid Afrikaanse huishoudings met voedselsekerheid kan help.  Bestraling verminder/ vernietig mikroȍrganismes dus sal voedsel langer hou1 en dit verminder vermorsing/ weggooi van voedsel2 en meer voedsel beskikbaar wees vir Suid Afrikaanse huishoudings.  Vertraag die rypwording van vrugte/ uitloop/ groen word van aartappels/ uie/ knoffel3 dus word die raklewe/ eetgehalte/ varsheid van voedsel verleng.4 Dit maak dit makliker om te vervoer/ minder beskadiging tydens vervoer.5 Huishoudings kan dus voedsel vir langer tydperke hȇ omdat voedselbederf verminder word.6  Dit vernietig patogeniese bakterië7 wat siektes wat deur voedsel oorgedra word, voorkom8 en die voedsel is veilig om te eet9 en vir langer beskikbaar.  Vernietig salmonella bakterië10 dus verbeter dit die raklewe van rou vleis, vis en hoender.11 (6) Toepassing, matig ((Verken, p.105; Suksesvol, p.127) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 10 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 3.7 3.7.1 Identifiseer die tipe vet wat in oormaat in die geregte hierbo, voorkom. Versadigde/ dierlike vette/ transvetsure (1) Onthou, maklik (Verken, p.74; Suksesvol, p.84) 3.7.2 Evalueer die geskiktheid van die kitskos hierbo vir die voorkoming en bestuur van koronêre hartsiekte.  “Patties”/ kaas/ aartappelskyfies/ melkskommel is almal hoog in versadigde vette/ dierlike vet/ baie vet1 en transvet2 wat veroorsaak dat die cholesterol/ laedigtheid-lipproteïene (LDL) in die slagare opbou/ die risiko van koronȇre hartsiekte verhoog.3  Dit veroorsaak die geleidelike vernouing van bloedvate,4 die cholesterol vorm uiteindelik plaak wat veroorsaak dat die slagare vernou, verdik en verhard, wat tot arteriosklerose lei.5  Die enkel burger is meer geskik as die ander burgers omdat dit minder kaas en patties bevat.6  Witbroodrolletjies bevat min vesel7, vesel is nodig om cholesterolvlakke te verlaag.8  Die wegneem-geregte bevat te veel sout9 wat die bloeddruk verhoog10 wat 'n risiko faktor is vir koronȇre hartsiekte.  Coke/ soda/ lekkers/ melkskommels verhoog die kilojoule/ suikerinname9 wat tot vetsug sal bydra,10 en die risiko vir koronȇre hartsiekte verhoog.11 (Enige 7) (7) Gevolgtrekking: Die voedsel is nie geskik vir die voorkoming en bestuur van koronȇre hartsiekte.12 (1) (1) Evaluering, moeilik (Verken, p.74; Suksesvol, p.83) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 11 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne VRAAG 4: KLEDING 4.1 Verduidelik die term mode. Styl/ tipe klere1 wat deur die meerderheid/ meeste/ baie mense2 op 'n spesifieke tyd en plek gedra word.3 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.48; Suksesvol, p.49) 4.2 Beskryf die stadium in die modesiklus van die hemp toe dit verkoop is vir: 4.2.1 R399.00. (Piek)  Mode bereik die hoogtepunt in gewildheid/ baie mense dra dit.1  Mode word in groeiende getalle geproduseer.2  Word in winkels/ tydskrifte/ sosialemedia geadverteer.3  Massa produksie stimuleer verkope.4  Goedkoper5 as by die modeskou/ inleiding aangesien massa produksie plaasvind.6 (Enige 2) (2) 4.2.2 R259.00 (Afname)  'n Nuwe modeneiging het begin1en die belangstelling in die ou neiging neem af/ taan/ mense is verveeld met die mode.2  Die item is nou “uit die mode”3 en minder verbruikers wil dit koop.4 (Enige 2) (2) Verstaan, maklik (Verken, p.50; Suksesvol, p.50) LET WEL: Geen punte word toegeken vir die benoeming van die stadium in die modesiklus nie. 4.3 Die herlewing van vintage/oudtydse klere kan as 'n omgewingsvolhoubare praktyk beskou word. Motiveer die stelling hierbo.  Om klere van 'n vorige era te koop/ te dra1 beteken dat nuwe kleedstowwe nie geproduseer hoef te word om nuwe kledingstukke te vervaardig nie.2  Dit verseker dat minder natuurlike hulpbronne gebruik/ uitgeput hoef te word3 aangesien kleedstowwe/ kledingstukke hergebruik word.4  Minder klere word weggegooi/ minder afval/minder klere sal op afvalterreine beland/ voorkom.5  Minder water en elektrisiteit word benodig/ verlaag die koolstofvoetspoor6 omdat minder klere gemaak moet word, omdat ou klere-items hergebruik word.  Minder water word vermors7 omdat minder kleedstowwe/tekstiele as normaalweg vervaardig word.  Landbougrond word bewaar8 omdat minder plante geplant word om nuwe kleedstowwe/ tekstiele te vervaardig.9 (Enige 4) (4) Verstaan, moeilik (Verken, p.51; Suksesvol, p.53, 67-68) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 12 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 4.4 4.4.1 Definieer die term kleredragkode. Dit is 'n stel reëls1 oor die tipe klere wat die maatskappy verwag2 sy werknemers, werk toe moet dra. (2) Onthou, maklik (Verken, p.54; Suksesvol, p.57) 4.4.2 Stel DRIE items voor wat saam met die driestuk-pak klere gedra kan word om 'n neutrale kleurkombinasie te skep.  Swart/ wit/ grys hemp/ bloes1  Swart/ wit/ grys das/ serp2  Swart/ wit/ grys sakdoek/ sak-vierkant3  Swart/ grys paar sokkies/ skoene4  Swart/ grys belt/ gordel5  Swart/ grys handsak/ aktetas6  Swart/ wit/ grys (Fedora) hoed7 (Enige 3) (3) Toepassing, matig (Verken, p.58-59; Suksesvol, p.61-65) LET WEL: ‘n Neutrale kleur moet die klere item vergesel vir ‘n punt om toegeken te word. 4.4.3 Evalueer die geskiktheid van die driestuk-pak vir 'n persoon wat by 'n regsfirma werk.  Die pak is geskik.1 (Gevolgtrekking) (1)  Dit is formeel/ professioneel/ netjies/ stigtelik2 en mense sal die draer daarvan ernstig opneem.  Dit sal die indruk skep dat die draer gereed is om te werk /'n goeie werk sal doen/ selfgeldend is/ selfverrtroue het.3  Dit is klassiek4 en sal vir baie seisoene/ jare hou/ is tydloos/ dit het eenvoudige lyne/ word deur 'n groot groep mense aanvaar.5  Dit is veelsydig weens die neutrale kleur en kan met 'n verskeidenheid hemde/ bykomstighede gedra word/ kan gemeng en pas word.6  Dit is veelsydig aangesien die broek alleen gedra kan word/ die pak kan ook sonder 'n onderbaadjie gedra word.7  Dit kom niemand te na nie/ is nie aanstootlik nie/ ontbloot/ openbaar niks.8 (Enige 4) (4) Evaluating, matig (Verken, p.58-59; Suksesvol, p.61-65) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 13 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne VRAAG 5: BEHUISING EN INTERIEUR 5.1 Noem TWEE verantwoordelikhede van ELK van die volgende ten opsigte van 'n behuisingskompleks. 5.1.1 Huurder  Betaal/ koop elektrisiteit vir hul eie eenhede.1  Versorg die binnekant/ sien om na/ hou hul eie eenheid skoon.2  Betaal deposito voordat daar ingetrek word.3  Om huur betyds te betaal.4  Die reëls/ bepalings en voorwaardes van die kompleks te gehoorsaam.5 (Enige 2) (2) Verstaan, maklik (Verken p.122; Suksesvol p.140-141) 5.1.2 Regspersoon  Verantwoordelik vir die verkiesing van trustees.1  Beheer/ administreer/ bestuur die blok/ doen dag-tot-dag besigheid om die kompleks te bedryf.2  Betaal munisipale belasting vir die kompleks.3  Betaal versekering vir die kompleks.4  Betaal water en elektrisiteit van gemeenskaplike areas.5  Herstel en hou gemeenskaplike areas/ tuine/ swembad instand.6  Sorg vir afval wegdoening/ verwydering. 7  Voorsien sekuriteit vir die kompleks.8 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken p.122; Suksesvol p.140-141) 5.1.3 Verhuurder Stel „n huurooreenkoms op.1 Hou die interior/ binne deel van die eenheid in stand.2 Betaal 'n maandelikse heffing aan die regspersoon/ huiseienaarsvereniging.3  Betaal munsipale belasting indien dit nie in die heffing ingesluit is nie.4 (Enige 2) (2) Verstaan, maklik (Verken p.122; Suksesvol p.140-141) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 14 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 5.2 Bespreek die voordele daarvan om 'n nuwe huis te bou.  Dit kan minder kos as die eienaar die bouer is1 aangesien die eienaar nie betaal sal word nie.  Die huis kan ontwerp word volgens die eienaar se spesifikasies/ kan alles wat hulle wil hȇ insluit/ aan hulle behoeftes voldoen.2  Die nuutste ontwerpe en tegnologie kan ingesluit word.3  'n Omgewingsvriendelike huis kan geskep word/ kan materiaal en stelsels/ sisteme wat ekovriendelik is kies.4  Die huis kan op die eienaar se skedule voltooi word.5  Bouwerk kan vir 'n rukkie, wanneer daar nie fondse beskikbaar is gestop word.6  Om 'n huis te bou is 'n belegging/ die waarde van die huis styg oor 'n tydperk.7  Daar is nie oorerwing van ou probleme nie/ daar is nie ou probleme om te hanteer nie.8  Die eienaar kan sy/haar eie tuin ontwerp.9  Nuwe huise word gebou in groeiende/ nuwe ontwikkelende areas wat sal help met die herverkoop-waarde van die huis.10 (Enige 6) (6) Onthou, maklik (Verken, p.121; Suksesvol, p.138) 5.3 5.3.1 Noem Naz se tipe huiseienaarskap.  Vrypag1  Voltitel-eienaarskap.2 (Enige 1) (1) Onthou, maklik (Verken, p.121; Suksesvol, p.139) 5.3.2 Beskryf die tipe huiseienaarskap wat in VRAAG 5.3.1 genoem is. Die eienaar/ koper/ Naz word die wettige eienaar1 van die hele eiendom2 die land en al die strukture/ geboue daarop.3 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.121; Suksesvol, p.139) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 15 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 5.3.3 Verduidelik die term deposito. 'n Deposito is 'n betaling1 wat gemaak word teen die tyd van aankoop.2 OF Die bedrag geld wat die koper beskikbaar het om by te dra3 vir die aankoop van die huis. 4 OF Die bedrag geld wat vereis word om vooruit te betaal5 wat jou intensie om die aankoop te voltooi aandui/ om as sekuriteit te dien/ gedeeltelike betaling van 'n eiendom.6 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.126; Suksesvol, p.144) 5.3.4 Noem die voorsorgmaatreëls wat Naz getref het ten posigte van veiligheid nadat sy die huis gekoop het.  Naz het 'n alarm installeer1 om dit veiliger te maak.  Sy het 'n muur2 om die eiendom gebou. (2) Onthou, maklik (Verken, p.122; Suksesvol, p.140) 5.3.5 Noem en verduidelik die volgende ten opsigte van Naz se huis: (a) TWEE tipes versekering wat Naz behoort te hê.  Verbandbeskermingsversekering1 Dit is 'n lewensversekering2 om die huislening te kan delg as sy iets onverwags sou oorkom.  Huiseienaars (samevattende) versekering/ Omvattende huiseienaarsversekering (OHV) 3 Dit sal enige verliese dek as die struktuur beskadig sou word as gevolg van 'n natuurlike ramp/ ongeluk/ warmwatersilinder wat bars/ politieke onrus/ vuur.4 (4) (b) EEN tipe versekering wat die huurder behoort te hê.  Huisinhoudversekering1 Wat die inhoud van die huis, teen verlies of beskadiging.2 dek, bv. meubels/klere (2) Verstaan, matig (Verken, p.127-128; Suksesvol, p.145) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 16 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 5.3.6 Stel VIER redes voor waarom Naz in staat was om haar eiendom so vining te kon uitverhuur.  3-slaapkamers is geskik vir 'n gesin met kinders.1  Vernuwing/ opknapping van interieur het die huis aantreklik gemaak/ modern.2  Het goeie sekuriteit/ hoë mure/ alarmstelsel.3  Naby 'n skool wat gerieflik is vir 'n gesin met kinders.4  Naby 'n winkelsentrum5 wat gerieflik is.  Daar was „n aanvraag vir huurhuise in die area omdat sy vinnig uitverhuur het.6 (Enige 4) (4) Verstaan, matig (Uit die scenario) 5.4 5.4.1 Kies die mees geskikte wasmasjien vir Sam en Cecelia se behoeftes. Voorlaaier (1) Analisering, matig (Verken, p.137; Suksesvol, p.156-157) 5.4.2 Ondersteun jou keuse in 5.4.1.  Die alarm sal hulle bewus maak dat die bondel klaar gewas is/ hoef nie die masjien dop te hou nie.1  Die masjien is ten volle outomaties2 wat menslike energieverbruik verminder.3 Makliker vir Cecelia wat artritis/ gewrigsontsteking het.4  Die grootte van die masjien is geskik vir hul behoeftes.5  Die grootte is mees geskik vir 'n klein huis.6  Dit is bekostigbaar.7  Dit is (nie-menslike) energie doeltreffend/ spaar nie-menslike energie/ gebruik minder elektrisiteit.8  Maklik om skoon te maak weens die metaalafwerking.9  10 Programme sal by hul behoeftes pas/keuses toelaat.10  Gebruik die minste water/ minder water as die bolaaier.11  Vlekvryestaal drom is duursaam/ sal nie afsplinter nie.12 (Enige 6) (6) Analisering, moeilik (Scenario) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 17 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 5.4.3 Gee redes waarom die ander TWEE wasmasjiene nie vir Sam en Cecelia se behoeftes geskik is nie. .  Die bolaaier is groter/ benodig meer spasie/ minder geskik vir 'n klein twee slaapkamer huis.1  Bolaaier is baie duur2 om te koop in vergelyking met die voorlaaier en dubbelbalie.  Bolaaier gebruik meer water as „n voorlaaier.3  Die bolaaier sal maklik vullis/merke toon weens hulle wit kleur.4  Die dubbelbalie is groter/ benodig meer spasie/ minder geskik vir 'n klein twee slaapkamer huis.5  Die dubbelbalie gebruik meer menslike/ fisiese energie/ vereis te veel tyd/ nie ten volle outomaties6 wat nie geskik is vir Cecelia se artritis/ gewrigsontsteking.  Die dubbelbalie gebruik meer (nie-menslike) energie/ elektrisiteit.7  Die dubbelbalie sal maklik vullis/merke toon weens hulle wit kleur.8  Die emalje dromme kan makliker afsplinter as die vlekvryestaal drom.9  Die dubbelbalie het geen alarm.10  Die dubbelbalie het slegs 3 programsiklusse wat hul keuses beperk.11 (Enige 4) (4) Analisering, moeilik (Scenario) LET WEL: Twee punte moet vir die dubbelbalie en twee punte vir die bolaaier toegeken word. [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 18 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP 6.1 Definieer die volgende terme: 6.1.1 Teikenmark 'n Spesifieke groep mense1 wat moontlik jou produk sal wil koop2 / met soortgelyke behoeftes en belangstellings.3 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, p.20; Suksesvol, p.11) 6.1.2 Volhoubare produksie Volhoubare produksie is die produksie van goedere om verbruikers se basiese behoeftes te bevredig1en hulle lewenskwaliteit/ gehalte te verbeter2 sonder om die omgewing te beskadig/ die gebruik van natuurlike hulpbronne te verminder/ toksiese material/ chemikalieë/ afval en besoedeling te verminder.3 (3) Onthou, maklik (Verken, p.26; Suksesvol, p.26) 6.2 Noem waarom dit vir 'n entrepreneur belangrik is om gehoor te gee aan produkspesifikasies. Dit verseker dat die produkt altyd dieselfde is1 ten opsigte van voorkoms/ gehalte/ grootte/ gewig/ kleur en styl2 en dat die gehalte deurlopend is.3  Kliënte sal kry wat hulle verwag.4  Die produkte sal suksesvol wees en 'n entrepreneur sal nie wins verloor weens mislukkings.5 ( Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.16; Suksesvol, p.21) 6.3 6.3.1 Noem DRIE menslike hulpbronne wat Lelethu tot haar beskikking gehad het.  Passie/ belangstelling in mode1  Naaldwerkvaardighede2  Kennis van mode en kleremaak3  Kreatiwiteit4 (Enige 3) (3) Verstaan, matig (Verken, p.10; Suksesvol, p.17) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 19 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 6.3.2 Verduidelik waarom dit vir Lelethu belangrik is om 'n finansiële uitvoerbaarheidstudie te doen. Dit sal die sterkpunte1 en swakhede2 van die besigheidsidee ontdek.  Dit sal haar help besluit of sy met die besigheid voort moet gaan of nie/ sal 'n duidelike prentjie gee of die besigheid die potensiaal vir sukses het.3  Of die inkomste genoeg sal wees om die koste te dek4 en 'n redelike wins te maak5 die besigheid lewensvatbaar sal wees.  Om die aanvangskoste/ behoeftes van die besigheid te bepaal.6 (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, p.35; Suksesvol, p 35) 6.3.3 Identifiseer VIER faktore wat Lelethu se besigheid die mededingende voorsprong in die mark gegee het. Haar uitrustings is uniek/is haar eie ontwerpe.1 Die kledingstukke is gemaak om die individuele kliënt te pas/ verpersoonlik/ hulle behoeftes te bevredig/ die gaping in die mark te vul.2  Geen van haar kliënte sal dieselfde ontwerpe dra nie.3  Prys is redelik/ bekostigbaar.4  Sy trek handsakke en skoene oor om by haar kledingstukke te pas.5  Sy gebruik 100% Trots Suid Afrikaans geproduseerde katoenkleedstof.6 (Enige 4) (4) Toepassing, matig (Verken, p.8; Suksesvol, p.11) 6.3.4 Noem DRIE maniere waarop Lelethu haar besigheid in die gemeenskap kon adverteer.  Elektroniese media/ radio/ selfone/ internet1  Sosiale media/ Facebook/ Instagram/ Twitter/ WhatsApp/ Tik- Tok2  Gedrukte media/ plaaslike gemeenskapskoerant/ strooibiljette/ brosjures/ plakkate/ pamflette/ advertensie-borde.3  Modeskoue/ uitstallings in die gemeenskap4  Kliënte wat haar kledingstukke dra/ vertel ander/mondelings/ self-advertering (sy dra haar eie klere)5 (Enige 3) (3) Verstaan, matig (Verken, p.30; Suksesvol, p.29-30) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 20 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 6.3.5 Noem TWEE maniere waarin Lelethu haar tyd effektief bestuur het. Sy vertraag/ stel nie take uit nie.1 Het vakansietyd gebruik om by bestelling te hou.2 Sy het nie meer bestellings geneem as wat sy kon hanteer nie/ sy neem min bestellings.3 (Enige 2) (2) Verstaan, matig (Verken, p.24; Suksesvol, p.25, Scenario) 6.3.6 Lewer kommentaar oor die impak van die gehalte en die beskikbaarheid van die kleedstof vir Lelethu se besigheid.  Die kleedstof wat sy gebruik word in Suid Afrika geproduseer en sal dus altyd beskikbaar wees1 teen 'n redelike prys.2 Sy sal nie vir kleedstof hoef te wag om ingevoer te word nie3 en hoef nie invoerbelasting te betaal/ hoef nie 'n invoerlisensie te verkry nie.4  Die kleedstof is 100% katoen wat 'n goeie gehalte eindproduk sal verseker.5 Dit is koel en gemaklik om in somer te dra.6 (Enige 4) (4) Verstaan, matig (Verken, p.13, 21; Suksesvol, p.19, 24) 6.3.7 Bereken die totale koste van EEN rok met 'n winsopslag van 30%. Toon ALLE berekeninge. 3 x R70.001 = R 210.00 R210.00 + R 10.00 + R 250.00 = R 470.002 R470.00 30%3 = R 141.004 OF R470.00 5 = R141.006 Totale koste = R 470.00 + R 141.00 = R 611.007 OF R470.00 8 9 = R611.0010 (R monetȇre waarde moet in die antwoord wees om die finale punt te ontvang) (5) Toepassing, matig (Verken, p. 37-38; Suksesvol, p. 220-221) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 21 DBE/2021 SS/NSS - Nasienriglyne 6.3.8 Analiseer waarom Lelethu se besigheid waarskynlik volhoubare winsgewendheid sal toon.  Sy maak kledingstukke op bestelling1 wat beteken dat al die produkte/ kledingstukke wat sy maak alreeds verkoop is2 en geen middelman wat 'n gedeelte neem/ geen koste vir betaalbaar 'n plek om die produkte te verkoop.3  Al die kledingstukke is uniek/ verpersoonlik/ pas haar kliënte4 en dit gee haar 'n mededingende voordeel/ verseker dat sy aan haar kliënte se behoeftes voldoen.5  Die kledingstukke is bekostigbaar6 en dit verseker verdere toekomstige bestellings7 wat die besigheid volhoubaar sal hou.  Die kliënte is gelukkig/ tevrede8 en dit sal verseker dat hulle terugkom/ die nuus mondelings versprei9 en dit sal haar besigheid volhou.  Lae oorhoofse/ bokoste/ uitgawes10 aangesien sy van die huis af werk.11  Haar kledingstukke vervul 'n behoefte in die mark12 aangesien hulle gewild is vir tradisionele vieringe.13  Die kleedstof wat sy gebruik word plaaslik geproduseer/ 100% Trots Suid Afrikaans geproduseerde katoenkleedstof/ gehalte kleedstof14 en sal altyd beskikbaar wees,15 dit sal ook die behoefte van verbruikers vervul wat plaaslik vervaardigde produkte wil koop.16  Sy bied bykomstighede/ skoene/ handsakke aan17 wat 'n addisionele diens is18 waarna kliënte soek en dit sal 'n volhoubare besigheid verseker. (Enige 8) (8) Analisering, moeilik (Verken, p.35; Suksesvol, p.44) [40] GROOTTOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou