Electrical Technology PAT GR 12 2020 (Electronics) Afr hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com ELEKTRIESE TEGNOLOGIE (ELEKTRONIKA) RIGLYNE VIR PRAKTIESE ASSESSERINGSTAKE GRAAD 12 2020 Hierdie riglyne bestaan uit 51 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 2 DBE/PAT 2020 NSS INHOUDSOPGAWE BLADSY 1. INLEIDING 3 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 4 2.1 Hoe om die PAT te administreer 4 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/assesseer 4 2.3 PAT-assesseringbestuursplan 5 2.4 Moderering van die PAT'e 6 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take 6 2.6 Simulasies 7 2.7 Projekte 7 2.8 Werkende puntestaat 8 3. RIGLYNE VIR LEERDERS 9 3.1 Instruksies vir leerders 10 3.2 Verklaring van Egtheid 10 4. SIMULASIES 11 4.1 Simulasie 1: RLC-kring 11 4.2 Simulasie 2: Halfgeleiers – VVET('JFET')-versterker en Darlington-paar 16 4.3 Simulasie 3: Skakelkringe – 741 bistabiele multivibrator en 555 astabiele multivibrator 23 4.4 Simulasie 4: 741-op-versterker-Schmitt-sneller en sommeerversterkerkring 31 4.5 Simulasie 5: Colpitts-ossillator 36 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK 40 5.1 Ontwerp en Maak: Deel 1 41 5.2 Assessering van die Ontwerp-en-Maak-fase: Deel 1 43 5.3 Ontwerp en Maak: Deel 2 45 5.4 Assessering van die Ontwerp-en-Maak-fase: Deel 2 46 6. PROJEKTE 47 6.1 Praktiese Projek 1: Watt-miniversterker (draagbare luidspreker) 47 6.2 Praktiese Projek 2 (Elektronika): Verkeerslig 49 6.3 Praktiese Projek 3: Lynspoorrobot 50 7. GEVOLGTREKKING 51 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 3 DBE/PAT 2020 NSS 1. INLEIDING Die 17 Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaringsvakke wat 'n praktiese komponent bevat, sluit almal 'n praktiese assesseringstaak (PAT) in. Hierdie vakke is:  LANDBOU: Landboubestuurspraktyke, Landboutegnologie  KUNSTE: Dansstudies, Dramatiese Kunste, Musiek, Ontwerp, Visuele Kunste  WETENSKAPPE: Rekenaartoepassingstegnologie, Inligtingstegnologie, Tegniese Wetenskappe  DIENSTE: Verbruikerstudies, Gasvryheidstudies, Toerisme  TEGNOLOGIE: Siviele Tegnologie, Elektriese Tegnologie, Meganiese Tegnologie en Ingenieursgrafika en -ontwerp 'n Praktiese assesseringstaak(PAT)-punt is 'n verpligte komponent van die finale promosiepunt vir alle kandidate ingeskryf vir vakke met 'n praktiese komponent en tel 25% (100 punte) van die eksamenpunt aan die einde van die jaar. Die PAT, wat afgebreek word in verskillende fases of 'n reeks kleiner aktiwiteite wat die PAT opmaak, word in die eerste drie kwartale van die skooljaar geïmplementeer. Die PAT bied die geleentheid om die leerders op 'n gereelde basis gedurende die skooljaar te assesseer en maak ook voorsiening vir die assessering van vaardighede wat nie in 'n geskrewe formaat geassesseer kan word nie, bv. 'n geskrewe toets of eksamen. Dit is dus belangrik vir skole om te verseker dat alle leerders die Praktiese Assesseringstake binne die toegelate tydperk voltooi om te verseker dat hulle aan die einde van die skooljaar uitslae kry. Die beplanning en uitvoering van die PAT verskil van vak tot vak. Praktiese assesseringstake word ontwerp om 'n leerder se vermoë om 'n verskeidenheid vaardighede te integreer, om probleme op te los, te ontwikkel en te illustreer. Die PAT gebruik ook 'n tegnologiese proses om die leerder in te lig oor die stappe wat gevolg moet word om 'n oplossing vir die probleem voorhande te vind. Die PAT bestaan uit vier of meer simulasies en 'n praktiese projek. Die onderwyser kan enige praktiese projek selekteer en 'n kombinasie van die beskikbare simulasies gebruik. Die onderwyser moet assessering deurgaans toepas terwyl die leerder besig is om die nodige vaardighede te ontwikkel. Vier simulasies moet deur die leerders voltooi word, saam met die vervaardiging van 'n praktiese projek. Die PAT sluit al die vaardighede in wat die leerder regdeur die jaar ontwikkel het. Die PAT verseker dat leerders al die verskillende vaardighede aanleer deur praktiese werk te voltooi, asook die korrekte gebruik van gereedskap en instrumente. Vereistes vir aanbieding Elke leerder moet die volgende voorberei:  PAT-lêer met al die bewyse van simulasies, ontwerp en prototipering. 'n Kopie van die PAT 2020-voorblad. Die betrokke simulasies en assesseringsblaaie moet gekopieer word en aan elke leerder gegee word om by die lêer in te sluit.  Praktiese projek met: o Omslag/Omhulsel:  Daar moet 'n ontwerp in die lêer wees.  Die omslag/omhulsel en die ontwerp moet by mekaar pas.  Geen kartonhouers word toegelaat nie.  Plastiek- en metaalomslae/-omhulsels sal aanvaar word.  Die omslag/omhulsel moet vir bestudering toeganklik wees.  Deksels wat vasskroef, word verkies. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 4 DBE/PAT 2020 NSS o Strookbord ('circuit board'):  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet in die lêer wees.  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet op so 'n wyse binne die omslag/omhulsel gemonteer wees dat dit vir bestudering verwyder kan word.  Skakelaars, potensiometers, verbindings en ander items moet gemonteer wees.  Bedrading moet netjies en gebind wees.  Bedrading moet lank genoeg wees sodat die strookbord verwyder en met gemak nagegaan kan word. o Logo en naam:  Die lêer moet die logo en naamontwerp bevat.  Logo en naam moet duidelik op die omslag/omhulsel verskyn. Die PAT sal 'n finansiële invloed op die skool se begroting hê en daarom moet skoolbestuurspanne vir hierdie besondere uitgawe voorsiening maak. PAT-komponente en ander items moet betyds, voor die einde van die eerste kwartaal aan die begin van die akademiese jaar, vir leerders se gebruik aangekoop word. Dit is die verantwoordelikheid van die departementshoof om toe te sien dat die onderwyser van die begin van die skooljaar af met die PAT vorder. Provinsiale departemente is verantwoordelik vir die opstel van modereringsroosters en daarom moet PAT'e betyds vir moderering gereed wees. 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer Onderwysers moet toesien dat leerders die simulasies wat vir elke kwartaal nodig is, voltooi. Die projek moet in Januarie begin word om te verseker dat dit in Augustus voltooi is. Waar formele assessering plaasvind, moet die onderwyser hierdie verantwoordelikheid aanvaar. Die PAT moet gedurende die eerste drie kwartale voltooi word en moet teen die aanvang van PAT-moderering gereed wees. Onderwysers moet kopieë van die relevante simulasies maak en aan die begin van elke kwartaal aan leerders gee. Die PAT mag nie die werkswinkel verlaat nie en moet te alle tye in veilige bewaring wees wanneer die leerder nie daaraan werk nie. Die gewigstoekennings van die PAT moet nagekom word en onderwysers mag nie die gewigstoekennings vir die verskillende afdelings verander nie. 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/te assesseer Die PAT vir graad 12 word intern opgestel en geassesseer, maar ekstern gemodereer. Alle formele assessering word deur die onderwyser gedoen. Van die onderwyser word verwag om 'n werkende model en model-antwoordlêer op te bou wat die assesseringstandaard vasstel teen 'n Hoogs Bevoegde Vlak vir elke keuse van projek wat die leerders doen. Hierdie lêer moet al die simulasies met antwoorde insluit wat deur die onderwyser self gedoen is. Die onderwyser sal die modelantwoorde en projek gebruik om die simulasies en projekte van die leerders te assesseer. Sodra 'n fasetblad deur die onderwyser voltooi is, word assessering as afgehandel beskou. Geen herassessering sal gedoen word nadat die fasetbladsye voltooi is en deur die onderwyser vasgelê is nie. Leerders moet seker maak dat die werk op die verlangde standaard gedoen is voordat die onderwyser die PAT gedurende elke fase finaal assesseer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 5 DBE/PAT 2020 NSS 2.3 PAT-assesseringbestuursplan Die assesseringsplan vir die PAT is soos volg: TYDPERK AKTIWITEIT VERANTWOORDELIKHEID Voorbereiding Onderwyser – Bou die modelle en werk die modelantwoorde vir die vir PAT 2020 2020-simulasies uit. Identifiseer tekortkominge t.o.v. gereedskap, toerusting en verbruikbare items vir simulasies wat in 2020 aangekoop moet word SBS – Ontvang aankoopversoeke van onderwysers en prosesseer betalings vir die aankoop van die items benodig Januarie–Maart Simulasie 1 en 2 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit 2020 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is Januarie 2020 PAT-projek: Onderwyser – Kry kwotasies vir PAT-projekte aankope Hoof – Keur PAT-aankope vir PAT-projekte goed Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte bestel en afgelewer word Departementshoof – Maak seker dat onderwyser aan die vereistes van die proses voldoen Februarie 2020 PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word leerders begin Onderwyser – Deel PAT-projekte uit en neem dit in met projek Onderwyser – Sluit praktiese sessies elke week in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerder – Begin met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het April–Junie 2020 Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en Simulasie Simulasie 1 en 2 1 en 2 modereer 10% van leerders se werk word gemodereer April–Junie 2020 Simulasie 3 en 4 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is April–Junie 2020 PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word leerders gaan Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in voort met projek Onderwyser – Sluit elke week praktiese sessies in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerders – Gaan voort met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het Julie-vakansie PAT-ingryping Leerders wat met die PAT agter is, moet die projek gedurende hierdie 2020 vakansie voltooi. Julie–Augustus Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en Simulasie 2020 Simulasie 3 en 4 3 en 4 modereer – ander leerders as in die vorige kwartaal 10% van leerders se werk word gemodereer Julie–Augustus PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word 2020 voltooiing Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in Onderwyser – Voltooi die PAT-projek saam met leerders en stel die PAT-lêer saam Leerders – Voltooi die PAT-projek en -lêer Departementshoof – Gaan na of 100% van die PAT-lêers en -projekte voltooi en nagesien is September– PAT-moderering PAT-projekte word deur vakfasiliteerders/vakkundiges van die Oktober 2020 provinsie gemodereer en leerders is beskikbaar om vaardighede te demonstreer 10% van leerders word lukraak gemodereer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 6 DBE/PAT 2020 NSS 2.4 Moderering van die PAT'e Provinsiale moderering van elke kwartaal se simulasies sal so vroeg as die daaropvolgende kwartaal begin. Simulasie 1 en 2 moet gemodereer word sodra die tweede kwartaal begin. Net so moet Simulasie 3 en 4 in Julie gemodereer word. Die projek sal egter eers gemodereer word wanneer dit voltooi is. Gedurende moderering van die PAT moet die leerder se lêer en projek aan die moderator voorgelê word. Die modereringsproses verloop soos volg:  Gedurende moderering word leerders lukraak geselekteer om die verskillende simulasies te demonstreer. Al vier simulasies sal gemodereer word.  Daar word van die onderwyser verwag om 'n model vir elke projektipe te bou wat vir die skool geselekteer.  Hierdie model moet gedurende moderering ten toon gestel word.  Die onderwyser se model vorm die modereringstandaard op Vlak 4 (Hoogs Bevoeg).  Vlak 5-assesserings moet die onderwyser se model ten opsigte van vaardigheid en afwerking oortref.  Leerders wat gemodereer word, sal gedurende moderering toegang tot hulle lêers hê en kan na die simulasies wat hulle vroeër in die jaar voltooi het, verwys.  Leerders mag NIE gedurende moderering hulp by ander leerders vra NIE.  Alle projekte en lêers moet vir die moderator uitgestal word.  Indien 'n leerder nie die simulasie kan herhaal nie of nie 'n werkende kring tydens moderering kan lewer nie, sal punte afgetrek word en kringe as nie-werkend geassesseer word.  Die moderator sal lukraak nie minder nie as twee projekte (nie simulasies nie) selekteer en daar sal van die betrokke leerders verwag word om te verduidelik hoe die projek vervaardig/gemaak is.  Waar nodig, moet die moderator die leerders kan versoek om die funksie en werksbeginsels te verduidelik en ook die leerder versoek om die vaardighede wat deur die simulasies bekom is, vir modereringsdoeleindes te vertoon.  Na moderering sal die moderator, indien nodig, die groep se punte op- of afwaarts aanpas, afhangend van die uitkoms van moderering.  Gewone eksamenprotokol vir appèl moet gevolg word indien 'n dispuut weens aanpassings ontstaan. 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take Indien daar sonder 'n geldige rede geen PAT-punt vir Elektriese Tegnologie beskikbaar is nie: Die leerder sal drie weke voor die aanvang van die finale jaareindeksamen gegun word om die ontbrekende taak in te lewer. Indien die leerder sou versuim om aan die uitstaande PAT- vereiste te voldoen, sal so 'n leerder 'n nul (0) vir daardie PAT-komponent ontvang. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 7 DBE/PAT 2020 NSS 2.6 Simulasies Simulasies is kringe, eksperimente en toetse/take wat die leerder sal moet bou, toets en meet en prakties doen as deel van die ontwikkeling van praktiese vaardighede. Hierdie vaardighede moet gedurende die skooljaar aan die eksterne moderator, wat met tussenposes die skool besoek, gedemonstreer word. Onderwysers wat rekenaargebaseerde simulasieprogramme gebruik, mag dit gebruik vir leerders om op te oefen. Daar word egter vereis dat die kring met regte komponente gebou word en dat lesings met werklike instrumente vir assesserings- en modereringsdoeleindes geneem word. Die korrekte prosedure vir die voltooiing van simulasies word hieronder uiteengesit vir onderwysers en skoolbestuurpanne wat vir die implementering van die PAT in Elektriese Tegnologie verantwoordelik is. STAP 1: Die onderwyser sal die simulasies selekteer uit die voorbeelde verskaf. STAP 2: Stel 'n komponentelys wat vir elke simulasie benodig word, saam. Voeg ekstra komponente by aangesien hierdie items baie klein is en jy ekstra items gaan benodig omdat dit verloor/beskadig word wanneer leerders daarmee werk. STAP 3: Kontak drie verskillende verskaffers van elektroniese komponente vir vergelykbare kwotasies. STAP 4: Lê die kwotasies aan die SBS voor vir goedkeuring en die aankoop van die items. STAP 5: Stoor die komponente. Organiseer items vir elke simulasie om dit gedurende praktiese sessies makliker uit te deel en te gebruik. Maak seker dat verskillende waardes van komponente nie meng nie, om te voorkom dat die komponente verkeerd gebruik word omdat dit die komponent kan beskadig en, in uiterste gevalle, die toerusting wat gebruik word. STAP 6: Kopieer die relevante simulasies en deel dit aan die begin van die kwartaal aan leerders uit. Onderwysers word toegelaat om kringe en komponentwaardes aan te pas om by hulle omgewing/bronbeskikbaarheid te pas. Onderwysers moet 'n stel voorbeeldantwoorde in die onderwyserportefeulje ontwikkel. Moderators sal die onderwyser se voorbeeldantwoorde en voorbeeldprojek tydens moderering gebruik. 2.7 Projekte Die projekte wat hieronder beskryf word, is konstruksieprojekte wat onderwysers vir hulle leerders kan selekteer. Hierdie projekte word op bewese kringe gebaseer wat deur skole en vakadviseurs verskaf is. Die projekte word op werkende prototipes gebaseer en vereis noukeurige konstruksie om korrek te funksioneer. Projekte verskil in koste en onderwysers moet seker maak dat die projekte wat gekies is, binne die skool se begroting val. Sodra die onderwyser op 'n kring besluit het, moet hy/sy die prototipe bou. Daarna kan kopieë van die kring wat verskaf is, gemaak word en aan leerders uitgedeel word. Hulle MOET hierdie kringe korrek in hulle lêers oorteken. Die beskrywing van die werking van die kringe is NIE volledig NIE. Leerders moet die funksie van die komponente in die kring wat verskaf is, ondersoek om nadere besonderhede te bekom. Hulle moet uitbrei oor die doel van komponente in die kring. Daar word aanbeveel dat daardie leerders soortgelyke kringe ondersoek wat op die internet en in die skoolbiblioteek of in werkswinkelverwysingsbronne beskikbaar is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/PAT 2020 NSS 2.8 Werkende puntestaat ('n Werkende Excel-lêer word saam hierdie PAT verskaf) PAT-puntestaat Kwartaal 1 Kwartaal 2 Projek Totaal = Punt uit 100 Moderator- Kwartaal 1 + Simulasie Simulasie Simulasie Simulasie Ontwerp Ontwerp Kwartaal 2 + 1 2 3 4 en Maak en Maak Projek Deel 1 Deel 2 punt Nr. Naam van Leerder 40 40 40 40 70 20 250 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Totaal Gemiddeld Onderwyser Naam: Skoolhoof Naam: Moderator Naam: ___ Handtekening: Handtekening: Handtekening: ___ Datum: Datum:_______________________ Datum:_____________________ Skoolstempel Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 9 DBE/PAT 2020 NSS 3. RIGLYNE VIR LEERDERS PAT 2020-dekblad (Plaas hierdie bladsy voor in die PAT.)) Departement van Basiese Onderwys Graad 12 KABV vir Tegniese Hoërskole Praktiese Assesseringstaak – Elektriese Tegnologie Toegelate tyd: Kwartaal 1–3 (2020) Leerder Naam: Klas: Skool: Spesialisering: ELEKTRONIKA Voltooi VIER simulasies. Projek (Skryf die naam van die projek neer): _____________________________ Bewyse van moderering: LET WEL: Wanneer die leerderbewyse wat geselekteer is, op skoolvlak gemodereer is, sal die tabel bewyse van moderering bevat. Provinsiale moderatore sal die provinsiale moderering teken en slegs teken indien hermoderering nodig is. Moderering Handtekening Datum Handtekening Datum Skoolgebaseer Provinsiale moderering Hermoderering Puntetoekenning Maksimum Gemodereerde PAT-komponent Leerderpunt Punt Punt Simulasie 1 40 Simulasie 2 40 Simulasie 3 40 Simulasie 4 40 Ontwerp en Maak-projek – Kring 70 Ontwerp en Maak-projek – Kassie/Omslag/ 20 Omhulsel Totaal 250 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 10 DBE/PAT 2020 NSS 3.1 Instruksies vir die leerder  Hierdie PAT tel 25% van jou finale promosiepunt.  Alle werk wat jy doen, moet jou eie wees. Jy en jou maat mag nie saamwerk nie en groepwerk word nie toegelaat nie.  Die PAT moet oor drie kwartale voltooi word.  Die PAT-lêer moet 4 simulasies en 'n praktiese projek bevat.  Berekeninge moet duidelik wees en eenhede insluit. Berekeninge moet tot TWEE syfers afgerond word. SI-eenhede moet gebruik word.  Kringdiagramme kan met die hand geteken word of met ROT ('CAD'). GEEN fotokopieë of geskandeerde lêers word toegelaat nie.  Foto's word toegelaat en kan in kleur of grysskaal ('greyscale') wees. Geskandeerde foto's en fotokopieë word toegelaat.  Leerders met identiese foto's sal gepenaliseer word en nul (0) vir daardie deel ontvang.  Hierdie dokument moet binne-in jou PAT-lêer saam met die ander bewyse geplaas word. 3.2 Verklaring van Egtheid (VERPLIGTEND) Verklaring: Ek _____________________ (Naam) verklaar hiermee dat die werk in hierdie lêer heeltemal my eie is. Ek verstaan dat indien die teendeel bewys word, my finale uitslae teruggehou mag word. _____ Handtekening van leerder _____ Datum Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 11 DBE/PAT 2020 NSS 4. SIMULASIES 4.1 Simulasie 1: RLC-kring Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 40 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.1.1 DOEL:  Om 'n RLC seriekring te bou  Om die totale stroom te meet van 'n RLC-seriekring oor 'n wye reeks frekwensies  Om die spanningsgolfvorms oor verskillende komponente te vertoon en die verwantskappe tussen die spannings waar te neem 4.1.2 KOMPONENTELYS  Enige oudiotransformator (tussenstadium-impedansie-aanpassingstransformator gevind in modems, oudiokringe – waarde is nie krities nie)  0,1 µF kapasitor (104)  1 kΩ (Bruin Swart Rooi 5% – ¼ Watt)  Funksiegenerator (Ontkoppel die aardterminaal van die funksiegenerator.)  Eksperimentbord  Verbindingsdrade  4 x multimeters  Ossilloskoop met twee aansluiters (Ontkoppel die aardterminaal van die ossilloskoop.) 4.1.3 RLC-SERIEKRING (a) Meet die presiese waarde van die volgende komponente voordat dit in die kring gekoppel word: Die presiese weerstand van R (Sal effens van leerder tot leerder verskil): R R= ______________ (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 12 DBE/PAT 2020 NSS Die presiese weerstand van L (Die weerstand van die spoel wat gebruik word): Audio Transformer RL = ______________ (1) (b) Bou die kringbaan in FIGUUR 4.1 op jou eksperimentbord. Jy sal volgens die rubriek hieronder geassesseer word. Audio Transformator C = 0,1 µF R = 1 kΩ VL VC VR VT A1 Funksie Generator 3 V - 8 V / 1,5 kHz FIGUUR 4.1 VLAKBESKRYWING PUNTE TOEGEKEN 0 1 2 4 Die leerder kon nie Die leerder kon die Die leerder kon die Die leerder kon die die kringbaan op kringbaan kringbaan korrek met die kringbaan korrek sy eie bou nie. gedeeltelik op sy hulp van die onderwyser sonder die hulp van die eie bou. bou. onderwyser bou. Die leerder kon nie Die leerder kon die Die leerder kon die Die leerder kon die die meetinstrumente meetinstrumente korrek meetinstrumente korrek meetinstrumente gedeeltelik korrek in in die kringbaan koppel in die kringbaan koppel korrek in die die kringbaan en die spannings en en die spannings en kringbaan koppel koppel. stroomlesings met die stroomlesings korrek nie. hulp van die onderwyser op sy eie neem. neem. (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 13 DBE/PAT 2020 NSS 4.1.4 PROSEDURE (a) Stel die funksiegenerator om 'n sinusgolf te lewer en verstel die spanning na tussen 3-8 V. (Stel die spanning op die hoogste wat die funksiegenerator toelaat.) LET WEL: Moet NIE die amplitude van die spanning verstel nadat dit opgestel is NIE. Stel die frekwensie. Onderwysers word aangeraai om die frekwensie vir elke leerder te verander. Gebruik frekwensie-intervalle sodat elke leerder 'n unieke frekwensie het. (Onderwysers moet frekwensies kies waar die vereiste reaktansie van die kringbaan duidelik is. Dit is afhanklik van die waarde van die spoel, wat bepaal word deur die komponente wat gekies is.) Skryf die frekwensie neer wat aan jou toegeken is: f = ____________ LET WEL: Moet NIE die frekwensie aanpas NIE, tensy so opdrag gegee is. (b) Verbind die multimeters om die volgende te toon: VL = VC = VR = VT = IT = (Meters moet egte WGK-meters wees om akkurate WS-lesings te verseker.) (5) (c) Bereken die totale stroom in die kringbaan deur gebruik te maak van VR en die gemete waarde van (R+RL). VR = IT x (R+RL) (2) (d) Teken die TWEE golfvorms wat op die ossilloskoop se skerm vertoon word om die faseverhouding tussen VR en VL aan te dui. LET WEL: Skole wat digitale ossilloskope het, kan skermskote neem en dit uitdruk. Leerders mag NIE van mekaar kopieer NIE. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke golfvorm korrek geteken en 1 punt vir die ossilloskoopverstellings. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 14 DBE/PAT 2020 NSS (e) Teken die TWEE golfvorms wat op die ossilloskoop se skerm vertoon word om die faseverhouding tussen VR en VC aan te dui. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke golfvorm korrek geteken en 1 punt vir die ossilloskoopverstellings. (3) (f) Bereken die impedansie van die kringbaan (Z). (3) (g) Bereken XC deur die spesifieke frekwensie wat in VRAAG 4.1.3 aan jou gegee is, te gebruik. (3) (h) Bereken die totale reaktansie X met R en RL: RL = weerstand van die induktor wat in VRAAG 4.1.1(b) gemeet is √ (2) (i) Bereken die induktiewe reaktansie (XL) vanaf X en XC. (2) (j) Bereken die induktansie van die spoel (L) vanaf XL. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 15 DBE/PAT 2020 NSS (k) Tabelleer jou waardes in die volgende tabel en vergelyk dit met die gegewe resultate: Leerderresultate VSPOEL VC VT VR IT R Z X XL XC L Tipiese Waardes VSPOEL VC VT VR IT R Z X XL XC L 6,6 V 4,5 V 7,9 V 3,1 V 3,1 mA 1 000 Ω 2 548 Ω - 740 Ω 1 592 Ω 117 mH (l) Sê of die frekwensie van die toevoer moet toeneem of afneem vir die kring om te resoneer. Motiveer jou antwoord. (2) (m) Verduidelik hoe die spannings in 'n RLC-seriekring voorlopend of nalopend kan wees. Waarom word daar in hierdie geval na die spannings verwys rakende die faseverwantskap en nie stroom nie? (2) 4.1.5 GEVOLGTREKKING: In 'n serie WS-kringbaan is die stroom in al die komponente gelyk. Die spanning oor die induktor is voorlopend in vergelyking met die toevoerspanning en die spanning oor die kapasitor is nalopend in vergelyking met die toevoerspanning. TOTAAL: 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 16 DBE/PAT 2020 NSS 4.2 Simulasie 2: Halfgeleiers – VVET('JFET')-versterker en Darlington-paar Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 40 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.2.1 DOEL: Bou 'n versterker met behulp van 'n VVET ('JFET') en ondersoek die voordeel van die gebruik van 'n Darlington-paar in vergelyking met 'n enkele transistor. Vertoon die inset-/uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. Aktiwiteit 2A: Bou 'n kring met gebruik van 'n VVET ('JFET') as 'n versterker 4.2.2 VEREISTE HULPBRONNE: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL  Analoog-/Digitale werkstasie  2 x 1 kΩ-resistor  Analoog-/Digitale ossilloskoop  1 x 100 -resistor  Funksiegenerator  1 x 2M2 -resistor  Verstelbare GS-kragbron  1 x 5k6 -resistor  Sykniptang  1 x 4k7 -resistor  Draadstroper  1 x 220 nF-kapasitor  Multimeter  1 x 22 F-kapasitor 32 V  1 x 10 F-kapasitor 32 V  1 x 2N3819 VVET (2N5459 of 2N5457)  Verbindingsdrade Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 17 DBE/PAT 2020 NSS 4.2.3 PROSEDURE: (a) Bou die kring in FIGUUR 4.2 op 'n eksperimentbord. +12 V R4 C3 5,6 kΩ 10 uF R1 1 kΩ C1 d 1V 220 nF g 1 kHz 2N3819 R2 s Ch1 100 Ω RL 1 kΩ Ch2 R3 CE2 2M2 Ω R5 4k7 Ω d g s 0V FIGUUR 4.2: VVET AS 'N VERSTERKER (b) Verbind die funksiegenerator oor R1 en R2 en verstel dit om 'n 1 V-piek sinus- golfvorm te lewer. (c) Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop oor R2 en teken die golfvorm op die grafiek volgens skaal. (d) Verbind kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitset van die versterker en teken die golfvorm op die grafiek volgens skaal. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke golfvorm korrek geteken en 1 punt vir die ossilloskoopverstellings. (3) (e) Gebruik die ossilloskoopverstellings en bepaal die piekwaarde van die inset- en uitsetseine. VIN(piek) = ________________________ VUIT(piek) = ________________________ (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 18 DBE/PAT 2020 NSS (f) Bereken die wins van die versterker. (3) (g) Vergelyk die twee golfvorms en skryf 'n gevolgtrekking rakende die kring. (2) Subtotaal: Aktiwiteit 2A (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 19 DBE/PAT 2020 NSS FASETBLAD 2A: Gebruik 'n VVET as 'n versterker MAKS. LEERDER- FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Korrekte identifisering Kry KVE/ Kry instrumente – Kry hand- Simulasievoorbereiding van komponente werkstasie ossilloskoop gereedskap 4/4 = 1 (1) (1) (1) (1) Korrekte gebruik Korrekte gebruik van Gebruik langbektang Handgereedskap van sykniptang draadstroper korrek 3/3 = 1 (1) (1) (1) Gaan die datablad Stel toevoerspanning Stel insetspanning Voorbereiding vir plasing op die VET na korrek op korrek op 1 V vanaf van komponente op 3 (1) +12 V na +20 V funksiegenerator broodbord (1) (1) 6 nodes korrek Polariteit van VVET Polariteit van C2 – Polariteit van Korrekte verbinding op broodbord – nodes en verbind korrek korrek C3 – (6/2 =) 3) (1) (1) 6/2 = 3 polariteit korrek (1) Korrekte stelling Korrekte verbinding Korrekte lesing van Verbinding van van die ossilloskoop en lesing van die ossilloskoop 6/2 = 3 instrumente (2) ossilloskoop (2) (2) Uitset versterk Uitsetfase vs. insetfase Kringwerking is korrek 2 (1) (1) Maak werksarea na Bêre gereedskap na Huishouding eksperiment skoon gebruik 2/2 = 1 (1) (1) Neem veiligheid in Neem veiligheid in ag ag voordat daaraan na herinnering Veiligheid 2/2 = 1 herinner word daaraan (2) (1) TOTAAL 15 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 20 DBE/PAT 2020 NSS Aktiwiteit 2B: Gebruik 'n Darlington-paar as 'n stroomversterker 4.2.4 VEREISTE HULPBRONNE: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL  Analoog-/Digitale werkstasie  2 x BC 109 NPN-transistors  Analoog-/Digitale ossilloskoop  1 x LED  Funksiegenerator  1 x 560 Ω-resistor  Verstelbare GS-kragbron  1 x 100 kΩ-resistor  Sykniptang  Verbindingsdrade  Draadstroper 4.2.5 PROSEDURE: (a) Bou die kringbaan in FIGUUR 4.3 op 'n eksperimentbord. FIGUUR 4.3 TRANSISTORKRINGBAAN (b) Gebruik jou vinger as 'n baan vir die stroom om punte X en Y te verbind. Sodra jou vinger gekoppel is, let op die helderheid van die LED en teken jou bevindings aan. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 21 DBE/PAT 2020 NSS (c) Vervang die enkele transistor met twee identiese BC109-transistors, soos in FIGUUR 4.4 aangedui. FIGUUR 4.4: DARLINGTON-PAAR (d) Verbind punte X en Y met jou vinger. Skryf jou waarneming van die helderheid van die LED neer. (1) (e) Vergelyk die helderheid van die LED wanneer een transistor gebruik is en wanneer twee transistors gebruik is. Motiveer waarom dit waargeneem word. (3) (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 22 DBE/PAT 2020 NSS FASETBLAD 2B: Gebruik 'n Darlington-paar as 'n stroomversterker MAKS. LEERDER- FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Korrekte identifisering Kry instrumente – Kry hand- Kry KVE/werkstasie Simulasievoorbereiding van komponente multimeter gereedskap 4/2 = 2 (1) (1) (1) (1) Korrekte gebruik van Korrekte gebruik Handgereedskap sykniptang van draadstroper 2/2 = 1 (1) (1) Voorbereiding vir plasing Gaan die datablad op die Stel toevoerspanning van komponente op transistor en die korrek op +9 V 2/2 = 1 broodbord Darlington-paar na (1) (1) Korrekte verbinding op Polariteit van TR1 en Polariteit van LED Verbind 6 nodes korrek broodbord – nodes en TR2 korrek – korrek 6/2 = 3 (6/2 =3) polariteit (2) (1) 1 transistor 2 transistors Helderheid van LED – Helderheid van LED – Kring werk korrek 2/2 = 1 dof helder (1) (1) Maak werksarea na die Bêre gereedskap na Huishouding eksperiment skoon gebruik 2/2 = 1 (1) (1) Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag Veiligheid voor herinner word na herinnering daaraan 2/2 = 1 (1) (1) TOTAAL 10 Subtotaal: Aktiwiteit 2A (10) Subtotaal: Fasetblad 2A (15) Subtotaal: Aktiwiteit 2B (5) Subtotaal: Fasetblad 2B (10) TOTAAL SIMULASIE 2 [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 23 DBE/PAT 2020 NSS 4.3 Simulasie 3: Skakelkringe – 741 bistabiele multivibrator en 555 astabiele multivibrator Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 40 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ Simulasie 3A: 741 bistabiele multivibrator 4.3.1 DOEL:  Om die 741 bistabiele multivibrator as 'n praktiese kringbaan te bestudeer  Om 'n bistabiele multivibrator met 'n 741 op-versterker te bou  Om die teorie wat in die klas geleer is, met die werklike kringbaan te vergelyk 4.3.2 VEREISTE HULPBRONNE: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL  Eksperimentbord  1 x 741 op-versterker DIP8  Voltmeter  1 x 560 Ω-resistor  Dubbelspoor-kragbron 9V 0 –9V  3 x 1 kΩ-resistors  Sykniptang  2 x 470 Ω-resistors  Langbektang  1 x 10 µF-kapasitor  Draadstroper  1 x rooi LED  1 x groen LED  2 x drukknoppieskakelaars  Verbindingsdrade Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 24 DBE/PAT 2020 NSS 4.3.3 PROSEDURE: (a) Bou die kringbaan in FIGUUR 5.4 op jou eksperimentbord. +9 V SW 1 C1 10 uF 2 7 R3 6 1 kΩ 741 3 4 RF R2 1 kΩ 470 Ω R5 R4 1 kΩ 560 Ω LED2 R1 Green SW 2 470 Ω LED1 -9 V Red FIGUUR 4.5: 741 BISTABIELE MULTIVIBRATOR (b) Nadat die onderwyser nagegaan het, skakel die kringbaan aan deur die skakelaar (SW1) te druk. Koppel kanaal 1 van die ossilloskoop aan pen 2 van die 741 GS ('IC). Koppel kanaal 2 van die ossilloskoop aan pen 6 van die 741 GS ('IC). Stel die T/div-verstelling na 1s/div en beantwoord die vrae wat volg. Neem kennis van die polariteit van die insetpulse, uitsetsein en watter LED AAN is. (c) Druk skakelaars S1 and S2 onderskeidelik. Skryf die polariteit van die insetpulse en uitgang neer wanneer die skakelaars ingedruk word. POLARITEIT VAN INSETPULS POLARITEIT VAN UITSETSEIN S1 S2 (4) (d) Watter LED is AAN wanneer S1 gedruk word? Motiveer waarom. (3) (e) Verduidelik waarom hierdie kringbaan bekend staan as 'n bistabiele multivibrator. Verwys na die insetseine, die polariteit, die uitsetsein en die tyd wat die kringbaan in elke toestand bly. (5) Subtotaal: Aktiwiteit 3A (12) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 25 DBE/PAT 2020 NSS FASETBLAD 3A: 741 bistabiele multivibrator MAKS. LEERDER- FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Identifiseer die Kry die korrekte Kry korrekte Kry KVE/ werkstasie Simulasievoorbereiding komponente korrek meet-instrumente handtoerusting 4/2 = 2 (1) (1) (1) (1) Gebruik sykniptang Gebruik langbektang Gebruik draadstroper Handgereedskap korrek korrek korrek 3/3 = 1 (1) (1) (1) Voorbereiding vir plasing Gaan die penplasing Stel toevoerspanning na van komponente op van die 741 GS na +9V 0V –9V 2/2 = 1 broodbord (1) (1) Polariteit en Korrekte verbinding op Korrekte verbinding van Polariteit van beide verbindinding van broodbord – nodes en 741 GS aan toevoer LUDs korrek 6 skakelaars polariteit (2) (2) (2) S1 gedruk – LED 1 S2 gedruk – LED 2 Kring werk korrek (rooi) AAN (groen) AAN 2/2 = 1 (1) (1) Maak die werkarea Bêre gereedskap na skoon na die Huishouding gebruik 2/2 = 1 eksperiment (1) (1) Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag voor herinnering Veiligheid na herinnering daaraan 2/2 = 1 daaraan (1) (1) Subtotaal: FASET 3A 13 Copyright reserved Please turn over

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 26 DBE/PAT 2020 NSS Simulasie 3B: 555 GS ('IC') astabiele multivibrator 4.3.4 DOEL: Bou 'n eenvoudige kring met gebruik van die 555 GS ('IC') om 'n klokpulsgenerator (astabiele multivibrator) te bou en vertoon die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. 4.3.5 VEREISTE HULPBRONNE: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL  Analoog-/Digitale werkstasie  1 X 555 tydreëlaar-GS  Analoog-/Digitale ossilloskoop  1 X 220 Ω-resistor  Funksiegenerator  1 x LED  Verstelbare GS-kragbron  1 X 10 nF-kapasitor  Sykniptang  1 x 10 KΩ-resistor  Draadstroper  1 x 100 KΩ voorafgestelde pot  1 x 10 µF (elektrolitiese kapasitor 16 V)  Verbindingsdrade 4.3.6 PROSEDURE: (a) Bou die kringbaan soos in FIGUUR 4.6 op die broodbord. Koppel kanaal 1 van die ossilloskoop oor C1. Koppel kanaal 2 van die ossilloskoop aan pen 3 van die 555 GS. Skakel die kringbaan AAN en neem dit waar. Antwoord die vrae wat volg. +9V R1 10K 8 4 7 V+ RST DISCHARGE VR1 3 6 100K THR 555 OUT 2 TRIGGER GND 1 5 R2 470E SCOPE SCOPE CH2 CH1 C1 D 10µF SCOPE CH1 -9V FIGUUR 4.6: 555 GS ('IC') ASTABIELE MULTIVIBRATOR Copyright reserved

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 27 DBE/PAT 2020 NSS (b) Teken die uitsetgolfvorm wat op die ossilloskoop waargeneem is, op die rooster hieronder oor. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke golfvorm korrek geteken en 1 punt vir die ossilloskoopverstellings. (3) (c) Maak 'n lys van die komponente verantwoordelik vir die frekwensie van die uitset. (3) SIMULASIE 3B RUBRIEK 1 2 3 Leerder kon slegs 'n klein Leerder kon die kringbaan Leerder kon die hele kring gedeelte van die kring met deels korrek sonder hulp bou korrek sonder hulp bou hulp bou Leerder kon nie die Leerder kon die ossilloskoop Leerder kon die ossilloskoop uitsetgolfvorm op die instel en die korrekte instel en die korrekte ossilloskoop kry nie uitsetsein kry met hulp van uitsetsein kry sonder hulp van die onderwyser die onderwyser Leerder het nie enige Leerder het opgeruim, Leerder het op opgeruim opruimwerk gedoen nie maar moes herinner word sonder om herinner te word (9) (15) Subtotaal: Aktiwiteit 3A (12) Subtotaal: Fasetblad 3A (13) Subtotal: Aktiwiteit 3B (15) TOTAAL SIMULASIE 3 [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 28 DBE/PAT 2020 NSS Hierdie simulasie is 'n alternatiewe OPSIE om in die plek van Simulasie 3A te doen. Simulasie 3C: 741 op-versterker as 'n nie-omkeerversterker 4.3.7 DOEL: Om 'n eenvoudige kring te bou met gebruik van die 741-op-versterker om 'n nie- omkeerversterker te bou en die inset-/uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop te vertoon Aktiwitit 3C: Bou 'n kring met gebruik van die 741-op-versterker 4.3.8 VEREISTE HULPBRONNE: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL  Analoog-/Digitale werkstasie  1 x LM741 GS  Analoog-/Digitale ossilloskoop  1 x 1 kΩ-resistor  Funksiegenerator  1 x 10 kΩ-resistor  Dubbelspoor-kragbron 9V 0 –9V  1 x 5 kΩ-resistor  Sykniptang  Verbindingsdrade  Draadstroper 4.3.9 PROSEDURE: (a) Bou die kringbaan in FIGUUR 4.7 op die broodbord. Stel die funksiegenerator om 'n sinusgolfuitset van 1 V piek teen 'n frekwensie van 1 000 Hz (1 kHz) te verskaf. Koppel kanaal 1 van die ossilloskoop aan pen 3 van die 741 GS. Koppel kanaal 2 van die ossilloskoop oor RL (pen 6). FIGUUR 4.7: NIE-OMKEERVERSTERKER Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 29 DBE/PAT 2020 NSS (b) Skakel die krag na die stroombaan AAN en neem die inset- en uitsetgolfvorms waar. Teken die inset- en uitsetgolfvorme wat op die ossilloskoop waargeneem is, op die rooster hieronder oor. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke golfvorm korrek geteken en 1 punt vir die ossilloskoopverstellings. (3) (c) Bereken die wins van die versterker met die gegewe weerstandswaardes. (3) (d) Meet die spannings oor R1, RF en RL: VR1 = VRf = VRL = (3) (e) Vervang RF met 'n 5 kΩ-resistor en meet die spannings oor R1, Rf en RL: VR1 = VRf = VRL = (3) (f) Hoe het hierdie verandering die uitset van die versterker beïnvloed? Motiveer jou antwoord. (3) (15) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 30 DBE/PAT 2020 NSS FASETBLAD 3C: 741 nie-omkeer-op-versterker MAKS. LEERDER- FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Identifiseer die Kry instrumente – Kry KVE/werkstasie Kry handtoerusting Simulasievoorbereiding komponente korrek multimeter 4/2 = 2 (1) (1) (1) (1) Gebruik sykniptang Gebruik langbektang Gebruik Handgereedskap korrek korrek draadstroper korrek 3/3 = 1 (1) (1) (1) Voorbereiding vir plasing Gaan die penplasing van Stel toevoerspanning van komponente op 741 GS na korrek na +9V 0V –9V 2/2 = 1 broodbord (1) (1) Korrekte verbinding op Korrekte verbinding van Meting oor R1, RF en broodbord – nodes en 741 GS aan toevoer RL 3 polariteit (2) (1) Vuit is nie omgekeer Vuit is nie omgekeer Kring werk korrek RF = 10 kΩ nie RF = 5 kΩ nie 2/2 = 1 (1) (1) Maak die werkarea skoon Bêre gereedskap na Huishouding na die eksperiment gebruik 2/2 = 1 (1) (1) Neem veiligheid in Neem veiligheid in ag ag na herinnering Veiligheid voor herinnering daaraan 2/2 = 1 daaraan (1) (1) TOTAAL 10 Subtotaal: Aktiwiteit 3C (15) Subtotaal: Fasetblad 3C (10) Subtotaal: Aktiwiteit 3B (15) TOTAAL SIMULASIE 3 [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 31 DBE/PAT 2020 NSS 4.4 Simulasie 4: 741-op-versterker-Schmitt-sneller en sommeerversterkerkring Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 40 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.4.1 DOEL: Om 'n eenvoudige kring te bou met gebruik van 'n 741-op-versterker om 'n Schmitt- sneller en 'n sommeerversterkerkring te bou en die uitsetgolfvorme op 'n ossilloskoop te vertoon Aktiwiteit 4A: Bou 'n Schmitt-snellerkring met gebruik van die 741-op-versterker 4.4.2 VEREISTE HULPBRONNE: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL  Analoog-/Digitale werkstasie  1 x LM741 op-versterker  Analoog-/Digitale ossilloskoop  2 x 10 kΩ-resistors  Funksiegenerator  3 x 1 kΩ-resistor  Verstelbare GS-kragbron  1 x 2k2 Ω-resistor (voorafgestelde pot)  Sykniptang  1 x 100 kΩ-resistor  Draadstroper  1x1MΩ  1 x LED  Verbindingsdrade Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 32 DBE/PAT 2020 NSS 4.4.3 PROSEDURE: (a) Bou die kring in FIGUUR 4.8 op die broodbord. +9V Note that the scope R1 1K must be set to DC. VR1 2 7 - 2K2 6 741 3 + CH 2 4 R3 470E R2 1K -9V Rf 100K D1 R Hysteresis CH 1 Resistor FIGUUR 4.8 Leerder kon slegs 'n klein Leerder kon die kringbaan Leerder kon die hele kring gedeelte van die kring deels korrek sonder hulp korrek sonder hulp bou korrek sonder hulp bou bou 1 3 4 (4) (b) Verstel die potensiometer terwyl die uitsetspanning waargeneem word. Die uitset skakel na HOOG wanneer Vin ___ V is en na LAAG wanneer Vin V is. Die histerese is V. (3) (c) Vervang die 100 k-resistor met 'n 10 k-resistor. Verstel die insetpotensiometer baie versigtig en let op wat met die LED gebeur. Dui aan wat met die helderheid van die LED gebeur wanneer die histerese- weerstand van 100 K na 10 K verander word. (1) (d) Verwys na (c) hierbo. Die uitset skakel nou na HOOG wanneer die insetspanning V is en na LAAG teen _ V. Die histerese is _ V. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 33 DBE/PAT 2020 NSS (e) Vervang die histerese- weerstand met 'n MΩ-weerstand. Die uitset skakel nou na HOOG by V is en na LAAG teen V. Die histerese is _____V. (3) (f) Verwyder die histerese-weerstand en verstel die potensiometer stadig. Skryf jou waarneming met betrekking tot die LED neer. (1) (g) Leerder het versuim om Leerder het opgeruim eers Leerder het opgeruim op te ruim nadat hy/sy daaraan herinner sonder om herinner te is word 1 2 4 (4) 4.4.4 GEVOLGTREKKING: (2) Subtotaal: Aktiwiteit 4A (21) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 34 DBE/PAT 2020 NSS Aktiwiteit 4B: Bou 'n sommeerversterkerkring met gebruik van die 741-op-versterker 4.4.5 VEREISTE HULPBRONNE: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL  Analoog-/Digitale werkstasie  6 x 1k Ω-resistors  Analoog-/Digitale ossilloskoop  4 x 10 kΩ-resistors  Funksiegenerator  1 x 2k7 Ω-resistor  Verstelbare GS-kragbron  3 x 2k2 Ω voorafgestelde pot  Sykniptang  1 x LM 741 GS  Draadstroper  Verbindingsdrade 4.4.6 PROSEDURE: (a) Bou die kring soos in FIGUUR 4.9 op die broodbord. Leerder kon slegs 'n klein Leerder kon 'n gedeelte Leerder kon die hele gedeelte van die kring van die kringbaan korrek kring korrek sonder hulp sonder hulp bou sonder hulp bou bou 2 3 5 (5) +9V R1 R2 R2 1K 1K 1K R7 VR3 2K2 10K R8 R10 VR2 2K2 10K 10K R9 VR1 2 7 2K2 - 10K 741 6 3 + 4 R2 R4 R6 1K 1K 1K Rf -9V R3 V 470E 100K Hysteresis Resistor R FIGUUR 4.9 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 35 DBE/PAT 2020 NSS (b) Gebruik die 2k2-pots om V1, V2 en V3 in te stel op die spannings soos aangedui in die tabel hieronder. Meet die uitsetwaardes en voltooi die tabel hieronder. V1 + V2 + V3 = Vout 3 + 2.5 + 1.75 = 1.5 + -4 + 2.2 = 5 + -4.5 + 1 = -4 + 1.5 + 2.5 = -1.5 + -2.25 + -3.25 = (5) 4.4.7 GEVOLGTREKKING: (5) Leerder het versuim om Leerder het opgeruim eers Leerder het opgeruim sonder op te ruim nadat hy/sy daaraan herinner om herinner te word is 1 2 4 (4) Subtotaal: Aktiwiteit 4B (19) Subtotaal: Aktiwiteit 4A (21) Subtotaal: Aktiwiteit 4B (19) TOTAAL SIMULASIE 4 [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 36 DBE/PAT 2020 NSS 4.5 Simulasie 5: Colpitts-ossillator Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 40 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.5.1 DOEL: Bou van die Colpitts-ossillatorkringbaan deur diskrete komponente te gebruik en die inset-/uitsetgolfvorms op die ossilloskoop te vertoon 4.5.2 HULPBRONNE: GEREEDSKAP/ ALTERNATIEWE MATERIAAL INSTRUMENTE WAARDES  Analoog/Digitale  1 x 2N22905-transistor  BC 182 werkstasie  1 x 470 kΩ-resistor  150 KΩ  Analoog/Digitale  1 x 680 Ω-resistor  2 KΩ ossilloskoop  1 x 2,2 KΩ-resistor  Funksiegenerator  2 x 0,1 µF-kapasitor  100 µF  Multimeter  1 x 47 µF-kapasitor  470 pF  Verstelbare GS-kragbron  1 x 0,1 µF-kapasitor  100 pF  Sykniptang  2 x 47 nF-kapasitor  200 pF  Draadstroper  1 x 0,47 µF-kapasitor  200 pF  Langbektang  1 x 10 mH-induktor  Tussentraps-  Verbindingsdrade transformator  12 V GS-toevoer  9 V GS Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 37 DBE/PAT 2020 NSS 4.5.3 PROSEDURE: (a) Bou die kringbaan in FIGUUR 4.10 op die broodbord. R1=470KΩ RC=2.2KΩ 12V C4=47nF PNP2N22905 C3=0.1µF C1=0,1 µF R2=680Ω L=10mH C5=0.47µF C2=47nF FIGUUR 4.10 (b) Skakel die kring AAN. Teken die uitset van die ossillator op die gegewe grafiek. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke golfvorm korrek geteken en 1 punt vir die ossilloskoopverstellings. (3) (c) Meet en teken die volgende GS-spannings aan: VR1 = (2) VR2 = (2) VBE = (2) VCE = (2) VRC = (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 38 DBE/PAT 2020 NSS (d) Verbind die ossilloskoop, meet en skryf die resonante frekwensie neer: ___________________kHz (2) (e) Bereken die teoretiese resonante frekwensie. (3) (f) Vervang kapasitors C1 en C2 met C1 = 470 pF en C2 = 1 000 pF onderskeidelik. Meet die frekwensie van ossillasies en teken dit aan: (2) (g) Bereken die ossillasiefrekwensie: (3) (h) Noem die funksie van RC in die kringbaan: (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 39 DBE/PAT 2020 NSS FASETBLAD 5 B: Colpitts-ossillator MAKSIMUM LEERDER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 PUNTE PUNT Identifiseer komponente Kry instrumente – Kry Kry KVE/werkstasie Simulasievoorbereiding korrek multimeter handtoerusting 4/2 = 2 (1) (1) (1) (1) Gebruik sykniptang Gebruik die langbektang Gebruik draadstroper Handgereedskap korrek korrek korrek 3/3 = 1 (1) (1) (1) Voorbereiding vir plasing Raadpleeg die datablad Stel die toevoerspanning van komponente op vir penplasing korrek op 12 V 2 broodbord (1) (1) Korrekte verbinding op Korrekte verbinding van Korrekte polariteit van Spanningsmeting oor broodbord – nodes en transistor toevoer komponente 6 polariteit (2) (1) (3) Ossillasiefrekwensie by Kring werk korrek afvoersinusgolf 2 (2) Maak werksarea na Bêre gereedskap na Huishouding eksperiment skoon gebruik 2/2 = 1 (1) (1) Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag voordat daaraan na herinnering daaraan Veiligheid 2/2 = 1 herinner word (1) (1) TOTAAL 15 Subtotaal: Aktiwiteit 5A (25) Subtotaal: Fasetblad 5B (15) TOTAAL SIMULASIE 5 [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 40 DBE/PAT 2020 NSS 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK Ontwerp-en-maak-projek Tyd: Januarie tot Augustus 2020 Leerder se Naam: Skool: Klas: Titel/Tipe Projek: INSTRUKSIES  Hierdie afdeling is VERPLIGTEND vir alle leerders.  Die onderwyser sal 'n kringbaan vir die projek kies.  Enige projek wat gebou word, moet ten minste (maar is nie beperk nie) die volgende insluit: o Nie minder nie as SEWE komponente o 'n Verskeidenheid komponente (beide aktief en passief) o PCB-vervaardiging in een of ander vorm o Soldeerwerk o 'n Kassie/Omhulsel met 'n skakelaar en beskerming  Die kontrolelys hieronder moet gebruik word om te verseker dat al die vereiste take vir die PAT voltooi is. PAT-KONTROLELYS LET WEL: Die leerder moet hierdie kontrolelys invul VOORDAT die afdeling nagesien word. NR. BESKRYWING MERK () NEE JA Ontwerp en Maak: Deel 1 1. Kringdiagram geteken   2. Kringbeskrywing ingevul   3. Komponentelys ingevul   4. Gereedskapslys vir kringwerk ingevul   5. Meetinstrumentelys ingevul   6. Bewys van prototipe uitgedruk en in lêer geplak   7. Leerder se eie Vero-bord/kringbord/'PCB'-beplanning/ontwerp uitgedruk en in   lêer ingesluit Ontwerp en Maak: Deel 2 1. Omslag-/Omhulselontwerp voltooi en in die lêer geplaas   2. Unieke naam neergeskryf en op die omslag/omhulsel aangebring   3. Logo (Kenteken) ontwerp en op omslag/omhulsel aangebring   Allerlei 1. Omslag/Omhulsel by die projek ingesluit   2. Omslag/Omhulsel voorberei en volgens ontwerp geboor   3. Omslag/Omhulsel afgewerk en ingevul met naam en logo   4. 'PCB' stewig in die omslag/omhulsel gemonteer volgens aanvaarbare tegnieke   5. Kring binne-in die omslag/omhulsel is toeganklik   6. Interne bedrading is netjies en gereed vir inspeksie   7. Lêer en projek voltooi en gereed vir moderering by die werkswinkel/vertrek   Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 41 DBE/PAT 2020 NSS 5.1 Ontwerp en maak: Deel 1 5.1.1 Kringdiagram Teken 'n kringdiagram van jou projek en plaas dit na hierdie bladsy. 5.1.2 Projek: Beskrywing van werking Gebruik die ruimte hieronder en gee 'n oorsig van hoe die projek funksioneer. Gebruik jou eie woorde en doen navorsing op jou eie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 42 DBE/PAT 2020 NSS 5.1.3 Komponentelys Stel 'n komponentelys saam van wat jy van die kringdiagram benodig. BYSKRIF BESKRYWING EN WAARDE HOEVEELHEID 5.1.4 Gereedskapslys Stel 'n lys van gereedskap saam wat jy nodig gaan hê om die PAT-kringwerk te voltooi. Jy kan die lys aanvul soos wat jy met die PAT vorder. BESKRYWING DOEL/GEBRUIK 5.1.5 Bewys van prototipe Neem foto's van die werkende prototipe op die broodbord met gebruik van 'n digitale kamera of selfoon en heg dit hier aan. Voeg jou naam op die foto by. Voeg foto's na hierdie bladsy by. 5.1.6 Stroombord('PCB')-ontwerp Ontwerp 'n stroombord('PCB')-ontwerp vir die kring wat jy gaan bou. Druk dit uit en plaas dit na hierdie bladsy. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 43 DBE/PAT 2020 NSS 5.2 Assessering van die Ontwerp-en-Maak-fase: Deel 1 Behaal  Punt Nie behaal nie  NR. FASETBESKRYWING Kringdiagram 1. Kringdiagram is met IGO-instrumente geteken. 1 2. Kringdiagram is met IGO-instrumente en ROT ('CAD')/ 1 enige elektroniese ontwerpsagteware geteken. 3. Kringdiagram is met die korrekte simbole geteken. 1 4. Kringdiagram het alle byskrifte – R1, C1, Tr1, ens. 1 5. Kringdiagram het alle komponentwaardes –100 Ω, 220 μF, 1 ens. 6. Kringdiagram het 'n naam/titel. 1 7. Kringdiagram het 'n raam en titelblok (IGO-benadering) 1 Komponentelys 8. Byskrifte korreleer met kringdiagram. 1 9. Beskrywing en waardes korreleer met die kringdiagram. 1 10. Hoeveelhede is korrek. 1 Beskrywing van Werking 11. Basiese werking van die kring is korrek beskryf. 1 12. Alle komponente in die kringdiagram en die komponentelys is 1 by die beskrywing ingesluit. 13. Doel van die komponente in die kringdiagram en 1 komponentelys is korrek beskryf. 14. Leerder het eie interpretasie gebruik en het nie woordeliks 1 van 'n ander bron gekopieer nie. 15. Bronne is erken. 1 Gereedskap-/Instrumentelys 16. Die gereedskap-/instrumentelys is ingevul. 1 17. Die gereedskap-/instrumente in die lys het elkeen 'n doel vir 1 gebruik. Bewys van Prototipering op Broodbord 18. Unieke en oorspronklike foto's van die prototipering is 1 ingesluit. 19. Unieke oorspronklike foto's sluit die leerder se naam in. 1 20. Foto's is duidelik en in fokus: 1 Alle komponente kan duidelik geïdentifiseer word. 21. Prototipe werk. Geen foto, geen punt nie. 2 PCB-ontwerp 22. Gedrukte bordontwerp is by die PAT-lêer ingesluit. 1 23. PCB-ontwerp is gemaak met behulp van 'n CAD-benadering. 3 24. Komponentoorleg wat plasing toon, is ingesluit. 1 25. Komponente is dieselfde as in die kringdiagram benoem. 1 26. Die ontwerp is oorspronklik en is nie dieselfde as enige ander 1 leerder se ontwerp nie. 27. Borduitleg (bane/stroombane) is funksioneel en stem met die 1 oorspronklike kringbaan ooreen. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 44 DBE/PAT 2020 NSS Behaal  Punt Nie behaal nie  NR. FASETBESKRYWING Kringbordvervaardiging 28. Kringbord is netjies geëts volgens die PCB-ontwerp. 5 29. Die leerder se naam is op die kringontwerp geëts. 1 30. Die PCB is netjies getin. 1 31. Die gesoldeerde PCB is met 'n deursigtige lagie bedek. 1 (Plastiek 70/deursigtige lak) 32. Gate netjies geboor en is in lyn in die middel van die 1 eilandjies op die PCB. 33. Monteergate van die PCB is simmetries geboor. 1 34. Alle brame is afgevyl/verwyder. 1 35. Die PCB is netjies gesny/vierkantig en die kante is netjies 1 gevyl. 36. Aksiale en radiale komponente word netjies en plat teen die 1 bord gemonteer. 37. Komponentoriëntasie is netjies tussen eenderse komponente 1 gedoen (bv. die goue bandjies van alle resistors is aan dieselfde kant geplaas.) 38. Gesoldeerde komponente – terminale is afgeknip en netjies 2 aan die soldeerkant. 39. Meer as 60% van die soldeerlaste is blink (geen droë laste 2 nie). 40. Draadisolering is op die korrekte lengte afgesny (geen ekstra 2 koper wys nie). 41. Bedrading is lank genoeg om uitmekaarhaal en inspeksie toe 1 te laat. 42. Bedrading is netjies omgewind/vasgemaak. 1 43. 'n Kragskakelaar is ingesluit en aan die kassie gemonteer. 2 44. 'n Sekering/Beskerming is ingesluit en behoorlik gemonteer. 2 45. Bedrading in en uit die kassie is met skaafringe/toepaslike 2 monterings/sokke toegerus. 46. Batterye is netjies gemonteer met 'n batteryomhulsel/ 1 monteerklamp en batteryklem (NIE dubbelkantkleefband NIE). 47. Die projek het 'n loodsliggie/LED wat in die omhulsel 1 gemonteer is en wat wys wanneer die kring werk. (Skakelaar is aan – moet afgaan wanneer die sekering blaas.) 48. Die projek werk ten volle en is in die omhulsel geïnstalleer. 10 TOTAAL (DEEL 1 = 70 punte) LET WEL: In projekte waar fasette nie van toepassing is nie, moet die projekte nagesien word en die totale moet daarvolgens aangepas word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 45 DBE/PAT 2020 NSS 5.3 Ontwerp en Maak: Deel 2 5.3.1 Omhulselontwerp  Ontwerp 'n omhulsel/kassie vir jou projek.  Geen VRYHANDTEKENINGE nie.  Teken met IGO-instrumente OF gebruik 'n ROT('CAD")-program.  Teken in eerstehandse ortografiese projeksie.  Voeg jou tekeninge na hierdie bladsy by.  Gebruik kleur om jou tekening te verbeter. 5.3.2 Vervaardig die omhulsel/kassie netjies volgens jou ontwerp. Jy mag vooraf gesnyde panele van metaal, hout, Perspex/Plexiglas, ens. gebruik. Jy moet egter self die dele bou/saamvoeg. Spuitgietvormige omhulsels is ook aanvaarbaar. Dit is belangrik dat jou omhulsel en die plasing van jou komponente met jou ontwerp belyn is. 5.3.3 Kies 'n naam vir jou toestel. Skryf die naam van die toestel hieronder neer. _________________________________________________________________ 5.3.4 Ontwerp 'n unieke kenteken/logo vir jou toestel, sowel as 'n spesifikasieplaatjie en heg dit na hierdie bladsy by. [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 46 DBE/PAT 2020 NSS 5.4 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 2 Behaal  Punt NR. FASETBESKRYWING Nie behaal nie  Kassie-/Omhulsel-ontwerp 1. Kassie-/Omhulsel-ontwerp is by eerstehoekse ortografiese projeksie ingesluit. 1 2. Getekende ontwerp sluit 'n titelraam en bladsyraam in. 1 3. Isometriese skets is addisioneel ingesluit. 1 4. Dimensies is ingesluit. 1 5. Die naam van die toestel is in die PAT-dokument geskryf. 1 6. Die logo-ontwerp en spesifikasieplaatjie-ontwerp is in die PAT-dokument. 2 Subtotaal (7 punte maks.) Kassie-/Omhulselvervaardiging 7. Kassie/Omhulsel pas by die ontwerp. 1 − Dimensies en plasing korreleer. 8. Naam van die toestel is op die kassie/omhulsel aangeheg. 1 9. Die logo-ontwerp is op die kassie/omhulsel aangeheg. 1 10. Die logo-ontwerp op die kassie/omhulsel is duursaam en nie net 'n stuk papier wat op die kassie/omhulsel geplak is nie 1 (opgeverf/découpage/skermdrukwerk/sublimasie-drukwerk). 11. Die kassie/omhulsel is van nuuts af vervaardig/vooraf gesnyde dele. 3 Sluit NIE die volgende in NIE: karton, papier, margarienhouer Sluit die volgende in: plaatmetaal, Perspex, Plexiglas, hout, glas en ander grondstowwe, spuitgietvormige plastiekkassies 12. Gate/Uitsnywerk in die kassie/omhulsel is met geskikte gereedskap gedoen. 2 13. Spesifikasieplaatjie met die leerder se naam, bedryf-/werkspanning, sekeringsaanslag en bykomende inligting is op die 1 projek. 14. Kassie/Omhulsel is netjies voorberei, geverf en esteties aangenaam. 2 15. Die kringbord is met geskikte metodes in die kassie/omhulsel gemonteer. (GEEN dubbelkantband ('double-sided tape'), 1 Prestik, gom, kougom, maskeerband, ens. NIE) Subtotaal (13 punte maks.) TOTAAL (DEEL 2 = 20 punte) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 47 DBE/PAT 2020 NSS 6. PROJEKTE 6.1 PRAKTIESE PROJEK 1: 5 Watt mini-versterker (draagbare luidspreker) Hierdie mikrogrootte versterker van hoë gehalte is oorspronklik ontwerp om versterkers in motorradio's te vervang, waar die oorspronklike IC's nie meer beskikbaar is nie. Dit beperk nie die gebruik vir daardie aansoek nie. Gebruik jou verbeelding: Daar is 'n miljoen ander gebruike. Gebruik altyd 'n voldoende hittedissipeerder ('heatsink'). DIE KRING Die TDA 2002 of TDA 2003 word gebruik in 'n baie eenvoudige klankversterker-konfigurasie en slegs 'n paar voorsorgmaatreëls moet geneem word wanneer dit gebruik word. Eerstens, as gevolg van die baie hoë inset-impedansie, moet die insetverbindings afgeskermde kabel wees ('screened cable') en so kort as moontlik gehou word, om die optel van radiofrekwensies en ander inmenging uit te skakel. Tweedens, die feit dat die PCB so klein is, beperk die hoeveelheid ontkoppelingskapasitansie (C5) wat op die bord voorsien kan word. As die toevoer nie ten minste 'n paar honderd mikrofarad se afvlakking het nie, dan kan die versterker ossilleer, en dit beteken dat jy, bv., 'n 1 000 mF 16 V-kapasitor oor die toevoer- spanning moet koppel. Wenke oor konstruksie: Geen probleme behoort ondervind te word tydens die montering van hierdie versterker nie. Kyk net na die polariteit van die elektrolitiese kapasitors en maak seker dat die soldeerwerk behoorlik gedoen word. Wees ook versigtig wanneer die krag aan die PCB gekoppel word. LET WEL: INDIEN DIE POLARITEIT OMGEKEER WORD, SAL DIE IK VERNIETIG WORD. KOMPONENTELYS: R1 Kan vervang word met 'n 100K voorafgestelde weerstand indien nodig R1 100K 1/4W-resistor Bruin Swart Geel Goud 1 R2 47 OHM 1/4W-resistor Geel Violet Swart Goud 1 R3 220 OHM 1/4W-resistor Rooi Rooi Bruin Goud 1 R4 2.2 OHM 1/4W-resistor Rooi Rooi Goud 1 R5 22 OHM 1/4W-resistor Rooi Rooi Swart Goud 1 C1 10 uF 16V elektrolitiese radiaal-kapasitor 1 C2 33 PF nie-gepolariseerde keramiek-kapasitor 1 C3 100 uF 16 V elektrolitiese radiaal-kapasitor 1 C4 47 nF nie-gepolariseerde kapasitor (473, 0.047 uF) 1 C5 10 uF 16 V elektrolitiese radiaal kapasitor 1 C6 470 uF 16 V elektrolitiese radiaal kapasitor 1 C7 100 nF nie-gepolariseerde kapasitor (104, 0.1uF) 1 IC1 TDA 2002 OF TDA 2003 'Sound IC' 1 PP3 9 V batteryknippie 1 10 cm mono-afgeskermde kabel vir sein-aansluiting 1 PCB EFK # 1002 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 48 DBE/PAT 2020 NSS HULPBRONNE: GEREEDSKAP EN INSTRUMENTE  Ossilloskoop (analoog/digitaal)  Analoog-/Digitale werkstasie met dubbelspoor-kragbron  Multimeter  Sykniptang  Draadstroper  Soldeerbout  'Helping hands'  PCB ets-tenk of soortgelyk  Soldeersuier KRINGBAAN: BATT +V + C5 10 µF 16 V C1 10 µF 16 V GND C6 Sein + 1 5 470 µF 16 V + 4 2 + - 3 TDA2002V GND R3 220 Ω C4 R2 47 nF 47 Ω R1 C2 C7 100 kΩ 33 pF 100 nF + LS1 + - C3 R4 R5 100 µF 16 V 2,2 Ω 22 Ω Sein GND BATT -V 5 WATT MINI VERSTERKER GND OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 49 DBE/PAT 2020 NSS 6.2 PRAKTIESE PROJEK 2 (ELEKTRONIKA): Verkeerslig HULPBRONNE : GEREEDSKAP MATERIAAL  Ossilloskoop (analoog/digitaal)  100 kΩ-resistor  Analoog-/Digitale werkstasie met  220 Ω-resistor x 3 dubbelkragtoevoer  22 kΩ-resistor x 1  Elektroniese multimeter  LED groen x 1  Soldeerbout  LED geel x 1  'Helping hands'  LED rooi x 1  PCB-ets-tenk of soortgelyk  1 µF-kapasitor x 2  Soldeersuier  10 µF-kapasitor x 1  Draadstroper  470 kΩ reëlbare resistor x 1  Sykniptang  IK NE555  IK CD 4017  1N4007-diode x 6  PCB 150 x 100 mm  Soldeersel  PCB-ets-chemikalieë KRINGDIAGRAM: VERKEERSLIG KRINGBAAN 1mF 100K 1mF 8 4 16 7 470K NE 555 3 14 CD 4017 15 22K 6 2 1 5 6 9 11 10 1 2 3 4 7 10mF 220Ω 220Ω 220Ω GREEN YELLOW RED OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 50 DBE/PAT 2020 NSS 6.3 PRAKTIESE PROJEK 3: Lynspoorrobot Die lynspoorrobot volg 'n swart lyn geteken op wit papier deur TWEE foto-onderbrekers. Skep verskillende roetes met swart elektriese band of 'n swart merker vir jou lynspoorrobot. Die lynspoorrobot werk met 'n IR-sensor. Die IR-diode stuur 'n sein uit wanneer 'n swart lyn aangetref word. Die sein word na die GS gestuur wat elke motor aan- of afskakel, motor 1 en 2 skakel alternatiewelik AAN en AF om die rigting van die karretjie te verander. C3 C2 SW 1 R14 47 µF 0,1 µF SPST 120 kΩ R9 R8 10 V 330 kΩ DC 330 kΩ 4.5 V Q1 U1-B R17 8550D 6 100 Ω D2 1 7 1N4007 CDS-R3 CDS-R4 LM339 R7 Q2 D4 M2 30 Ω U1-A R18 1N4007 + Servo 8550D 4 100 Ω A 2 D1 5 1N4007 LM339 CDS-R1 CDS-R2 R10 91 kΩ R11 Q3 10 kΩ 8550D R12 120 kΩ U1-C R16 8 U1-D 120 kΩ 14 10 D3 M1 L3 L2 9 13 + Red Red LM339 1N4007 Servo 11 A LM339 R6 R5 100 Ω C1 30 Ω R13 R15 10 µF 120 kΩ 120 kΩ 50 V L4 L1 Red Yellow HULPBRONNE: NR. POSISIE ITEM BESKRYWING AANTAL 1. R5, R7 Resistor 30 Ω 1/8 W 5% 2 2. R6, 17, 18 Resistor 100 Ω 1/8 W 5% 3 3. R8, R9 Resistor 330 kΩ 1/8 W 5% 2 4. R10 Resistor 91 kΩ 1/4 W 5% 1 5. R11 Resistor 10 kΩ 1/4 W 5% 1 6. R12, 13, 14, 15, 16 Resistor 120 kΩ 1/4 W 5% 5 R1/CDS, R2/CDS, 7. Fotosensor WJ5800D 4 R3/CDS, R4/CDS 8. C3 Elektrolitiese kapasitor 47 µF/16 V 1 9. C1 Elektrolitiese kapasitor 10 µF/16 V 1 10. C2 Keramiek-kapasitor 104/50 V 1 11. D1, 2, 3, 4 Diode 1N4007 ¼ W 4 12. S1 Skuifskakelaar SK-12f1406(1p2t) H = 8 mm 1 13. BH-3V Batteryhouer AA x 2: 58 x 34 mm 1 14. L1 LED 5 mm geel LED 1 15. L2, 3, 4, LED 5 mm rooi LED 3 16. Q1, 2, 3 Transistor S8550D TO-92 3 17. U1 IC LM339N 1 18. Gear box Ratkas 1 19. Metaal wiel Metaalwiel 4 rigting 2 20. Plastiek wiel Plastiekwiel R = 37 mm 1 21. M1, M2 Servo-motor Servo-motor 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 51 DBE/PAT 2020 NSS 7. GEVOLGTREKKING Na voltooiing van die praktiese assesseringstaak moet leerders hulle begrip van die bedryf kan demonstreer, hulle kennis, vaardighede, waardes en redenasievermoëns kan versterk, en ook betrekkinge buite die klaskamer kan vestig en uitdagings in die werklike wêreld daarbuite kan aandurf. Die PAT ontwikkel verder leerders se lewensvaardighede en gee aan leerders die geleentheid om by hulle eie leerervarings betrokke te raak. Kopiereg voorbehou