Accounting Grade 10 National November 2017 Memo (Afrikaans)

1 REKENINGKUNDE (NASIENRIGLYN) (EC/NOVEMBER 2017) NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 NOVEMBER 2017 REKENINGKUNDE NASIENRIGLYN ALGEMENE REËLS: 1. Ken volpunte toe vir regte finale antwoord. As die antwoord verkeerd is, merk die bewerkings voorsien. As die bewerking bedrag as finale antwoord gegee word, ken die bewerking punt toe. 2. “Metode”-punte word aangedui met   In die berekening van finale totale moet ten minste een deel reg wees om die punt te verdien.  In gevalle waar antwoorde van vorige gedeeltes gebruik word, kontroleer oordrag.  Ignoreer hakies op state, maar kontroleer bewerking voordat punte toegeken word. 3. Waar strafpunte van toepassing is, kan die totale punt vir die afdeling nie negatief wees nie (vreemde items). 4. Vir vrae waar verduidelikings en kommentaar vereis word, ken deelpunte toe. ʼn Goeie verduideliking sal gewoonlik ʼn punt noem en verduidelik. Pasop vir herhaling met alternatiewe bewoording. Hierdie nasien riglyn voorsien sommige verduidelikings – is nie beperkend nie. Lees die kandidaat se verduideliking en gee krediet vir hul interpretasie. 5. Waar aanvaarbaar, aanvaar erkende afkortings. 6. Daar word van die onderwyser verwag om die vraestel deur te werk en redelike aanpassings binne die raamwerk vir die toekenning van punte te maak. Hierdie nasienriglyn bestaan uit 14 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

2 REKENINGKUNDE (NASIENRIGLYN) (EC/NOVEMBER 2017) VRAAG 1: REKENINGKUNDIGE TERME, DEBITEURE, INTERNE BEHEER EN REKENINGKUNDIGE VERGELYKING 1.1 REKENINGKUNDIGE TERME 1.1.1 E  1.1.6 I  1.1.2 H  1.1.7 D  1.1.3 G  1.1.8 J  1.1.4 F  1.1.9 C  1.1.5 B  1.1.10 A  10 1.2 DEBITEURE 1.2.1 DEBITEURE GROOTBOEK MARY LEE WINKELS TT Rosie DATUM BESONDERHEDE FOL DEBIET KREDIET SALDO 2017 Sep 1 Saldo a/b  3 200 2 Faktuur  DJ  1 800 5 000 6 Krediet nota  DAJ  180 4 820 9 Kwitansie  KOJ  3 040 1 780 Kwitansie KOJ  160 1 620 15 Faktuur DJ  4 160 5 780 30 Kwitansie KOJ  2 890  2 890 12 1.2.2 Watter inligting van die voornemende debiteur benodig die onderneming voordat ʼn rekening geopen word? Gee ʼn rede vir jou antwoord. INLIGTING   REDE   Enige aanvaarbare antwoord Rede moet by inligting pas  ID-dokument  Bevestig identiteit van debiteur  Salarisadvies  Bewys van inkomste  Bewys van adres  Adres vir rekeninge  Ander rekeninge  Kredietrekord 4 1.2.3 Noem TWEE metodes wat die onderneming kan toepas om die invordering van uitstaande skuld van debiteure te verbeter. Enige relevante antwoord   Hef rente op agterstallige rekeninge  Laat korting toe vir vroeë betaling  Stuur rekeninge gereeld uit  Volg uitstaande rekeninge per SMS op 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

3 REKENINGKUNDE (NASIENRIGLYN) (EC/NOVEMBER 2017) 1.3 REKENINGKUNDIGE VERGELYKING BATES EIENAARSBELANG LASTE NR JOERNAAL REDE INVLOED REDE INVLOED REDE INVLOED Bv. KBJ Bank - 200 Onttrekkings - 200 + 11875 KJ  Handelsvoorraad  Krediteurekontrole  + 11 875  1.3.1  KKJ  Kleinkas  - 150  Lone  - 150  1.3.2 DAJ  Debiteurekontrole  - 900  Debiteure-afslag  - 900  1.3.3 Handelsvoorraad  + 600  Koste v verkope  + 600  KOJ  Bank  + 9 500  Rente op vaste + 2 500  1.3.4 deposito  Vaste deposito  - 7 000  27 V1 55 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

4 REKENINGKUNDE (NASIENRIGLYN) (EC/NOVEMBER 2017) VRAAG 2: ALGEMENE JOERNAAL, ALGEMENE GROOTBOEK EN INTERNE BEHEER 2.1 ALGEMENE JOERNAAL Algemene Joernaal van AM Handelaars – Oktober 2017 DEBITEUREKONTROLE KREDITEUREKONTROLE DAG BESONDERHEDE DEBIET KREDIET DEBIET KREDIET DEBIET KREDIET 31 Totale 492 236 632 298 [Onttrekkings  865] Skryfbehoeftes  130 Handelsvoorraad  735 Oninbare skulde  430 J Small  430  430 Rente betaal  147 NR1 Handelaars  147  147 Herstelwerk  20 000 Grond en geboue  20 000 A Cona  20  20 Korting toegestaan  20 R Lewis  1 250  1 250 Oninbare skulde ingevorder  1 250 1 762 666 632 445  [Besonderhede en bedrag]   -1 per ekstra inskrywing (maksimum -2)  inskrywing wat berekening vereis 20 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2017) REKENINGKUNDE (MEMORANDUM) 5 2.2 ALGEMENE GROOTBOEK ALGEMENE GROOTBOEK VAN AM HANDELAARS Handelsvoorraad DATUM BESONDERHEDE FOL BEDRAG DATUM BESONDERHEDE FOL BEDRAG 2017 1 Saldo a/b  28 000 2017 31 Onttrekkings  AJ  735 Okt. 31 Bank KBJ  5 400 Okt. Koste van verkope KOJ  14 550 Krediteurekontrole KJ  7 800 Koste van verkope DJ  11 616 Koste van verkope  DAJ  200 Krediteurekontrole KAJ  900 Saldo o/b  13 599 41 400 41 400 Nov 1 Saldo a/b  13 599 14 Krediteurekontrole DATUM BESONDERHEDE FOL BEDRAG DATUM BESONDERHEDE FOL BEDRAG 2017 31 Bank KBJ  7 040 2017 1 Saldo a/b  15 430 Okt. Korting ontvang KBJ  340 Okt. 31 Diverse aankope KJ  12 200 Diverse terugsendings KAJ  2 400 Joernaalkrediete AJ  445 Joernaaldebiete AJ  632 Saldo o/b  17 663 28 075 28 075 Nov 1 Saldo b/d  17 663 9 Skryfbehoeftes DATUM BESONDERHEDE FOL BEDRAG DATUM BESONDERHEDE FOL BEDRAG 2017 1 Totaal a/b  670 2017 31 Onttrekkings  AJ  130 Okt. 23 Bank KBJ  330 Okt. Krediteurekontrole KAJ  300 31 Krediteurekontrole KJ  700 6 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

6 REKENINGKUNDE (MEMORANDUM) (EC/NOVEMBER 2017) 2.3 INTERNE BEHEER Wat kan die eienaar van AM Handelaars doen om te verseker dat sy personeel nie die voorraad steel nie? Stel DRIE interne beheermaatreëls voor. Enige geldige kontrolemaatreël met verwysing na voorraad     Doen gereelde voorraadopnames  Beperk toegang tot stoorkamer  Sekuriteitskameras / personeel  Deursoek werknemers wanneer hulle die perseel verlaat  Verdeling van pligte vir personeel wat voorraad / voorraad rekords hanteer Ken deelpunte toe vir:     Tel voorraad  Sekuriteit / kameras  Verdeling van pligte 6 V2 55 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2017) REKENINGKUNDE (MEMORANDUM) 7 VRAAG 3: VASTE BATES, INTERNE BEHEER EN INKOMSTESTAAT 3.1.1 BATEREGISTER MALAMBO HANDELAARS BATEREGISTER: VOERTUIE Mahindra met Item: Gekoop by: Mahindra PE laaibak Datum van 1 Desember 2015 Kosprys: R110 000 aankope: Waardevermin 20% op verminderde saldo deringmetode: OPGEHOOPTE WAARDE- DATUM WAARDE- BOEKWAARDE VERMINDERING VERMINDERING 29 Feb. 2016 26 400 83 600  28 Feb. 2017 16 720  43 120  66 880  Waardevermindering: (110 000 – 26 400) x 20% = 16 720 MALAMBO HANDELAARS BATEREGISTER: TOERUSTING Canon Pixma Item: Gekoop by: Kapitaalbydrae MX924 Datum ontvang: 1 Maart 2016 Kosprys: R14 000 Waardevermin- 10% op kosprys deringmetode: OPGEHOOPTE WAARDE- DATUM WAARDE- BOEKWAARDE VERMINDERING VERMINDERING 28 Feb. 2017 1 400  1 400  12 600  10 3.1.2 Gee EEN rede waarom ʼn bateregister ʼn waardevolle hulpmiddel in die bestuur van bates is. Enige relevante antwoord   Kontroleer bates vir balansstaat  Vinnige verwysing wanneer ʼn bate verkoop word 2 3.1.3 Maak TWEE voorstelle vir die verbetering van die veiligheid van die onderneming se voertuie. Enige relevante veiligheidsmaatreël    Installeer opsporingsmeganisme  Toesluit garage wanneer voertuie nie gebruik word nie  Slegs gebruik deur gemagtigde bestuurders Ken deelpunte toe vir:   Opsporing  Garage 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

8 REKENINGKUNDE (NASIENRIGLYN) (EC/NOVEMBER 2017) 3.2.1 INKOMSTESTAAT VAN MALAMBO HANDELAARS VIR DIE JAAR GEËINDIG 28 FEBRUARIE 2017 492 736  – 5 890  Verkope 485 881  – 965  Koste van verkope 263 380  – 580  (262 800)  Bruto wins ## 223 081  Ander bedryfsinkomste 17 040  Huurinkomste 16 900  – 1 300  15 600  Oninbare skuld ingevorder 1 440  Bruto bedryfsinkomste ## 240 121  Uitgawes (220 615)  Verpakkingsmateriaal 3 656 Advertensies 1 900 Salarisse 170 000 Telefoon 3 995  + 135  4 130  Water en elektrisiteit 3 385  Versekering 5 300  – 1 000  4 300  Skryfbehoeftes 2 450  – 120  2 330  Oninbare skuld 3 744  Waardevermindering 16 720 + 4 000  # 24 770  SIEN 3.1.1 + 1 400 + 2 650  (31 440 – 29 620) + Handelsvoorraadtekort 2 400  580  Bedryfswins ## 19 506  Rente inkomste SIEN 3.2.2 5 494  Wins voor rente uitgawe ## 25 000  Rente uitgawe (8 100)  Netto-wins vir die jaar ## 16 900  43 # Sien berekeninge ## Bevestig metode Vreemde items -1 (maksimum -2); -1 Misplaaste items (maksimum -2) 3.2.2 Rente inkomste Rente op vaste deposito 3 100 + 350 3 450  Rente ontvang op lopende rekening 889  Rente ontvang 1 155  5 494 6 V3 65 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2017) REKENINGKUNDE (MEMORANDUM) 9 VRAAG 4: AARP-BEGINSELS EN INTERPRETASIE VAN FINANSIËLE STATE 4.1 AARP-BEGINSELS 4.1.1 Omsigtigheid  4.1.2 Paring  4.1.3 Historiese koste  4.1.4 Lopende saak  4.1.5 Wesenlikheid  5 4.2.1 INTERPRETASIE VAN FINANSIËLE STATE (a) Bedryfskapitaalverhouding 104 000  : 35 000  3 : 1  (moet X : 1 wees) 3 (b) Vuurproefverhouding 104 000  – 42 000  : 35 000  62 000 : 35 000 1,8 : 1  (moet X : 1 wees) 4 (c) Netto-wins as persentasie van verkope 55 000  x 100 177 000  = 31,1 %  3 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

10 REKENINGKUNDE (NASIENRIGLYN) (EC/NOVEMBER 2017) 4.2.2 Lewer kommentaar oor die opbrengs op eienaarsbelang. Voorsien ʼn berekening om jou antwoord te ondersteun. (Gebruik gemiddelde eienaarsbelang.) 55 000  x 100 ½  (279 000  + 321 000 ) 55 000 x 100 300 000 = 18,3%  Ja , Opbrengs van 18,3% is baie beter as 8,5% rente op alternatiewe beleggings by finansiële instellings.  8 4.2.3 Solvabiliteit-verhouding 50 000  + (360 900  – 65 900 ) + 104 000  : 35 000  + 85 000  449 000 : 120 000  3, 7 : 1  (moet X : 1 wees) Is Langa Handelaars in ʼn posisie om nog ʼn langtermynlening te bekom? Motiveer jou antwoord. Ja,  Daar is R3,70 beskikbaar vir elke R1 skuld.  11 4.2.4 Winsopslag-persentasie 177 000  – 112 000  x 100 112 000  65 000 x 100 112 000 = 58%  Gee TWEE redes waarom die teiken nie bereik is nie. Enige aanvaarbare antwoord    Verkope teen afslagpryse  Verkeerde berekeninge  Afslag vir swak kwaliteit produkte sonder dat goedere terug ontvang is 6 V4 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2017) REKENINGKUNDE (MEMORANDUM) 11 VRAAG 5: BTW, INTERNE BEHEER EN SALARISJOERNAAL 5.1 BTW 5.1.1 Ontduiking  5.1.2 SA Inkomstediens  5.1.3 Inset  5.1.4 14%  5.1.5 Nul-koers  5 5.2 SALARISSE 5.2.1 Noem TWEE maniere hoe die werkgewer die produktiwiteit van sy werknemers kan verbeter. Enige aanvaarbare metode    Opleidingskursusse  Verbeter rekenaarvaardighede  Verbeter toesig  Etes / kafeteria by die werk Ken een punt toe vir:    Opleiding  Vaardighede  Toesig 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

12 REKENINGKUNDE (MEMORANDUM) (EC/NOVEMBER 2017) 5.2.2 SALARISJOERNAAL Salarisjoernaal van Jakaranda Handelaars – Oktober 2017 AFTREKKINGS BYDRAE BRUTO NETTO WERKNEMERS MEDIESE PENSIOEN PENSIOEN SALARIS WVF LBS TOTAAL SALARIS WVF FONDS FONDS FONDS 1 644 G Zikwe 13 700 137 1 000 822 # 2 466 4 425  9 275  137  T Titus 17 900 179 800 1 074  # 3 388 5 441  12 459 179  2 148 129 1 548 C Cartoon 12 900 1 000  774 2 322 4 225 8 675  129   21 BEREKENINGE VIR LBS [#OM TE MERK] Zikwe: 164 400 x 18% ÷ 12 = 2 466 Titus: [34 178  + ((214 800  – 189 880 ) x 26%)] ÷ 12  = 3 388  V5 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

13 REKENINGKUNDE (MEMORANDUM) (EC/NOVEMBER 2017) VRAAG 6: KOSTEREKENINGKUNDE EN BEGROTINGS 6.1.1 KIES DIE REGTE TERM (a) Verkoop en verspreidingskoste  (b) Indirek  (c) Vaste  6 6.1.2 KOSTEBEREKENINGE EN ADVIES A KOSTE-ITEM BEREKENING ANTWOORD DIREKTE ARBEIDSKOSTE 300  x 0,50  150  DIREKTE 2 100  + (25  x 8 ) 2 300  MATERIAALKOSTE Botter + blare + huur BOKOSTE 250  40  + 110  + 100  TOTALE PRODUKSIEKOSTE 2 700  EENHEIDSKOSTE VAN 2 700 ÷ 300 9  PRODUKSIE VERKOOPPRYS 9  + 66⅔%  15  17 B Noem TWEE dinge wat Mary kan doen om haar kostes te verminder. Enige geldige antwoord    Kry goedkoper verskaffer  Gebruik minder garnering  Onderhandel vir goedkoper huur 4 C Adviseer Mandy rakende DRIE bemarkingstrategieë wat sy by die skool kan implementeer om haar verkope te verbeter. Enige geldige advies     Afkondiging voor pouse en aan einde van die dag  Advertensies op die kennisgewingborde  Banier by die snoepwinkel  Draagbare verkoop opsie Ken deelpunte toe vir:     Advertensies 6 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

14 REKENINGKUNDE (NASIENRIGLYN) (EC/NOVEMBER 2017) 6.2 BEGROTINGS 6.2.1 Bereken die totale koste van die toer vir die spelers. INKOMSTE Borgskap 8 456  Donasie 5 000  TOTALE INKOMSTE 13 456 UITGAWES BEGROTINGSITEM BEREKENINGE ANTWOORD Vervoerkoste 3 000  + 850 x 2  4 700  Akkommodasie 1 120  x 3  x 4  13 440  Etes en verversings 300  x 18 5 400  Uitrusting 6 880  + 400  7 280  TOTALE UITGAWES 30 820  TOTALE KOSTE VAN DIE TOER VIR DIE SPELERS 17 364  18 6.2.2 Die span het finansiële probleme – sommige spelers kan nie die bedrag betaalbaar bekostig nie. Maak TWEE voorstelle om dié probleem op te los. Enige geldige voorstel    Verkoop lootjies  Donasielys vir individuele groep lede  Fondsinsamelings geleentheid by die skool / gemeenskap  Verkoop kos (worsbroodjies) by die skool / besige sypaadjie  Werk ʼn skadu skof by ʼn restaurant en verdien kommissie / fooitjies Ken deelpunt toe vir:    Lootjies  Donasies  Fondsinsameling 4 V6 55 TOTAAL: 300 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief