Business Studies Grade 12 Gauteng Mock 2017 Memo (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2017 NASIEN RIGLYNE BESIGHEIDSTUDIES (10720) 42 bladsye

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN BESIGHEIDSTUDIES MEMORANDUM NOTAS AAN NASIENERS 1. Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter van die aard van die vraag afhang. 2. ʼn Omvattende memorandum word voorsien, maar dit is geensins volledig nie. Behoorlike oorweging moet gegee word aan ʼn antwoord wat korrek is, maar wat • ʼn ander uitdrukking gebruik as wat in die memorandum gegee word. • uit ʼn ander bron kom. • oorspronklik is. • ʼn ander benadering gebruik. LET WEL: Daar is slegs een korrekte antwoord in AFDELING A. 3. Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word en ken punte dienooreenkomstig toe. In die geval waar die antwoord onduidelik is of ʼn mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte. 4. Die woord 'subtotaal' word gebruik om die toekenning van punte binne ʼn vraag of subvraag te vergemaklik. 5. Die doel daarvan om punte te omkring (gelei deur ‘maks’ in die punte-uiteensetting) aan die regterkand van die bladsy is om konsekwentheid en akkuraatheid tydens die merk en optelproses te verseker. 6. In ʼn indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord tersaaklik wees en verband hou met die vraag. 7. Foutiewe nommering van antwoorde in Afdeling A en B sal streng gepenaliseer word, daarom word korrekte nommering in alle afdelings sterk aanbeveel. 8. Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan met ʼn 'H' of 'R'. 9. Neem kennis dat geen punte toegeken sal word vir die aanduiding Ja / Nee in die evalueringstipe vrae wat motivering of bevestiging vereis nie. (Van toepassing op AFDELING B en C.) 2

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 10. Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik word: (a) Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf ʼn positiewe / negatiewe manier óf om ʼn neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge.' √ (b) Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf ʼn positiewe / negatiewe manier óf om ʼn neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste wat gespandeer word √ op lang siviele hofgedinge,√ want die werkgewer sal nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat hy nie agterlosig was nie.' √ LET WEL: Bogenoemde kan ook van toepassing wees op ontledings / ontleed'. 11. AFDELING B 11.1 Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur ʼn lyn deur die onnagesiende gedeelte te trek en gebruik die woord 'MAKS'. LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word. 11.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die kandidaat. Punt 14.1 geld steeds. 11.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde / menings te gee, beredeneer dit by die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde te finaliseer. 11.4 Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte: 11.4.1 Waar die getal feite wat vereis dat kandidate moet 'verduidelik / bespreek / beskryf', gespesifiseer is, sal dit soos volg nagesien word: • Feit 2 punte (of soos aangedui in die memorandum) • Verduideliking 1 punt Die 'feit' en 'verduideliking' word apart gegee om die toekenning van punte te vergemaklik. 11.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte in die memorandum toegeken. 11.5 EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep, wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit ʼn scenario / gevallestudie. 3

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 12. AFDELING C 12.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg: Inleiding 2 Inhoud 32 Gevolgtrekking 2 Insig 8 TOTAAL 40 12.2 Insig bestaan uit die volgende komponente: Struktuur / Is daar ʼn inleiding, inhoud, behoorlike paragrawe en ʼn 2 Uitleg gevolgtrekking? Ontleding en Kandidaat se vermoë om die vraag te ontleed / korrek vertolking te vertolk, sodat begrip van wat gevra word, getoon 2 word. Sintese Is daar relevante besluite / feite / antwoorde gemaak wat op die vrae gebaseer is? Punte behoort toegeken te word volgens die onderstaande gids: Geen relevante feite: 0 (Twee '-S') 2 ʼn Paar relevante feite: 1 (Een '-S') Slegs relevante feite: 2 (Geen '-S') NB: Indien daar geen '-S' is nie, ken die maksimum van TWEE (2) punte toe. Oorspronklikheid (Voorbeelde, aktuele inligting, huidige neigings en 2 ontwikkelings) TOTAAL VIR INSIG: 8 TOTAAL VIR FEITE: 32 TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32) 40 LET WEL: 1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit die inleiding en gevolgtrekking nie. 2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie. 3. Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte INLEIDING en GEVOLGTREKKING / SLOT nie deur ʼn verduideliking ondersteun word nie. 12.3 Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ʼn simbool, bv. ('S, A, S en / of O'). 12.4 Die ontleding van punte word aan die einde van die vraag aangedui wat gebruik kan word as riglyn by die nasien van vrae. 12.5 Sien alle relevante feite na totdat die SUB MAKS / MAKS punte vir elke onder- afdeling behaal is. Skryf 'SUB MAKS' / 'MAKS' nadat maksimum punte behaal is. 4

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 12.6 Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte vir Insig soos volg aan: S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronklikheid soos in die tabel hieronder aangedui. INHOUD PUNTE Feite 32 (maks.) S 2 A 2 S 2 O 2 TOTAAL 40 12.7 Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig (struktuur / logiese vloei / volgorde) en dui duidelikheid van denke aan. (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.) 12.8 Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer / vertolk, kry hy / sy steeds punte vir uitleg / struktuur. 12.9 Indien ʼn ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning / subopskrifte soos aangedui in die memorandum. 12.10 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir frases / sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde. 5

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 D√√ 1.1.2 B√√ 1.1.3 A√√ 1.1.4 B√√ 1.1.5 C√√ 1.1.6 B√√ 1.1.7 A√√ 1.1.8 B√√ 1.1.9 D√√ 1.1.10 C√√ (10x2) (20) 1.2 1.2.1 skadeloosstelling√√ 1.2.2 ekonomiese reg√√ 1.2.3 WVF√√ 1.2.4 etiek√√ 1.2.5 kwaliteitbeheer√√ (5x2) (10) 1.3 1.3.1 D√√ 1.3.2 J√√ 1.3.3 G√√ 1.3.4 B√√ 1.3.5 I√√ (5x2) (10) TOTAAL AFDELING A: 40 ONTLEDING VAN PUNTE: VRAAG 1 PUNTE 1.1 20 1.2 10 1.3 10 TOTAAL 40 6

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 VRAAG 2: SAKE-OMGEWINGS 2.1 Defensiewe strategieë Aflegging√ Ontbondeling√ Likwidasie√ (3x1) (3) 2.2 Stappe in die evaluering van strategieë • Ondersoek die onderliggende basis√ van die besigheid se strategie.√ • Formuleer ʼn strategie√ om die doelwitte te bereik.√ • Implementeer die strategie√ deur die gebruik van aksieplanne.√ • Kyk vorentoe en terugwaarts√ in die implementeringsproses.√ • Vergelyk die verwagte uitkoms√ met die werklike prestasie.√ • Meet die besigheid se prestasie√ sodat die redes vir die afwyking van prestasie geanaliseer kan word.√ • Neem korrektiewe stappe√ sodat die afwykings reggestel kan word.√ • Stel spesifieke datums√ vir kontrole en opvolg.√ • Tabuleer die voordele en nadele√ van die strategie.√ • Besluit√ op die verlangde strategie.√ • Oorweeg wat die impak van die strategie sal wees√ in die interne en eksterne omgewings van die besigheid.√ • Enige ander relevante antwoord rakende die stappe in strategie evaluering. NOTA: Stappe kan in enige volgorde wees. Maks (10) 2.3.1 Wet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en Siektes.(WVBS)√√ Sub maks (2) Motivering John is beseer by die werk.√ Sub maks (1) Maks (3) 2.3.2 Diskriminerende aksies / nie-nakoming van die wet. • MB het John omgekoop met R750.√ • Hulle het hom geadviseer om nie die ongeluk te rapporteer nie.√ • MB het nie by die Fonds geregistreer nie.√ • MB het nie bygedra tot die Fonds nie.√ • Hulle het nie die ongelukke aangemeld by die kommissaris nie.√ Enige (4x1) (4) NOTA: Merk slegs diskriminerende aksies uit die scenario. 2.3.3 Die impak van WVBS op werkneners Positief / Voordele • Bevorder veiligheid√ in die werkplek.√ • Skep ʼn raamwerk√ vir aanvaarbare indiensnemingspraktyke en veiligheidstandaarde.√ • Verskaf administratiewe riglyne / meganismes√ om die eisproses te hanteer.√ • Elimineer koste en tyd wat verlore gaan√ op uitgerekte regsgedinge.√ • Werkgewers word gevrywaar van die finansiële koste indien ʼn ongeluk sou voorkom√ en die werkgewer nie nalatig was nie.√ • Die proses om te eis√ is relatief eenvoudig.√ 7

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 • Dit vergroot die werkgewer se verantwoordelikheid√ aangesien hulle versigtig moet wees as hulle werkers aanstel in gevaarlike omstandighede.√ • Werkers word met respek en waardigheid hanteer√ aangesien die besigheid hulle nie net behandel as ʼn bate nie.√ • Die wet dek alle werknemers√ waarvoor daar voorsiening gemaak word in die wet.√ • Die werkers dra nie self by√ tot die fonds nie.√ • Werknemers ontvang finansiële vergoeding vir enige besering / gestremdheid√ wat spruit uit ʼn besering in die werkplek.√ • In die geval waar ʼn werker gedood word tydens sy pligte as werker√, sal sy / haar familie die nodige vergoeding ontvang.√ • Werknemers ontvang die nodige mediese hulp√ indien daar nie ander mediese hulp beskikbaar is nie√ • Enige vergoeding wat die werker / sy familie ontvang√ is vrygestel van inkomstebelasting.√ • Enige ander relevante voordeel betreffende WVBS EN / OF Negatief / Nadele • Werkers wat tydelik / permanent in diens in die buiteland is√ word nie gedek nie.√ • Huis- Militêre werkers√ word nie gedek nie.√ • Werkers wat moedswillig / nalatig opgetree het√ word nie gedek nie.√ • Enige ander relevante nadeel betreffende WVBS Maks (8) 2.4 Bepalings van WBDV • Oortyd√ • Werksure√ • Etenstye en rus periodes√ • Verlofvoorwaardes√ • Werk- en publieke vakansiedae√ • Wetlike vereistes van die werknemerskontrak√ • Beëindiging van die werknemerskontrak√ • Vergoeding√ • Bepaling vir nakoming√ • Enige ander relevante feit wat betrekking het op die bepalings van WBDV NOTA: 1. Merk slegs die eerste VYF (5) antwoorde 2. Ken ʼn maksimum van EEN (1) punt toe vir ʼn voorbeeld van ̍n spesifieke bepaling. (5x1) (5) 8

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 2.5 Rol / funksies van SETAs • Hanteer leerderskappe en opleiding√ in elke SETA sektor.√ • Sorg dat nodige leemtes vir opleiding geïdentifiseer word√ sodat voorsiening gemaak word vir opleidingsbehoeftes.√ • Verseker dat gehalte-opleiding plaasvind√ sodat werkers makliker indiens geneem kan word.√ • Verantwoordelik vir vaardigheidsontwikkelingsplanne√ om vaardighede te verbeter en groter produktiwiteit mee te bring.√ • Verbeter die kans van werklose mense vir indiensneming√ deur middel van vaardigheidsontwikkelingsprogramme.√ • Voorsien akkreditasie aan fasiliteerders en diensverskaffers√ wat voldoen aan die nodige opleidingsvaardighede.√ • Samel fondse in vir die onderskeie sektore √ vir die implementering van vaardigheidsontwikkeling.√ • Versprei fondse na die SETAs√ vir die inwerkingstelling van die Vaardigheidsontwikkelingswet.√ • Implementeer leerderskappe wat vakleerlingskappe vervang√ om die nodige praktiese vaardigheid te verwerf.√ • Ontwikkel sektorale vaardigheidsplanne√ om te voorsien in die behoeftes van elke sektor.√ • Rapporteer aan die Direkteur-Generaal√ oor alle aspekte rakende die administrasie en vordering van leerderskappe.√ • Ondersteun die ontwikkeling van opleidingsmateriaal√ wat sal voorsien in die opleidingsbehoefte van die onderskeie sektore.√ • Registreer leerderskapooreenkomste√ sodat die werkers ʼn erkende kwalifikasie mag verwerf.√ • Enige ander relevante antwoord rakende die rol van SETAs Maks (10) 2.6.1 Tersiêre sektor√√ Sub maks (2) Motivering MID spesialiseer in binnehuisversiering Sub maks (1) Maks (3) 2.6.2 Besigheidsektore • Sekondêre sektor√ • Tersiêre sektor√ (2x1) (2) NOTA: Moenie die tersiêre sektor reg merk nie. 2.6.3 Analiseer MID deur gebruik te maak van Porter se model: Mag van die kopers√ Marlene moet in ag neem op watter wyse√ haar kopers pryse kan beïnvloed.√ • Indien Marlene se kliënte ʼn groter keuse het by aankope√, het hulle meer mag om pryse te beïnvloed.√ • Ten spyte van Marlene se hoë pryse, het sy baie kliënte√ as gevolg van haar unieke ontwerpe en dekor.√ • Enige ander relevante feit rakende kopers Sub maks (3) 9

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 Bedreiging van nuwe toetreders tot die mark√ • Die mag wat sy in die mark het sal bepaal word hoe maklik dit is√ vir nuwe ondernemings om toe te tree tot die mark.√ • Dit was maklik vir Marlene om toe te tree tot die mark√ sy het slegs ʼn handelslisensie en ʼn klein bedrag kapitaal benodig.√ • Marlene se mark kan dalk mededingers lok√, omdat die hindernisse tot toetrede min is.√ • Dit mag dalk moeilik wees vir klein mededingers om tot die mark toe te tree√ aangesien Marlene ʼn groot markaandeel in die mark het.√ • Enige ander relevante feit rakende toetreders tot die mark. Sub maks (3) Mag van mededingers√ • Besighede wat dieselfde diens bied√ mag dalk ʼn impak hê op Marlene se mark. • Marlene mag dalk sterker wees as Mpho se huisdekor √, aangesien sy uitstekende diens lewer.√ • Ondanks Marlene se hoë pryse √ het sy meer kliënte as haar mededingers.√ • Dit is vir Marlene maklik om mededinging in die mark te oorleef√ want daar is net een mededinger.√ • Enige ander relevante feit rakende mededingers Sub maks (3) Mag van verskaffers√ • Marlene moet die mag van verskaffers assesseer√ indien hulle die mark beïnvloed.√ • Grace tekstiele het meer mag as Marlene√, aangesien Grace die enigste verskaffer is√ / Marlene het nie ʼn keuse nie√ sy moet koop by Grace Tekstiele.√ • Marlene sal Grace se voorwaardes moet aanvaar√, aangesien Grace hoeveelhede en pryse kan bepaal.√ • Grace tekstiele kan maklik haar pryse√ verhoog aangesien sy die enigste verskaffer is.√ Enige ander relevante feit rakende die mag van verskaffers Sub maks (3) Bedreiging van substitute√ • Substitute sluit in ander produkte / dienste wat gebruik kan word√ in die plek van jou produk / diens.√ • Gekombineerde dienspakkette kan maklik gebied word√ teen ʼn goedkoper diens as hare.√ • Sommige kliënte mag verkies om hulle eie binnehuisversiering te doen√ eerder as om van Marlene se dienste gebruik te maak.√ • Enige ander relevante antwoord rakende substitute Sub maks (3) Punte toekenning Magte (1) Toepassing (2) Maks (12) [60] 10

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 ONTLEDING VAN PUNTE VRAAG PUNTE 2.1 3 2.2 10 2.3.1 3 2.3.2 4 2.3.3 8 2.4 5 2.5 10 2.6.1 3 2.6.2 2 2.6.3 12 TOTAAL 60 VRAAG 3: SAKEGELEENTHEDE 3.1 Nie-verpligte versekeringsrisiko’s • Motorversekering√ • Brand√ • Natuurelemente soos hael√ • Diefstal√ • Geld in transito√ • Inbraak√ • Huis / besigheidsversekering√ • Enige ander relevante nie-verpligte versekering. (3x1) (3) 3.2 Aftree-annuïteit Dit is ʼn nie-verpligte versekering √ wat ʼn werker finansieel bystaan na aftrede.√ Die werker betaal ʼn vaste maandelikse premie√ oor ̍̍n lang periode.√ Die versekering betaal dan op ʼn gekose ouderdom ʼn lompsom uit √ en die res in maandelikse bydraes√. Enige ander relevante definisie van aftree-annuïteit. Maks (2) 3.3 Die rol van veiligheids- en gesondheidsverteenwoordigers • Hulle moet die effektiwiteit nagaan√ gesondheids- en veiligheidsmaatreëls.√ • Hulle moet potensiële gevare√ in die werkplek identifiseer.√ • Hulle moet saam met die werkgewer√ ondersoek instel na ongelukke / klagtes van werkers.√ • Hulle moet maatreëls inisieer, onderhou en hersien√ om die gesondheid en veiligheid van werkers te verseker.√ • Seker maak dat√ werkers se gesondheid en veiligheid nie bedreig word√ deur enige prosesse in die produksie, stoor, vervoer of ander prosesse nie.√ • Kontroleer dat alle toerusting onderhou word√ sodat werk veilig verrig kan word.√ • Gevare help verminder√ deur die verskaffing van die nodige beskermende klere.√ • Seker maak dat slegs opgeleide persone√ met gevaarlike masjinerie werk.√ 11

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 • Verskaf veiligheidsopleiding√ om potensiële gevare te verminder.√ Enige ander relevante rol van die gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers NOTA: Merk slegs die eerste VIER (4) funksies Maks (8) 3.4 Die noodsaaklikheid van goeie trou tussen versekeraar en versekerde Die versekerde moet eerlik wees√ en alle feite bekend maak wat die versekerings Risiko kan beïnvloed√, sodat die versekeraar ʼn korrekte berekening kan maak van die waarde van dit wat verseker word√ asook van die premie.√ Enige ander relevante antwoord rakende noodsaaklikheid van goeie trou. Maks (4) 3.5 Onderskei tussen verskillende style Outokraties: Met hierdie styl berus alle besluitnemingsmag√ by die leier.√ Die leier raadpleeg glad nie die volgelinge nie.√ Dit is ʼn van bo-na onder styl.√ Enige ander relevante beskrywing van outokratiese leierskap. Sub maks (4) Transaksioneel Met hierdie styl word sal die leier die volgelinge beloon √ as hulle suksesvol is√ en gestraf√ indien hulle misluk.√ Enige ander relevante beskrywing van transaksionele leierskap Sub maks (4) NOTA: Die antwoord hoef nie in tabelvorm te wees nie, maar die onderskeid moet duidelik wees. Maks (8) 3.6 Toepassing van die demokratiese leierskapstyl • Dit kan gebruik word as die bestuur verlang dat die werkers moet deelneem aan besluitneming.√√ • Dit kan gebruik word indien die bestuur kreatiewe insette van die werkers verlang.√√ • Dit kan gebruik word as die bestuur genoeg tyd het om die werkers te betrek.√√ • Enige ander relevante toepassing van die Outokratiese styl NOTA: Merk slegs die eerste TWEE (2) antwoorde. (2x2) (4) 12

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 3.7.1 Privaat maatskappy√ (1) 3.7.2 Impak van faktore op ʼn privaat maatskappy (a) Kapasiteit Sukses • Privaat maatskappye het ʼn groter kapasiteit √ om kapitaal byeen te bring as bv. vennootskappe.√ • Daar is nie meer ʼn beperking op die maksimum lede nie,√ daarom is dit moontlik om meer kapitaal byeen te bring.√ • Die maatskappy beskik oor beter langtermyn- moontlikhede√ vir groei.√ • Die kontinuïteit is onbeperk√ en daarom is dit gunstig vir groei in die maatskappy.√ • Enige ander relevante suksesfaktor Mislukking • Klein maatskappye met ʼn klein ledetal se potensiaal is kleiner√ om kapitaal te bekom en op groot skaal te produseer. √ • Die kapasiteit van privaat maatskappye√ is kleiner as die van groot maatskappye. √ • Enige ander relevante faktor Sub maks (4) (b) Bestuur Sukses • Hulle kan hulle bestuur en direkteure√ self verkies of aanstel.√ • Bestuur is meer kreatief√ want meer mense is betrokke.√ Hulle kan beter besluite neem,√ omdat meer mense betrokke is.√ • Enige ander relevante feit Mislukking • Direkteure beskik nie altyd oor die nodige√ bestuursvaardighede nie.√ • Direkteure het nie altyd ʼn persoonlike belangstelling√ in die maatskappy nie.√ • Enige ander relevante feit Sub maks (4) 13

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 (c) Wetlike vereistes Sukses • Die oprigtingsvereistes is meer vereenvoudig√ volgens die nuwe Wet no. 71 van 2008√ • Omdat dit makliker is om te stig, √ bied dit meer groeipotensiaal.√ • Ouditering van finansiële state (indien verlang) √ sal bydra tot die kredietwaardigheid van die maatskappy.√ • Indien die maatskappy voldoen aan al die vereistes van die staat√ kan hulle voordeel trek uit staatstenders.√ • Die direkteure of aandeelhouers√ is nie aanspreeklik vir die verliese van die maatskappy nie.√ • Enige ander relevante feit Mislukking • Die stigtingsprosedure is steeds duur en tydrowend,√ want daar is steeds baie administrasie verbonde.√ • Meer kapitaal word benodig√ vir die uitgawes om ʼn maatskappy te stig.√ • Ouditering (wanneer vereis)√ is baie duur.√ • Indien ʼn maatskappy nie voldoen aan die wetlike vereistes nie,√ kan CIPC hulle lisensie kanselleer.√ • Enige ander relevante feit Sub maks (4) Maks (12) 3.8 Regverdig die gebruik van visuele hulpmiddele in die aanbieding: Grafieke • Grafieke sal feite visueel voorstel √ en dit meer betekenisvol en makliker maak om dit te onthou.√ • Dit is makliker vir die direkteure√ om deur visuele beelde die feite te kry.√ • Daar is verskillende tipes grafieke wat gebruik kan word soos√ bv. ʼn staafgrafiek, lyngrafiek, ens.√ • Dit is makliker om vergelykings te tref√ tussen verskillende jare en departemente.√ • Dit is makliker om neigings, progressie en beweging te sien√ met behulp van grafieke.√ • Enige ander relevante feit rakende voordele van grafieke. Maks (6) 3.9.1 Die probleem met John se versekering Awery-klousule√√ (2) 3.9.2 Betekenis van die awery klousule Die eiendom is onderverseker√√. Die versekeraar sal gebruik maak van die aweryklousule om die pro-rata gedeelte van die eis te bereken√√ Maks (4) 14

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 3.9.3 Berekening van die versekeringseis: Bedrag wat deur die versekering betaal word: Versekerde bedrag √ x skadebedrag √ Werklike waarde 1 = 800 000 x 50 000 √ 1 000 000 1 = R 40 000 √ (6) Die versekeraar sal slegs R 40 000 van die skade uitbetaal. √√ NOTAS: 1. Ken SES (6) punte toe as die antwoord korrek is, maar geen Berekeninge getoon is nie. 2. As bewerkings getoon is, maar die finale antwoord is verkeerd Ken ʼn maksimum van TWEE punte toe. 3. As die finale antwoord verkeerd is ken ʼn maksimum van EEN punt toe as leerder begrip toon. 4. As geen bewerkings getoon word nie en die antwoord is Verkeerd, ken NUL punte toe. [60] ONTLEDING VAN PUNTE: VRAAG PUNTE 3.1 3 3.2 2 3.3 8 3.4 4 3.5 8 3.6 4 3.7.1 1 3.7.2 12 3.8 6 3.9.1 2 3.9.2 4 3.9.3 6 TOTAAL 60 15

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 VRAAG 4: SAKEROLLE 4.1 Identifiseer die probleemoplossings tegniek 4.1.1 Dinkskrum√√ 4.1.2 Delphi-tegniek√√ 4.1.3 Leëstoel-tegniek √√ 4.1.4 Gedwonge veldanalise√√ 4.1.5 Gedwonge kombinasies√√ (5x2) (10) 4.2 Kenmerke van suksesvolle spanne • Suksesvolle spanne het duidelike doelwitte√ wat sal meebring dat hulle meer produktief is.√ • Suksesvolle spanne stem saam oor hulle doelwitte√ wat sal meebring dat hulle saamwerk.√ • Suksesvolle spanne is meer openlik√ wat meebring dat hulle konflik gouer oplos.√ • Suksesvolle spanne toon respek vir mekaar,√ wat konflik in die span verminder.√ • Suksesvolle spanne ondersteun en vertrou mekaar√ wat hulle meer lojaal en betroubaar maak.√ • Suksesvolle spanne het goeie interpersoonlike verhoudinge,√ wat lei tot groter werksbevrediging.√ • Suksesvolle spanne doen spanassessering√ en is gouer bewus van foute sodat dit reggestel kan word.√ • Enige ander relevante feit rakende die positiewe bydrae van spanne Maks (8) 4.3 Hantering van diversiteit in die werkplek 4.3.1 Armoede • Die besigheid kan ʼn uniform verskaf wat geld sal spaar op klereuitgawes.√√ • Hulle kan bekostigbare etes verskaf by die kafeteria. √√ • Hulle kan vervoer verskaf vir die werkers.√√ • Hulle kan beurse gee aan die werkers se kinders.√√ • Hulle kan huissubsidies gee aan die werkers.√√ • Enige ander relevante feit rakende armoede Sub maks (4) 4.3.2 Taal • Die besigheid moet ʼn amptelike taal instel en van die werkers verwag om in dié taal te kommunikeer.√√ • Dit sal soms nodig wees om van ʼn tolk gebruik te maak sodat almal mekaar kan verstaan.√√ • Die kontrakte van die besigheid moet in ʼn amptelike taal wees en daar moet iemand wees wat dit kan verduidelik.√√ • Enige ander relevante feit rakende taal Sub maks (4) 16

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 4.3.3 Ouderdom • Bevorderings moet nie gekoppel wees aan ouderdom nie, maar aan vaardighede.√√ • Die werksouderdom moet wees vanaf 18 tot 65 jaar.√√ • ̍n Besigheid kan ʼn persoon na aftree-ouderdom in diens hou mits hy / sy die mees bekwaamste persoon is.√√ • Ouer werkers moet aangemoedig word om ʼn mentor te wees vir jonger werkers.√√ • Jonger werkers moet aangemoedig word om ouer werkers te respekteer.√√ • Die besigheid moet sensitief wees in die hantering van verskillende ouderdomme.√√ • Enige ander relevante voorbeeld rakende ouderdom. Sub maks (4) Maks (12) 4.4 Waarde / voordele indien diversiteit reg geimplementeer word • Daar is meer kreatiwiteit√ aangesien diverse spanne oor meer idees beskik.√ • Produktiwiteit neem toe√ want daar is ʼn groter verskeidenheid van vaardighede.√ • Spanlede is meer verdraagsaam met mekaar, √ want hulle leer om meer idees van mekaar te aanvaar.√ • Diverse spanne leer meer vaardighede aan,√ want hulle leer om meer uitdagings te hanteer.√ • Werkers het ʼn groter gevoel van sekuriteit√ en ervaar meer bevrediging in die werk.√ • Die besigheid voldoen aan eise van wetgewing ten opsigte van diversiteit√ wat finansiële voordele soos staatstenders meebring.√ • Enige ander relevante feit rakende diversiteit Maks (8) 4.5 Voltooi die tabel: 4.5.1 Onetiese praktyk 4.5.2 Strategieë Ralph het sy niggie aangestel.√ Vodoen aan die wet op Gelyke Indiensneming.√√ Instelling van ʼn beleid vir indiensneming.√√ Sub maks (2) Die fabriek stort hulle afval in die Voldoen aan bewaringswette√√ Apiesrivier.√ Lei werkers op t.o.v. bewaring.√√ Sub maks (2) Peter keer nie altyd direk terug na Dissiplinêre optrede teenoor werkers√√ die werk toe nie.√ Intekenboek vir werkers√√ Sub maks (2) Peter gebruik die werksvoertuig vir Besigheid kan ʼn toestel installeer wat ritte monitor.√√ privaat ritte.√ Die besigheid kan ʼn logbboek hou om kilometers van ritte te moniteer.√√ Sub maks (2) Die besigheid verklaar nie al hulle Die besigheid moet interne sowel as eksterne oudit laat inkomste aan SAID nie.√ doen.√√ Die besigheid moet ʼn kultuur van korporatiewe integriteit vestig.√√ Sub maks (2) Enige ander relevante strategie wat betrekking het op die onetiese praktyk (4x1) (4) Maks (8) (12) NOTA: 1. Merk slegs die eerste VIER (4) onetiese praktyke. 2. Die onetiese praktyk moet uit die scenario aangehaal word. 3. Merk slegs ʼn strategie in ooreenstemming met die onetiese praktyk. 17

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 4.6 Beginsels van etiese besigheidspraktyk 4.6.1 Deursigtigheid • Besluite / aksies moet duidelik wees√ vir alle belanghebbendes.√ • Die besigheid moet volle inligting / stemreg gee √ aan belanghebbendes voor / tydens die Algemene Jaarvergadering (AJV)√ • Besigheidstransaksies√ moet oop / eerlik wees.√ • Besighede se beleide en prosesse moet duidelik wees√ en deur almal verstaan word.√ • Die raad van direkteure moet alle positiewe en negatiewe aspekte√ aan die besigheid en gemeenskap rapporteer.√ • Enige ander relevante feit rakende die deursigtigheid van die direkteure. Sub maks (2) 4.6.2 Aanspreeklikheid • Die besigheid moet aanspreeklik / verantwoordelik√ wees vir hulle aksies.√ • Die besigheid moet akkurate jaarverslae verskaf aan die aandeelhouers √ tydens die Algemene Jaarvergadering (AJV)√ • Top bestuur moet seker maak dat alle vlakke van bestuur weet wat hulle pligte is√ sodat hulle meer aanspreeklik kan wees.√ • Enige ander relevante feit rakende aanspreeklikheid as beginsel van etiese besigheidspraktyk Sub maks (2) Maks (4) 4.7 Maniere om sosiale regte te bevorder • Die onderneming moet seker maat dat werkers toegang het tot gesond- heidsorg, √√ • Werkers moet geregistreer word by WVF√√ • Werkers moet aangemoedig word om deel te neem aan sosiale geleenthede soos bv. Wêreld Vigsdag.√√ • Moedig werkers aan om deel te neem aan onderwys / opleidingsgeleenthede.√√ • Reël dat mobiele klinieke weekliks / maandeliks na die werkplek kom.√√ Enige ander relevante feit rakende sosiale regte (3x2) (6) ONTLEDING VAN PUNTE: VRAAG PUNTE 4.1 10 4.2 8 4.3 12 4.4 8 4.5.1 4 4.5.2 8 4.6 4 4.7 6 TOTAAL 60 18

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 VRAAG 5: SAKEBEDRYWIGHEDE 5.1 Voorbeelde van byvoordele • Pensioen √ • Mediesefondsbydrae √ • Voorsieningsfonds √ • Huis / motor / reis / kleretoelae / toelae √ • Werkloosheidversekeringsfonds / WVF √ • Verlof √ • Werknemers aandeel opsieskemas √ • Prestasieverwante insentiewe √ • Uitreik van bonusaandele √ • Toegang tot afslag op produkte / dienste / maatskappy fasiliteite √ • Kafeteria met gesubsidieerde / gratis kos √ • Enige ander relevante voorbeeld van byvoordele (4x1) (4) NOTA: Merk die eerste VIER (4) 5.2 Onderskeid tussen stukvergoeding en tydverwante vergoeding: Stukvergoeding Tydverwante vergoeding - Werkers word betaal volgens die - Werkers word vergoed vir die tyd√ wat aantal√ items / eenhede geproduseer / hulle gewy het aan ʼn taak.√ aksies wat verrig is√ - Werkers word nie vergoed vir die ure - Werkers met dieselfde ervaring / wat hulle gewerk het nie√ ongeag hoe kwalifikasie word teen dieselfde tarief lank dit geneem het om die item te betaal√ ongeag die hoeveelheid werk wat maak.√ verrig word.√ - Dit word hoofsaaklik gebruik in fabrieke√ - Hierdie stelsel word gebruik√ in die veral tekstiel en tegnologie openbare en privaat sektor.√ vervaardiging.√ - Enige ander relevante feit rakende - Enige ander relevante feit rakende stukwerkvergoeding tydverwante vergoeding Sub maks (2) Sub maks (2) NOTA: 1. Antwoorde hoef nie in tabelvorm te wees nie, maar die onderskeid moet duidelik wees. 2. Gee ʼn maksimum van TWEE (2) punte as die onderskeid nie duidelik is nie. Maks (4) 5.3.1 Thabo het nie sy taak effektief verrig nie al is hy verskeie kere opgelei√ (1) 5.3.2 Redes vir die beëindiging van ʼn werknemerskontrak Aftrede:√√ Die werknemers het ʼn vooraf bepaalde ouderdom bereik√ Bedanking.√√ Die werknemers het die besigheid vrywillig verlaat.√ Aflegging√√ Die besigheid ondervind finansiële probleme en kan die werknemer nie langer bekostig nie.√ Herstrukturering√√ Die werkgewer het nie langer werk vir die werknemer nie.√ NOTA: Merk slegs die eerste DRIE (3) (3x3) (9) 19

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 5.4 Rol van applikant gedurende die onderhoud • Groet die onderhoudvoerder met ʼn ferm handdruk√ en ʼn vriendelike glimlag.√. • Luister aandagtig na die vrae√ voordat dit beantwoord word.√ • Maak oogkontak√ en vertoon ʼn positiewe lyftaal.√ • Toon selfvertroue√ en ʼn positiewe gesindheid.√ • Wees belangstellend√ en toon belangstelling in die besigheid√. • Vra vir duidelikheid√ indien ʼn vraag nie vir jou duidelik is nie√. • Toon respek√ en behandel die onderhoudvoerder met agting.√ • Wees eerlik oor jou foute√ en sê ook hoe jy dit hanteer.√ • Wees gereed om oor jou swakpunte√ en sterkpunte te praat.√ • Enige ander relevante feit rakende die onderhoud. Maks (8) 5.5.1 Administratiewe funksie√√ (2) 5.5.2 Openbare betrekkinge funksie√√ (2) 5.6 Kwaliteitaanwysers vir die bemarkingsfunksie • Bekom ʼn groter markaandeel√ deur goeie klantediens te lewer.√ • Besigheid wen klantelojaliteit√ deur die lewering van beter diens en bou van goeie verhoudinge.√ • Voldoen aan standaarde vir etiese bemarking√ wanneer produkte en dienste geadverteer word.√ • Identifiseer die kompeterende voordeel√ deur deeglike markaandeel. √ • Die markaandeel word vergroot√ deur die lewering van gedifferensieerde produkte√. • Konstante hersiening √ van waarde kwessies. √ • Kommunikeer effektief met klante√ oor hulle mening oor die produk / diens.√ • Koördineer die verspreiding√ van die bemarkingstrategieë.√ • Maak gebruik van prystegnieke √ om te verseker dat hulle ʼn mededingende voordeel kry. √ • Die gaping word gemeet tussen die verwagting van die klante√ en hulle werklike belewenis sodat probleme rakende die kwaliteit van produkte aangespreek kan word. √ • Maak aanpassings en veranderinge vir produkte / dienste√ gebaseer op die aanbevelings en terugvoer van klante. √ • Gebruik aggressiewe advertensieveldtogte√ om die markaandeel te behou.√ • Enige ander relevante feit rakende die kwaliteitsaanwysers van die bemarkingsfunksie. Maks (6) 20

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 5.7.1 Deurlopende verbetering van prosesse en sisteme siklus Beplan√ • Wilbur moet die probleem identifiseer.√ • Ontwikkel ʼn plan om die prosesse en stelsels te verbeter.√ • Beantwoord vrae soos “wat moet ons doen” en “hoe moet ons dit doen”.√ • Wilbur moet die metode en benadering beplan.√ Sub maks (2) Doen√ • Wilbur moet die verandering op klein skaal Implementeer.√ • Implementeer die prosesse en sisteme.√ Sub maks (2) Kontroleer / Analiseer√ • Gebruik data om die resultate van verandering te analiseer.√ • Bepaal of dit ʼn verskil gemaak het.√ • Kontroleer of die prosesse effektief werk.√ • Assesseer of alles volgens plan verloop.√ Sub maks (2) Tree op soos benodig√ • Vestig die nuwe verbeterde stelsel / plan.√ • Ontwerp strategieë hoe om deurlopende verbeteringe aan te bring.√ • As die verandering suksesvol was implementeer dit op groter skaal.√ • Hersien die proses deurlopend.√ Sub maks (2) • Enige ander relevante feit hoe Wilbur deurlopende veranderingstelsel kan siklus uit te voer Maks (8) 5.7.2 Voordele van ʼn goeie kwaliteitbestuurstelsel • Effektiewe klantediens word gebied√ wat lei tot groter klantetevredenheid.√ • Tyd en hulpbronne√ word effektief gebruik√. • Produktiwiteit verhoog√ deur beter benutting van tyd en hulpbronne.√ • Produkte en dienste verbeter deurlopend√ wat lei tot groter klantetevredenheid.√ • Die besigheid se visie, missie en doelwitte√ word bereik. √ • Die besigheid het ʼn mededingende voordeel√ bo sy mededingers. √ • Gereelde opleiding lei tot kwaliteit werkers√ wat betref vaardigheid en kennis. √ • Werkers en werknemers handhaaf ʼn goeie verhouding√ wat lei tot gelukkiger werkers.√ • Dit lei tot ʼn verhoging in markaandeel√ en winsgewendheid√. • Enige ander relevante feit rakende die voordele van goeie kwaliteit bestuur Maks (8) 21

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 5.8 Impak van deurlopende ontwikkeling van vaardighede in groot besighede Positief / voordele • Groot besighede het ʼn menslike hulpbronfunksie√ wat vaardigheidsontwikkeling kan doen.√ • Menslike hulpbronkundiges√ verseker dat die opleiding van personeel lei tot beter klante tevredenheid.√ • Hulle kan dit bekostig√ om werkers te laat spesialiseer in vaardighede.√ • Hulle sal ʼn menslike hulpbronoudit kan doen√ om die vaardigheidsvlakke en kwalifikasie van personeel te bepaal wat hulle werksprestasie beïnvloed.√ • Hulle sal ook gekwalifiseerde fasiliteerders / opleiers kan bekostig√ om hulle werkers op ʼn gereelde basis op te lei.√ • Enige ander relevante feit rakende voordele van deurlopende vaardigheidsopleiding EN / OF Negatiewe / Nadele • Swak kommunikasiesisteme√ mag verhoed dat effektiewe opleiding plaasvind.√ • Opgeleide werkers mag die besigheid verlaat vir beter werke√ nadat hulle nuwe vaardighede gekry het.√ • Dit demotiveer werkers√, as hulle nie geïdentifiseer word vir opleiding nie.√ • Werkers wat in eng-gedefineerde poste funksioneer√ mag gedemotiveerd of gefrustreerd raak.√ • Werkers mag dalk nie bewus wees van die eise gestel√ om te kwalifiseer vir opleiding nie.√ • Dit is nie altyd maklik om die effektiwiteit van die opleiding√ te meet nie.√ • Enige ander relevante feit rakende die nadele van deurlopende vaardigheidsopleiding Maks (8) ONTLEDING VAN PUNTE VRAAG PUNTE 5.1 4 5.2 4 5.3.1 1 5.3.2 9 5.4 8 5.5.1 2 5.5.2 2 5.6 6 5.7.1 8 5.7.2 8 5.8 8 TOTAAL 60 22

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 VRAAG 6: VERSKEIE ONDERWERPE 6.1 Strategiese bestuursproses OPSIE 1 • Hulle moet ʼn duidelike visie en missie hê√ asook duidelike meetbare doelwitte.√ • Identifiseer sterkpunte / swakpunte / geleenthede en bedreigings√ deur middel van die uitoefening van ʼn omgewingsanalise.√ • Instrumente wat o.a. gebruik kan word vir die analise sluit in√ SSGB, Porter se model en PESTWO.√ • Formuleer alternatiewe strategieë√ om te reageer op die uitdagings.√ • Ontwikkel aksieplanne√, sodat take betyds uitgevoer kan word.√ • Implementeer die gekose strategieë√ deur dit te kommunikeer aan alle aandeelhouers asook om die hulpbronne en personeel wat nodig is te mobiliseer.√ • Evalueer deurlopend, moniteer, meet die strategieë√ en neem korrektiewe stappe.√ • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met strategiese bestuur OF OPSIE 2 • Hersien√ die missieverklaring.√ • Analiseer / ondersoek√ die missieverklaring.√ • Voer ʼn analise uit√ deur gebruikmaking van modelle soos SSGB, Porter en PESTWO.√ • Formuleer ʼn strategie√, soos bv. ʼn defensiewe strategie soos afleggings.√ • Implementeer die strategie√, deur gebruikmaking van die voorbeeld aksieplan.√ • Kontroleer / evalueer / moniteer die ingestelde strategie√ om gapings in die geïmplementeerde plan te identifiseer.√ • Neem korrektiewe stappe√ om te verseker dat die doelwitte bereik sal word.√ • Enige ander relevante feit rakende die strategiese proses NOTA: Stappe mag in enige volgorde wees. Maks (6) 23

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 6.2 Effektiwiteit van die Wet op Gelyke Indiensneming op besighede (WGI) • Bevorder gelyke geleenthede√ en regverdige behandeling in die werkplek.√ • Verseker dat regstellende aksie plaas√ vind om sodoende ongelykhede van die verlede aan te spreek.√ • Moedig diversiteit in die werkplek aan √deur indiensneming van mense uit verskillende rasse / kulture / gelowe.√ • Gee aan werknemers gelyke geleenthede√ vir bevorderingsposte.√ • Skep ʼn raamwerk vir aanvaarbare indiensnemingspraktyke√ en regstellende aksie.√ • Gee aan werknemrs ʼn voet om op te staan √as hulle voel hulle word benadeel.√ • Moedig gesprekvoering√ tussen werkgewers en werknemers aan.√ • Dwing besighede om ʼn GI plan te ontwikke√l en te implementeer.√ • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die effektiwiteit van WGI Maks (9) SAKEGELEENTHEDE 6.3 Voordele van WVF • Werkers wat tydelik werkloos is, of afgelê is kan eis van die fonds√ • Vroue op onbetaalde kraamverlof of aannemingsverlof kan eis van die fonds.√ • Werkers wat op onbetaalde siekverlof is a.g.v. siekte of hospitalisasie kan eis√ • Families nadat die broodwinner gesterf het kan eis van die fonds.√ • Nadat die kontrak van ʼn werker het ten einde geloop kan hy / sy eis van die fonds√ • Enige ander relevante voordeel rakende die WVF • NOTA: Merk slegs die eerste VIER (4) Enige (4 x 1) (4) 6.4 Bepalings van die POF • Die doel van die fonds√ is om persone wat beseer is tydens ʼn padongeluk by te staan.̍ • Bestuurders, passasiers en voetgangers is gedek √ teen finansiële verliese as gevolg van ʼn besering.√ • Die fonds betaal vir mediese en hospitaaluitgawes√ wat as gevolg van die ongeluk ontstaan het.√ • Die fonds sal betaal vir verlies aan inkomste√ as gevolg van die ongeluk.√ • ̍n Bestuurder is gedek as ̍̍n persoon beseer of gedood word√ as gevolg van die nalatige bestuur van die voertuig.√ • Die POF dek nie skade aan eiendom nie√ of dood van ʼn familielid nie.√ • Enige ander relevante feit rakende bepalings van POF. Maks (4) 24

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 6.5 Rol van persoonlike gesindheid in die sukses van ʼn leier • Positiewe gesindheid√ ontsluit leierskappotensiaal.√ • ʼn Leier se goeie / slegte gesindheid √ kan die sukses / mislukking van die besigheid beïnvloed.√ • Leiers moet hulle sterkpunte en swakpunte ken √ om hulle leierskapstyl effektief aan te pas.√ • Goeie leiers weet dat die regte gesindheid die regte atmosfeer skep.√ • Leiers se gesindheid √ kan die gedrag en denke van hulle volgers beïnvloed.√ • Leiers moet die gedrag wat hulle van hulle volgens verwag√ self uitleef.√ • Suksesvolle leiers weeg op wat hulle volgelinge se vermoë is√ sodat hulle die volgelinge ten beste kan aanwend√. • Entoesiasme√ skep vertroue by die volgelinge.√ • ̍n Positiewe gesindheid is krities vir ʼn leier√ omdat dit hulle laat vasbyt deur moeilike omstandighede.√ • Suksesvolle werkers en leiers het ʼn konstante dryf √ om persoonlike en professionele sukses te behaal.√ • Leiers met ʼn positiewe gesindheid √weet daar is altyd ruimte vir verbetering.√ • Enige ander relevante antwoord rakende die rol van persoonlike gesindheid Maks (8) SAKEROLLE 6.6 Redes vir konflik in die span • Tekort aan hulpbronne√ • Onregverdige werkslading√ • Swak bestuursbesluite√ • Baie hoë spanningsvlakke√ • Persoonlike verskille√ (3x1) (3) NOTA: Merk net konflik wat in die scenario voorkom 6.7 Stadiums van spanontwikkeling • Vorming√ √ Tydens hierdie stadium leer die lede mekaar ken en aanvaar hulle rolle in die span. √ • Storm√ √ Tydens hierdie stadium is daar konflik omdat hulle mekaar konfronteer met verskillende idees√ • Norming√√ Spanlede aanvaar mekaar en stel gesamentlike doelwitte en waardes vir die span se prestasie.√ • Prestasie√ √ Tydens hierdie stadium bereik die span hulle doelwitte.√ • Ontbinding√√ Tydens hierdie stadium moet spanlede hulle losmaak van die span sodat hulle weer deel kan word van die volgende span.√ Punteverdeling: Stadium (8) Verduideliking (4) (4x3) (12) NOTA: Merk slegs die eerste VIER (4) stadiums. 25

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 SAKEBEDRYWIGHEDE 6.8 Implikasie van die Wet op Vaardigheidsontwikkeling op Menslike hulpbronne • Die Menslike hulpbronfunksie moet die doelwitte en vereistes van WVO interpreteer√ sodat hulle dit kan implementeer in vaardigheidsontwikkeling in die werkplek√ • Hulle moet die opleidingstekorte van die werkers identifiseer √ en hulle voorsien van die nodige vaardigheidsgeleenthede.√ • Hulle moet die Nasionale Kwalifikasieraamwerk / NKR √ gebruik om die vaardighede van werkers te assesseer.√ • Hulle moet die doelwitte van die Nasionale Vaardigheidsontwikkeling Strategie√ interpreteer en implementeer.√ • Hulle moet bestuurders bystaan om behoefte aan vaardighede / opleiding te identifiseer √sodat hulle die regte leerderskappe kan volg.√ • Hulle moet 1% van hulle salarisrekening √ oorbetaal aan die Vaardigheids- ontwikkelingsfonds.√ • Hulle moet seker maak dat opleiding in die werkplek formeel √ en gestruktureerd geskied.√ • Hulle moet ʼn voltydse / deeltydse fasiliteerder√ aanstel om vaardighede te ontwikkel.√ • Enige ander relevante feit rakende die WVO Maks (8) 6.9 Impak as TKB swak geimplementeer word • Daar word onrealistiese doelwitte gestel√ wat nie bereik sal word nie.√ • Werknemers se opleiding is nie voldoende nie√ en dit lei tot swakker kwaliteit produkte / diens.√ • Daar is ʼn afname in produktiwiteit√, as gevolg van onderbrekings.√ • Besighede sal nie instaat wees om die nodige aanpassings te maak√ om die nodige klantetevredenheid te waarborg nie.√ • Die reputasie van die besigheid√ sal ly as gevolg van swakker produkte / diens.√ • Klante sal ander produkte / dienste van mededingers verkies√ met nadelige gevolge vir die besigheid.√ • Beleggers sal dalk hul belegging onttrek√, as daar ʼn afname is in winste.√ • Die besigheid sal swak publisiteit ontvang√ as gevolg van swak produkte / diens.√ • Daar sal ʼn afname wees in verkope√, en klante sal meer produkte terugbring.√ • Daar is ʼn hoër personeelomset√, as gevolg van swak opleiding.√ • Ongedokumenteerde kwaliteitsbeheerstelsels / prosesse√ kan lei tot ʼn afwyking van kwaliteitstandaarde.√ • Enige ander relevante feit rakende swak implementering van TKB Maks (6) ONTLEDING VAN PUNTE: [60] VRAAG PUNTE 6.1 6 6.2 9 6.3 4 6.4 4 6.5 8 6.6 3 6.7 12 6.8 8 6.9 6 TOTAAL 60 26

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 VRAAG 7: SAKEOMGEWINGS (WETGEWING) 7.1 Inleiding • Die VBW is ingestel om ekonomiese ongelykhede van die verlede reg te stel.√ • Hierdie wet raak verbruikers / kopers in Suid-Afrika.√ • Dit bevorder sosiale / ekonomiese welvaart van verbruikers in Suid-Afrika.√ • Die wet hou implikasies in vir alle ondernemings in Suid-Afrika.√ • Verbruikers word beskou as diegene wat goedere en dienste ontvang.√ • Enige ander relevante feit rakende die VBW (2x1) (2) 7.2 Doel van die Verbruikersbeskermingswet (VBW) • Die wet poog om ʼn regverdige / bereikbare en volhoubare plek te skep waar mense hul produkte kan verkoop.√√ • Daar word nasionale standaarde geskep om verbruikers te beskerm.√√ • Riglyne word daar gestel vir beskikbaarstelling van inligting en om onregverdige besigheidspraktyke te verhoed.√√ • Poog om verantwoordelike verbruikers gedrag teweeg te bring.√√ • Bevorder daarstelling van wette om verbruikerstransaksies en ooreenkomste te reguleer.√ √ • Skep die platvorm vir die stigting van die Nasionale Verbruikerskommissie.√√ • Sorg dat verbruikers toegang het tot die nodige inligting om ingeligte besluite te neem.√√ • Bevorder die regte van voorheen benadeelde verbruikers.√√ • Verseker dat verbruikers nie mislei / verkul word deur verskaffers van goedere / dienste nie.√√ • Verseker die veiligheid van verbruikers deurdat hulle beskerm word van onveilige produkte / dienste.√√ • Vestig ʼn kultuur van verbruikersregte en verantwoordelikhede.√√ • Bemagtig verbruikers met die nodige ondersteuning indien hulle regte√√ geskend word.√√ • Beskerm verbruikers teen gewetenlose besighede soos “fly-by-night franchisors”.√√ • Beskerm verbruikers teen kontrakte wat onregverdige voorwaardes insluit.√√ • Maak voorsiening vir die oplos van geskille tussen ʼn verbruiker en ʼn verskaffer op ʼn regverdige wyse.√√ • Enige ander relevante feit rakende die doel van die VBW Maks (10) 7.3 Verbruikersregte 7.3.1 Reg tot vrye keuse√√ Verbruikers het die reg om: • Verskaffer te kies√ en produkte van hul keuse.√ • Pryse van produkte te vergelyk√ om die beste kopie te maak.√ • Nie goedere te aanvaar wat nie dieselfde is as die monster nie.√ • Hernu / kanselleer√ van vaste kontrakte.√ • ̍n Geskrewe √ kwotasie / kosteberaming te ontvang.√ • Enige ander relevante feit rakende die vryheid van keuse Sub maks (4) 27

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 7.3.2 Reg tot privaatheid en vertroulikheid√√ • Verbruikers het die reg om ongewenste direkte bemarking√ te weier / stop.√ • Hulle kan beswaar maak√ teen ongewenste advertensie e-posse.√ • Hulle het die reg om beswaar te maak√ teen die verspreiding van hul persoonlike inligting.√ • Enige ander relevante feit oor privaatheid Sub maks (4) 7.3.3 Reg tot eerlike en regverdige transaksies√√ • Verskaffers mag nie die verbruiker dwing√ fisies of op ʼn ander wyse nie.√ • Verskaffers mag nie valse√ of misleidende inligting gee nie.√ • Besighede mag nie piramideskemas√ of kettingbriewe gebruik nie.√ • Besighede mag nie hul produk / diens “ooraanbied”√ en dan die ooreenkoms nie nakom nie.√ Enige ander relevante feit rakende regverdige transaksies Sub maks (4) 7.3.4 Reg tot inligting oor produkte of ooreenkomste√√ • Kontrakte en ooreenkomste√ moet in eenvoudige taal opgestel word.√ • Besighede moet alle pryse vertoon√ inklusief van alle kostes.√ • Klante kan versoek om die grootmaatprys te kry√ van die betrokke produk.√ • Indien daar twee pryse op ʼn produk vertoon word√, moet die verbruiker die laer prys betaal.√ • Etikette moet op produkte verskyn√ wat volle inligting bevat.√ • Enige ander relevante feit oor die reg tot inligting Sub maks (4) 7.3.5 Reg tot regverdige / billike bemarking / promosies:√√ • Besighede moet nie die verbruikers mislei√ oor pryse, gebruike, voordele, ens nie.√ • Verbruikers mag aankope kanselleer van direkte bemarking√ tydens ʼn vyf-dag afkoel periode.√ • Alle inligting soos die land van vervaardiging, vervaldatum, bestanddele√ moet duidelik gemeld word op die etiket.√ • Enige ander relevante feit rakende advertensies en promosies Sub maks (4) 7.3.6 Reg tot veilige en kwaliteit produkte: √√ • Verbruikers die reg om aan te dring op√ goeie kwaliteit en dienste.√ • Hulle het die reg om foutiewe produkte terug te gee√ binne ses maande na aankope.√ • Verbruikers is geregtig√ op ʼn geskrewe waarborg.√ • Enige ander relevante feit rakende kwaliteit van produkte Sub maks (4) 7.3.7 Reg op aanspreeklikheid van verskaffers:√√ • Verbruikers het die reg om beskerm te word√ met bêrekoop ooreenkomste.√ • Besighede moet kredietkoepons√ en voorafbetaalde ooreenkomste honoreer.√ • Enige ander relevante feit rakende die aanspreeklikheid van verskaffers Sub maks (4) 28

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 7.3.8 Reg op regverdige en billike voorwaardes en bepalings:√√ • Besighede moet geskrewe notas en klousules verskaf √ oor sake wat verbruikersregte beperk.√ • Besighede mag nie produkte verkoop√ teen onregverdige pryse nie.√ • Enige ander relevante feit rakende billike voorwaardes en bepalings Sub maks (4) 7.3.9 Reg op gelykheid in die verbruikersmark:√√ • Besighede mag nie die verkoop van goedere / dienste√ beperk tot sekere verbruikers nie.√ • Kwaliteit van goedere mag nie verskil√ vir verskillende verbruikers nie.√ • Besighede mag nie verskillende pryse vra aan verskillende verbruikers√ vir dieselfde goedere of dienste nie.√ • Daar mag geen diskriminasie wees√ vir dieselfde goedere / diens in verskillende plekke nie.√ • Enige ander relevante feit rakende gelykheid in die verbruikersmark Sub maks (4) Puntetoekenning by regte Reg (2) Bespreking (2) NOTA: Merk slegs die eerste VIER (4) regte. Maks (16) 7.4 Impak van VBW op besighede Positief / Voordele • Dit stel besighede instaat om dispute regverdig op te los√ deur gebruik te maak van die Nasionale Verbruikerskommissie / nywerheids ombudsman.√ • Besighede kan ʼn goeie beeld opbou √ wanneer hulle verseker dat die verbruiker se regte nie geskend word nie.√ • Hulle mag beter klantelojaliteit verwerf√ as hulle voldoen aan die VBW.√ • Besighede sal nie sommer in regsgedinge beland as√ hulle nie verbruikersregte skend nie.√ • Besighede kan ook beskerm word√ indien hulle die verbruiker is.√ • Hulle word beskerm √ teen oneerlike mededingers.√ • Verhoed groter ondernemings√ om klein ondernemings te ondermyn.√ • Enige ander relevante feit rakende voordele van VBW EN / OF 29

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 Negatief / Nadele • Besighede moet produkte vervang / geld terug gee binne ses maande √ indien dit foutief is.√ • Besighede moet meer inligting verskaf√ oor hul produkte / dienste.√ • Vertroulike inligting mag uitlek√ aan mededingers.√ • Verbruikers mag kanse vat√ as hulle produkte terug bring wat nie foutief is nie..√ • Die prosesse en prosedures wat die VBW vereis √ kan tydrowend en duur wees.√ Besighede mag voel dit is ʼn onnodige las√ om al die wetlike prosedures na te kom.√ • Boetes vir die nie-nakoming van die wet√ is soms baie hoog.√ • Die personeel moet ten volle opgelei word oor die wet√ en dit bring ekstra kostes mee.√ • Baie van die besigheidsdokumente moet aangepas / herontwerp word√ aangesien die verbruiker die reg het om dit in ʼn verstaanbare taal te kry.√ • Administratiewe koste verhoog√, indien dokumente aangepas moet word tot die nodige formaat.√ • Besighede moet ekstra versekering uitneem√ teen eise van verbruikers√ • Verskaffingsketting bestuur van voorraadvlakke moet verander√, aangesien verbruikers geregtig is op vervanging binne ses maande.√ • Informasietegnologie-sisteme moet verbeter√ aangesien die handelaar moet boekhou van produkte om te kan rapporteer aan die Nasionale Verbruikerskommissie.√ • Enige ander relevante feit rakende die nadele van die NVW Maks (12) 7.5 Praktiese maniere om te voldoen aan die VBW: • Vertoon alle produkte wat te koop is se pryse√√ • Dra sorg dat alle produkte / dienste dieselfde standaard het.√√ • Voldoen aan die wetlike vereistes wat gestel word.√√ • Vertoon die besigheid se naam op alle dokumentasie van die besigheid.√√ • Alle ooreenkomste moet voorsiening maak vir ʼn vyf-dag afkoelperiode .√√ • Sorg dat volledige inligting oor alle aspekte op etikette vertoon word bv. inhoud, veiligheid, ens.√√ • Gesamentlike verpakking moet tot voordeel van die verbruiker wees bv. ʼn selfoon en ʼn tablet teen ʼn spesiale prys.√√ • Voorsien die nodige opleiding vir personeel oor die VBW.√√ • Implementeer maatreëls wat voorsiening maak vir klagtes soos ʼn klagtebussie.√√ • Enige ander relevante feit rakende praktiese maniere om te voldoen aan VBW Maks (8) 30

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 7.6 Slot: • Die VBW dwing besighede en die verbruiker om verantwoordelik op te tree.√√ • Indien besighede nie voldoen die wetlike vereistes nie, kan daar geregtelike stappe gedoen word.√√ • Enige ander relevante slot oor VBW Maks (2) [40] ONTLEDING VAN PUNTE BESONDERHEDE MAKSIMUM TOTAAL Inleiding 2 Doel van VBW 10 Verbruikersregte 16 Impak van VBW 12 Maks 32 Nakoming van wet 8 Slot 2 INSIG Uitleg 2 Analise 2 8 Sintese 2 Oorspronklikheid 2 TOTAAL 40 31

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 VRAAG 8: SAKEGELEENTHEDE (BELEGGINGS) 8.1 Inleiding • Beleggings is om geld of kapitaal te gebruik om finansiële produkte te koop.√ • Besighede sal hul geld belê om ʼn opbrengs te verkry bv. rente of dividend.√ • Beleggingsekuriteite kan geklassifiseer word as laag, medium of hoog.√ • Hoe veiliger die belegging hoe laer die opbrengs en visa versa.√ • Die meeste kontantbeleggings sal maklik onttrek kan word.√ • Enige ander relevante feit vir ʼn inleiding (2 x 1) (2) 8.2 Funksies van die JSE • Dit gee geleentheid aan finansiële instellings soos versekeringsmaatskappye√ om hulle fondse in veilige aandele te belê.√ • Dit dien as ʼn barometer / indikator√ van die ekonomiese toestande in Suid- Afrika.√ • Dit hou beleggers ingelig oor aandeelpryse√ deur die daaglikse publisering van aandeelpryse.√ • Dit dien as ʼn skakel√ tussen die belegger en die bedryfsleier.√ • Die waarde van aandele word√ geassesseer deur kundiges.√ • Klein beleggers√ kry die geleentheid om hulle fondse te belê in die ekonomie van die land.√ • Belegging in kapitaalmarkte√ word moontlik gemaak.√ • Georganiseerde markte vir sekuriteite√ dien as ʼn gedissiplineerde mark vir sekuriteite.√ • Nuwe belegging√ word aangemoedig.√ • Dit mobiliseer die fondse √ van versekeringsmaatskappye en ander instellings.√ • Dit genereer√ primêre kapitaal√ • Dit reguleer die markte√ deur die verhandeling van aandele.√ • Dit maak dit moontlik om beleggings√ te beplan, navorsing te doen en advies te bekom.√ • Verseker dat die mark√ op ʼn deursigtige wyse bestuur word.√ • Verskaf beskerming√ vir beleggers.√ • Dit moedig korttemyn√ beleggings aan√ • Fasiliteer elektroniese verhandeling van aandele√ deur middel van STRATE√ • Enige ander relevante funksie van die JSE Maks (10) 32

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 8.3 Onderskei tussen gewone en voorkeuraandele Gewone aandele Voorkeur aandele - Gewone aandele kry slegs dividend√ as - Sommige van hierdie aandele kry daar ʼn wins gemaak word√ dividende√ ongeag of ʼn wins gemaak is.√ - Hoe hoër die wins √, hoe hoër die - Op sekere soorte aandele√ word ʼn vaste dividende.√ persentasie dividende betaal.√ - Indien die maatskappy bankrot is / - Hierdie aandeelhouers het ʼn voorkeureis√ gelikwideer word√, kry hierdie indien die maatskappy bankrot is / aandeelhouers die laaste ʼn uitbetaling√ gelikwideer word√ - Gewone aandele is standaard√ met - Hierdie aandeelhouers het spesiale regte√ geen spesiale regte en beperkings nie.√ ten opsigte van die uitbetaling van dividend..√ - Dividende verskil van jaar tot jaar√ - Dividenduitbetaling sal bepaal word afhangende van die wins wat die deur√die tipe voorkeur aandeel.√ maatskappy verklaar.√ - Nie-kumulatiewe voorkeuraandeelhouers√ - is nie geregtig op uitstaande dividend nie√ - Hierdie aandeelhouers het stemreg √ by OF algemene jaarvergaderings.√ Kumulatiewe aandeelhouers√ sal Enige ander relevante antwoord wat uitstaande dividend van vorige jare verband hou met gewone aandele ontvang√ - Stemreg van hierdie aandeelhouers is beperk√ tot sekere omstandighede en resolusies.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met voorkeuraandele Max (10) 8.4 Evaluering van aandele as beleggingsopsie Opbrengs / vergoeding • Die vergoeding van aandele word dividend genoem.√√ • Dividende word betaal in verhouding met die aantal aandele wat ʼn aandeelhouer besit.√√ • aandele bied dikwels ʼn beter opbrengs as ander opsies.√√ • Formule vir die berekening van opbrengs : jaarlikse dividende / aandele 100√√ Prys van aandele x 1 • Enige ander relevante feit rakende aandeelvergoeding Sub maks (4) 33

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 Termyn van belegging • Die termyn van belegging is normaalweg medium of lank.√√ • ̍n Aandeelhouer kan sy aandele enige tyd verkoop.√√ • Die prys van aandele hang af van die prestasie van die maatskappy. Soms moet ʼn belegger ʼn rukkie wag voordat hulle hul aandele kan verkoop.√√ • Enige ander relevante feit rakende termyn van belegging Sub maks (4) Risiko • Die aanspreeklikheid van aandeelhouers is beperk.√√ • As ʼn maatskappy bankrot raak kan ʼn beleggers sy kapitaal verloor.√√ • Alhoewel die opbrengs op aandele hoër is, is die risiko ook hoër.√√ • Aandeelpryse fluktureer en word bepaal deur vraag en aanbod.√√ • Enige ander relevante feit rakende die risikofaktor. Sub maks (4) Maks (12) 8.5 Regverdig belegging in effektetrust as beleggingsopsie • Bestuur√√ Daar is ʼn professionele persoon wat omsien na die belegging.√ • Diversifikasie√√ Fondse word versprei oor verskeie veilige aandele√ • Koste effektiwiteit√√ ̍n Belegger kan die belegging aanpas, selfs klein bedrae oor ʼn tydperk maak√ • Likiditeit√√ Dit is maklik om geld te onttrek uit effektetrusts of dit te laat uitbetaal.√ Maks (12) 34

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 8.6 Slot •Dit is belangrik vir die besigheid om bewus te wees van alle moontlike beleggingsopsies en dan moet ook in berekening gebring word al die faktore wat gebruik word om ʼn belegging te assesseer sodat die beste opsie gekies kan word.√√ • Die JSE(JEB) publiseer genoeg inligting oor die prestasie van maatskappy wat beleggers kan gebruik om verstandige beleggings te maak. • Enige ander relevante slot oor beleggings Maks (2) [40] ONTLEDING VAN PUNTE BESONDERHEDE MAKSIMUM TOTAAL 8.1 Inleiding 2 8.2 Funksies van JSE 10 8.3 Verskille 10 8.4 Evaluering van 12 aandele Maks 32 8.5 Effektetrusts 12 Slot 2 INSIG Uitleg 2 Analise 2 8 Sintese 2 Oorspronklikheid 2 TOTAAL 40 35

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 VRAAG 9: SAKEROLLE (KORPORATIEWE SOSIALE INVESTERING) 9.1 Inleiding • Korporatiewe sosiale investering verwys na die geld, tyd, vaardighede en kennis wat • aangewend word tot voordeel van die gemeenskap.√ • Hierdie bydraes kan gemaak word aan nie-winsgewende organisasies of aan die • gemeenskap self.√ • Enige ander relevante feit rakende KSI (2x1) (2) 9.2 Aard van Korporatiewe Sosiale Investering: • Die aard van KSI word bepaal√ deur die onderneming self.√ • Besighede koppel hulle KSI inisiatief aan hul eie bedrywighede√ wanneer hulle ʼn bydrae maak in die vorm van tyd, geld en ander bydraes.√ • Besighede maak gebruik van hul eie fondse√ wanneer hulle ʼn bydrae maak tot KSI.√ • Dit is belangrik dat besighede die projek opvolg√ sodat hulle die langtermyn lewensvatbaarheid daarvan kan verseker.√ • Die King kommissie het ook aanbevelings gemaak oor hoe om KSV en KSI te verbeter. • Enige ander relevante feit rakende die aard van KSI Maks (10) 9.3 Skakel tussen KSI en drievoudige basislyn Wins / Ekonomies:√√ • Die drievoudige basislyn beteken dat besighede nie net moet fokus of wins en hoë pryse vra nie√, maar ook moet bydra tot KSI.√ Baie besighede het tydens die onlangse droogte bygedra tot die waterprojekte in die Vrystaat.√ • Besighede moet nie wins maak√ ten koste van die gemeenskap nie√ ʼn Fabriek kan bv. nie skadelike afvalstowwe vrylaat naby ʼn woongebied nie.√ • Enige ander relevant skakel tussen wins en KSI Sub maks (4) Mense / Sosiaal √√ • Besighede moet nie ʼn negatiewe impak hê deur werkers / verbruikers uit te buit nie.√ Hulle moet regverdige lone betaal aan hulle werkers en billike ure van hulle verwag.√ • Besighede moet bydra tot volhoubare gemeenskapprojekte√ wat sal bydra tot die opheffing van die gemeenskap.√ Indien besighede ʼn vervoerdiens vir hulle werkers instel moet dit ʼn langtermynprojek wees.√ • Enige ander relevante skakel rakende mense en KSI Sub maks (4) 36

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 Planeet / Omgewing √√ • Besighede moet nie die hulpbronne uitput√ vir hulle eie produksiedoeleindes nie.√ Vissermanne moet bv. nie hul kwota vir Tuna oorskry nie, anders sal dit ʼn bedreigde spesie raak.√ • Besighede moet hul ondersteuning bied√ aan energiebesparende skemas of groenbewustheid veldtogte.√ Die besigheid kan bv. ʼn elektriese stelsel installeer waar die ligte vanself afskakel indien daar niemand in die vertrek is nie.√ • Enige ander relevante skakel tussen omgewing en KSI Sub maks (4) Toekenning van punte: Aspek: (2) Verduideliking: (2) Maks: (12) 9.4 Impak van KSI op die gemeenskap Positief • Dit lei tot ʼn verhoging in die lewensstandaard van die gemeenskap√ deur spesifiekebehoeftes van hulle aan te spreek.√ • KSI projekte kan bydra√ tot werkskepping in die gemeenskap.√ • KSI lei tot beter vaardighede vir die gemeenskap√ as die onderneming opleidingsgeleenthede skep of bydrae daartoe maak .√ • Dit help mee om die gemeenskap onafhanklik te maak√ deur hulle te betrek by die langtermyn onderhoud van projekte.√ • KSI dra by tot ̍̍n verbetering van die gemeenskap√ deur hulle omgewingsbewaringsprojekte. √ • KSI dra by tot ʼn verbetering van die gemeenskap√ deur hulle bydraes tot infrastruktuur in die gemeenskap.√ • Enige ander relevante voordele van KSI Sub maks (10) EN / OF Negatief • Soms is daar nie langtermynvoordele vir die gemeenskap nie√ as die besigheid nie help met die onderhoud van die projek nie. √ • Soms beskik besighede nie oor die vaardighede√ om die werklike nood van die gemeenskap aan te spreek nie.√ • Gemeenskapppe raak soms passief√ en doen niks om self ʼn bydrae te lewer nie.√ • Soms gee die besigheid nie regtig om vir die gemeenskap nie,√ maar is slegs ingestel om wins te maak.√ • Baie KSI projekte is nie volhoubaar√ oor die langtermyn nie.√ • Enige ander relevante nadeel van KSI vir die gemeenskap Sub maks (10) Maks (12) 37

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 9.5 Inisiatiewe om die omgewing te beskerm: • Bevorder natuurbewaring√√ • Herstel skade aan die natuur.√√ • Dra fondse by om alternatiewe energiebronne te ontwikkel.√√ • Herwinningsprojekte.√√ • Verander die besigheid se prosesse om meer omgewingsvriendelik te wees.√√ • Loods programme om mense bewus te maak van omgewingsbewaring.√√ • Verander die besigheid se uitleg om meer “groenbewus” te wees.√√ • Dra geld by vir bedreigde spesies.√√ • Enige ander KSI projek wat fokus op natuurbewaring Maks (10) 9.6 Slot: • KSV is ʼn verantwoordelikheid wat van besighede verwag word. Deur KSI dra die besigheid by tot verbetering van die gemeenskap, maar die besigheid baat ook self daardeur.√√ (2) [40] ONTLEDING VAN PUNTE BESONDERHEDE MAKSIMUM TOTAAL 9.1 Inleiding 2 9.2 Aard 10 9.3 Drievoudige 12 basislyn 9.4 Impak 12 Maks 32 9.5 Projekte 12 9.6 Slot 2 INSIG Uitleg 2 Analise 2 8 Sintese 2 Oorspronklikheid 2 TOTAAL 40 38

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 VRAAG 10: SAKEBEDRYWIGHEDE (MENSLIKE HULPBRONFUNKSIE) 10.1 Inleiding • Die doelwit van die seleksieproses is om die beste kandidate te kies vir die vakante pos.√ • Besighede gebruik verskeie bronne om werwing vir die vakante poste te doen.√ • Dit is belangrik om nuwe werknemers te plaas volgens hul sterkpunte en kwalifikasies.√ • Nuwe werknemers moet ʼn deeglike induksieproses deurloop sodat hulle optimaal kan funksioneer.√ • Enige ander relevante feit rakende die inleiding vir seleksie, werwing, plasing en induksie. (2x1) (2) 10.3 Tipe werwingsbronne Interne werwing√√ Definisie: • Xiao Konstruksie kyk vir geskikte kandidate√ binne-in die organisasie √ Voorbeelde • Die poste kan geadverteer word via intranet √ of op die besigheid se kennisgewingborde.√ • Daar kan ook verwysings gevra word √ van huidige werknemers en bestuurders. √ • Evalueer die profiele van huidige werknemers √ om ʼn geskikte kandidaat te vind vir die pos√ • Enige ander relevante feit rakende interne bronne. • Toekenning van punte: Tipe: (2) Definisie: (2) Voorbeelde: (2) Sub maks (6) 39

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 Eksterne werwing Definisie: Xiao soek kandidate √ buite die onderneming.√ Voorbeelde: • Xiao Konstruksie kan gebruik maak van √ werwingsagentskappe om ʼn geskikte kandidaat te vind.√ • Oorweeg kandidate wat self aangemeld het√ direk by die besigheid ( walk-ins) √ • Adverteer in koerante √ handelsjoernale en besigheidstydskrifte.√ • Adverteer op die Internet √ wat deesdae ʼn baie belangrike werwingsbron geword het. √ • Stuur uitnodigings √ aan geregistreerde lede. √ • Gebruik die databasis op die rekenaar√ m.a.w. gebruik inligting van kandidate wat Enige ander relevante feit rakende eksterne bronne. Toekenning van punte: Tipe: (2) Definisie: (2) Voorbeelde: (2) Sub maks (6) 10.4 Seleksieprosedure • Bepaal regverdige assesseringskriteria√ wat gebruik kan word tydens die seleksieproses.√ • Gebruik die assesseringskriteria om die aansoekvorms / CV’s te assesseer√ wat tydens werwing ontvang is√ / Voorlopige seleksie√ word gedoen om seker te maak dat die applikant voldoen aan die gestelde vereistes.√ • Kontroleer die nodig dokumentasie√ soos bv. gewaarmerkte graadsertifikate.√ • Maak ʼn lys van alle applikante√ wat kwalifiseerd vir die pos is.√ • Kontroleer en bevestig verwysings√, d.w.s. kriminele rekords, kredietgeskiedenis, sosiale media√ • Voer voorlopige onderhoude√ om die applikante te selekteer wat voldoen aan die vereistes.√ • Stel applikante in kennis√ oor die uitkoms van die aansoeke.√ • Stel ʼn kortlys op√ wat bestaande uit ongeveer vyf aansoekers.√ • Nooi die kandidate op die kortlys√ vir onderhoude.√ • Kandidate op die kortlys mag onderwerp word aan verskillende toetse,√ soos ʼn vaardigheidstoets.√ • Maak ʼn geskrewe aanbod√ aan die beste kandidaat√. • Enige ander relevante feit rakende die seleksie van die ingenieur / verftegnikus NOTA: Prosedure mag in enige volgorde wees Maks (12) 40

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 10.4 Doel van induksie • Stel nuwe werknemer bekend √aan sy / haar nuwe kollegas op al die verskillende vlakke. • Skep geleenthede sodat die nuwe werknemer kontak kan maak√ met al die verskillende departemente.√ • Verduidelik veiligheids- regulasies en reëls√ sodat die nuwe werknemer kan weet wat van hom / haar verwag word. √ • Verskaf inligting√ oor die produkte / dienste van Xiao Projekte√. • Gee aan die nuwe werknemers die kans om vrae te vra√ sodat hy / sy minder angstig sal wees.√ • Laat nuwe werknemer welkom voel deur hom / haar bekend te stel aan √ sy / haar nuwe werkplek.√ • Stel die nuwe werknemer bekend aan die uitleg√ van die onderneming.√ • Verbeter sy / haar vaardighede√ deur indiensopleiding.√ • Stel die nuwe werknemers bekend√ aan die organisatoriese struktuur van die onderneming.√ • Maak seker dat die nuwe werknemer presies weet van hom / haar verwag word√ sodat hy / sy vinniger produktief is.√ • Verduidelik die besigheid se beleide√ sodat hy / sy eties korrek en professioneel sal optree die die indiensnemingskontrak verstaan. • Enige ander relevante aspek rakende die doel van induksie. Maks (12) 10.5 Aspekte wat ingesluit moet word in induksieprogramme • Veiligheidsmaatreëls en prosedures.√√ • Oorsig oor die besigheid.√√ • Inligting oor die besigheid se produk / diens.√√ • Toer deur die besigheid en bekendstelling aan die sleutelpersoneel en kollegas.√√ • Voorwaardes vir indiensneming insluitend werksure, aansoek vir verlof, dissiplinêre prosedures, ens.√√ • Administratiewe inligting insluitend sisteme / prosesse / logistiek, ens.√√ • Ontmoeting met senior bestuurslede wat die onderneming se visie / waardes asook die daaglikse pligte kan verduidelik.√√ • Bespreking van die indiensnemingskontrak en voorwaardes wat geld.√√ • Bespreek personeelbeleide bv. telefoongebruik, Internet, ens.√√ • Bespreking van die persoon se byvoordele.√√ • Programme vir Korporatiewe sosiale verantwoordelikheid.√√ • Enige ander relevante aspek rakende induksieprogramme Maks (12) NOTA: Merk slegs die eerste VYF (5). 41

Downloaded from hlayiso.com 10720 / 17 10.6 Slot • Besighede moet aandag gee aan seleksie en plasing sodat die beste kandidate bekom kan word tot voordeel van die onderneming.√√ • Enige ander relevante slot. (2) ONTLEDING VAN PUNTE BESONDERHEDE MAKSIMUM TOTAAL 10.1 Inleiding 2 10.2 Werwing 12 10.3 Seleksie 12 10.4 Doel van induk- 12 sie Maks 32 10.5 Induksie pro- 10 gramme Slot 2 INSIG Uitleg 2 Analise 2 8 Sintese 2 Oorspronklikheid 2 TOTAAL 40 TOTAAL AFDELING C: 80 GROOT TOTAAL: 300 42