Business Studies Grade 12 P2 Gauteng Mock 2020 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2020 10722 BESIGHEIDSTUDIES VRAESTEL 2 TYD: 2 uur PUNTE: 150 10 bladsye b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 2 (Vraestel 2) 10722/20 INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat die vrae beantwoord word. 1. Hierdie vraestel bestaan uit DRIE afdelings en dek TWEE hoofonderwerpe. AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Bestaan uit DRIE vrae. Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling. AFDELING C: Bestaan uit TWEE vrae. Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling. 2. Lees die instruksies vir elke vraag aandagtig deur en neem deeglik kennis van wat vereis word. Let wel dat SLEGS die eerste TWEE vrae wat in AFDELING B beantwoord is en die EERSTE vraag wat in AFDELING C beantwoord is, sal gemerk word. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. GEEN punte sal toegeken word vir antwoorde wat verkeerd genommer is NIE. 4. Behalwe waar ander instruksies gegee word, moet antwoorde in volsinne wees. 5. Gebruik die puntetoekenning en aard van elke vraag om die lengte en diepte van ʼn antwoord te bepaal. 6. Gebruik die tabel hieronder as ʼn riglyn vir punte- en tydtoekenning wanneer jy elke vraag beantwoord. AFDELING VRAAG PUNTE Tyd (min.) A: Objektiewe tipe vrae 1 30 20 VERPLIGTEND B: DRIE direkte/indirekte tipe vrae 2 40 35 KEUSE: 3 40 35 Beantwoord enige TWEE. 4 40 35 C: TWEE opsteltipe vrae 5 40 30 KEUSE: 6 40 30 Beantwoord enige EEN. TOTAAL 150 120 minute 7. Begin die antwoord vir ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy, bv. VRAAG 1 – nuwe bladsy, VRAAG 2 – nuwe bladsy, ens. 8. Jy mag ʼn nie-programmeerbare sakrekenaar gebruik. 9. Skryf netjies en leesbaar. b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 3 (Vraestel 2) 10722/20 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A – D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.5) in die ANTWOORDBOEK neer, bv. 1.1.6 D. 1.1.1 Lewensversekering vorm deel van … versekering. A. nie-verpligte B. verpligte C. brand D. nie- en verpligte versekering 1.1.2 Piet het die … leierskapstyl toegepas deur sy werknemers aan besluitneming te laat deelneem. A. transaksionele B. demokratiese C. outokraties D. laissez-faire-/vryeteuels 1.1.3 … fokus op die instandhouding van die besigheid se reputasie. A. Etiese gedrag B. Korporatiewe bestuur C. Dissiplinêre aksie D. Professionalisme 1.1.4 Watter van die volgende stellings is nie ʼn strategie om moeilike werkers te hanteer nie? A. Vra iemand met gesag vir hul insette in die situasie. B. Moenie die persoon oordeel nie. C. Instruksies moet gegee word. D. Hanteer mense met respek. 1.1.5 Gelyke betaling vir werk van gelyke waarde is ʼn voorbeeld van die … regte van werknemers. A. kulturele B. sosiale C. mense D. ekonomiese (5 x 2) (10) b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 4 (Vraestel 2) 10722/20 1.2 Voltooi die volgende stellings deur die woorde in die lys hieronder te gebruik. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.5) in die ANTWOORDBOEK neer. vaste deposito’s; belasting ontduiking; besluitneming; Johannesburgse sekuriteitebeurs; prospektus; skuldbrief; belasting vermyding; probleemoplossing; Nasionale Tesourie van Suid-Afrika; aftree annuïteite 1.2.1 Die … gee klein beleggers ʼn kans om deel te wees van die land se ekonomie. 1.2.2 Maatskappye leen kapitaal van die publiek deur ʼn … uit te reik. 1.2.3 ʼn Belegger kan slegs geld onttrek uit ʼn … as hy/sy ʼn sekere ouderdom bereik het. 1.2.4 Besighede wat nie al hul inkomste aan die SAID verklaar nie, met die doel om minder belasting te betaal, kan beboet word vir … 1.2.5 ʼn Senior bestuurder oorweeg bestaande alternatiewe en besluit op die beste oplossing. Dit is ʼn voorbeeld van … (5 x 2) (10) b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 5 (Vraestel 2) 10722/20 1.3 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by ʼn term in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A – j) langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.5) in die ANTWOORDBOEK neer, bv. 1.3.6 K. KOLOM A KOLOM B 1.3.1 Staafgrafiek A. Besighede moet omsien na die welstand van die werkers. 1.3.2 Herinbesitstelling B. Aandeelhouers ontvang ekstra dividende vir die maatskappy se goeie prestasie. 1.3.3 Stigtersaandele C. ʼn Stel data wat sistematies voorgestel word, veral in kolomme. 1.3.4 Verantwoordelikheid D. Vergoedingswaarde sal hoër wees as die markwaarde van ʼn bate wanneer ʼn eis ingestel word. 1.3.5 Inklusiwiteit E. Aandeelhouers word vergoed vir die stigting van die maatskappy. F. ʼn Stel verkoopsdata wat voorgestel word as ʼn reeks reghoeke G. Vergoedingswaarde sal nie hoër wees as die markwaarde van ʼn bate wanneer ʼn eis ingestel word. H. Besighede moet programme ontwikkel wat daarop gerig is om gemeenskappe te beskerm. I. Gelyke werksgeleenthede word aan almal gegee ongeag ras, geslag, geloof, ens. J. Voorheen benadeelde persone ontvang voorkeurbehandeling as hulle aansoek doen vir werk. (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 30 b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 6 (Vraestel 2) 10722/20 AFDELING B Beantwoord ENIGE TWEE vrae in hierdie afdeling. LET WEL: Dui die VRAAGNOMMER van elke vraag wat jy kies, duidelik aan. Die antwoord op ELKE vraag moet op ʼn NUWE bladsy begin, bv. VRAAG 2 op ʼn NUWE bladsy, VRAAG 3 op ʼn NUWE bladsy. VRAAG 2: BESIGHEIDSGELEENTHEDE 2.1 Brei uit oor die betekenis van versekering. (4) 2.2 Identifiseer die leierskapstyl wat deur Vusi Handelaars in ELKE geval hieronder toegepas word. 2.2.1 Vusi Handelaars laat hulle werknemers besluite neem oor hulle eie werks-metodes aangesien die werkers kundiges is. 2.2.2 Belonings word gegee aan werkers wat hulle teikens bereik. (4) 2.3 Bespreek die situasionele leierskapsteorie. (4) 2.4 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Peter het R50 000 gespaar oor ʼn tydperk van vyf jaar. Hy wil hierdie bedrag in ʼn veilige, lae-risiko beleggingsopsie belê met ʼn gewaarborgde opbrengs waar geen koste, fooie of kommissie betaalbaar is nie. 2.4.1 Identifiseer die soort belegging wat aan Peter se beleggingsvereistes sal voldoen. (2) 2.4.2 Analiseer die impak van die soort belegging wat in VRAAG 2.4.1 geïdentifiseer is op beleggers. (6) 2.5 Verduidelik die verskille tussen ʼn privaat maatskappy en ʼn publieke maatskappy. (8) 2.6 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Thandi het R7 000 in ʼn fleksie-depositorekening by ʼn bank vir twee jaar belê teen 9% rente, jaarliks saamgestel. Bereken die rentebedrag wat Thandi na 2 jaar sal ontvang. Toon al jou berekeninge. (4) 2.7 Bespreek die volgende faktore wat oorweeg moet word wanneer beleggingsbesluite geneem word. 2.7.1 Opbrengs op belegging (4) 2.7.2 Inflasiekoers (4) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 7 (Vraestel 2) 10722/20 VRAAG 3: BESIGHEIDSROLLE 3.1 Noem enige TWEE menseregte in die werkplek. (2) 3.2 Identifiseer die stadiums van spanontwikkeling wat in ELKE stelling hieronder van toepassing is. 3.2.1 Individue versamel inligting oor die omvang van die taak en hoe om die taak te benader. 3.2.2 Spanlede kom tot ʼn ooreenkoms en bereik konsensus. 3.2.3 Alle take moet afgehandel word voordat die span finaal ontbind. (6) 3.3 Verduidelik die oorsake van konflik in die werkplek. (6) 3.4 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. CLEARVIEW VERVAARDIGERS (CV) Clearview Vervaardigers produseer persoonlike beskermingstoerusting vir klein besighede. CV ondervind ʼn daling in verkope as gevolg van ʼn gebrek aan toewyding van die werkers om gehalte produkte te produseer. CV het ʼn paneel kundiges genader om hulle probleem op te los. 3.4.1 Noem die probleemoplossingstegniek wat CV in die bostaande scenario gebruik het. (2) 3.4.2 Bespreek die voordele van die probleemoplossingstegniek soos geïdentifiseer in VRAAG 3.4.1. (4) 3.5 Onderskei tussen korporatiewe maatskaplike verantwoordelikheid (KMV/KSV) en korporatiewe maatskaplike investering (KMI/KSI). (8) b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 8 (Vraestel 2) 10722/20 3.6 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vraag wat volg. EASY SKRYFBEHOEFTE VERSKAFFERS (ESV) Easy Skryfbehoefte Verskaffers het Edith en Zama as toesighouers in verskillende departemente aangestel. Edith weier om instruksies van senior bestuur te aanvaar aangesien sy voel dat sy genoeg ervaring het en weet wat van haar verwag word. Zama maak altyd beloftes wat sy nie kan nakom nie. Identifiseer die tipes moeilike persoonlikhede wat deur Edith en Zama getoon word. Motiveer jou antwoord deur uit die scenario hierbo aan te haal. Gebruik die tabel hieronder as ʼn riglyn om VRAAG 3.6. te beantwoord. WERKNEMERS TIPE MOEILIKE PERSOONLIKHEID MOTIVERING Edith Zama (6) 3.7 Stel DRIE maniere voor waarop besighede tot die welstand van werkers kan bydra. (6) [40] b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 9 (Vraestel 2) 10722/20 VRAAG 4: DIVERSE/ALLERLEI ONDERWERPE BESIGHEIDSGELEENTHEDE 4.1 Lys DRIE tipes voordele wat deur die Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF) aangebied word. (3) 4.2 Bespreek in breë trekke enige TWEE faktore wat oorweeg moet word deur ʼn aanbieder vir sy/haar volgende aanbieding . (4) 4.3 Verduidelik sekuriteitstelling/sekerheid as ʼn beginsel van versekering. (4) 4.4 Verduidelik die voordele van ʼn Maatskappy in Staatsbesit (MSB). (4) 4.5 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. MANANA GASTEHUIS (MG) Musa, die eienaar van Manana Gastehuis het ʼn positiewe gesindheid. Hy weet ook dat daar altyd nog iets is om te leer. 4.5.1 Haal EEN rol van persoonlike ingesteldheid in suksesvolle leierskap aan wat deur Musa getoon word. (1) 4.5.2 Adviseer Musa oor enige TWEE ander rolle van persoonlike ingesteldheid in suksesvolle leierskap. (4) BESIGHEIDSROLLE 4.6 Identifiseer die tipes onetiese en onprofessionele besigheidspraktyke wat deur Manchester Matte gepleeg word in ELK van die stellings hieronder. 4.6.1 Werknemers laai musiek en films af op die onderneming se internet. 4.6.2 Alex, die bestuurder, belowe Elsie, een van die werknemers, ʼn verhoging as sy instem om ʼn intieme verhouding met hom te hê. 4.6.3 Die besigheid bemark die verkoop van matte met skoonmaakmiddels. Hierdie skoonmaakmiddels word dan uitgesluit wanneer klante die matte koop. (6) 4.7 Verduidelik hoe die King-Kode-beginsel van verantwoordbaarheid/ aanspreeklikheid deur besighede toegepas behoort te word om goeie korporatiewe bestuur te verseker. (4) 4.8 Beskryf die voordele van kreatiewe denke in die werkplek. (4) 4.9 Bespreek die korrekte prosedure om griewe in die werkplek te hanteer. (6) [40] TOTAAL AFDELING B 80 b.o.

Downloaded from hlayiso.com BESIGHEIDSTUDIES 10 (Vraestel 2) 10722/20 AFDELING C Beantwoord EEN vraag in hierdie afdeling. LET WEL: Dui die VRAAGNOMMER van die vraag wat jy kies, duidelik aan. Die antwoord op DIE vraag moet op ʼn NUWE bladsy begin, bv. VRAAG 5 op ’n NUWE bladsy OF VRAAG 6 op ’n NUWE bladsy. VRAAG 5: BESIGHEIDSGELEENTHEDE (AANBIEDING EN DATA-RESPONS) Sam, die eienaar van SS Konsultasie, wil ʼn aanbieding maak van sy onderneming se finansiële state vir potensiële beleggers. Sam het ʼn multimedia aanbieding ontwerp deur van ʼn ‘PowerPoint’-skyfievertoning gebruik te maak en sal ook uitdeelstukke beskikbaar stel aan die einde van sy aanbieding. Sam kon nie professioneel op vrae reageer aan die einde van sy aanbieding nie. Skryf ʼn opstel oor aanbieding en data-respons waarin jy die volgende aspekte insluit: • Beskryf in breë trekke die aspekte wat Sam moet oorweeg wanneer ʼn multimedia- aanbieding ontwerp word. • Verduidelik die faktore wat Sam gedurende sy aanbieding in gedagte moet hou. • Evalueer die impak van ‘PowerPoint’-aanbiedings en uitdeelstukke as tipes visuele hulpmiddele. • Gee advies aan Sam hoe om vrae op ʼn professionele en nie-aggressiewe manier te beantwoord. [40] VRAAG 6: BESIGHEIDSROLLE (DIVERSITEIT EN OMGEWINGSKWESSIES) Baie ondernemings bestaan uit ʼn diverse arbeidsmag, wat vereis dat daar strategieë ontwikkel moet word om verskillende diversiteitskwessies te hanteer. As hierdie kwessies reg hanteer word kan besighede die voordele van ʼn diverse arbeidsmag benut. Besighede wys gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers aan om die omgewing en menslike gesondheid in die werkplek te beskerm. Skryf ʼn opstel oor diversiteit en omgewingskwessies waarin die volgende aspekte ingesluit word: • Beskryf in breë trekke die voordele van diversiteit in die werkplek. • Verduidelik hoe besighede die volgende diversiteitskwessies in die werkplek kan hanteer. o Ras o Taal o Ouderdom • Beskryf maniere waarop ondernemings die omgewing kan beskerm en menslike gesondheid kan bevorder. • Adviseer ondernemings oor die rol van die gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers om die werksomgewing te beskerm. [40] TOTAAL AFDELING C: 40 TOTAAL: 150 EINDE