Business Studies Grade 12 P2 Gauteng Mock 2018 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com VOORBEREIDENDE EKSAMEN 2018 NASIENRIGLYNE BESIGHEIDSTUDIES VRAESTEL 2 (10720) 53 bladsye

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS VOORBEREIDENDE EKSAMEN BESIGHEIDSTUDIES Vraestel 2 NASIENRIGLYNE NOTAS AAN NASIENERS INLEIDING Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die volgende te verseker: (a) Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van nasien (b) Fasilitering van die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke (c) Vereenvoudiging van die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners oor die hele provinsie (d) Implementering van toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by skole / onderwysinstellings 1 Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter van die aard van die vraag afhang. 2 Omvattende nasienriglyne word voorsien, maar dit is geensins volledig nie. Behoorlike oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar:  'n ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyne gegee word.  uit 'n ander bron kom.  oorspronklik is.  'n ander benadering gebruik. LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A. 3 Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik is of 'n mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.) 4 Die woord 'subtotaal' word gebruik om die toekenning van punte binne 'n vraag of subvraag te vergemaklik. 5 Die doel daarvan om punte (gelei deur 'maks' in die uiteensetting van die punte) aan die regterkant te omkring is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker met die nasien van die skrifte asook met berekeninge / moderering. 2

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 6 Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale, soos aangedui by die toekenning van punte wat aan die einde van elke vraag verskyn. Dit moet deur 'maks' in die nasienriglyne / uiteensetting van punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet in die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn. 7 In 'n indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord tersaaklik wees en verband hou met die vraag. 8 Foutiewe nommering van antwoorde in Afdeling A en B sal streng gepenaliseer word, daarom word korrekte nommering in alle afdelings sterk aanbeveel. 9 Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan met 'n 'H' of 'R'. 10 Neem kennis dat geen punte toegeken sal word vir die aanduiding Ja / Nee in die evalueringstipe vrae wat motivering of bevestiging vereis nie. (Van toepassing op AFDELING B en C.) 11 Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik word: 11.1 Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf 'n positiewe / negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge.'√ 11.2 Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf 'n positiewe / negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word√ op lang siviele hofgedinge√, want die werkgewer sal nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat dit nie agterlosig was nie.'√ LET WEL: 1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'ontleed'. 2. Let op die plasing van die regmerkie(√) in die toekenning van punte. 3

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 12 Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyne en die konteks van elke vraag. Kognitiewe werkwoorde, soos: 12.1 Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel, stel voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling / antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn. 12.2 Beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, vergelyk, onderskei / toon verskille / differensieer, regverdig, ontwerp, ontwikkel, ontleed, evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal kan word. 13 Sien slegs die EERSTE antwoord na waar kandidate meer as een antwoord aangebied het in AFDELING B en C-vrae wat een antwoord vereis. 14 AFDELING B 14.1 Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur 'n lyn deur die onnagesiende gedeelte te trek en gebruik die woord 'MAKS'. LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word. 14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die kandidaat. Punt 14.1 geld steeds. 14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde / menings te gee, beredeneer dit by die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde te finaliseer. 14.4 Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte: 14.4.1 Waar die getal feite wat vereis dat kandidate moet 'verduidelik / bespreek / beskryf', gespesifiseer is, sal dit soos volg nagesien word:  Feit 2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyne)  Verduideliking 1 punt Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyne gegee om die toekenning van punte te vergemaklik. 4

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte in die nasienriglyne toegeken. 14.5 EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep, wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit 'n scenario / gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B EN C (waar van toepassing). 15 AFDELING C 15.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg: Inleiding Inhoud Maksimum: Gevolgtrekking 32 Insig 8 TOTAAL 40 15.2 Insig bestaan uit die volgende komponente: Struktuur / Uitleg Is daar 'n inleiding, inhoud en 'n gevolgtrekking? 2 Ontleding en Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte / sub- 2 vertolking opskrifte te ontleed / korrek te interpreteer sodat begrip van wat gevra word, getoon word? Punte toegeken volgens onderstaande gids: Alle opskrifte aangespreek 1 (Een “A”) Interpretasie (16 tot 32 punte) 1 (Een “A”) Sintese Is daar relevante besluite / feite / antwoorde gemaak wat op 2 die vrae gebaseer is? Punte toegeken volgens die onderstaande gids: Geen relevante feite: 0 (Twee '-S') 'n Paar relevante feite: 1 (Een '-S') Slegs relevante feite: 2 (Geen '-S') Opsie 1: Waar 'n kandidaat 50% of meer van die vraag met slegs relevante feite beantwoord het, verskyn geen '-S' in die linkerkantlyn nie. Ken die maksimum van TWEE (2) punte vir sintese toe. Opsie 2: Waar 'n kandidaat minder as 50% van die vraag met slegs OF 'n paar relevante feite beantwoord het, verskyn een “-S' in die linkerkantlyn. Ken 'n maksimum van EEN (1) punt vir sintese toe. Opsie 3: Waar 'n kandidaat minder as 50% van die vraag met geen relevante feite beantwoord het nie, verskyn twee '-S' in die linkerkantlyn. Ken 'n NULPUNT toe vir sintese. Oorspronklikheid Is daar bewyse van voorbeelde, aktuele inligting, huidige 2 neigings en ontwikkelings? TOTAAL VIR INSIG: 8 TOTAAL VIR FEITE: 32 TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40 5

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 LET WEL: 1 Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit die inleiding en gevolgtrekking nie. 2 Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie. 3 Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte INLEIDING en GEVOLGTREKKING / SLOT nie deur 'n verduideliking ondersteun word nie. 4 Met ingang November 2017 sal 'n kandidaat 'n maksimum van EEN (1) punt vir opskrifte / subopskrifte en EEN (1) punt vir vertolking (16 of meer uit 32 punte) toegeken word. Dit geld spesifiek vir die ontleding en vertolkingsdeel van insig. 15.3 Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met 'n simbool, bv. ('S, A, -S en/of O'). 15.4 Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord / nasienriglyne vir elke vraag aangedui. 15.5 Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS / MAKS punte vir elke onder- afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS' / 'MAKS' nadat maksimum punte behaal is. 15.6 Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte vir insig soos volg aan: S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui. INHOUD PUNTE Feite 32 (maks.) S 2 A 2 S 2 O 2 TOTAAL 40 15.7 Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig (struktuur / logiese vloei / volgorde) en dui duidelikheid van denke aan. (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.) 15.8 Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer / vertolk, kry hy / sy steeds punte vir uitleg / struktuur. 6

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 15.9 Indien 'n ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning / subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne. 15.10 15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir frases / sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde. 15.10.2 Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte (√) sal geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv. 'Produkontwikkeling is 'n groeistrategie / waar ondernemings poog om nuwe produkte√ in bestaande markte bekend te stel.' √ Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word. 15.11 Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word. 7

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 VRAAG 1 1.1 1.1.1 C√√ 1.1.2 D√√ 1.1.3 B√√ 1.1.4 C√√ 1.1.5 A√√ 1.1.6 C√√ 1.1.7 D√√ 1.1.8 B√√ 1.1.9 A√√ 1.1.10 D√√ (10x2) (20) 1.2 1.2.1 Staatsbeheerde maatskappy√√ 1.2.2 STRATE√√ 1.2.3 Besluitneming√√ 1.2.4 Nasionale Vaardigheidsontwikkeling strategie√√ 1.2.5 tien√√ (5x2) (10) 8

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 1.3 1.3.1 I√√ 1.3.2 E√√ 1.3.3 B√√ 1.3.4 G√√ 1.3.5 C√√ (5x2) (10) TOTAAL AFDELING A: 40 Uiteensetting van punte: VRAAG 1 PUNTE 1.1 20 1.2 10 1.3 10 TOTAAL 40 9

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 AFDELING B Merk SLEGS die EERSTE DRIE antwoorde. VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS 2.1 PESTWO analise - Polities√ - Ekonomies√ - Sosiaal√ - Tegnologies√ - Wetlik√ - Omgewing√ NOTA: Merk slegs die eerste VYF (5). (5x1) (5) 2.2 2.2.1 Bestuur / Bestuursbeheer. √√ 2.2.2 Voorkeurverskaffers / Verskaffersontwikkeling / Ondernemings- en verkaffersontwikkeling √√ 2.2.3 Eienaarskap. √√ 2.2.4 Gelyke Indiensneming. √√ 2.2.5 Vaardigheidsontwikkeling. √√ (5x2) (10) 2.3 Strategiese bestuursproses OPSIE 1  Hulle moet n duidelike visie en missie hê√ asook duidelike / meetbare doelwitte.√  Identifiseer sterkpunte / swakpunte / geleenthede en bedreigings√ deur middel van die uitoefening van n omgewingsanalise.√  Instrumente wat o.a. gebruik kan word vir die analise sluit in√ SSGB, Porter se model en PESTWO.√  Formuleer alternatiewe strategieë√ om te reageer op die uitdagings.√  Ontwikkel aksieplanne√, sodat take betyds uitgevoer kan word.√  Implementeer die gekose strategieë√ deur dit te kommunikeer aan alle aandeelhouers asook om die hulpbronne en personeel wat nodig is om te mobiliseer.√  Evalueer deurlopend, moniteer, meet die strategieë√ en neem korrektiewe stappe.√ Enige ander relevante antwoord wat verband hou met strategiese bestuur OF 10

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 OPSIE 2  Hersien√ die missieverklaring.√  Analiseer / ondersoek√ die missieverklaring.√  Voer n analise uit√ deur gebruikmaking van modelle soos SSGB, Porter en PESTWO.√  Formuleer n strategie√, soos bv. n defensiewe strategie soos afleggings.√  Implementeer die strategie√, deur gebruikmaking van byvoorbeeld ‟n aksieplan.√  Kontroleer / evalueer / moniteer die ingestelde strategie√ om gapings in die geïmplementeerde plan te identifiseer.√  Neem korrektiewe stappe√ om te verseker dat die doelwitte bereik sal word.√ Enige ander relevante feit rakende die strategiese bestuursproses NOTA: Stappe mag in enige volgorde wees. Maks (6) 2.4 Besigheidsektor 2.4.1 Sekondêre sektor√√ (2) “Tembi klerevervaardigers spesialiseer in die vervaardiging van winterbaadjies.”√ (1) Maks (3) 2.4.2 UITDAGING 2.4.2 SAKE- MATE VAN OMGEWING BEHEER 2.4.3 2.4.4 Personeel van TKV is dikwels Mikro√ Volle beheer√ afwesig van die werk√ Koop voorraad by Piet tekstiele Mark√ Gedeeltelike wat gereeld nie voorraad het beheer√ / nie.√ beperk maar kan beïnvloed word. √ TKV het ŉ lening bekom teen ŉ Makro √ Geen beheer√ hoë rentekoers” √ Maks 3 Maks 3 Maks 3 NOTA: Geen punte word toegeken vir sakeomgewing en mate van beheer as dit nie gekoppel word aan die uitdaging nie. Maks (9) 11

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 2.5 Defensiewe strategieë: Ontbondeling / Vervreemding √√  Die besigheid raak ontslae / verkoop sommige bates√ wat nie meer winsgewend is nie. √  Besighede verkoop afdelings / produklyne √ met ŉ klein groeipotensiaal. √  Die besigheid verkoop eienaarskap√ deur die aantal aandeelhouers te verminder. √  Verkoop onproduktiewe bates√ om skulde te betaal. √  Die proses word gebruik om beleggings te onttrek√ in ander besighede (disinvestering)√ Enige ander relevante antwoord rakende disinvestering as defensiewe strategie Strategie: (2) Beskrywing: (1) Sub Maks (3) Likwidasie√√  Alle bates word verkoop om krediteure te betaal√ weens ŉ gebrek aan kontantvloei / kapitaal. √  Verkoop die hele besigheid √ om sodoende aandeelhouers ŉ billike prys vir hul aandele te betaal. √  Krediteure mag vir gedwonge likwidasie aansoek doen√ om sodoende hulle eise vereffen / afbetaal te kry. √  Maatskappye wat onder finansiële druk is √ kan aansoek doen vir besigheidsredding om likwidasie te vermy. √ Enige ander relevante antwoord rakende likwidasie Strategie: (2) Beskrywing: (1) Sub Maks (3) Aflegging √√  Beïndiging van indiensnemingskontrakte van werknemers vir bedryfs- / √ operasionele redes √  Verminder die aantal produklyne / sluiting van afdelings√ mag daartoe lei dat sekere werkers oortollig / oorbodig raak.√ Enige ander relevante antwoord rakende afleggings Strategie: (2) Bespreking: (1) Sub Maks (3) NOTA: Merk slegs die eerste DRIE (3) strategieë. Maks (9) 12

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 2.6 Porter se vyf magte model 2.6.1 Mag van Verskaffers  ŉ Besigheid moet die mag van die verskaffer bepaal√ om pryse te kan beïnvloed. √  Hoe sterker die verskaffer√, hoe kleiner die invloed oor hulle. √  Hoe kleiner die aantal verskaffers√ hoe groter hulle mag aangesien jou keuse beperk is. √  Die besigheid moet die mag van die verskaffers identifiseer√ in terme van kwaliteit / dienslewering / beskikbaarheid van voorraad / aflewering, ens. √ Enige ander relevante antwoord rakende die mag van verskaffers Maks (4) 2.6.2 Kopersmag  Kopers wat in grootmaat koop√ kan beding vir beter pryse. √  Die besigheid moet assesseer√ hoe maklik kopers pryse kan beïnvloed.√  Dit sal bepaal word deur die aantal verbruikers / hulle belangrikheid√ asook die koste om oor te skakel na ŉ ander produk. √  As die besigheid te doen het met sterk kopers√, kan hulle dikwels voorwaardes dikteer.√  Indien koper nie afhanklik is van die produk nie,√ is dit meer waarskynlik dat hulle pryse kan beïnvloed. √  Besighede moet marknavorsing doen oor hulle klante√ sodat hulle inligting het oor hulle magte. √ Enige ander relevante feit rakende die mag van kopers Maks (4) 2.6.3 Bedreigings / hindernisse vir nuwe toetredes tot die mark  Die mag sal bepaal word oor hoe maklik dit √ vir ŉ nuwe besigheid is om toe te tree tot die mark. √  Indien die besigheid baie suksesvol is√, sal dit nuwe toetreders motiveer om ook te deel in die goeie proposisie. √  As daar min hindernisse is,√ sal dit maklik wees vir nuwe toetreders tot die mark. √  Nuwe toetreders kan maklik toetree tot die mark√, as dit min geld en moeite verg.√  As daar slegs ŉ paar verskaffers in die mark is√ mag dit dalk makliker wees om toe te tree tot die mark.√ Enige ander relevante feit rakende toetrede tot die mark Maks (4) 13

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 2.7 Wetgewing 2.7.1 Wet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en -Siektes /COIDA√√ (2) 2.7.2 Aanbevelings van maniere om aan COIDA te voldoen  TBK moet ŉ veilige gesonde omgewing skep.√√  Registreer by die Vergoedingskommisaris en besonderhede van die besigheid verskaf. √√  Rekord hou van werknemers se inkomste en besonderhede van werk vir 4 jaar.√√  Alle ongevalle aanmeld aangaande dood / beserings / siektes. √√  TBK moet bewyse van verdienstes jaarliks voor 1 Maart indien. √√  Moet heffings betaal aan die Vergoedingsfonds. √√  Sorg dat die omgewing / toerusting en werkplek in ŉ goeie toestand is. √√  Toelaat dat inspekteurs gereeld inspeksies uitoefen. √√  Mag nie heffings vir COIDA vanaf werknemers aftrek nie. √√  TBK moet sorg dra dat eise vir ongelukke binne 12 maande vanaf die ongeluk geskied. √√ Enige ander relevante feit rakende die toepassing van COIDA Maks (4) [60] Uiteensetting van punte: VRAAG 2 PUNTE 2.1 5 2.2 10 2.3 6 2.4.1 3 2.4.2 3 2.4.3 3 2.4.4 3 2.5 9 2.6 12 2.7.1 2 2.7.2 4 TOTAAL 60 14

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 VRAAG 3: BESIGHEIDSGELEENTHEDE 3.1 Identifiseer die vorm van belegging: 3.1.1 Aandele √√ 3.1.2 Vaste deposito √√ 3.1.3 Skuldbriewe √√ 3.1.4 Effektetrusts √√ (4x2) (8) 3.2 Onderskei tussen saamgestelde en enkelvoudige rente: SAAMGESTELDE RENTE ENKELVOUDIGE RENTE - Rente word bereken op die - Rente verdien op die oorspronklike bedrag belê √ sowel as oorspronklike bedrag √ en nie rente verdien in vorige periode(s).√ op die vorige periodes se aangewaste rente nie √ - Hoofsom groei √ met die toevoeging - Hoofsom bly onveranderd √ oor van rente. √ die volle periode van die belegging √ - Rente word bereken op ŉ hoër - Rente word apart gehou √ tensy hoofsom √ en dan weer daarby getel. dit herbelê word. √ √ - Lewer ŉ hoër √ opbrengs op - Lewer ŉ laer √ opbrengs op belegging √ belegging √ - Totale rentebedrag verdien op - Totale rentebedrag verdien op belegging √ is hoog. √ belegging is laer. √ Enige ander relevante antwoord wat Enige ander relevante antwoord met saamgestelde rente verband hou wat met enkelvoudige rente verband hou Sub maks 4 Sub maks 4 LET WEL: 1. Die antwoord behoort in tabelformaat te wees / Onderskeid mag op ŉ georganiseerde manier gelys word. 2. Ondeskeid duidelik wees. 3. Ken ŉ maksimum van VIER (4) punte toe indien verskille nie duidelik is nie / Sien slegs saamgestelde of enkelvoudige rente na. Maks (8) 15

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 3.3 Vrae uit die scenario 3.3.1 Awery klousule. √ √ (2) 3.3.2 Bedrag wat uitbetaal sal word: Versekerde bedrag x skade √ Werklike waarde 1 = 4 000 000 x 100 000 √ 5 000 000 1 = R 80 000 √√ (4) NOTA: 1 Gee volpunte (4) as die antwoord korrek is, maar geen berekeninge getoon is nie. 2 As die berekeninge begrip toon, maar antwoord is verkeerd, ken (2) punte toe. 3 As die antwoord verkeerd is ken ŉ maksimum van EEN (1) punt toe as daar begrip getoon word van die konsep en metode. 4 As daar geen berekeninge is nie en die antwoord is verkeerd, gee (NUL) punte. 16

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 3.4 Visuele hulpmiddels 3.4.1 - Uitdeelstukke / Notas / Gedrukte afskrifte √ - Power Point / Elektroniese skryfies √ NOTA: Merk slegs die eerste TWEE (2) (2x1) (2) 3.4.2 Doeltreffenheid / voordele / positiewe impak van EEN visuele hulpmiddel OPSIE 1 Elektroniese skyfies / ‘Power Point’ aanbieding Voordele / Positief - Grafiese voorstellings het die vermoë om idees oor te dra √ en te ondersteun wat gesê word. √ - Maklik om te kombineer √ met klank / video insetsels √ - Eenvoudige / nie oorvol skyfies √ hou gehoor se belangstelling √ - Video insetsels gee verskeidenheid √, hou aandag van gehoor √ - Afwisseling van kleur / klank √ hou gehoor se aandag √ - Dit is koste-effektief, √ want drukkoste is minder. Enige ander relevante antwoord in verband met voordele van skyfies / Power Point. OPSIE 2 Gedrukte afskrifte / Uitdeelstukke / Notas Voordele / Positief - Dit kan aan die einde uitgedeel word √ om mense te herinner aan die kernfeite √ - Betekenisvolle uitdeelstukke kan uitgedeel word √ aan die begin om aandag te trek √ - Bykomende inligting kan uitgedeel word √ bv. kontakbesonderhede / vraelyste, ens. √ - Notas kan vergelyk word met elektroniese skyfies om akkuraatheid te verifieer. √ - Gedetailleerde feite kan ingesluit word √ vir ekstra inligting √ Enige ander relevante feite wat verband hou met uitdeelstukke. LET WEL: Sien slegs EERSTE opsie na Maks (8) 17

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 3.5 Leierskapstyle 3.5.1 Richard: Outokraties√√ Paul: Laissez faire / Vrye teuels√√ Themba: Transaksioneel √√ (3x2) (6) 3.5.2 Situasies waar die Outokratiese bestuurstyl gebruik kan word: - In krisissituasie, bv. in geval van onvoorsiene uitdagings / ongelukke. √√ - Wanneer alle inligting beskikbaar is om probleme op te los. √√ - In noodgevalle, waar daar min tyd beskikbaar is. √√ - Wanneer werknemers gemotiveerd is en die leier alreeds sy volgelinge se vertroue gewen het. √√ - Wanneer werknemers wat nie saamwerk nie, hanteer moet word. √√ - Wanneer werkers nuut is / nie ten volle opgelei is nie. √√ Enige ander relevante voorstel vir situasies waarin die outokratiese leierskapstyl toegepas kan word. Enige (3x2) (6) NOTA: Merk slegs die eetste (DRIE) (3) 3.6 Situasionele en Transaksionele bestuurstyle Situasionele leierskapteorie: - Verskillende leierskappe √ word benodig vir verskillende situasies. √ - Die taak / situasie √ bepaal die leierskapstyl wat toegepas moet word. √ - Doeltreffende toepassing van hierdie teorie stel leiers in staat √ om hul doelwitte te bereik. √ - Verhouding tussen leiers en werknemers √ is gebasseer op wedersydse vertroue / respek / lojaliteit / eerlikheid. √ - Leiers het die vermoë om die situasie te ontleed √ en persone in die regte posisie te plaas om die taak af te handel. √ - Leiers ontleed die lede / taak / tyd √ en gebruik dan die relevante leierskapstyl. √ - Die sukses hang af van die soort verhouding wat bestaan √ tussen die leier en die lede. √ - Die volwassenheidsvlak van die lede √ bepaal die soort leierskapstyl. √ Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die situasionele leierskap Maks (4) 18

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Transformerende leierskapteorie: - Geskik vir ŉ dinamiese omgewing √ waar verandering drasties kan wees. √ - Die passie / visie / persoonlikheid van leiers inspireer volgelinge √ om hul gemeenskaplike doel te bereik. √ - Strategiese denkers ontwikkel ŉ langtermynvisie √ en verkoop dit aan volgelinge / werknemers. √ - Leiers het vertroue / respek / bewondering √ van ondergeskiktes. - Bevorder kreatiewe denke / probleemoplossing √ wat lei tot sukses van besigheid. √ - Volgelinge word gelei / ondersteun deur transformasie / verandering √ sodat hulle hul idees vryelik kan deel. √ - Moedig volgelinge aan √ om nuwe dinge te probeer / geleenthede te soek. √ - Leiers lei deur voorbeeld √ en laat werkers belangstel in hul werk. √ - Leiers het sterk charismatiese persoonlikhede √ en is goed om personeel te motiveer. √ - Stel werkers in staat om groter eienaarskap van hul werk te neem √ en eie swak- en sterkpunte te ken. √ Enige ander relevante antwoord wat verband hou met transformerende leierskap Maks (4) 3.7 Faktore om in ag te neem tydens ŉ aanbieding - Skep geloofwaardigheid deur jouself aan die begin voor te stel. √√ - Noem die belangrikste inligting eerste. √√ - Maak die doel van die aanbieding aan die begin bekend. √√ - Gebruik opskrifte / sub-opskrifte / „bullets‟. √√ - Som hoofpunte aan einde op ter afsluiting. √√ - Staan op ŉ goeie plek waar almal jou kan sien. √√ - Vermy dit om agter toerusting weg te kruip. √√ - Moenie begin rammel of mompel nie. √√ - Behou belangstelling deur ŉ verskeidenheid metodes te gebruik bv. video- grepe. √√ - Behou oogkontak met gehoor. √√ - Wees hoorbaar vir almal in gehoor. √√ - Pas stemtoon / tempo aan om eentonigheid te vermy. √√ - Gebruik toepaslike gebare om sterk punte te belemtoon. √√ - Praat met energie en entoesiasme. √√ - Hou aanbieding kort en eenvoudig. √√ - Sluit af met ŉ sterk / treffende slot. √√ - Bestuur tyd doeltreffend deur tyd vir vrae toe te laat. Enige ander relevante faktore wat verband hou met optrede tydens die aanbieding Maks (8) [60] 19

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Uiteensetting van punte: VRAAG PUNTE 3.1 8 3.2 8 3.3.1 2 3.3.2 4 3.4.1 2 3.4.2 8 3.5.1 6 3.5.2 6 3.6 8 3.7 8 Totaal 60 VRAAG 4: BESIGHEIDSROLLE 4.1 Korporatiewe Sosiale Verantwoordelikheid (KSV) 4.1.1 Komponente van KSV - Omgewing / Omgewingsbewustheid √ - Etiese korporatiewe maatskaplike belegging √ - Gesondheid en veiligheid √ - Korporatiewe bestuur √ - Besigheidsetiek √ - Indiensnemingsgelykheid √ - Verskaffingsketting √ - Klante / kliënte √ - Gemeenskap √ Enige ander relevante voorbeeld wat verband hou met komponente van KSV Enige (5x1) (5) 4.1.2 Verband tussen KSV en drievoudige basislyn Wins / Ekonomie: √  Die drievoudige basislyn beteken dat besighede nie net moet fokus of wins en hoë pryse vra nie√, maar ook moet bydra tot KSV projekte.√  Besighede moet nie wins maak√ ten koste van die gemeenskap nie√ Enige ander relevant skakel tussen wins en KSV Sub Maks (3) 20

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Mense / Sosiaal:√  Besighede moet nie n negatiewe impak hê deur werkers / verbruikers uit te buit nie.√  Besighede moet bydra tot volhoubare gemeenskapsprojekte√ wat sal bydra tot die opheffing van die gemeenskap.√ Enige ander relevante skakel rakende mense en KSV Sub Maks (3) Planeet / Omgewing:√  Besighede moet nie die hulpbronne uitput√ vir hulle eie produksiedoeleindes nie.√  Besighede moet hul ondersteuning bied√ aan energiebesparende skemas of groenbewustheid veldtogte.√ Enige ander relevante skakel tussen omgewing en KSV Sub maks (3) Aspek van drievoudige basislyn: (3 x 1) (3) Bespreking van skakel: (3 x 2) (6) Maks: (9) 4.2 Kriteria vir die beoordeling van suksesvolle spanprestasie: Interpersoonlike gesindhede en gedrag√√ - Lede moet mekaar se vaardighede en kennis respekteer. - Lede het ŉ positiewe houding van ondersteuning teenoor mekaar.√ - Goeie interpersoonlike verhoudings sal werksbevrediging verseker / span se produktiwiteit verhoog.√ - Lede is toegewyd / passievol om ŉ gemeenskaplike doelwit / doelstelling te bereik.√ - Spanleier moet erkenning / krediet gee aan lede√ vir positiewe bydraes.√ Enige ander relevante antwoord wat met interpersoonlike gesindhede en gedrag as kriteria vir evaluering van suksesvolle spanprestasie verband hou. Kriteria (2) Beskrywing (1) Sub Maks (3) Gedeelde waardes / Onderlinge vertroue en ondersteuning√√ - Toon lojaliteit / respek / vertroue teenoor spanlede ten spyte van verskille.√ - Toon respek vir die kennis / vaardighede van ander lede.√ - Voer spantake met integriteit uit / streef na verantwoordbaarheid / bereik die span se sperdatums met die nodige toewyding tot spandoelwitte.√ Enige ander relevante antwoord wat met gedeelde waardes / onderlinge vertroue en ondersteuning van lede as kriteria vir evaluering van suksesvolle spanprestasie verband hou Kriteria (2) Beskrywing (1) Sub Maks (3) 21

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Kommunikasie√√ - ŉ Duidelike stel prosesse / prosedures vir spanwerk verseker dat elke spanlid sy / haar rol verstaan.√ - Doeltreffendheid / Goeie kommunikasie tussen spanlede kan lei tot vinnige besluite.√ - Gehalte-terugvoering verbeter die moraal van die span.√ - Oop / Eerlike besprekings gee aanleiding tot effektiewe oplossings van probleme.√ - Voortdurende hersiening van span se vordering verseker dat spanlede foute kan regstel / pro-aktief optree om te verseker dat doelwitte bereik word.√ Enige ander relevante antwoord wat met kommunikasie as kriteria vir evaluering van suksesvolle spanprestasie verband hou Kriteria (2) Beskrywing (1) Sub Maks (3) Samewerking√√ - Duidelik gedefinieerde realistiese doelwitte is gestel, sodat alle lede presies weet wat bereik moet word.√ - Bereidwilligheid om as ŉ eenheid saam te werk om die span se doelwitte te bereik.√ - Werk saam met bestuur om span / besigheidsdoelwitte te bereik.√ - Stem saam oor metodes / maniere om die werk doeltreffend af te handel sonder om tyd op konflikoplossing te mors.√ - Alle lede neem deel aan besluitneming.√ - ŉ Gebalanseerde samestelling van vaardighede / kennis / ervaring / kundigheid, verseker dat spanne hul doelwitte bereik.√ Enige ander relevante antwoord wat met samewerking as kriteria vir evaluering van suksesvolle spanprestasie verband hou Kriteria (2) Beskrywing (1) Sub Maks (3) LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. (3x3) (9) 22

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 4.3 Onetiese besigheidspraktyke 4.3.1 Onetiese praktyke: 4.3.1 Onetiese 4.3.2 Tipe 4.3.3 Aanbeveling praktyk „Andrew wil ŉ Seksuele - Skep ŉ werksomgewing intieme verhouding teistering√√ waarbinne almal gerespekteer met Sue hê in ruil word. √√ vir ŉ bevordering - Lei werkers op oor seksuele vir haar‟√ teistering kwessies. √√ - Implementeer klagte- en dissiplinêre prosedures.√√ - Formuleer ŉ beleid oor seksuele teistering.√√ - Daar moet interne ondersoeke gedoen word om die erns van die klagte te ondersoek.√√ - Verseker dat daar aan wet / beleide voldoen word. √√ - Ernstige gevalle moet by die SAPS aangemeld word.√√ Enige ander relevante strategie om seksuele teistering te hanteer Sub maks (2) „Andrew gebruik Ongemagtigde - Voer gereelde oudits uit. die besigheid se gebruik van - Kweek ŉ bewustheid vir die petrolkaart vir fondse√√ impak van die ongemagtigde persoonlike ritte‟ √ gebruik van fondse. - Identifiseer kwesbare areas soos petrolkaarte.√√ - Bekamp misbruik deur interne ouditkontrole.√√ - Formuleer ŉ strategie oor die korrekte gebruik van bv. petrolkaarte en kommunikeer dit aan die werkers.√√ - Beperk die aantal werknemers wat toegang het tot bv. pertolkaarte.√√ - Daar kan ŉ skriftelike waarskuwing aan Andrew gegee word en verhaal die geld van sy salaris aan die einde van die maand.√√ - Maak werkers bewus van impak van misbruik van fondse. √√ - Stel beleide / strategieë in plek om misbruik te bekamp. √√ Enige ander relevante strategie om misbruik van werksfondse te hanteer Sub maks (2) 23

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Het opgemerk dat Misbruik van - Spreek werknemers wat tyd hy lank wegbly na werkstyd√√ misbruik direk aan. √√ etenstye√ - Reël tye sodanig dat werkers tyd het vir persoonlike sake. √√ - Formuleer ŉ strategie oor die korrekte gebruik van werkstyd.√√ - Skep ŉ kultuur van gesonde werksetiek en spanwerk in die werksplek.√√ - Begin ŉ logboek wat deur besighede geteken moet word sodra die werknemer vertrek.√√ - Plaas ŉ moniterende GPS in die voertuig.√√ Enige ander relevante strategie om die misbruik van werkstyd te hanteer Sub Maks (2) Sub Maks 3 Sub Maks 6 Sub Maks 6 NOTA: 1 Aanbevelings moet gekoppel word aan die TIPE onetiese besigheidspraktyk in VRAAG 4.3.2 2 Ken ŉ maksimum van TWEE (2) punte toe as aanbevelings nie gekoppel is aan besigheidspraktyk in VRAAG 4.3.1 nie. 3 Ken TWEE (2) punte toe vir die TIPE onetiese besigheidspraktyk soos geïdentifiseer in VRAAG 4.3.2, indien die onetiese praktyk in VRAAG 4.3.1 nie direk gekwoteer is nie, maar gebasseer is op die scenarion. Maks (15) 4.4 Strategieë om met verskillende persoonlikhede te werk: Persooonlikheid Strategie 4.4.1 Klaer - Luister, maar moenie daaraan aandag gee nie. √√ - Onderbreek die situasie en gaan so gou as moontlik oor tot probleemoplossing√√ Maks (2) 4.4.2 Deskundige - Wees ferm en laat hom weet jy is in beheer.√√ - Sorg dat jy die nodige kennis het.√√ - Moenie toelaat dat hy jou intrek in sy plan nie.√√ Maks (2) 4.4.3 Aggressiewe persoon - Laat hom toe om te praat en af te blaas. √√ - Bly ferm maar moet nie self aanval nie.√√ - Moenie toelaat dat hy aggresief is met ander werkers nie. √√ Maks (2) Oorweeg ook ander relevante strategieë t.o.v. persoonlikheidstipes 24

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 4.5 Probleemoplossing 4.5.1 Probleemoplossingstegnieke:  Delphi tegniek√  Gedwonge kragveldanalise√  Dinkskrum√  Breinkaarte√  Nominale groeptegniek√  Gedwonge kombinasies√  Leëstoeltegniek√ (4x1) (4) NOTA: 1 Geen punte word toegeken vir SCAMPER nie. 2 Merk slegs die eerste VIER (4) 4.5.2 Toepassing van SCAMPER S – Vervang√ Verwyder sommige dele van die koutjie of verander die kleur.√ C – Kombineer √ Verkoop die koutjie met ŉ kanarie of verkoop dit 3 vir 2. A – Pas aan√ Kyk wat is die nuwe neigings en pas aan daarby. √ M – Verander√ Plaas nuwighede by soos bv. klank in die hokkie wat kinders sal lok. √ P – Gebruik vir iets anders√ Pas die hokkie aan sodat dit vir ander diere ook gebruik kan word. √ E – Elimineer√ Neem sekere dele weg en verkoop dit as ŉ spesiale aanbieding op erfenisdag.√ R – Omkeer√ Probeer om die transaksie omgekeer te kry.√ Opskrif: (5 x 1) (5) Toepassing: (5 x 1) (5) Maks (6) 25

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 4.6 Grieweprosedure - ŉ Gegriefde werknemer / Mnr. Nel moet die insident / grief mondelings aan sy / haar toesighouer / bestuurder rapporteer √, wat die grief binne 3 – 5 werksdae moet oplos. √ - Indien die werknemer en die toesighouer dit nie kan oplos nie √, kan die werknemer dit na die volgende bestuursvlak neem. √ - Die werknemer kan oorgaan tot ŉ meer formele proses √, waar die grief skriftelik / op ŉ besigheid se griewe-vorm / ingedien moet word. √ - Mnr. Nel moet ŉ skriftelike antwoord ontvang √ in reaksie op die geskrewe grief. √ - ŉ Grieweverhoor / -vergadering moet gehou word met alle betrokke partye teenwoordig. √ - Notule moet van die vergadering gehou word √ en enige formele resolusie / besluit moet op die formele griewe-vorm aangeteken word. √ - Indien die werknemer nie tevrede is nie √, kan hy / sy die saak na die hoogste bestuursvlak verwys. √ - Topbestuur behoort ŉ vergadering te belê / met alle relevante partye betrokke. √ - Notule van hierdie vergadering moet opgeneem / op leêr geplaas word √ en die uitkoms / besluit moet op die formele griewe-vorm aangeteken word. √ - As die werknemer nog steeds nie tevrede is nie, kan hy / sy die saak na die KVBA verwys√, wat die finale besluit oor die saak sal neem. √ - Die saak kan na die Arbeidshof verwys word op appél √ as mnr. Nel nie tevrede is met die KVBA se besluit nie. √ Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die korrekte prosedure om griewe in die werkplek te hanteer LET WEL: Die prosedure kan in enige volgorde wees. Maks (6) [60] Uiteensetting van punte: VRAAG PUNTE 4.1.1 5 4.1.2 9 4.2 9 4.3.1 3 4.3.2 6 4.3.3 6 4.4 6 4.5.1 4 4.5.2 6 4.6 6 Totaal 60 26

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 VRAAG 5: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 5.1 Doel van onderhoude:  Om te bepaal of die kandidaat geskik is vir ŉ betrokke pos. √√  Kyk of die inligting wat die kandidaat gegee het, pas by die vereistes van die pos. √√  Om meer inligting te verkry vanaf die applikant. √√  Evalueer die vaardighede en karaktereienskappe van die applikant. √√  Bied aan die applikant die geleentheid om meer inligting te bekom oor die werk / salaris / werksomstandighede by die besigheid. √√ Enige ander relevante inligting oor die doel van onderhoude Maks (6) 5.2 Betekenis van taakspesifikasie:  Spesifiseer die minimum aanvaarbare kwaliteite / kwalifikasies en ervaring√ vir n spesifieke pos.√  Geskrewe beskrywing van die spesifieke kwalifikasies / ervaring / vaardighede√ wat benodig word vir n spesifieke taak.√  Beskryf die sleutelprestasie areas / indikators √ waaraan die persoon moet voldoen.√ Enige ander relevante feit rakende die beskrywing van posspesifikasie Maks (4) 5.3 Menslike hulpbronaktiwiteite 5.3.1 Induksie√√ (2) “Het vir Maria aan die senior bestuur en haar kollegas voorgestel√ “geleentheid gegee om opleidingsessies by te woon en meer te leer oor die prosesse en prosedures”. √ (1) Maks (3) 5.3.2 Plasingsprosedure  LH met die spesifieke verantwoordelikhede / verwagtinge √ van die spesifieke posisie bepaal. √  Bepaal die werknemers se sterk / swak punte √ deur verskeie psigometriese toetse. √  Bepaal wat die verhouding is tussen die posvereistes √ en die werker se sterk punte. √ Enige ander relevante feit rakende plasingsprosedure Maks (6) 27

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 5.3.3 Aspekte wat ingesluit moet word in die induksieprogram  Veiligheidsregulasies en -reëls. √√  Oorsig oor die besigheid. √√  Inligting oor die besigheid se produk / diens. √√  Kontak met die seniorbestuur wat die besigheid se visie / waardes / taakbeskrywing ens. sal gee.√√  Toer deur die besigheid om die sleutelpersoneel en naby kollegas te ontmoet.√√  Voorwaardes vir indiensneming bv. werksure / verlofvoorwaardes / dissiplinêre prosedures, ens.√√  Administratiewe inligting oor stelsels / prosedures en logistiek. √√  Bespreking van die indiensnemingskontrak. √√  Bespreking van personeelbeleide soos bv. gebruik van telefoon en internet.√√  Bespreking van die werknemers se voordele en byvoordele. √√  Sosiale korporatiewe verantwoordelikheidsprogramme. √√ Enige ander relevante feit rakende die inhoud van die induksieprogram Maks (6) 5.4 Implikasie van die Wet op Vaardigheidsontwikkeling op Menslike hulpbronne  Die Menslike hulpbronfunksie moet die doelwitte en vereistes van WVO interpreteer√ sodat hulle dit kan implementeer in vaardigheidsontwikkelingsprogramme in die werkplek√  Hulle moet die opleidingstekorte van die werkers identifiseer √ en hulle voorsien van die nodige vaardigheidsgeleenthede.√  Hulle moet die Nasionale Kwalifikasieraamwerk / NKR √ gebruik om die vaardighede van werkers te assesseer.√  Hulle moet die doelwitte van die Nasionale Vaardigheidsontwikkeling Strategie√ interpreteer en implementeer.√  Hulle moet bestuurders bystaan om behoefte aan vaardighede / opleiding te identifiseer √ sodat hulle die regte leerderskappe kan volg.√  Hulle moet 1% van hulle salarisrekening √ oorbetaal aan die Vaardigheidsontwikkelingsfonds.√  Hulle moet seker maak dat opleiding in die werkplek formeel √ en gestruktureerd geskied.√  Hulle moet n voltydse / deeltydse fasiliteerder √ aanstel om vaardighede te ontwikkel.√ Enige ander relevante feit rakende die WVO Maks (8) 5.5 Besigheidsfunksies 5.5.1 Administratiewe funksie√√ 5.5.2 Aankoopfunksie√√ 5.5.3 Produksie funksie√√ (3x2) (6) 28

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 5.6 Vermindering van die koste van kwaliteit deur TGB  Stel kwaliteitsirkels van kleingroepies, vyf tot tien werknemers aan√, wat op ŉ gereelde basis ontmoet om maniere te vind om die kwaliteit van hul werk te verbeter.√  Skeduleer aktiwiteite wat sal lei tot√ minder duplisering van take / aktiwiteite. √  Verdeel die verantwoordelikheid vir kwaliteit√ tussen die bestuur en die werkers. √  Lei werkers op alle vlakke op√, sodat almal weet wat hulle verantwoordelikheid is t.o.v. kwaliteit. √  Ontwikkel sisteme wat die werkers sal bemagtig√ om nuwe wyses te vind om kwaliteit te verbeter.√  Werk nou saam met verskaffers√ om die kwaliteit van grondstowwe te verbeter. √  Verbeter kommunikasie oor kwaliteit / afwykings daarvan√, sodat almal uit vorige ervarings kan leer.√  Verminder investering√ op duur en oneffektiewe inspeksieprosedures. √  Implementeer pro-aktiewe onderhoudsprogramme vir toerusting√ wat lekkasies sal verminder. √ Enige ander relevante antwoord oor die vermindering van koste van kwaliteit deur TKB implementering Maks (6) 5.7 Kwaliteitsirkels 5.7.1 Kwaliteitsirkels. √√ (2) 5.7.2 Belangrikheid van gehaltesirkels in totale gehaltebestuur (TGB) - Hulle los gehalte verwante probleme op√ en implementeer verbeteringe. √ - Ondersoek probleme √ en stel oplossings aan bestuur voor. √ - Verseker dat daar geen duplisering √ van aktiwiteite / take in die werkplek is nie. √ - Maak aanbevelings vir √ die verbetering van stelsels en prosesse in die werkplek. √ - Verbeter die gehalte van produkte / dienste / produktiwiteit √ deur gereelde hersiening van gehalteprosesse. √ - Monitor / Versterk strategieë √ om die effektiewe bedryf van die besigheid te verseker. √ - Verminder verouderingskoste √ op die lang termyn. √ Enige ander relevante antwoord wat met die belangrikheid van gehaltesirkels in TGB verband hou Maks (7) 29

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 5.8 Toepassing van die BDKH-model Beplan√  Didi moet die probleem identifiseer.  Ontwikkel n plan om die prosesse en stelsels te verbeter.√  Beantwoord vrae soos “wat moet ons doen” en “hoe moet ons dit doen”.√  Beplan die metode en benadering.√ Sub Maks (2) Doen√  Implementeer moet die verandering op klein skaal.√  Implementeer die prosesse en sisteme.√ Sub Maks (2) Kontroleer / Analiseer√  Gebruik data om die resultate van verandering te analiseer.√  Bepaal of dit n verskil gemaak het.√  Kontroleer of die prosesse effektief werk.√  Assesseer of alles volgens plan verloop.√ Sub Maks (2) Tree op soos benodig√  Vestig die nuwe verbeterde stelsel / plan.√  Ontwerp strategieë hoe om deurlopende verbeteringe aan te bring.√  As die verandering suksesvol was implementeer dit op groter skaal.√  Hersien die proses deurlopend.√ Enige ander relevante feit hoe die besigheid die BDKH model kan aanwend om die kwaliteit van produkte te verbeter Sub Maks (2) Maks (6) [60] Uiteensetting van punte: VRAAG 5 PUNTE 5.1 6 5.2 4 5.3.1 3 5.3.2 6 5.3.3 6 5.4 8 5.5.1 2 5.5.2 2 5.5.3 2 5.6 6 5.7.1 2 5.7.2 7 5.8 6 TOTAAL 60 30

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 VRAAG 6: ALGEMEEN BESIGHEIDSOMGEWINGS 6.1 Voorsienings in die Wet op Basiese Diensvoorwaardes.  Familieverantwoordelikheidsverlof/ Siekte verlof√  Oortyd √  Werksure √  Etenstye en rustye √  Verlofvoorwaardes√  Werk op publieke vakansiesdae √  Wetlike voorwaardes van die indiensnemingskontrak √  Beëindiging van die dienskontrak √  Vergoeding √  Kinderarbeid √ Enige ander relevante voorsienings in die WBDV (7x1) (7) 6.2 6.2.1 SSGB-analise STERK PUNTE SWAKPUNTE  GAS het Mpho aangestel as  Kate, die nuwe werknemer, gekwalifiseerde tegnikus√ is onervare in die hantering  GAS het voldoende bronne van afsprake.√ om die nuutste toerusting aan  Gebruik tans ŉ verouderde te skaf√ toetsmasjien√ Sub Maks (1) Sub Maks (1) GELEENTHEDE BEDREIGINGS  Daar is ŉ groot aanvraag vir  Besigheid is geleë in area GAS se dienste in die nuut met hoë misdaad√ ontwikkelde area√  ŉ Nuwe mededinger FAST  GAS het getender om die beplan om in area in te kontrak te kry om alarms te beweeg√ installeer in die nuwe hotel√ Sub Maks (1) Sub Maks (1) Maks (4) 31

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 6.2.2 Strategieë om Swakpunte en Bedreigings te oorkom: SWAKPUNT STRATEGIE  Kate, die nuwe werknemer  Lei Kate op oor die hantering het nie ervaring in die van afsprake.√√ hantering van afsprake vir  Neem ŉ ervare persoon in nuwe installasies nie. diens om Kate te help.√√ Enige ander relevante strategie wat verband hou met swakpunte Sub Maks (2)  Die besigheid gebruik tans ŉ  Koop ŉ nuwe toetsmasjien.√√ verouderde toetsmasjien wat  Huur / bruikhuur die nuutste onakkurate inligting verskaf. masjien.√√  Ruil die ou masjien in op ŉ nuwe masjien.√√ Enige ander relevante strategie rakende swak punt Sub Maks (2) BEDREIGINGS STRATEGIE  GAS is geleë in ŉ area met  Installeer sekuriteitskameras baie misdaad of huur meer sekuriteitswagte. √√  Verskaf werksgeleenthede vir die plaaslike gemeenskap. √√ Enige ander relevante strategie rakende bedreigings  ŉ Nuwe mededinger beplan  Loods ŉ intensiewe om in die area in te beweeg. bemarkingsveldtog √√  Verbeter kwaliteit van dienste√√  Verbeter kliëntediens.√√  Bied laer pryse aan √√ Enige ander relevante strategie rakende bedreigings Sub Maks (2) Maks (4) 1 Geen punte moet toegeken word indien dit nie gekoppel word aan die swak punte en bedreigings soos geïdentifiseer in VRAAG 6.2.1 nie. 2 Merk slegs die eerste strategie by elk wat gegee word. 3 Geen punte word hier gegee vir die die swak punt / bedreiging nie. 32

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 BESIGHEIDSGELEENTHEDE 6.3 Tipes aandele - Voorkeuraandele √ - Gewone aandele √ - Bonusaandele √ - Stigtersaandele √ Enige (3x1) (3) NOTA: Merk selgs die eerste DRIE (3) 6.4 Betekenis van konsepte: 6.4.1 Skadeloosstelling: Dit is van toepassing op korttermynversekering waar die versekerde√ in ongeveer dieselfde posisie geplaas word as voor die skade. √ Enige ander relevante antwoord wat skadeloosstelling. (2) 6.4.2 Aftree-annuïteit: ŉ Persoon betaal maandelikse premies aan ŉ versekeringsmaatskappy √ en kry dan in ruil op aftree-ouderdom ŉ lompsom uitbetaling plus maandelikse paaiemente. √ Enige ander antwoord waty aftree-annuïteit verduidelik. (2) 6.5 Aanbeveling vir verbetering van ŉ volgende voorlegging - Aanbieder behoort die doelwitte wat nie behaal is nie, te hersien. √√ - Gebruik toepaslike humor. √√ - Sy moet altyd voorbereid wees om die inligting by te werk / relevante inligting te behou. √√ - Besin oor enige probleem / kritiek en vermy dit in toekomstige voorleggings. √√ - Enige inligting wat sy / hy ontvang as terugvoering van ŉ aanbieding behoort ontleed te word en waar relevant moet dit geïnkorporeer / bygewerk / aangepas word vir haar voorlegging. √√ - Besin oor die tyd / lengte van die aanbieding om inhoud by te voeg / verwyder. √ - Besin oor die logiese vloei van die formaat / skyfies / gebruik van visuele hulpmiddels. √√ - Enige ander advies wat verband hou met hoe die aanbieder kan verbeter op haar volgende voorlegging. Enige ander relevante verbetering op aanbiedings Maks (8) 33

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 BESIGHEIDSROLLE 6.6 Impak van KSI op die gemeenskap: Negatiewe impak van Korporatiewe Maatskaplike Investering / Beleggings (KMI / KMB) op gemeenskappe - Besighede is nie altyd toegerus √ om maatskaplike / sosiale probleme / uitdagings te hanteer nie. √ - Gemeenskappe kan dit vermy om verantwoordelikheid vir hulself te neem √, omdat hulle afhanklik is van / staatmaak op ŉ besigheid se KMI / KMB- inisiatiewe √ / „Uitdeel‟-programme ontmoedig plaaslike inwoners om eie inisiatief te neem √ / deur hulle afhanklik te maak van KMI / KMB- programme. √ - Verspreiding van skaars KSI / KSII hulpbronne aan uitgesoekte begunstigdes in die gemeenskap √ kan probleme soos diskriminasie veroorsaak. √ - Sommige besighede neem slegs deel aan KSI / KSI-inisiatiewe om winste te verhoog √ en gee nie regtig om vir die gemeenskap waarbinne hulle bedrywig is nie. √ - Besighede kan nie altyd √ aan die langtermynbehoeftes van die gemeenskap voldoen nie √ / Besighede kan nie volhoubare √ KSI / KSI-programme lewer nie. √ - Die voordele van die programme mag dalk nie die persone, vir wie dit bedoel is in die gemeenskap √, bereik nie. √ - Om geld op KSI / KSB te spandeer beteken dat die besigheid kostes deur hoër pryse moet verhaal √ wat ŉ negatiewe impak op die ekonomie het. √ - Besighede is geneig om te fokus op KSI / KSI-programme √ wat nie ŉ direkte voordeel vir die gemeenskap inhou nie. √ - Minder geld is beskikbaar vir gemeenskapsprojekte √ gedurende swak enonomiese omstandighede. √ - Verbruikers word nie maklik oortuig √ dat ŉ besigheid in die beste belang van die gemeenskap en die omgewing optree nie. √ - Dit lyk soms of ŉ besigheid meer baat vind by KSI / KSIB-uitgawes √ as wat dit gemeenskappe sogenaamd bevoordeel. √ Enige ander relevante antwoord wat met die negatiewe impak van KSI / KSI op gemeenskappe verband hou Maks (8) 34

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 6.7 Maniere om kreatiewe denke in die werkplek te bevorder:  Bied belonings aan vir mense wat kreatiewe idees gee. √√  Beklemtoon die belangrikheid van kreatiewe denke sodat alle personeel weet hulle idees is belangrik. √√  Moedig werkers aan om met nuwe idees na vore te kom.√√  Maak tyd vir dinkskrums sodat werkers nuwe idees kan genereer.√√  Plaas ŉ houer vir nuwe idees in die werkplek, sodat kommunikasiekanale tussen werkers en bestuur geskep kan word.√√  Lei personeel op in kreatiewe denkvaardighede en laterale denke.√√  Moedig uitruiling van idees tussen personeel aan en leer ook van ander ondernemings.√√  Moedig mense aan om dinge te probeer anders doen.√√  Wees entoesiasties oor nuwe idees en laat almal belangrik voel.√√  Sorg dat die werksomgewing vry is van hindernisse vir kreatiwiteit.√√ Enige ander relevante aanbeveling wat kreatiwiteit in die werkplek kan aanmoedig Maks (6) Nota: Die klem val op maniere en nie op voordele nie. BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 6.8 Indiensnemingskontrak Indiensnemingskontrak – dit is ŉ wettige, bindende ooreenkoms√ tussen die werkgewer en die werknemer √ (2) Enige ander relevante definisie vir werknemerskontrak 6.9 Voorbeelde van byvoordele  Pensioen√  Mediesefondsbydrae√  Voorsieningsfonds√  Huis / motor / reis / klere- / toelae√  Werkloosheidversekeringsfonds / WVF√  Verlof√  Werknemersaandeel-opsieskemas√  Prestasieverwante belonings√  Uitreiking van bonusaandele√  Toegang tot afslag op produkte / dienste / maatskappyfasiliteite√  Kafeteria met gesubsidieerde / gratis kos√ Enige ander relevante voorbeeld van byvoordele (5x1) (5) NOTA: Merk die eerste VYF (5) 35

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 6.10 Werwing 6.10.1 Eksterne werwing√√ (2) Motivering: „Die pos is geadverteer in die koerant‟ √ (1) Maks (3) 6.10.2 Positiewe Impak van eksterne werwing:  Nuwe kandidate bring nuwe idees / talente / insigte / ervarings wat tot voordeel van die besigheid kan wees. √√  Daar is meer kandidate om uit te kies. √√  Daar is ŉ groter kans om die geskikste kandidaat te kies met die regte ervaring en kwalifikasies. √√  Dit voorkom ongelukkigheid en konflik tussen bestaande werknemers wat ook vir die pos aansoek gedoen het √√  Die besigheid kan gebruik maak van werwingsagentskappe wat tyd sal spaar. √√  Besighede sal by hulle GI-plan kan hou en kan werf volgens spesifieke doelwitte √√ Enige ander relevante voordeel van eksterne werwing Maks (6) [60] Uiteensetting van punte: VRAAG 6 PUNTE 6.1 7 6.2.1 4 6.2.2 4 6.3 3 6.4.1 2 6.4.2 2 6.5 8 6.6 8 6.7 6 6.8 2 6.9 5 6.10.1 3 6.10.2 6 TOTAAL 60 36

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 AFDELING: C Merk slegs die eerste TWEE (2) vrae. VRAAG 7: BESIGHEIDSOMGEWINGS (WETGEWING) 7.1 Inleiding:  Die Arbeidsverhoudingewet reguleer die verhouding tussen werkgewers en werknemers. √  Hierdie wet mag wysigings / hersiene wetgewing insluit om goeie arbeidsverhoudinge te verseker. √  Hierdie wet lei tot gelyke indiensneming en demokrasie in die werkplek deur die voorkoming van onregverdige arbeidspraktyke. √  WAV spreek aspekte aan soos indiensneming / dissiplinering / ontslag / onderhandelinge en stakings. √  Daar is gewoonlik drie partye betrokke nl. werkgewer, werknemer en die vakbond.√ Enige ander relevante inleiding vir WAV Enige (2x1) (2) 7.2 Regte van werkgewers en werknemers: 7.2.1 Regte van werkgewers  Werkgewers het die reg om werknemers uit te sluit wat deelneem aan ŉ onbeskermde / onwettige staking / protesaksie.√√  Hulle mag aansluit by ŉ werkgewersorganisasie.√√  Mag lid wees van ŉ onderhandelingsraad tydens die kollektiewe onderhandelingsproses. √√  Hulle mag werknemers ontslaan wat deel is van ŉ onbeskermde staking / wangedrag √√ soos  intimidasie / geweld tydens ŉ staking.  Hulle het die reg om betaling te staak aan werkers wat deelneem aan stakings. √√ Enige ander relevante reg van werkgewers Sub Maks (8) 7.2.2 Regte van werknemers  Werknemers mag aansluit by die vakbond van hulle keuse. √√  Hulle mag vakbonde versoek om hulle te verteenwoordig tydens dissiplinêre verhore. √√  Hulle mag deelneem aan vakbondbedrywighede met volle vergoeding.√√  Hulle mag deelneem aan wettige stakings om dispute op te los. √√  Hulle mag onopgeloste griewe verwys na die KVBA. √√  Hulle mag onopgeloste KVBA griewe verwys na die Arbeidshof. √√ Enige ander relevante reg van werknemers Sub Maks (8) Maks (12) 37

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 7.3 Doel van die WAV  Skep ŉ struktuur vir arbeidsverhoudinge√ tussen werkgewers, werknemers en vakbonde. √  Maak voorsiening vir kollektiewe bedinging√ in die werkplek en in die betrokke sektor. √  Maak voorsiening vir stigting van werkplekforums√ sodat werkers deel kan vorm van besluitneming in die onderneming. √  Gee aan werknemers die reg tot uitsluiting√ tydens uitgerekte stakings.√  Maak voorsiening vir regverdige arbeidspraktyke√ tussen die werkgewer en werknemer. √  Gee helderheid oor die oordrag van werknemerskontrakte√ tussen bestaande en nuwe werkgewers. √  Skep ŉ eenvoudige prosedure√ vir die stigting van vakbonde en wergewersorganisasies. √  Bevorder ekonomiese ontwikkeling / sosiale geregtigheid / arbeidsvrede√ deur die nakom van werknemersregte in die werkplek. √  Maak voorsiening vir die stigting van die Kommissie vir Konsilliasie, Mediasie en Arbitrasie (KVBA)√ wat help met die oplos van dispute.√  Maak voorsiening vir die stigting van die Arbeidshof√ en Appèlhowe. √ Enige ander relevante doel van die WAV Maks (12) 7.4 Impak van WAV op besighede Positief / voordele  Beskerm die regte van besighede√ in arbeidsverwante sake. √  Beskerm werkgewers deur die toepassing van uitsluiting√ wanneer onderhandelinge misluk. √  Verseker dat alle partye deelneem aan kollektiewe bedinging√ tydens konfliksituasies.√  Arbeidsdispute word vinniger opgelos√ en is ook goedkoper. √  Werkplekforums kan ook ingespan word om werksverwante probleme op te los√ en almal deel te maak van besluitneming. √  Dispute word opgelos deur konsensus√ tussen georganiseerde arbeid, besighede en die regering √  Voorsien liggame√ soos statutêre liggame / KVBA wat help om dispute op te los √  Verhoed onregverdige diskriminasie√ sodat alle werknemers gelyke geleenthede kry. √  Werknemers wat deelneem aan onbeskermde stakings√ kan afgedank word.√  Werkgewers kan eise instel teen die Arbeidshof √ vir verliese gely tydens ŉ onbeskermde staking √ Enige ander voordeel van WAV vir die besigheid EN / OF 38

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Negatief / nadele  Produktiwiteit mag afneem√ indien werknemers toegelaat word om deel te neem aan vakbondbedrywighede tydens werksure. √  Winsgewendheid mag afneem√ indien produksie afneem.√  Vinnige besluitnemings mag lei tot negatiewe gevolge√ indien werkplekforums slegs na die belange van die werkers kyk. √  Dispute wat deur konsensusbesluite opgelos moet word√ kan tydrowend wees. √  Die besigheid kan dalk onbekwame werkers oorneem√ indien ŉ bestaande kontrak oorgeneem moet word.√  Inligting van die besigheid kan uitlek√ indien dit aan vakbonde beskikbaar gestel moet word.√  Koste van arbeid verhoog√ as gevolg van stakings.√  Arbeidkonsultante wat geraadpleeg moet word√ se koste is hoog. √  Daar is verlaagde globale mededinging√ as gevolg van laer produktiwiteit. √ Enige ander relevante nadeel van WAV Maks (14) 7.5 Wyses waarop daar voldoen kan word aan die WAV  Besighede moet hul werknemers toelaat om by vakbonde aan te sluit. √√  Besighede moet die stigting van werkplekforums toelaat / aanmoedig √√  Werknemers moet op die regte wyse ontslaan / gedissiplineer word. √√  Bepalings waarop daar tydens kollektiewe bedinging ooreengekom is, moet nagekom word. √√  Die nodige inligting waarop vakbonde geregtig is, moet aan hulle verskaf word. √√ Enige ander relevante wyse waarop besighede moet voldoen aan WAV Maks (8) 7.6 Gevolgtrekking  WAV voorsien ŉ manier waarop konflik in die werkplek opgelos kan word. √√  Regverdige arbeidspraktyke sal die effektiwiteit in die besigheid verhoog. √√  Die WAV vereis instemming van al die betrokke partye om dispute op te los. √√  Besighede moet die bepalings van die WAV nakom om gesonde verhoudinge in die werkplek te skep √√ Enige ander relevante gevolgtrekking vir WAV Maks (2) [40] 39

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Uiteensetting van punte: Besonderhede Maksimum Totaal Inleiding 2 Maks 32 Regte van werkgewers 12 Doel van WAV 12 Impak van WAV 14 Wyses om te voldoen 8 aan WAV Gevolgtrekking 2 INSIG 8 Uitleg 2 Analise 2 Sintese 2 Oorspronklikheid 2 TOTAAL 40 VRAAG 8: BESIGHEIDSGELEENTHEDE (ONDERNEMINGSVORME EN LEIERSKAP) 8.1 Inleiding  Daar is verskeie ondernemingsvorme wat gekies kan word en die regte keuse lei tot die sukses van ŉ onderneming.√  Leiers moet die regte leierskapstyl kies bv. ŉ demokratiese styl, om suksesvol te wees. √  ŉ Goeie bestuurder sal ook weet dat die rol van sy gesindheid in die onderneming van deurslaggewende belang is om die werknemers se gedrag te beïnvloed.√ Enige ander relevante feit vir ŉ inleiding rakende ŉ vennootskap / privaat maatskappy / persoonlike gesindheid / demokratiese leierskapstyl Enige (2x1) (2) 40

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 8.2 Verskille tussen ŉ vennootskap en ŉ private maatskappy: VENNOOTSKAPPE PRIVATE MAATSKAPPY - Vennote √ dra vaardighede / - Aandeelhouers √ dra kapitaal by. √ bates / kapitaal by. √ - Geen spesifieke vereistes √ vir ŉ - Naam moet eindig √ met Eiendoms naam √ / Kan enige aanvaarbare √ Beperk / (Edms.) Bpk. √ naam wees. √ - Benodig selgs ŉ vennootskaps- - Memorandum van Inkorporasie ooreenkoms √ vir oprigting. √ (MOI) √ moet met die Maatskappye en Intellektuele eiendomskommissie (CIPC) geregistreer word. √ - Vennote √ het onbeperkte - Aandeelhouers het beperkte aanspreeklikheid √ / Vennote is aanspreeklikheid √ vir die aanspreeklik √ vir die vennootskap privaatmaatskappy se skulde. √ se skulde. √ - Vennootskap het geen kontinuïteit, - Die maatskappy het onbeperkte so as een vennoot sterf / aftree, aanspreeklikheid √, as een moet die oorblywende vennote ŉ aandeelhouer sterf / uittree, sal die nuwe ooreenkoms sluit. √ maatskappy steeds voortbestaan. √ - Vennote is almal aktief betrokke in - Maatskappy word bestuur √ deur die bestuur √ van die ten minste een direkteur. √ vennootskap. √ - Vennootskap betaal nie - Onderhewig aan dubbele inkomstebelasting nie √, maar die belasting√, omdat maatskappye en vennote betaal belasting in hul aandeelhouers afsonderlik belas private hoedanigheid. √ word op maatskappywinste. √ Enige ander relevante antwoord wat Enige ander relevante antwoord wat verband hou met vennootskappe. verband hou met privaatmaatskappye. Submarks (7) (Submarks (7) LET WEL: 1 Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie, maar die verskille moet duidelik wees. 2 Ken ŉ maksimum van sewe (7) punte toe, indien die verskille nie duidelik is nie / Sien slegs vennootskappe of privaatmaatskappy na. (Maks 14) 41

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 8.3 Bydraes tot die sukses / mislukking van ŉ vennootskap (a) Kapasiteit Sukses  Die kapasiteit is meer as by ŉ eenmansaak√ want die vennote kan meer kapitaal byeenbring.√  Vennote kan persoonlike aandag gee√ aan klante.√  Omdat dit kleiner is as maatskappye √ is dit makliker om te beheer √  Dit moedig groei aan√ omdat meer vennote kan √ toetree. EN / OF Enige ander relevante positiewe bydrae Mislukking  Klein vennootskappe het ŉ beperkte kapasiteit√ en kan nie maklik op groot skaal produseer nie.√  Klein vennootskappe se vermoë√ om uit te brei is beperk√  Konflik kan plaasvind √ indien daar te veel vennote is.√  Dit is nie maklik √ om die beste werkers te lok nie.√  Die gebrek aan kontinuïteit √ strem die groeipotensiaal.√  As daar meer vennote is, is dit moeiliker om uitgawes / onttrekkings van venote te beheer. Enige ander relevante feit rakende mislukking Sub Maks (4) (b) Bestuur Sukses  Vennote is aktief betrokke by die bestuur√ en het meer idees om te gebruik. √  Daar is meer kreatiwiteit√ omdat daar meer persone betrokke is.√  Hulle kan beter besluite neem√ omdat meer mense betrokke is.√  Nie alle vennote is aktief betrokke nie √ en hulle kon bekwame bestuurders aanstel. √ EN / OF Enige ander relevante positiewe feit rakende bestuur Mislukking  Vennote moet alles hanteer √ en is soms te besig of nie bekwaam genoeg nie.√  Konflik kan voorkom√ omdat vennote nie saamstem nie en dit kan besluitneming vertraag.√  Vennote is agente√ wat ander vennote bind deur swak besluite.√  Besluitneming is soms tydrowend √ omdat almal moet saamstem. √ Enige ander relevante besluit rakende bestuur Sub Maks (4) 42

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 (c) Kapitaal Sukses  Al die vennote dra kapitaal√ of vaardighede by soos bepaal in die vennootskapskontrak.√  Vennote werk versigtig met kapitaal √ want dit is hulle eie bydraes.√  Genoeg bedryfskapitaal √ want daar is meer kapitaal beskikbaar.√ EN / OF Enige ander relevantepositiewe feit rakende kapitaal Mislukking  Soms is die bydraes van kapitaal en vaardighede √ nie regverdig verdeel nie.√  Kapitaal is beperk tot die bydraes van die aantal vennote√ en hulle kan nie meeding met groter maatskappye nie.√  Vennote mag hul kapitaalbydrae verloor √ as die vennootskap misluk. √  Alle vennote dra nie in gelyke dele kapitaal by nie √ omdat sommige vaardighede bydra. √ Enige ander relevante negatiewe feit rakende kapitaal Sub Maks (4) Maks (12) 8.4 Rol van persoonlike gesind eid in die sukses van n leier  Positiewe gesindheid√ ontsluit leierskappotensiaal.√  Leiers moet hulle sterk punte en swak punte ken √ om hulle leierskapstyl effektief aan te pas.√  Goeie leiers weet dat die regte gesindheid die regte atmosfeer skep.√  Leiers se gesindheid √ kan die gedrag en denke van hulle volgers beïnvloed.√  Leiers moet die gedrag wat hulle van hulle verwag√ self voorleef.√  Suksesvolle leiers weeg op wat hulle volgelinge se vermoë is√ sodat hulle die werknemers ten beste kan aanwend√.  Entoesiasme√ skep vertroue by die volgelinge.√  n Positiewe gesindheid is krities vir n leier√ omdat dit hulle laat vasbyt deur moeilike omstandighede.√  Suksesvolle werkers en leiers het n konstante drang √ om persoonlike en professionele sukses te behaal.√  Leiers met n positiewe gesindheid √ weet daar is altyd ruimte vir verbetering.√ Enige ander relevante antwoord rakende die rol van persoonlike gesindheid Maks (10) 43

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 8.5 Aanwending van die demokratiese styl: Die demokratiese styl sal goed werk in die volgende gevalle:  Wanneer die bestuur die werkers wil motiveer om as ŉ span saam te werk.√√  Wanneer die bestuur die werkers wil aanspoor om kreatief te wees.√√  Wanneer die bestuur die werkers deel wil maak van probleemoplossing.√√  Wanneer die bestuur ŉ positiewe gesindheid by die werkers wil skep.√√  Werkers sal harder werk om doelwitte te bereik as hulle deel is van besluitneming. √√ Enige ander relevante feit rakende die gebruik van die demokratiese styl Maks (10) 8.6 Gevolgtrekking:  Die leier wat positief / entoesiasties is sal sy volgelinge inspireer en hulself te verbeter. √√  Die keuse van die regte ondernemings vorm asook die leierskapstyl kan deurslaggewend wees vir die sukses van die besigheid. √√ Enige ander relevante feit vir samevatting van vennootskap / privaat maatskappy / persoonlike gesindheid en demokratiese leierskapstyl Maks (2) [40] Uiteensetting van punte: Besonderhede Maksimum Totaal Inleiding 2 Verskille 14 Faktore wat bydra tot 12 sukses / mislukking Maks 32 Rol van ŉ persoonlike 10 gesindheid van die bestuur Demokratiese leierskapstyl 10 Gevolgtrekking 2 INSIG Uitleg 2 Analise 2 8 Sintese 2 Oorspronklikheid 2 TOTAAL 40 44

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 VRAAG 9: BESIGHEIDSROLLE (DIVERSITEIT EN OMGEWINGSAKE) 9.1 Inleiding  Diversiteit verwys na die verskeidenheid mense wat in diens geneem word op grond van ouderdom / ras / geslag / etniese groep / gestremdheid / materiële rykdom / persoonlikhede / hoe werknemers hulself en andere sien.√  Besighede neem mense van verskillende kulturele agtergronde in diens.√  Besighede behoort stelsels in plek te hê wat diversiteit in die werksplek ondersteun.√  Besighede moet maatreëls / stelsels ontwikkel om die omgewing en menslike gesondheid te beskerm. √ Enige ander relevante inleiding wat verband hou met menseregte en diversiteit in die werkplek en bewaring van die omgewing Enige (2x1) (2) 9.2 Voordele van diversiteit in die werkplek:  Werkplekdiversiteit verbeter ŉ besigheid se vermoë√ om probleme op te los / markte te vernuwe / diverse markte te ondersoek.√  Werknemers waardeer mekaar se diversiteit√ en leer om by mekaar aanklank te vind / te kommunikeer oor grense van verskeidenheid.√  Diversiteit in die werkplek verbeter√ moraal / motivering.√  Werknemers toon groter lojaliteit aan die besigheid√, omdat hulle voel dat hulle gerespekteer / aanvaar / verstaan word.√  ŉ Diverse arbeidsmag kan besighede ŉ mededingende voordeel gee√, omdat hulle beter dienste as ander kan lewer.√  Dit maak goeie besigheidsgesindheid / verbeter winsgewendheid√, as verskille gerespekteer / diversiteit getoon word.√  Diverse besighede verseker dat hul beleide / praktyke√ elke werknemer bemagtig om sy / haar beste te lewer / volle potensiaal bereik.√  Klante evalueer besighede al hoe meer√ op hoe hulle diversiteit in die werkplek hanteer / bestuur.√  Werkers met verskillende agtergronde√ kan verskillende perspektiewe na die besigheid bring.√  Diverse arbeidsmag stimuleer debat√ oor nuwe / verbeterde maniere om dinge gedoen te kry.√  Werkers verteenwoordig verskillende groepe√ en kan daarom klante se behoeftes beter te identifiseer / bevredig.√  Besighede met ŉ diverse arbeidsmag het gewoonlik ŉ beter openbare beeld√ en kan meer klante lok.√ Enige ander relevante antwoord wat met die voordele van diversiteit in die werkplek verband hou Maks (12) 45

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 9.3 Die rol van gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers in die werkplek:  Verantwoordelik om die doeltreffendheid van LKV se gesondheids- en veiligheidsmaatreëls te kontroleer.√  Identifiseer potensiële gevaarsones in die werkplek.√  Ondersoek insidente / klagtes√ van werkers oor gesondheid en veiligheid.√  Bevorder / Behou / Hersien / Stel maatreëls in√ wat die gesondheid en veiligheid van werkers verseker.√  Skenk aandag aan enige formele navrae / ondersoek√ van ŉ ongeluk / gesondheidsverwante insident in die werkplek.√  Verseker dat beskermende klere√ vir alle werkers voorsien word / beskikbaar is.√  Maak seker dat alle toerusting wat nodig is om werk te doen√ voorsien word / gereeld nagegaan / onderhou word.√  Bevorder veiligheidsopleiding√ sodat werknemers moontlike gevare kan vermy / pro-aktief optree.√  Verseker dat gevaarlike toerusting onder toesig√ van opgeleide / gekwalifiseerde werkers gebruik word.√  Maak seker dat werkers se gesondheid en veiligheid nie in gevaar gestel word√ deur gevare wat ontstaan uit produksie / prosessering / opberging / vervoer van materiaal / toerusting nie.√  Werk saam met die werkgewer om enige ongelukke / klagtes van werkers√ rakende gesondheid en veiligheid in die werkplek, te ondersoek.√  Veseker dat werkgewers√ aan 'COIDA' voldoen.√ Enige ander relevante antwoord wat met ander rolle van gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers in die werkplek verband hou Maks (12) 9.4 Hantering van diversiteit in die werkplek Geslag:  Die besigheid moet beide mans en vrouens gelyke geleenthede gee by aanstelling. √√  Beide mans en vrouens moet in diens geneem word om te voldoen aan WGI. √√  Beide mans en vrouens moet dieselfde behandel word vir bevorderingsposisies. √√  Mans en vroue moet gelyke besoldiging ontvang in dieselfde werk. √√  Daar mag geen ruimte wees vir seksuele teistering in die werkplek nie. √√  Teikens moet gestel word vir geslagsgelykheid in die besigheid. √√  Nuwe aanstellings moet gebaseer word op vaardighede / vermoëns. √√ Enige ander relevante feit rakende geslagsaangeleenthede Sub Maks (4) 46

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Taal:  Verskaf opleiding in die amptelike taal van die besigheid. √√  Die besigheid moet n amptelike taal instel en van die werkers verwag om in dié taal te kommunikeer.√√  Dit sal soms nodig wees om van n tolk gebruik te maak sodat almal mekaar kan verstaan.√√  Die kontrakte van die besigheid moet in n amptelike taal wees en daar moet iemand wees wat dit kan verduidelik.√√  Geen werker behoort uitgesluit te voel in vergaderings wat net in een taal gehou word. √√ Enige ander relevante feit rakende taal in die werkplek Sub Maks (4) Ouderdom:  Besighede moet werkers aanmoedig om sensitief te wees vir verskillende perspektiewe van verskillende ouderdomme. √√  Bevorderings moet nie gekoppel wees aan ouderdom nie, maar aan vaardighede.√√  Die werksouderdom moet wees vanaf 18 tot 65 jaar.√√  n Besigheid kan n persoon na aftree-ouderdom in diens hou mits hy / sy die mees bekwaamste persoon is.√√  Ouer werkers moet aangemoedig word om n mentor te wees vir jonger werkers.√√  Jonger werkers moet aangemoedig word om ouer werkers te respekteer en van hulle te leer.√√  Besighede mag nie kinders jonger as 15 jaar in diens neem nie.√√ Enige ander relevante voorbeeld rakende ouderdom in die werkplek Sub Maks (4) Maks (12) 9.5 Wyses waarop die besigheid die omgewing en menslike gesondheid kan beskerm:  Voldoen aan wetgewing / regulasies, sodat wins nie ten koste van die omgewing gemaak word nie.√√  Neem besoedeling / ander omgewingskwessies in alle besigheids- aktiwiteite in ag, bv. veilige verwydering van afval / storting van giftige afval√√, ens.  Raak betrokke in omgewingsbewustheidsprogramme.√√  LKV beskerm die omgewing deur produksietegnieke te verander na skoner en groener tegnologie.√√  Water vir menslike gebruik word getoets voordat dit gebruik word.√√  Bevorder natuurbewaring deur natuurlike hulpbronne op te pas.√√  Beperk besoedeling tot ŉ minimum, deur hergebruik, vermindering en hersirkulering.√√  Verminder verbruik van goedere / dienste wat nie omgewingsvriendelik is nie.√√ 47

Downloaded from hlayiso.com 10720/18  Registreer / Raak betrokke by erkende instellings / verenigings wat 'Green peace' / omgewingsbewaring bevorder.√√  Verseker dat fisiese werksomstandighede werkervriendelik / veilig / voldoende / funksioneel is / beroepsveiligheid bevorder.√√  Onderhou / Diens masjienerie / toerusting gereeld.√√  Voed mense op rondom gesondheidskwessies.√√  Moedig werknemers aan om vir gereelde gesondheidsondersoeke / -toetse te gaan.√√ Enige ander relevante antwoord wat met maniere waarop LKV die omgewing en menslike gesondheid kan beskerm verband hou Maks (12) 9.6 Gevolgtrekking  Daar moet beleide in die besigheid wees rakende diversiteit en die omgewing. √√  Daar moet toegesien word dat voorskrifte van die Handves van Menseregte rakende diversiteit, nagekom word. √√ Enige ander relevante gevolgtrekking rakende diversiteit en beskerming van menslike gesondheid en omgewing Maks (2) [40] Uiteensetting van punte: Besonderhede Maksimum Totaal Inleiding 2 Voordele van diversiteit 12 Rol van gesondheids- 10 verteenwoordigers Maks 32 Hantering van diversiteits 12 kwessies Wyses om omgewing te beskerm 12 Gevolgtrekking 2 INSIG Uitleg 2 Analise 2 8 Sintese 2 Oorspronklikheid 2 TOTAAL 40 48

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 VRAAG 10: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE (KWALITEIT VAN PRESTASIE) 10.1 Inleiding  Totale kwaliteitsbestuur (TKB) verseker dat daar aan klante se verwagtinge voldoen word op ŉ deurlopende basis. √  Kwaliteit word dikwels bevorder deur kwaliteitsirkels. √  Besigheidsfunksies moet deeglik gemoniteer word deur die besigheid van kwaliteit te verseker. √  Kwaliteitbestuur is nie slegs ŉ inspeksieproses nie, maar moet deel wees van die besigheid se kultuur. √  Die kwaliteitbestuur in die bemarkings- en produksiefunksies kan lei tot die sukses of mislukking van die besigheid. √  Enige ander relevante inleiding wat verwant is aan kwaliteit van prestasie / kwaliteitsbestuur / TKB elemente / finansiële- of bemarkingsfunksies. Enige (2x1) (2) 10.2 Onderskeid tussen kwaliteitsprestasie en kwaliteitbestuur KWALITEITSPRESTASIE KWALITEITSBESTUUR Die totale prestasie van elke Dit is tegnieke / meetinstrumente√ wat departement√ word gemeet teen gebruik word om die kwaliteit van die spesifieke standaarde √ produk te verbeter √ Dit kan bereik word indien alle Dit word gebruik om elke departemente√ saamwerk vir ondernemingsfunksie √ aanspreeklik te dieselfe kwaliteitstandaarde. √ hou vir kwaliteit√ Kwaliteit word bepaal√ deur die Word gebruik om te verseker dat die fisiese produk / statistiese uitset kwaliteit van goedere / dienste√ van die prosesse / navorsing van konstant is.√ gebruikers en / of kopers van Fokus op die maniere om te verseker√ goedere / dienste √ dat kwaliteit konstant is. √ Enige ander relevante antwoord Enige ander relevante antwoord rakende die kwaliteit van rakende die kwaliteitsbestuur prestasie Sub Maks (4) Sub Maks (4) Maks (8) NOTA: 1 Die antwoord hoef nie in tabelvorm te wees nie, maar die onderskeid moet duidelik wees. 2 Ken ŉ maksimum van TWEE (2) punte toe indien die onderskeid nie duidelik is nie. Merk dan slegs kwaliteitsprestasie of kwaliteitsbestuur. 49

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 10.3 Impak van elemente op TKB Totale klante tevredenheid Positief / Voordele  Groot besighede gebruik marknavorsing om die klante tevredenheid√ te bepaal en behoeftes te ontleed. √  Hulle moet deurlopend poog√ om ŉ goeie beeld van die besigheid te skep. √  Die besigheid mag ŉ toestand van totale klant tevredenheid bereik√ indien hulle behoeftes van al die belanghebbenes in ag neem. √  Daar moet gestreef word om die klante se behoeftes te verstaan / voldoen daaraan√ deur die inwerkingstelling van kruisfunksionele spanne vir kritiese prosesse. √  Hulle moet verseker dat kruisfunksionele spanne hulle kernrol verstaan √ en dit verder ontwikkel.√  Indien daar groter klantelojaliteit is √ kan die besigheid sy pryse verhoog.√  Besighede sal dan in staat gestel word om toe te tree√ tot internasionale markte √  Dit mag lei tot ŉ verhoging√ van die besigheid se mededingheid en winsgewendheid.√ Enige ander relevante voordeel van totale klantetevredenheid EN / OF Negatief / Nadele  Werknemers wat nie kontak het met klante nie, √ is nie bewus van die klante se behoeftes nie.√  Besighede wat ŉ monopolie het, het ŉ verhoogde onderhandelingsmag√ en is nie noodwendig ingestel op die behoeftes van die klante nie.√  Nie alle werknemers is ingestel √ op totale klant tevredenheid nie.√ Enige ander relevante nadeel van totale klanttevredenheid Sub Maks (6) Deurlopende verbetering van stelsels en prosesse Positief / Voordele  Groot besighede het meer hulpbronne √ om die prestasie van elke funksie te kan moniteer.√  Daar is genoeg kapitaal beskikbaar vir nuwe toerusting wat benodig word √ om relevant te bly√.  Groot besighede kan iemand aanstel √ om te sorg dat stelsels en prosesse verbeter. √  Hulle is gewillig om die risiko te neem met die instelling van nuwe stelsels √ want hulle het die kapitaal om foute te absorbeer.√  Hulle het die nodige kapitaal √ om gebruik te maak van die dienste van kwaliteitsirkels om mededingend te bly.√  Groot besighede kan die BKHD model gebruk√ sodat hulle gereeld kan beplan, doen, kontroleer en handel op nuwe stelsels. √ Enige ander relevante voordeel van die verbetering van prosesse en stelsels EN / OF 50

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 Negatief / Nadele  Grootskaalse produksie√ kompliseer kwaliteitsbeheer.√  Dit neem langer om nuwe stelsels en prosesse te implementeer in groot besighede√ vanweë kommunikasie / wantroue en die inkoop van personeel in die nuwe proses.√  Die gevaar bestaan dat stelsels wat goed werk√ onnodig verander word.√  Nie alle terugvoer vanaf klante en personeel is korrek nie√ wat mag lei tot onnodige veranderinge aan die stelsels / prosesse. √ Enige ander relevante nadeel van die verandering van stelsels en prosesse Sub Maks (6) Maks (12) 10.4 Impak as TKB swak geïmplementeer word  Onrealistiese doelwitte word gestel√ wat nie bereik sal word nie.√  Werknemers se opleiding is nie voldoende nie√ en dit lei tot swakker kwaliteit produkte / diens.√  Daar is n afname in produktiwiteit√, as gevolg van onderbrekings.√  Besighede sal nie in staat wees om die nodige aanpassings te maak√ om die nodige klante tevredenheid te waarborg nie.√  Die reputasie van die besigheid√ sal ly as gevolg van swakker produkte / diens.√  Klante sal ander produkte / dienste van mededingers verkies√ met nadelige gevolge vir die besigheid.√  Beleggers sal dalk hul belegging onttrek√, as daar n afname is in winste.√  Die besigheid sal swak publisiteit ontvang√ as gevolg van swak produkte / diens.√  Daar sal n afname wees in verkope√, en klante sal meer produkte terugbring.√  Daar is n hoër personeelomset√, as gevolg van swak opleiding.√  Ongedokumenteerde kwaliteitsbeheerstelsels / prosesse√ kan lei tot n afwyking van kwaliteitstandaarde.√  ŉ Verlies aan klante √ mag lei tot bankrotskap / likwidasie van die besigheid √ Enige ander relevante feit rakende swak implementering van TKB Maks (10) 51

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 10.5 Kwaliteit aanwysers: 10.5.1 Finansiële funksie  Verkryging van kapitaal vanaf die mees geskikste / beskikbare / betroubare bron. √√  Onderhandeling vir beter rentekoerse om sodoende kostes laer te hou. √√  Opstelling van ŉ begroting op om te verseker dat daar voldoende monetêre middele is. √√  Finansiële rekords word op datum gehou en belasting word betyds en akkuraat gedoen. √√  Strategieë gegrond op analises, verhoog die winsgewendheid. √√  Surplusfondse word belê om ŉ passiewe inkomste te verkry.√√  Daar is maatreëls in plek gestel om korrupsie en bedrog te voorkom.√√  Finansiële kontrolemaatreëls is in plek om bedrog te voorkom. √√  Finansiële state word betyds en akkuraat opgestel. √√  State word korrek ontleed en vertolk. √√  Belê in strategieë wat die besigheid meer winsgewend sal maak. √√  Oor- of onderkapitalisasie word vermy sodat fondse effektief aangewend kan word. √√ Enige ander relevante feit rakende die kwaliteit aanwysers vir die finansiële funksie Sub Maks (8) 10.5.2 Bemarkingsfunksie  Verkryging van ŉ groter markaandeel√ deur goeie klantediens te lewer.√  Besigheid wen klantelojaliteit√ deur die lewering van beter diens en bou van goeie verhoudinge.√  Voldoening aan standaarde vir etiese bemarking√ wanneer produkte en dienste geadverteer word.√  ŉ Kompeterende voordeel word verkry √ deur deeglike marknavorsing. √  Vergroting van die markaandeel √ deur die lewering van gedifferensieerde produkte√.  Konstante hersiening √ van waarde kwessies. √  Kommunikeer effektief met klante√ oor hulle mening oor die produk / diens.√  Koördineer die verspreiding√ van die bemarkingstrategieë.√  Gebruikmaking van regte prystegnieke √ om te verseker dat hulle n mededingende voordeel kry. √  Meting van die gaping tussen die verwagting van die klante√ en hulle werklike belewenis sodat probleme rakende die kwaliteit van produkte aangespreek kan word. √  Aanpassings en veranderinge van produkte / dienste√ gebaseer op die aanbevelings en terugvoer van klante. √  Gebruikmaking van agressiewe advertensieveldtogte√ om die markaandeel te behou.√ Enige ander relevante feit rakende die kwaliteitsaanwysers van die bemarkingsfunksie Sub Maks (8) Maks (16) 52

Downloaded from hlayiso.com 10720/18 10.6 Gevolgtrekking  Topbestuur moet die groot inisieerder wees van TGB en ŉ omgewing skep om dit te laat plaasvind. √√  Verbetering in kwaliteit moet lei tot groter bevrediging van klante. √√  Besighede moet die vermoë hê om kwaliteit in al die onderskeie funksies te bestuur. √√ Enige ander relevante gevolgtrekking verwant aan kwaliteitbeheer / TKB elemente / finansiële of bemarkingsfunksies Maks (2) [40] Uiteensetting van punte: Besonderhede Maksimum Totaal Inleiding 2 Verskille tussen kwaliteit van prestasie en 8 kwaliteitbestuur Impak van TKB op groot besighede 12 Negatiewe impak as TKB swak 10 Maks 32 geïmplementeer word Kwaliteitaanwysers vir finansiële en 16 bemarkingsfunksies Gevolgtrekking 2 INSIG Analise 2 Sintese 2 Oorspronklikheid 2 TOTAAL 40 53