GRADE 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KREITI YA 12
SEPEDI LELEME LA GAE (HL)
LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)
DIBATSELA 2025
TLHAHLO YA GO SWAYA
MEPUTSO: 80
Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 28.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
You're offline
Skip to contentQuestion paper View all
Sepedi HL P2 Nov 2025 MG (2)
Sepedi Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · sepedi. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sepedi Hl
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sepedi
- Document type
- Question paper
- Year
- 2025
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Pages
- 28
- File size
- 949.3 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 28
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 2 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
DITŠHUPETŠO TŠA GO SWAYA
• Ge molekwa a arabile dipotšišo tše di fetago palo yeo e nyakegago, swaya ya
mathomo fela (Molekwa ga a swanela go araba potšišo ye telele le ye kopana go
tšwa pukung e tee).
• Karolong ya A, ge molekwa a arabile dipotšišo tše nne ka moka mo diretong tšeo
di bonwego, swaya tše pedi tša mathomo.
• Go dikarolo tša B le C, ge molekwa a arabile dipotšišo tše kopana tše pedi goba tše
telele tše pedi, swaya ya mathomo o hlokomologe ya bobedi. Ge molekwa a arabile
dipotšišo ka moka tše nne, swaya fela ya pele mo karolong ye nngwe le ye nngwe
ge e le gore go arabilwe potšišo ye kopana le ye telele.
• Ge molekwa a file dikarabo tše pedi, moo e lego gore ya mathomo e fošagetše mola
ya bobedi e nepagetše, swaya ya mathomo gomme o hlokomologe ya bobedi.
• Ge dikarabo di sa nomorwa ka tshwanelo, swaya go ya ka tlhahlo ya go swaya.
• Ge mopeleto wo o fošagetšego o ama tlhalošo, swaya phošo. Ge o sa ame tlhalošo,
gona mo fe moputso.
• Potšišo ye telele: Ge karabo ya potšišo ye telele e le ka tlase ga botelele bjo bo
nyakegago, se mo otle ka ge a šetše a ikotlile. Ge e le ye telele kudu, lekola fela
mantšu ao e ka bago a 50 o hlokomologe taodišo yeo e šetšego fela o bale thumo.
• Dipotšišo tše kopana: Ge molekwa a sa šomiše ditsebjana moo a kgopetšwego go
tsopola, se mo otle.
• Mabapi le dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo abja go dikarabo tša Ee/Aowa
goba Dumela/Go se dumele. Meputso e tlo fiwa fela go lebaka le le fiwago.
• Ga go meputso ye e tlogo abja go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba
NTLHA/KGOPOLO. Meputso e tlo fiwa fela go lebaka le le fiwago.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 3 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
KAROLO YA A: THETO
MONTSHEPETŠABOŠEGO – M Mamabolo
POTŠIŠO YA 1
THWAGADIMA – LI Masenya
Mohlala wa karabo:
Teori
Tshwantšhokgopolo ke go bona seo sereti se se tšweletšago ka leihlo la kgopolo. Sereti
se re bopela seswantšho sa seo se se tšweletšago ka tirišo ya dikapolelo, dika, diema,
kgetho le tirišo ya mantšu le diripa tše dingwe tša polelo.
Mothofatšo
Ke sekapolelo seo ka sona dilo di fiwago dika tša bomotho.
Tirišo
Temanathetong ya 1
E nkamogile …
Sereti se mothofaditše mollo ka gore o se amogile ngwana mola e le motho yo a
kgonago go amoga.
… gwa tamiša seetša
Sereti se mothofaditše seetša ka gore se a tamiša mola go tamiša e le ga motho.
Ya o latswa khulong …
Sereti se mothofaditše mollo ka gore o a latswa mola re tseba go latswa e le ga motho.
… go o kgaola molala
Sereti se mothofaditše ngwako ka gore o na le molala mola e le motho yo a nago le
molala/Sereti se mothofaditše mollo ka gore o kgaola molala mola e le motho yo a ka
kgonago go kgaola molala.
… e latswa magalagapa a ngwako
Sereti se mothofaditše ngwako ka gore o na le magalagapa mola re tseba e le motho yo
a nago le magalagapa.
… e ganetša bahlakodiši go tsena
Sereti se mothofaditše mollo ka gore o ganetša bahlakodiši go tsena mola e le batho
ba ba ka ganetšago bahlakodiši go tsena.
Temanathetong ya 2
… la ntšhupetša …
Sereti se mothofaditše lehu ka gore le mo šupeditše dingakeng tša setšo mola re tseba
e le motho yo a kgonago go šupetša.
Temanathetong ya 3
Puku ya nketa pele …
Sereti se mothofaditše puku ka gore e mo etile pele mola e le motho yo a kgonago go
eta pele.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 4 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
Temanathetong ya 4
Mogopolo wa ikgata mehlala
Sereti se mothofaditše mogopolo ka gore o ile wa ikgata mehlala mola e le motho yo a
kgonago go ikgata mehlala.
Thumo
Sereti se atlegile go tšweletša tshwantšhokgopolo ka tirišo ya mothofatšo go hlaloša
seemo sa gagwe ka morago ga go swelwa ke ngwako le go hlokofalelwa ke ngwana. [10]
POTŠIŠO YA 2
KE LLELA GO WENA – MJ Mojalefa
2.1 2.1.1 'ke'/’ka’ (1)
2.1.2 'šulafetše šulafadifadi' (1)
2.2 • Sereti le mosadi ba sepetše mafelo a mantši ba nyaka thušo ya go ba le
ngwana ba bile ba fiwa le dihlare tša mehutahuta. Mafelong ao ka moka ba
be ba tshepišwa gore ba tla hwetša thušo ya go ba le ngwana. (2)
2.3 • Sereti se dirišitše mašomapeolo go gatelela kgopolo ya gore ba be ba ba
gaya kudu ka legare/Sereti se dirišitše mašomapeolo go laetša kgopolo ya
karo.
• Sereti se dirišitše komišwa go laetša gore ba be ba nwešwa diphilisi tše
dintši. (2)
2.4 • Sereti se šomišitše lebalana le fetile go bebofatša go ima ga mosadi.
• Kgopolo ya lešata la meduduetšo e feteleditšwe moo e lego gore e ka se
gome ka dithaba le go swara legodimo ka diatla. (2)
2.5 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba.
Mohlala:
Maikutlo a kwelobohloko
• Ke kwešwa bohloko ke ka fao Modimo a arabilego kgopelo ya sereti ka go
mo fa lesea la go se itekanele ka morago ga maitapišo le dithapelo tše di
kaaka. (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 5 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
POTŠIŠO YA 3
SEBOBOLANE – RJ Thoka
3.1 • Kelelothalo
• Potšišoretoriki
• Mothofatšo
(TŠE PEDI fela) (2)
3.2 • Mothalotheto wa 5: sereti se makatšwa ke ka mo seyalemoya se ratwago
ke batho ba bantši ka gona.
• Mothalotheto wa 6: sereti se nyaka go tseba gore ke eng se seyalemoya se
se dirago gore se se ke sa ba le manaba. (2)
3.3 • Sereto se se bopilwe ka ditemanatheto tše 5.
• Temanatheto ye nngwe le ye nngwe e bopilwe ka methalotheto ye 4. (2)
3.4 Mothofatšo o tšweleditše tshwantšhokgopolo.
• Ka go mothofatša seyalemoya, sereti se gatelela kgopolo ya gore
seyalemoya se bohlokwa ka ge se nolofatša maphelo a batho. (2)
3.5 Balekwa ba tla fa melaetša ya go fapana ya maleba.
Mohlala:
• Sereti se re bontšha ka mo seyalemoya se nago le thuto le ka fao se
agišago batho ka gona. (1)
3.6 Ee,
• Seretong se go tumišwa bohlokwa bja seyalemoya maphelong a batho. (1)
[10]
POTŠIŠO YA 4
O MMAGOBANAKE – PM Mashilo
4.1 4.1.1 'o le naledi ya go takuma mello' (1)
4.1.2 'ka go bona ka ihlo la leratorato' (1)
4.2 Go tia serokaphatla.
• Sereti se ile sa botša kgarebe thwii gore se a mo rata. (2)
4.3 • Sereto se se na le methalotheto ye 15.
• Methalotheto ke ye mekopana, ya magareng le ye metelele. (2)
4.4 Sereti se dirišitše sebokantšu 'setukalethabo'.
• Go gatelela kgopolo ya gore ka lapeng la bona ba phela ka lethabo. (2)
4.5 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba.
Mohlala:
Maikutlo a boikgantšho/lethabo/boitumelo
• Sereti se ikgantšha/thabišwa ke ka fao mosadi wa sona a se hlokometšego
ka gona. (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 6 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
LE
POTŠIŠO YA 5
SERETO SEO SE SEGO SA BONWA
KGETIDI TŠA MEROPA – HMC Maebela-Mohlala
PHIRI YA BOŠEGO – HMC Maebela-Mohlala
5.1 5.1.1 … lefaseng
… kae?
… tseleng (1)
5.1.2 … tseleng
… lewatleng
… dihlageng (1)
5.2 'O a re gakantšha/O re gana le ditaba.'
• Go aroganya kgopolo ya go gakantšha le ya go gana le ditaba
mothalothetong. (2)
5.3 Thetotsholo
• Sereti se sola ditiro tša lehu tša go lobiša batho meloko le maruo a bona. (2)
5.4 A ikgonere
• Go laetša gore lehu le tšeetše mmakgoši lapa ka moka o šetše a nnoši. (2)
5.5 Moya wa go kwa bohloko/manyami
• Sereti se kwešwa bohloko/nyamišwa ke gore lehu le a ba lobiša ebile ga
le kgotsofale. (2)
[10]
PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 7 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA
POTŠIŠO YA 6: BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele
Mohlala wa karabo
Teori
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo tša gagwe goba le baanegwa ba
bangwe. Go na le mehuta ye mebedi ya thulano, e lego thulanogare le thulanontle.
Thulanogare ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo tša gagwe. Thulanontle ke ge
moanegwa a thulana le moanegwa yo mongwe ka dikgopolo goba ba fana
dingwathameratha.
Tirišo
Thulanogare
• Ditau o lwa le mogopolo wa gore a boele go Mpimpi goba a se boele, gona ge a
boela go Mpimpi o tla lokelwa ka gore Mpimpi o šetše a nyetšwe.
Thulanontle
Ditau o thulana le Mpimpi
• Ditau o betha Mpimpi, morwedi wa Moganwa ka morago ga go mmotša gore o
mmeleng.
Ditau o thulana le Kgokolo
• Ditau o thulana le Kgokolo ge a leka go mo lemoša ka taba ya gore lentšu la mohu
ga le tshelwe fela Ditau o bolela ka mereba gore yena ga a rate Thabišo.
Ditau o thulana le Phei
• Ditau o thulana le kgaetšedi ya gagwe Phei ge a mmotša ka toro yeo a bilego le yona
ya gore tatagwe o mo etetše a mmotša ka taba ya gagwe ya go nyala Thabišo.
• Ditau o a ferekana gomme o mmotša gore yena ga a rate Thabišo.
Ditau o thulana le mmagwe
• Ditau o thulana le mmagwe ge a mo kgalela go se latele ditaelo tša tatagwe. O mo
lemoša gore ge a sa kwe yena setulo sa bogoši o tla se šupa ka monwana.
Ditau o thulana le Seritša
• Ditau le Seritša ba fapana ka mantšu mabapi le go hloka thari ebile ba a kgaogana.
Kgoši Pilošamadiba o thulana le mosadi wa gagwe
• Kgoši Pilošamadiba o befelelwa mosadi wa gagwe ge a mmotša gore morwedi wa
bona, Thabišo o ratana le mošemane wa Bahlaloga.
Kgoši Pilošamadiba o thulana le Mabina
• Kgoši Pilošamadiba o a befelwa ge a ekwa Mabina a re yena ga a tsebe ka ketelo
ya barongwa ba go tšwa ga Kgoši Manamela, mola e le yena yo mongwe wa
bakgomanabagolo ba mošate.
Setšhaba sa Bakone se thulana le Kgokolo
• Setšhaba sa Bakone se thulana le kgopolo ya Kgokolo ya gore Ditau a direlwe
moletlo wa go mmea kgoši gomme a tšee Seritša e be mmakgoši. Setšhaba se re
Kgokolo o ba phumela motse.
Mabote o thulana le mosadi wa gagwe
• Mabote o betha mosadi wa gagwe yo a bego a ithwele ka la gore o ratana le
Mahlephiša.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 8 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
Sekokomane o thulana le mosadi wa gagwe
• Sekokomane o be a re ge a nwele bjala a roge mosadi wa gagwe. Ka le lengwe la
matšatši mosadi a palelwa ke go itshwara le go kgotlelela mahlapa gomme a
ipušeletša ka go mo itia o šoro.
Ntinana o thulana le Tšhikatšhiko
• Ntinana o thulana le Tšhikatšhiko ka la gore o mo utsweditše dipudi.
Thumo
Mongwadi o atlegile ka ge a kgonne go tšweletša thulanontle le thulanogare go tšwetša
morero wa padi ye pele. [25]
GOBA
POTŠIŠO YA 7: BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele
SETSOPOLWA SA A
7.1 7.1.1 Komanyi ke mmagoDitau/Ditau ke morwa wa Komanyi. (1)
7.1.2 Rašuwa ke rangwane wa Ditau. (1)
7.2 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
• Go bolelwa ka bakgomana ba mošate.
• Go bitšanwa ka direto. (Mokone) (2)
7.3 • Rašuwa o be a swaretše Ditau bogoši ka ge a be a sa le yo monnyane.
• Mohu Tsweke o tsogetše Rašuwa maatla ka ge a pherekantšhitše Ditau
gore a se nyale. (2)
7.4 • E re utollela semelo sa Rašuwa sa megabaru le bopelompe bja go nyaka
go ba kgoši a tseba bo se bja mo lebana/ E tšweletša semelo sa Komanyi
sa go ba le maikarabelo a go se nyake go itshwarela ditaba tša Bakone.
• E re utollela maikutlo a Komanyi a makalo ka ditiro tša Rašuwa go Ditau.
• E tšwetša pele tiragalo ya go ipololla ga Rašuwa go Komanyi mabapi le go
loya Ditau ga gagwe.
(TŠE PEDI fela) (2)
7.5 Morero wa padi o lebane le gore lentšu la mohu ga le tshelwe.
• Diteng tša padi di mabapi le Ditau yo a ganago go sekegela taelo ya mohu
tatagwe tsebe ya gore a nyale Thabišo morwedi wa Kgoši Pilošamadiba
gomme ga a lokelwe ke selo. (2)
7.6 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba.
Mohlala:
Maikutlo a manyami
• Ke nyamišwa ke gore Ditau ga a hlomphe batswadi ba gagwe/setšo.
• Ke nyamišwa ke gore Ditau o fetoša tshepedišo ya bogoši ka go nyala
Nthuše le Seritša bao e sego ba madi a bogoši. (3)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 9 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
SETSOPOLWA SA B
7.7 7.7.1 Ditau (1)
7.7.2 Komanyi (1)
7.8 • 'Ee, lerotse ge le ka se apeye sona semphemphe goba thopi, ruri mohola
wa lona ke eng ntle le go pirimetšwa kua mokgotheng la gafelwa dipokolo?'
• 'Ke etša nna ka noši malome.' (2)
7.9 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana tša maleba.
• Kgokolo a ka mo iša letsogo/mmetha/tia.
• Kgokolo a ka ngala a se sa eletša Ditau.
• Kgokolo a ka ya go llela go Komanyi. (3)
7.10 • Phekgogo e tšweletšwa ke ge Ditau a imiša Mpimpi morwedi wa Moganwa
e le taetšo ya gore o ganana le taelo ya mohu tatagwe Tsweke ya gore a
nyale Thabišo.
• Sehloa – Ditau o lwala kudu ebile ba mo emaemiša go mo alafiša mo go
bago le kgakanego ya gore kgoši e ile go ba mang motseng wa Bakone. (2)
7.11 • Babadi ba be ba se ba letela gore Ditau a ka feleletša a nyetše Thabišo
gomme a ba kgoši ya Bakone. (1)
7.12 • Bokantle bja padi ye bo tšweleditše monna a letša lepapata a bitša kgoro
mola diteng tša padi di le mabapi le ditaba tšeo di rerwago dikgorong mohl:
Mabina o letša lepapata go bitša kgoro ga Kgoši Pilošamadiba.
GOBA
• Bokantle bja padi ye bo tšweletša leina la puku e lego Badimo ba boletše
mola diteng di le mabapi le lentšu la mohu la gore Ditau a nyale Thabišo leo
le tlogetšwego ke mohu Kgoši Tsweke. (2)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 10 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
POTŠIŠO YA 8: KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela
Mohlala wa karabo
Teori
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo tša gagwe goba le baanegwa ba
bangwe. Go na le mehuta ye mebedi ya thulano e lego thulanogare le thulanontle.
Thulanogare ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo tša gagwe. Thulanontle ke ge
moanegwa a thulana le moanegwa yo mongwe ka dikgopolo goba ba fana
dingwathameratha.
Tirišo
Thulanogare
• Mojagobedi o lwa le dikgopolo tša gagwe mabapi le go hlala Molatelo ka lebaka la
maitshwaro a gagwe efela ge a gopola ka morwa wa gagwe Matome, o phaela
kgopolo yeo thoko, a kgotlelela.
• Molatelo o lwa le dikgopolo tša gagwe mabapi le go botša Mojagobedi gore o
swerwe ke bolwetši bja kankere ya molomo wa popelo ka ge a nagana gore a ka
mo hlala.
• Mojagobedi o lwa le dikgopolo tša gagwe mabapi le maitshwaro a Molatelo mo a
bilego a mo naganela gore a ka be a na le maratwana a ka ntle.
• Molatelo o lwa le dikgopolo tša gagwe ka taba ya gore Modimo o gona goba aowa,
le gore ke ka lebaka la eng a mo tlogetše a e ba le bolwetši bja kankere ya molomo
wa popelo ka godimo ga bolwetši bja madi a magolo.
• Mojagobedi o lwa dikgopolo tša gagwe ka taba yeo Mphapantšhi a mmoditšego
yona ge a re: 'ge nkabe o tseba tšeo nna ke di tsebago ka Molatelo.' Mojagobedi o
ipotšiša gore Mphapantšhi o tseba eng seo yena a sa se tsebego.
• Molatelo o lwa le dikgopolo tša gagwe tša gore a botšiše Mojagobedi ka taba ya go
bonwa ga sefatanaga sa Yaris ke Mphapantšhi kua gaMaupa goba a se mmotšiše.
• Mojagobedi o lwa le dikgopolo tša gagwe tša gore a bule faele ya Molatelo ya
balwetši kua bookelong goba a se e bule.
Thulanontle
Molatelo o thulana le Mojagobedi
• Molatelo le Mojagobedi ba a thulana ge Molatelo a šišinya gore ba ye ba nyake
setsha ba itlhomele mošašana wa bona kua thoko.
• Molatelo le Mojagobedi ba thulana ka taba ya gore Mojagobedi ke seratantepa.
• Molatelo o thulana le Mojagobedi ge a re ba dire ngwana wa bobedi, o mmotšiša
gore kgane o itlhaganetše kae.
Molatelo o thulana le Tumpu
• Tumpu o ya ga Molatelo go yo boledišana le yena ka mathata a lapa la bona gomme
Molatelo o a mo roga o re o tlogile kua ga gagwe Solomondale go tlo mmotša boloko
ka mo ga gagwe ebile o mo tlogela a nnoši.
Molatelo o thulana le batswadi ba gagwe
• Molatelo o thulana le batswadi ba gagwe ge a ba botša gore o hlala Mojagobedi, ka
ge a re ke seratantepa, batswadi ba ganana le kgopolo ya gagwe.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 11 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
Mojagobedi o thulana le Fiona
• Mojagobedi o thula troli yeo e bego e rwele direkarekane tša Fiona gomme Fiona a
mo tšhela ka mahlapa a befetšwe.
Mojagobedi o thulana le Mphapantšhi
• Mojagobedi o raka Mphapantšhi ka ga gagwe ge a be a tlile ka leano la go robala
le yena.
Keletšo o thulana le Mphapantšhi
• Keletšo o thulana le Mphapantšhi ka ge a re o nyaka go thuba lapa la Molatelo le
Mojagobedi.
Thumo
Mongwadi o atlegile ka ge a kgonne go tšweletša thulanontle le thulanogare go tšwetša
morero wa padi ye pele. [25]
POTŠIŠO YA 9: KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela
SETSOPOLWA SA C
9.1 9.1.1 Matome ke morwa wa Molatelo/Molatelo ke mmagoMatome. (1)
9.1.2 Molatelo ke mosadi wa Mojagobedi. (1)
9.2 • Go bolelwa ka Filimi ya Avatar.
• Go bolelwa ka phapoše ya boapeelo.
• Go solelwa ka dipoleiting.
(TŠE PEDI fela) (2)
9.3 • Molatelo o be a naganela Mojagobedi gore o a ratana.
• Molatelo o befedišitšwe ke gore Mojagobedi o boditše Tumpu ditaba tša
lapa la gagwe mabapi le go se be le phedišano ga bona. (2)
9.4 • E re utollela semelo sa Mojagobedi sa go ba le lerato go ya le ka
poledišano ya gagwe le Matome.
• E re utollela maikutlo a Molatelo a pefelo ka ge a sa fetole Matome gabotse
ge a re a ye go hlapa mola yena a botšiša gore ditaba di a mo kgahla na.
• E re utollela tiragalo ya go lebelela ditaba ga Mojagobedi.
(TŠE PEDI fela) (2)
9.5 Morero wa padi ye o lebane le gore sephiri magareng ga monna le mosadi se
ka thuba lapa.
• Diteng tša padi di mabapi le Molatelo yo a utetšego monna wa gagwe
bolwetši bja kankere ya molomo wa popelo gomme se se nyakile go thuba
lapa la gagwe. (2)
9.6 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba
Mohlala:
Maikutlo a manyami/pefelo
• Ke nyamišwa/befedišwa ke gore Molatelo ga a tshepe monna wa gagwe ka
gore o nagana gore ge a ka mmotša ka bolwetši o tla mo hlala.
• Ke nyamišwa/befedišwa ke gore Molatelo o tshepa bagwera go feta monna
wa gagwe. (3)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 12 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
SETSOPOLWA SA D
9.7 9.7.1 Molatelo (1)
9.7.2 Mojagobedi (1)
9.8 9.8.1 'Molatelo o be a šetše a thomile mekgwa yela ya gagwe ya go fo
homola ge a ratile'. (1)
9.8.2 'Molatelo o be a phaetše ka thoko keletšo ya ngaka ya gore a
hlalošetše mogatšagwe ka bolwetši bja gagwe gore a kgone go mo
thekga'. (1)
9.9 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana tša maleba.
• Mojagobedi a ka ya go dula le Fiona.
• Mojagobedi a ka ngala ka lapeng.
• Mojagobedi a ka hlala Molatelo.
• Mojagobedi a ka nyala mosadi wa bobedi. (3)
Š
9.10 • Phekgogo – Molatelo o utela monna wa gagwe gore o na le bolwetši bja
kankere ya molomo wa popelo.
• Sehloa – Mojagobedi o bula faele ya Molatelo gomme o utolla gore Molatelo
o na le bolwetši bja kankere ya molomo wa popelo. (2)
9.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
• Babadi ba be ba se ba letela gore Mojagobedi a ka katoga Fiona gomme a
swarela Molatelo a be a mo thekga bolwetšing bja gagwe. (1)
9.12 • Bokantle bja padi bo tšweleditše dikgoro tša bookelo mola diteng tša puku
di le mabapi le Molatelo le bagwera ba gagwe bao ba bego ba šoma mmogo
bookelong.
• Bokantle bja padi bo tšweleditše sefatanaga sa balwetši mola diteng tša
puku di le mabapi le sefatanaga sa balwetši seo se ilego sa iša Molatelo
bookelong ka morago ga go thulwa ke sefatanaga.
• Bokantle bja padi bo tšweletša leina la puku e lego Kgalagalo tša Setu mola
diteng di le mabapi le setu se se galagalago lapeng la Mojagobedi le
Molatelo.
(E TEE fela) (2)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 13 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
DINGWALOTŠHABA
POTŠIŠO YA 10: POTŠIŠO YE TELELE
TODI YA BATLOGOLO – M Makgopa, BMT Makobe le AP Nkadimeng
Mohlala wa karabo:
Teori ya matseno, moya wo o fokago le mafetšo a dikanegelotšhaba
Matseno ke fomula ye mongwadi a e dirišago go thoma dikanegelotšhaba. Moya wo o
fokago ke seemo sa ditaba sa go tšweletša maikutlo a mongwadi mola mafetšo e le
fomula ya mongwadi ya go ruma dikanegelotšhaba.
NONWANE YA NGWANA WA DIMAKATŠO – AP Nkadimeng
Tirišo
Matseno
• 'Nonwane, nonwane!'
Moya wo o fokago
Moya wo o fokago ke wa letšhogo/makalo/kgakanego.
• Letšhogo le tšweletšwa ke Nkebe yo a sepelago le dingaka a nyaka bohumi.
• O ile a ba a fihla go Ngaka Thuhu yo a bego a dula ka gare ga bodiba.
• Ngaka Thuhu o mmoditše gore ge a nyaka go huma a bolaye ngwana wa gagwe wa
leitšibolo.
• Ngwana yo o ile go belegwa a ikgopelela go išwa go Ngaka Thuhu.
• Nkebe o ile a phela manyaming ka ge a se sa kgona go ba le ngwana yo mongwe
gape.
• Mahumo a gagwe le wona a ile a fela gomme a thoma go topa tša fase.
Mafetšo
• Nonwane ye e felela ka gore 'Mpho sa mosela wa seripa!'
SERETO SA KGOŠIGADI MODJADJI – BMT Makobe
Tirišo
Matseno
• Matseno a laetša fao Kgošigadi Modjadji a tšwago gona - ke Balobedu ba boologa
bohlabatšatši bja Zimbabwe.
Moya wo o fokago
Moya wo o fokago seretong se ke wa boikgantšho.
• Ba ikgantšha ka setšo le bokgoni bja Kgošigadi Modjadji bja go neša pula.
• Ba ikgantšha ka histori ya Balobedu.
• Ba ikgantšha ka gore kgošigadi o hlompšha ke bohle go akaretšwa le Mazulu.
Mafetšo
• Sereto se rumilwe ka gore: Re tšhaba go tswaka meeta le pitša tša badimo ka diaila
ditlalemeso!
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 14 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
KOŠA YA SEBODU – BMT Makobe
Tirišo
Matseno
• Koša ye e thongwa ke mohlabeledi.
• Yena o re 'Sebodu, Mampepe …!' ke moka bao ba opelago le yena ba mo latela ba
re: 'O agile motse thabeng!'
Moya wo o fokago
• Go foka moya wa tlhohleletšo ya go šoma mmogo košeng ye.
• Batho ba swanetše go dirišana ka gore sedikwa ga se na bogolo.
Mafetšo
• Mafetšo a koša ye ke mantšu ao a opelwago ke batho ka moka a gore: 'O agile motse
thabeng!'
Thumo
Nonwane ya Ngwana wa dimakatšo, seretotumišo sa Kgošigadi Modjadji le košana ya
Sebodu di tšweleditše matseno, moya wo o fokago le mafetšo le ge di fapana ka lebaka
la diteng tša tšona. [25]
GOBA
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 15 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
POTŠIŠO YA 11: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
TODI YA BATLOGOLO – MA Makgopa, BMT Makobe le AP Nkadimeng
SETSOPOLWA SA E
MMUTLA LE MPŠA – MBT Makobe
11.1 11.1.1 'E rile e le nonwane!' (1)
11.1.2 'Keleketla' (1)
11.2 • Mmutla le Mpša ke bagwera.
• Mmutla le Mpša ba be ba fepelana bana. (2)
11.3 • Nonwane ye e tloša bodutu.
• Nonwane ye e re eletša gore motho ga a tshepagale. (2)
11.4 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
• Mongwadi o šomišitše poledišano ya Mmutla le Mpša go re utollela maikutlo
a Mmutla a letšhogo ge a re bona boMmutla ba phela ka letšhogo.
• Poledišano e tšweletša semelo sa Mpša sa go ba le lerato go Mmutla. (2)
11.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
• Mmutla ke phoofolo ya go tshepega ka ge o be o kgona go šala le bana ba
Mpša.
• Mmutla ke lefšega ka ge o bolela gore wona o phela ka go tšhaba.
• Mmutla o na le letsogo la go fa ka ge o be o fela o efa Mpša dijo.
(TŠE PEDI fela) (2)
11.6 Kakanyotlhalošo
• E akanya ka moo Mmutla le Mpša di thomilego go ba manaba ka gona.
• E akanya gore go tlile bjang gore mpša e tle e thome go dula le batho.
(E TEE fela) (2)
11.7 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
Batho ba ithute go se hlanogele dikano tša bona.
• Mpša ga se ya botegela segwera sa yona le Mmutla ka lebaka la motho. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 16 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
SETSOPOLWA SA F
BABINATAU BA GAMALEKA – CL Mokoena
11.8 11.8.1 Ba re se letšwa ke ... (1)
11.8.2 Ga re nene, re moloko mong. (1)
11.9 • Sereto se se na le methalotheto ye 35.
• Methalotheto ke ye mekopana, ya magareng le ye metelele. (2)
11.10 Ke thetotumišo
• Se tumiša Babinatau ba kgoro ya gaMaleka. (2)
11.11 • Ka mafetšo a sereti se laetša gore sereto se sa tšwela pele.
• Mafetšo a a laetša gore sereti se ka no ba se sa tsebe sereto se go tšwela
pele. (2)
11.12 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba.
Mohlala:
Maikutlo a lethabo
• Sereti se thabišwa ke botšo bja sona.
• Sereti se thabišwa ke tswalano le mokgwa wa phedišano wa kgoro ya ba
gaMaleka. (3)
[25]
PALOMOKA YA KAROLO YA B: 25
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 17 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA
POTŠIŠO YA 12: O IPHIHLETŠENG? – LT Maphoso
Mohlala wa karabo
Teori ya tikologo
Tikologo ya sengwalo e mabapi le lefelo la ditiragalo tša baanegwa ka nako yeo e rilego.
Ka go realo go ka thwe tikologo e lebane le nako le lefelo. Go na le mehuta ye mebedi
ya tikologo, e lego tikologo ya sebjalebjale le ya segologolo. Tikologong ya segologolo
diteng di lebane le ditaba tša segologolo tšeo di diregago mafelong a bogologolo ka
nako ya bogologolo. Ditaba tšeo di lebane le bogoši, boloi, go ahlola melato kgorong,
masolo a go tsoma, dintwa tša marumo, bjalobjalo. Tikologong ya sebjalebjale diteng di
lebane le ditaba tša sebjalebjale tšeo di hwetšwago mafelong a sebjalebjale, nakong ya
sebjalebjale. Sengwalo se ka tšweletša tikologo ya sebjalebjale le ya segologolo.
Tirišo
Tikologo ya O iphihletšeng?
Tikologo ya ‘O iphihletšeng’ ke ya sebjalebjale.
Nako
Go tsenwa dikolo
• Rebone o botša tatagwe gore o tšweletše dithutong tša gagwe tša Marematlou.
Mahunela o mmotša ge a se na tšhelete ya go mo iša sekolong.
Go šomišwa dillathekeng/megala
• Benjamene le babapadi ba bangwe ba na le dillathekeng go kgokagana. Re bona a
amogela mogala go tšwa go Sarinki. Hlogi le Rebone ba fela ba leletšana megala
ge ba nyaka go bolela. Sarinki o leletša Mahunela mogala a mmotšiša gore o mo
kae.
Batho ba ya mešomong
• Benjamene o šoma go laiša mohlaba ka lori ya Sebakweng. Morutišigadi Kgoroši o
šoma sekolong sa boRebone. Phaswane o šoma seteišeneng sa maphodisa fao go
bego go swerwe Benjamene. Sarinki o šoma lebenkeleng la Sebakweng.
Go na le moruti le morutišigadi
• Moruti Shai le Morutišigadi Kgoroši ba thuša Rebone gore a hwetše mašeleng a go
tšwetša dithuto tša gagwe pele.
Batho ba na le ditokelo
• Mmane Jemina o lemoša Mahunela ka ditokelo tša Rebone tša go ya sekolong.
• Batšofadi ba gola tšhelete ya mphiwafela fao Jemina a rekišago dijo go iphediša.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 18 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
Ge motho a sentše o išwa kgolegong
• Jemina le Rebone ba etela Benjamene kgolegong go yo mo tsošetša.
Go iwa dingakeng le maokelong
• Ngaka Credo o fa Mahunela diphilisi tša gore a farolloge. Mahunela o bookelong
gomme Rebone o ya go mo tsošetša.
Go dirišwa difatanaga
• Hlogi o ile yunibesithi ka thekisi.
• Hlogi o tšweletše ka sefatanaga sa lesogana la gagwe ge a tlo le tsebiša Rebone.
• Go bolelwa ka lori ya Sebakweng yeo Benjamene a bego a laiša mohlaba ka yona.
Lefelo
Go na le Mabenkelekgoparara
• Rebone o na le Hlogi mabenkelengkgoparara ba lebeletše dipoelo tša Marematlou
kuranteng.
Go na le diyunibesithi
• Rebone le Hlogi ba tsena yunibesithi.
Go na le diteišene tša maphodisa
• Mahunela o bega molato wa gore modirelaleago Boreledi o mo lateletše ka lapeng
a mmotša ge a swanetše go rekiša dikgomo go iša Rebone sekolong le gore o
ganela ka ga gagwe.
Go na le dikgolego
• Benjamene o dula kgolegong ka morago ga go latofatšwa ka go utswa tšhelete
ya Mahunela.
Go na le mafelo a go nwela bjala
• Monyaku le Benjamene ba ipshina ka madila thabeneng ge ba gotše.
Thumo
Mongwadi o atlegile ka ge a kgonne go tšweletša tikologo ya sebjalebjale go lebeletšwe
nako le lefelo la ditiragalo. [25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 19 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
POTŠIŠO YA 13: O IPHIHLETŠENG? – LT Maphoso
SETSOPOLWA SA G
13.1 '(o kgwerebetla sellathekeng)'
'(o a goroga)'
'(o a sega)' (3)
13.2 13.2.1 Ke baratani (1)
13.2.2 Mahunela ke mogadibo wa Jemina. (1)
13.2.3 Mahunela ke tatago Rebone. (1)
13.3 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
• Ngaka Thokgola, Benjamene le Sarinki ba a swarwa.
• Sarinki o utolla sephiri sa gore ke yena a bego a thuša Rebone ka tšhelete
ya go lefela dithuto. (2)
13.4 Thulanontle
• Rebone a ka lwa le Mahunela ge a lemoga gore o na le thekgo ya
mmaneagwe Jemina tabeng ya Mahunela ya go gana go mo lefela dithuto. (2)
13.5 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba.
Mohlala:
Maikutlo a lethabo
• Ke thabišwa ke gore Jemina o nyaka gore Rebone a be le bokamoso bjo
bobotse.
• Ke thabišwa ke gore Jemina o botša Mahunela dinnete tša gore nkabe a
lefetše dithuto tša Rebone ka tšhelete ye a rekilego mogala ka yona. (3)
SETSOPOLWA SA H
13.6 • Nako - Benjamene o bolela le Rebone ka sellathekeng.
• Lefelo - Benjamene le Monyaku ba thabeneng. (2)
13.7 • Khwelelo
• Tšwelelo
• Pulamadibogo
• Filthara
(TŠE PEDI fela.) (2)
13.8 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
Molaetša wa poledišano ya Rebone le Benjamene ke gore sebiletšwa se a
tšhoša.
• Benjamene o swanetše go kitimela gae go kwa sebiletšwa go sa lebelelwe
gore Mahunela o mo swarišitše. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 20 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
13.9 • Ditiragalo tša papadi ye di dikologa godimo ga gagwe.
• O thoma le papadi ye ebile o fetša le yona.
• Morero wa papadi ye o theilwe godimo ga gagwe.
• Ditiro tša gagwe di phadima go feta tša babapadi ba bangwe.
(TŠE THARO fela) (3)
13.10 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
• Benjamene a ka šala a itshola ge Mahunela a ka hlokofala a se a ya go
mmona. (1)
13.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
Ee,
• Batheeletši ba a tseba gore dikgomo tša Mahunela di utswiwa ke
Benjamene mola Mahunela a sa tsebe.
• Batheeletši ba a tseba gore Sarinki o ratana le Mahunela mola Rebone le
Benjamene ba sa tsebe.
• Batheeletši ba a tseba gore Benjamene o peiletšwe ke Sarinki mola
Mahunela a sa tsebe.
• Batheeletši ba a tseba gore Benjamene o nyaka go nyala Sarinki fela
Mahunela ga a tsebe.
• Batheeletši ba a tseba gore Sarinki ke yena a bego a utswa tšhelete ya
Mahunela mola bana ba Mahunela ba sa tsebe.
(TŠE PEDI fela) (2)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 21 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
POTŠIŠO YA 14: NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu
Mohlala wa karabo
Teori ya tikologo
Tikologo ya sengwalo e mabapi le lefelo la ditiragalo tša baanegwa ka nako yeo e rilego.
Ka go realo go ka thwe tikologo e lebane le nako le lefelo. Go na le mehuta ye mebedi
ya tikologo, e lego tikologo ya sebjalebjale le ya segologolo. Tikologong ya segologolo
diteng di lebane le ditaba tša segologolo tšeo di diregago mafelong a bogologolo ka
nako ya bogologolo. Ditaba tšeo di lebane le bogoši, go ahlola melato kgorong, masolo
a go tsoma, dintwa tša marumo, bjalobjalo. Tikologo ya sebjalebjale e šupa gore diteng
tša sengwalo di lebane le ditaba tša sebjalebjale tšeo di hwetšwago mafelong a
sebjalebjale, nakong ya sebjalebjale. Sengwalo se ka tšweletša tikologo ya sebjalebjale
le ya segologolo.
Tirišo
Tikologo ya ‘Naga ga di etelane’ ke ya sebjalebjale.
Nako
Go tsenwa diyunibesithing le dikholetšheng
• Go tsenwa Yunibesithing ya Letsheng la Mogadisho le kholetšheng fao go
šomišwago mananeothuto.
• Mphaka ke mofahloši Kholetšheng ya Takone.
Go tsenwa dikereke
• Mphaka o tsena ka gae o hwetša Hunadi le Raisibe ba šetše ba boile kerekeng.
Go a boutwa ge go kgethwa baetapele
• Bonwatau boetapele bo bewa ka mokgwa wa go bouta.
Go tsenwa dikolo
• Sebola o rakwa sekolong ka lebaka la maitshwaro a go se amogelege.
Lefelo
Go bolelwa ka diphapoše tša borobalelo
• Ka phapošeng ya borobalelo ngwakong wa Mphaka - Mphaka o robetše gomme o a
lora.
Go na le kholetšhe
• Kholetšheng ya Takone - Mphaka o šoma gona fao gomme yena le Tokari ba
boledišana ka sekolo sa bošego.
Go na le mafelo a go nwela bjala
• Ka pareng motseng wa Takone – Mphaka o fapana le Kala le Mbari.
Go na le diyunibesithi
• Yunibesithing ya Letsheng la Mogadisho – Boetapele bja yunibesithi bo rera go raka
Mphaka.
Thumo
Mongwadi o atlegile ka ge a kgonne go tšweletša tikologo ya sebjalebjale go lebeletšwe
[25]
nako le lefelo la ditiragalo.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 22 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
POTŠIŠO YA 15: NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu
SETSOPOLWA SA I
15.1 • (O tšhelela Mphaka fofo)
• (Mahlo a gagwe a tantšwe ke lengwalo le Hunadi a le phathakgilego)
• (O itšhelela teye)
• (O a le bula o a le bala)
• (O a le bala)
(TŠE THARO fela) (3)
15.2 15.2.1 Ke monna le mosadi. (1)
15.2.2 Mphaka ke tatagoSebola/Sebola ke morwa wa Mphaka. (1)
15.2.3 Mphaka ke tatagoRaesibe. (1)
15.3 • Mphaka o filwe lengwalo la go mo lebogiša mošomo gore go thwalwe
ngwana wa mobu.
• Mphaka o tšea sephetho sa go boela gae Bonwatau. (2)
15.4 Thulanontle
• Mphaka a ka fapana le Sebola a ba a mo iša seatla. (2)
15.5 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba.
Mohlala:
Maikutlo a lethabo
• Ke thabišwa ke gore o ba le sebaka sa go hwetša maitemogelo a maswa a
mošomo le bophelo.
• Ke thabišwa ke gore o ba le khutšo moyeng.
• Ke thabišwa ke gore o a gola ka ge a bile a hwetša dikgoba tša mošomo
tša maemo a godimo.
(TŠE PEDI fela) (3)
SETSOPOLWA SA J
15.6 • Nako - Go bolelwa ka dithuto
• Lefelo - Go bolelwa ka palamenteng. (2)
15.7 • Letsota: '… le mo lese nna ke tla mmintšha ka koto le tee.'
• Otše: '… re swanetše go ba tsatsela bjalo ka phiri. Re ba tšitlanye pele ba
ithera.' (2)
15.8 Batšwantle ga se ba swanela go fiwa maemo setšhabeng se e sego sa
gabobona.
• Mphaka o lwantšhetšwa maemo ka ge e le mofaladi. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 23 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
15.9 • Ditiragalo tša papadi ye di dikologa godimo ga gagwe.
• O thoma le papadi ye ebile o fetša le yona.
• Morero wa papadi ye o theilwe godimo ga gagwe.
• Ditiro tša gagwe di phadima go feta tša babapadi ba bangwe.
(TŠE THARO fela) (3)
15.10 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
• Setšhaba sa Letsheng la Mogadisho se ka itemogela poelomorago ka ge
balaodi ba bafsa ba tla be ba sa bone ditaba bjalo ka Mphaka.
• Setšhaba sa Letsheng la Mogadisho se ka itemogela tšwelopele ka ge go
tla be go tsene balaodi ba bafsa.
(E TEE fela) (1)
15.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
Ee,
• Babadi ba a tseba gore Mphaka o logelwa maano a go fološwa setulong sa
bolaodi bja lefapha le go rakwa Letsheng La Mogadisho mola yena a sa
tsebe.
• Babadi ba a tseba gore Otše, Letsota le Ntlhore ba rera go thatafišetša
bafaladi ba go swana le boMphaka bophelo mola boMphaka ba sa tsebe. (2)
[25]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 24 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
POTŠIŠO YA 16: LEHUFA – P Mothupi
Mohlala wa karabo:
Teori ya tikologo
Tikologo ya sengwalo e mabapi le lefelo la ditiragalo tša baanegwa ka nako yeo e rilego.
Ka go realo go ka thwe tikologo e lebane le nako le lefelo. Go na le mehuta ye mebedi
ya tikologo, e lego tikologo ya sebjalebjale le ya segologolo. Tikologong ya segologolo
diteng di lebane le ditaba tša segologolo tšeo di diregago mafelong a bogologolo ka
nako ya bogologolo. Ditaba tšeo di lebane le bogoši, go ahlola melato kgorong, masolo
a go tsoma, dintwa tša marumo, bjalobjalo. Tikologo ya sebjalebjale e šupa gore diteng
tša sengwalo di lebane le ditaba tša sebjalebjale tšeo di hwetšwago mafelong a
sebjalebjale, nakong ya sebjalebjale. Sengwalo se ka tšweletša tikologo ya sebjalebjale
le ya segologolo.
Tirišo
Tikologo ya 'Lehufa' ke ya sebjalebjale.
Nako
Go dirišwa dipese le difatanaga ge go iwa mošomong le ge go tšewa maeto
• Lerato o namela boemapese ge a eya mošomong mesong ye mengwe le ye mengwe.
• Lerato o namela sefatanaga sa Ntshepe boemapese ge a eya mošomong.
• Tsarane le Leepo ba ja Lerato le Ntshepe leonyane ba otlela sefatanaga.
• Ntshepe o otlela sefatanaga ge a eya mošomong.
Go iwa dikerekeng
• Lerato o ya kerekeng ge e le Lamorena.
Go šomišwa dithunya
• Dithunya di a galagala, ge boTsarane ba hlasela Ntshepe, le Radithekisi o
ithuntšhitše.
Balwetši ba išwa bookelong
• Radithekisi o išwa bookelong ka morago ga maitekelo a go ipolaya.
Lefelo
Boemapese
• Ke fao Lerato a emelago dinamelwa ge a eya mošomong letšatši ka letšatši.
Kerekeng
• Fao Radithekisi a lateletšego Lerato gomme a mo ntšha go rapelwa.
Toropo
• Toropo ya Groblesdal fao Lerato le Monamudi ba šomago gona.
Kholetšhe ya borutiši
• Kholetšhe ya borutiši ya Mamokgalake Chuene mo Ntshepe a šomago gona.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 25 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
Maokelo
• Go bolelwa ka Bookelo bja Glen-Cowie mo Lerato a bego a okwa gona le Bookelo
bja Ga-Rankuwa mo Radithekisi a bego a okwa gona.
Thumo
Mongwadi o atlegile ka ge a kgonne go tšweletša tikologo ya sebjalebjale go lebeletšwe
nako le lefelo la ditiragalo. [25]
POTŠIŠO YA 17: LEHUFA – P Mothupi
SETSOPOLWA SA K
17.1 • (Monamudi o kwa lešata ebile o tšwela ntle)
• (O lebelela Monamudi)
• (O retologela go Monamudi) (3)
17.2 (17.2.1) Lerato le Monamudi ke bašomimmogo. (1)
(17.2.2) Lerato e bile morutwana wa Ntshepe/Ntshepe le Lerato ke monna le (1)
mosadi
(17.2.3) Ntshepe le Ntlogeleng ke monna le mosadi. (1)
17.3 • Ntshepe o nyala Lerato.
• Radithekisi o kgopela tshwarelo go Ntshepe le Lerato gomme ba a mo
swarela. (2)
17.4 Thulanontle
• Ntlogeleng o thulana le Lerato ka ge a mo naganela gore o ratana le
monna wa gagwe.
• Ntlogeleng o thulana le Monamudi ka ge a re Monamudi o tsenatsena
ditaba tša gagwe le Lerato.
(E TEE fela) (2)
17.5 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba.
Mohlala:
Maikutlo a manyami
• Ke nyamišwa ke ge Ntlogeleng a naganela monna wa gagwe gore o na le
marato a ka ntle go se bohlatse bja seo.
• Ke nyamišwa ke Ntlogeleng ge a latelela Lerato mošomong ka ge a re o
ratana le monna wa gagwe. (3)
SETSOPOLWA SA L
17.6 Nako – Go sepelwa ka difatanaga/Ntshepe o lebelela sešupanako.
Lefelo – Go bolelwa ka phapoše ya bohlapelo. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 26 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
17.7 'Batho le bona ba tlo reng ge ba ekwa gore ke raketšwe dihlare?'
'Ke gore ke tlo ba sesego sa batho ba mo Motetema?'
'Bokaone ke ge nka ipolaya ka ikhutša go hlwa ke segwa ke batho'.
(TŠE PEDI fela) (2)
17.8 Go se tshepane go hlola mathata lenyalong.
• Ntlogeleng o ile dingakeng ka lebaka la go se tshepe monna wa gagwe
Ntshepe gomme se sa dira gore a itshole a be a fetše a ipolaile. (2)
17.9 • Ditiragalo tša papadi ye di dikologa godimo ga gagwe.
• O thoma le papadi ye ebile o fetša le yona.
• Morero wa papadi ye o theilwe godimo ga gagwe.
• Ditiro tša gagwe di phadima go feta tša babapadi ba bangwe.
(TŠE THARO fela) (3)
17.10 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
• Ntshepe a ka betha Ntlogeleng.
• Ntshepe a ka raka Ntlogeleng.
(E TEE fela) (1)
17.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana tša maleba.
Mohlala:
Ee,
• Babadi ba a tseba gore Tsarane le Leepo ba ja Ntshepe le Lerato leonyane
mola bona ba sa tsebe.
• Babadi ba a tseba gore Tsarane, Leepo le Radithekisi ba loga maano a go
bolaya Ntshepe mola yena a sa tsebe.
• Babadi ba a tseba gore Ntlogeleng o sepelela Ntshepe dingaka gore a
lebelele yena fela mola Ntshepe a sa tsebe. (2)
(TŠE PEDI fela) [25]
PALOMOKA YA KAROLO YA C: 25
PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 27 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE: THETO [MEPUTŠO YE 10]
Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni
5–6 4 3 2 1
DITENG -Tlhalošo ye e -Kwešišo le tlhalošo ye -Tlhalošo ye e -Tlhalošo ya sererwa ga e -Ga go kwešišo ya
tseneletšego ya sererwa. botse ya sererwa. kgotsofatšago ya kgotsofatše. sererwa.
Tlhalošo ya sererwa. -Tatelano ya dikgopolo -Potšišo e arabilwe ka sererwa. -Ga go dintlha tšeo di -Karabo ga e sepelelane
Botebo bja dikgopolo, tša go ba le botlalo. -Go na le dintlha di se kae amanago le sererwa. le sereto.
kgonthišišo le kwešišo ya maatlakgogedi tša go -Dikgopolo tšeo di filwego tšeo di amanago le -Ga go kwešišo ya -Morutwana ga a tsebe
setšweletšwa. amana thwii le sererwa. di a kwagala eupša ga se sererwa. sengwalo le sereto. selo ka ga sengwalo le
-Kwešišo ye e tšona ka moka tšeo di -Tše dingwe tša dikgopolo sereto.
tseneletšego ya sengwalo hlalošitšwego ka mo go di a kwagala eupša ga di
le sereto. nyakegago. kgodiše.
-Kwešišo ya sengwalo le -Kwešišo ya motheo ya
MEPUTSO YE 6 sereto e bonetše. sengwalo le sereto.
4 3 2 1 0
SEBOPEGO LE -Sebopego se tšweletša -Sebopego se tšwelela -Sebopego se a tšwelela. -Sebopego se bontšha -Sebopego ga se sa
POLELO tlemagano ya dikgopolo gabotse ebile se -Taodišo ga e na kelelo diphošo tša peakanyo. maleba.
ye botsebotse. tšweletša go ela ga ye botse ya dintlha ebile -Dikgopolo ga se tša -Diphošo tša polelo ke tše
Sebopego, kelelo le kalo -Dikgopolo di hlamegile dikgopolo. ga go tlemagano ya beakanywa ka tatelano ye ntšintši ebile le setaele se
ya dikgopolo. ebile di tšweleditšwe ka -Kelelo ye botse ya dikgopolo. botse. fošagetše kudu.
Polelo, segalo le setaele bokgwari. dikgopolo. -Diphošo tša polelo ke tše -Diphošo tša polelo ke tše
tšeo di dirišitšwego ge go -Polelo, segalo le setaele -Polelo, segalo le setaele nnyane eupša segalo le ntši.
ngwalo taodišo. di a kgahliša, ke tša ke tša maleba. setaele ke tša maleba. -Segalo le setaele di
maleba, tša go hlohla fošagetše.
mabjoko.
-Go nyakile go se na le
phošwana le e tee ya
MEPUTSO YE 4 popopolelo, mopeleto le
maswaodikga.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 28 DBE/Dibatsela 2025
NSC – Tlhahlo ya go swaya
KAROLO YA B LE C: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE – PADI, KANEGELOTŠHABA LE PAPADI [MEPUTSO
YE 25]
Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni
12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
DITENG -Karabo ye botsebotse -Kwešišo le tlhalošo ye -Kwešišo ya magareng ya -Kwešišo ye nnyane ya -Ga go kwešišo ya sererwa.
go fetiša: 14–15. botse ya sererwa. sererwa eupša sererwa. -Maiteko a go araba potšišo
Tlhalošo ya sererwa. -Karabo ye botsebotse: -Potšišo e arabilwe ka ga se dintlha ka moka -Ga go dintlha tšeo di a fokola kudu.
Botebo bja dikgopolo, 12–13. botlalo. tšeo di hlalošwago ka hlalošwago ka botlalo. -Ditlhalošo ga di
kgonthišišo le kwešišo ya -Tlhalošo ye e -Dikgopolo tšeo di filwego botlalo. -Dintlha tše nnyane di kgotsofatše.
setšweletšwa. tseneletšego ya di a kwagala eupša ga se -Bontši bja dintlha di amana le sererwa. -Morutwana ga a tsebe
sererwa. tšona ka moka tšeo di amana le sererwa. -Tlhalošo e amana sengwalo goba
-Tatelano ya dikgopolo hlalošitšwego ka mo go -Tše dingwe tša gannyane le sererwa. setšweletšwa.
tša go ba le nyakegago. dikgopolo di a kwagala -Kwešišo ye nnyane ya
maatlakgogedi tša go -Kwešišo ya sengwalo le eupša ga di kgodiše. sengwalo le
amana thwii le temana. setšweletšwa e a bonala. -Kwešišo ya motheo ya setšweletšwa.
MEPUTSO YE 15 -Kwešišo ye botsebotse sengwalo le
ya sengwalo le setšweletšwa.
setšweletšwa.
8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
SEBOPEGO LE -Sebopego se tšweletša -Sebopego se tšwelela -Sebopego se a tšwelela. -Sebopego se bontšha -Tlhokego ya peakanyo ye
POLELO tlemagano ya dikgopolo gabotse ebile se -Peakanyo le tlemagano diphošo tša peakanyo. botse ya sebopego e dira
ye botsebotse. tšweletša go ela ga ya dikgopolo e gona -Dikgopolo ga se tša gore dikgopolo di se elele
Sebopego, kelelo le kalo -Matseno le mafetšo ke dikgopolo. eupša e na le mafokodi. bewa ka tshwanelo. gabotse.
ya dikgopolo. a mabotse kudukudu. -Go na le tlemagano ye -Diphošo tša polelo ke tše -Diphošo tša polelo ke tše -Diphošo tša polelo le
Polelo, segalo le setaele -Dikgopolo di hlamegile botse magareng ga nnyane eupša segalo le ntši. setaele sa go fošagala di
tšeo di dirišitšwego ge go ebile di tšweleditšwe ka matseno, mafetšo le setaele ke tša maleba. -Segalo le setaele ga se dira gore go be bothata go
ngwalwa taodišo. bokgwari. ditemana tše dingwe tša -Peakanyo ya ditemana tša maleba. bala le go kwešiša molaetša
-Polelo, segalo le taodišo yeo. ke ya maleba. -Peakanyo ya ditemana e wa taodišo.
setaele di a kgahliša, ke -Kelelo ye botse ya fošagetše. -Segalo le setaele di
tša maleba, tša go dikgopolo. fošagetše kudu.
MEPUTSO YE 10 hlohla mabjoko. -Polelo, segalo le setaele -Peakanyo ya ditemana e
ke tša maleba. fošagetše kudu.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
More from Grade 12 Sepedi Hl
Explore more published documents in this catalogue.
%20June%202025%20Question%20Paper--fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef/v1-03f72f9ce3c613cfc17a/card.webp)



--0fd38025-1317-4798-bc9a-6e9ad7710216/v1-f6ac9b08f74193610d55/card.webp)
--13519b8e-62d0-4aca-8393-8c41472296c3/v1-492b48c28edd319ea67b/card.webp)
--b1858377-ce04-4339-9978-0741f6363673/v1-f8001549c92f05e3ccdc/card.webp)
--1694e579-7703-41d9-8de0-93e74c96d174/v1-e5cc96579b09aac86f4f/card.webp)





%20June%202025%20Possible%20Answers--b62e3e2c-c7f8-4660-b96f-bd9ab7e48039/v1-65c8612b6060e1369bc6/card.webp)



