Sepedi HL P3 Nov 2025 MG (2)

NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KREITI YA 12 SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA BORARO (P3) DIBATSELA 2025 TLHAHLO YA GO SWAYA MEPUTSO: 100 Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 10. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 2 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya ELA HLOKO: • Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, KAROLO YA A). • Meputso ya 0 - 50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo. • Mo go diteng, polelo le mongwalelo, le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e lego legato la godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo. • Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase. KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO [MEPUTSO YE 50] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni DITENG LE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 PEAKANYO -Bokgoni bja go araba -Potšišo e arabilwe -Karabo e a kgotsofatša. -Tlemagano ya dikgopolo ga -Molekwa o tšwele tseleng potšišo ke bja maemo a gabotsebotse. -Dikgopolo di tlemagane se ya maleba. kudukudu. (Go araba Legato la godimo godimodimo go fetiša. -Dikgopolo di kgahliša ebile di a kgodiša. -Dikgopolo ga di tšwelele -Dikgopolo di hlakahlakane dipotšišo) - Dikgopolo tša go laetša kudu ebile di sepelelana le -Peakanyo le tlemagano gabotse ebile ga di bontšhe ebile ga di nepiše. Tatelano ya bohlale, tša go hlohla hlogo/sererwa. ya dikgopolo ke tše boitlhamelo. -Dikgopolo ga di nepiše dikgopolo ge mabjoko tšeo di -Peakanyo le tlemagano dikaone mo go matseno, -Tatelano le tlemagano ya hlogo ebile di a ipoeletša. go dirwa peakanyo. tšweletšago tsebo ye e ya dikgopolo ke tše mmele le mafetšo. dikgopolo di tšwelela -Ga go tatelano le Temogo ya morero, tseneletšego. dibotsebotse mo go gannyane. tlemagano ya dikgopolo. baamogedi ba -Peakanyo le tlemagano matseno, mmele le tshedimošo le ke tšeo di ikgethilego mo mafetšo. dikamano. go matseno, mmele le mafetšo. MEPUTSO YE 30 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Bokgoni bja go araba -Potšišo e arabilwe -Potšišo e arabilwe ka mo -Molekwa o tšwele tseleng. -Ga go bolelwe selo ka potšišo ke bja maemo a gabotse. go kgotsofatšago eupša -Dikgopolo di hlakahlakane. hlogo yeo e filwego. godimodimo. -Dikgopolo di a kgahliša ga se ya hlaka gabotse. -Ga go peakanyo goba -O tšwele tseleng kudukudu. -Dikgopolo tša go laetša ebile di sepelelana le -Tlemagano ya dikgopolo e tlemagano ya dikgopolo yeo -Diteng ga di nepiše ebile di Legato la fase bohlale, tša go hlohla hlogo/sererwa. a kgotsofatša ebile e a e tšwelelago. hlakahlakane. mabjoko tšeo di -Peakanyo le tlemagano kgodiša. tšweletšago tsebo ye e ya dikgopolo ke tše -Peakanyo le tlemagano tseneletšego. dibotse mo go matseno, ya dikgopolo di a -Bokgoni bja maemo a mmele le mafetšo. kgotsofatša mo go godimo bja go beakanya le matseno, mmele le go tlemaganya dikgopolo mafetšo. mo go matseno, mmele le mafetšo. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 3 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya POLELO, 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 MONGWALELO -Segalo, retšistara, setaele -Segalo, retšistara, setaele -Segalo, retšistara, setaele -Segalo, retšistara, setaele le -Polelo ga e kwešišagale. LE le tlotlontšu di sepelelana le tlotlontšu di sepelelana le tlotlontšu di sepelelana tlotlontšu di sepelelana -Segalo, retšistara, setaele PALOBOHLATSE kudukudu le morero, gabotsebotse le morero, gabotse le morero, gannyane le morero, le tlotlontšu ga di sepelelane baamogedi le dikamano. baamogedi le dikamano. baamogedi le dikamano. baamogedi le dikamano. le morero, baamogedi le Segalo, retšistara, -Polelo ke ya boitshepo, ya -Polelo e na le maatla, ya -Tirišo ya maleba ya polelo -Tirišo ya polelo ke ya dikamano. mongwalelo, Legato la godimo go nona, ya segalo sa maleba. e dira gore molaetša o motheo. -Tlotlontšu ke ye nnyane tlotlontšu ya maatlakgogedi. -Diphošo tša popopolelo le kwagale. -Segalo le mošito ga se tša kudukudu moo e lego gore e maleba ya morero -Polelo e na le segalo sa mopeleto ga se tše kae. -Segalo ke sa maleba. maleba. dira gore ditaba di se le dikamano. go ba le maatlakgogedi -Polelo e beakantšwe -Mebolelwana e dirišitšwe -Tlotlontšu ke ye nnyane kwešišagale. Kgetho ya mantšu. ebile e nonne ka gabotsebotse. go godiša boleng bja kudu. Tirišo ya polelo le mebolelwana ya go diteng. melawana, kgahliša. maswao, -Go nyakile go se be le ge popopolelo le e ka ba phošwana e tee ya mopeleto. popopolelo le mopeleto. -Polelo e beakantšwe ka MEPUTSO YE 15 bokgwari bja maemo a godimodimo. 13 10 7 4 -Polelo ya maemo a -Polelo ke ya maemo a -Tirišo ya polelo e a -Polelo ga e kgotsofatše. godimodimo ya go ba le godimo ya go ba le kgotsofatša eupša e na le -Ga go phapantšho ya Legato la fase segalo se maatla. maatlakgogedi. diphošo. mafoko. -Go nyakile go se be le ge -Segalo ke sa maleba sa -Segalo se a kgotsofatša -Tlotlontšu ga se ye kaalo. e ka ba phošwana e tee ya go ba le maatlakgogedi. eupša mebolelwana ga se popopolelo goba mopeleto. -Go na le diphošwana tše ya dirišwa o kaalo. -Polelo e beakantšwe ka nnyane tša popopolelo le bokgwari. mopeleto. -Polelo e beakantšwe gabotse. SEBOPEGO 5 4 3 2 0–1 -Tšwetšopele ya sererwa -Tatelano ye botse ya -Dintlha tša maleba di -Dintlha tša maleba ga se tše -Dintlha tša maleba ga di Dinyakwa/dipharolo ke ya maemo a tšwetšopele ya dintlha. tšweleditšwe. kae. gona. gantšho tša godimodimo. -Tlemagano ye botse ya -Mafoko le ditemana di -Mafoko le ditemana di na le -Mafoko le ditemana di setšweletšwa. -Tlhalošo ya dikgopolo ke dintlha le dikgopolo. hlamegile gabotse. diphošo. fošagetše. Tšwetšopele ya ya maemo a godimodimo. -Mafoko le ditemana di -Taodišo e a kwagala. -Taodišo e a kwagala eupša -Taodišo ga e kwagale. ditemana le tlhamo -Tlhamo ya mafoko le beakantšwe ka makgethe. e na le mafokodi. ya mafoko. ditemana ke ya go ikgetha, ya maemo a godimodimo. MEPUTSO YE 5 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 4 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO [MEPUTSO YE 25] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni magareng DITENG, PEAKANYO LE 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 SEBOPEGO -Bokgoni bja go araba -Bokgoni bjo -Bokgoni bja go -Bokgoni bja motheo bja -Karabo ya gagwe ga e potšišo ke bja maemo a bobotsebotse bja go kgotsofatša bja go go araba potšišo bja go laetše tsebo le ye nnyane Go araba dipotšišo le dikgopolo. godimodimo go fetiša. araba potšišo bjoo bo araba potšišo bja go laetša tsebo ye nnyane ya mohuta wa Tatelano le peakanyo ya - Dikgopolo ke tša go laetšago tsebo ye botse laetša tsebo ya mohuta ya dinyakwa tša mohuta setšweletšwa. dikgopolo. laetša bohlale, le go ya mohuta wa wa setšweletšwa. wa setšweletšwa. -Molaetša ga o tšwelele Morero, baamogedi, mabjoko. setšweletšwa. -Go na le nepišo eupša -Go na le nepišo ye gabotse ka ge molekwa a dinyakwa/dipharologantšho le -Tsebo ke ye e -Ditaba di nepiša go na le go tšwa nnyane ya setšweletšwa tšwele tseleng kudukudu. dikamano. tseneletšego ya dinyakwa setšweletšwa. tseleng gannyane. eupša go na le go tšwa -Ga go tlemagano ya tša mohuta wa -Molekwa ga se a tšwa -Tlemagano ya tseleng. diteng le dikgopolo. MEPUTSO YE 15 setšweletšwa. tseleng. dikgopolo le dikamano -Tlemagano ya diteng le -Ditaba di hlalošwa -Ditaba di nepiša -Tlemagano ya diteng le e a kgotsofatša. dikgopolo ga se ye kaalo. gannyane. setšweletšwa thwi. dikgopolo ke ye botse. -Tlhalošo ya ditaba e a -Tlhalošo ya ditaba ke ya -Sebopego sa -Tlemagano ya diteng le -Tlhalošo ya ditaba ke ye kgotsofatša ebile e motheo ebile e thekga setšweletšwa ga se sona. dikgopolo ke ya maemo a botse ebile e thekga thekga sererwa. sererwa gannyane. godimo. sererwa. -Sebopego ke sa - Melao ya sebopego ga -Tlhalošo ya ditaba ke ya -Sebopego ke sa maleba maleba eupša se na le se ya šomišwa ka maemo a godimo ebile e eupša se na le diphošo tše tshwanelo. thekga sererwa. diphošwana di se kae. dintšinyana. -Go tlogetšwe dintlha tše -Sebopego ke sa maleba bohlokwa. sa go sepelelana le setšweletšwa. POLELO, SETAELE LE 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 PALOBOHLATSE -Segalo, retšistara, setaele -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, le tlotlontšu di sepelelana setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu ga di setaele le tlotlontšu ga di Segalo, retšistara, setaele, gabotsebotse le morero, sepelelana gabotse le sepelelana le morero, sepelelane gabotse le sepelelane le morero, morero, baamogedi le dikamano. baamogedi le dikamano. morero, baamogedi le baamogedi le morero, baamogedi le baamogedi le dikamano. Tirišo ya polelo le melawana. -Polelo e nepagetše ebile dikamano. dikamano. dikamano. -Sengwalo se tletše ka Kgetho ya mantšu. e hlamegile gabotse. -Polelo e na le diphošo -Diphošo tša -Popopolelo ga se yeo e diphošo ebile se Maswao le mopeleto. -Go nyakile go se be le ge tše nnyane tša popopolelo ga se tše nepagetšego ebile e hlakahlakane. e ka ba phošwana e tee ya popopolelo ebile e dintši. tletše ka diphošo. -Tlotlontšu yeo e lego MEPUTSO YE 10 popopolelo le mopeleto. hlamegile gabotse. -Tlotlontšu ke yeo e -Tlotlontšu ga se ye ntši. gona ga e sepelelane. le -Tlotlontšu ke ye ntši. lekanetšego. -Molaetša o a tšwelela morero le gannyane - Diphošo ga se tše dintši. -Diphošwana tšeo di eupša o arošitšwe. -Molaetša ga o tšwelele lego gona ga di fetoše le gannyane. molaetša. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 5 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya ELA HLOKO: • Dintlha tšeo di filwego ka tlase ga hlogo ye nngwe le ye nngwe ke tša go hlahla baswai fela. • Kwešišo ya molekwa ya hlogo yeo a e kgethilego e elwe šedi le ge dintlha tša gagwe di fapana le tšeo di filwego. KAROLO YA A: DITAODIŠO POTŠIŠO YA 1 Balekwa ba ngwale taodišo ya mantšu a 400–450 ka hlogo e tee ya tšeo di filwego. Ba ka ngwala ka mehuta ye e latelago ya ditaodišo: Taodišokanegelo, taodišotlhaloši, taodišokgadimo, taodišokahlaahlo, taodišongangišano goba tswalano ya tšona. 1.1 Motsotsong woo ke ile ka lemoga gore bagwera ba a lahletša Go letetšwe gore molekwa a anege ka maitemogelo a gagwe mabapi le bagwera ba go se tshepagale. [50] 1.2 Go kaonafala ga dipoelo tša Marematlou ngwageng wa 2024 Go letetšwe gore molekwa a laetše mekgwanakgwana ye e thušitšego go kaonafatša dipoelo tša Marematlou tša ngwaga wa 2024. [50] 1.3 Ditlamorago tša phetogo ya leratadima Go letetšwe gore molekwa a hlaloše ditlamorago tšeo di hlolwago ke phetogo ya leratadima. [50] 1.4 Ke mo ke bonego gore go tseba maleme a mantši go bohlokwa Go letetšwe gore molekwa a anege ka tiragalo/ditiragalo tše di mo lemošitšego bohlokwa bja go tseba maleme a mantši. [50] 1.5 Tik-tok ke mahlophaasenya Go letetšwe gore molekwa a laetše mahlakore a mabedi, a botse le bobe bja go šomiša Tik-tok. [50] 1.6 Basadi ke baapei ba bakaone go feta banna. Dumela goba o ganetše. Go letetšwe gore molekwa a kgethe lehlakore la go dumela goba la go ganetša. Lehlakoreng la go dumela a laetše bokgoni bja basadi bja go apea. Lehlakoreng la go ganetša a laetše ka fao basadi ba sa phalego banna ka go apea. [50] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 6 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya Tlhathollo ya ditšweletšwa tša go bonwa e akaretša mehuta ya ditaodišo ka moka. Molekwa o ikgethela seswantšho gomme a ngwala taodišo ka mohuta wo a o nyalantšhago le seswantšho seo. 1.7 Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. A hlaloše ka fao batho ba ba budulego tlhaologanyong ba nago le mokgwa wa maleba wa go bolela le batho go feta ba go se butšwe tlhaologanyong. [50] 1.8 Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. A tšweletše ka fao moetapele wa maleba a swanetšego go hlola moya wa kwano le botee go balatedi ba gagwe. [50] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 50 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 7 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO POTŠIŠO YA 2 2.1 LENGWALO LA SEMMUŠO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a ngwalele molaodi wa lebenkele lengwalo la boipelaetšo mabapi le lebese le le senyegilego fela le sa le nakong. Sebopego le diponagalo/dinyakwa • Sebopego le botelele e be tša maleba. • Diatrese tše pedi, e lego ya mongwadi le moamogedi/moromedi le moromelwa. • Atrese ya mongwadi/moromedi e be le letšatšikgwedi. • Maemo a moamogedi/moromelwa le atrese • Madume • Hlogo ya taba • Matseno • Diteng di be mabapi le boipelaetšo ka lebese le le senyegilego fela le sa le nakong. • Laetša seo o letetšego go bona se diragala. • Retšistara le segalo e be tše di fodilego, tša semmušo. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. • Mafelelo/Bofelo e be boitsebišo bja mongwadi Mohlala: Ka boikokobetšo/Ke nna/Wa lena Mokgaetši Maja/M Maja [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 8 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya 2.2 BOITSEBIŠOPHELO LE LENGWALO LA GO TIIŠETŠA KGOPELO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a ngwale boitsebišophelo a šomiša dintlha tše a di filwego le lengwalo la go tiišetša kgopelo ya mošomo wa bongwaledi. Sebopego le diponagalo/dinyakwa A. Boitsebišophelo • Boitsebišo bja mong • Tša dithuto • Maitemogelo a mošomo • Dihlatse B. Lengwalo la go tiišetša kgopelo • Sebopego le botelele e be tša maleba. • Diatrese tše pedi, e lego ya mongwadi le moamogedi/moromedi le moromelwa. • Atrese ya mongwadi/moromedi e be le letšatšikgwedi. • Maemo a moamogedi/moromelwa le atrese • Madume • Hlogo ya taba • Matseno • Diteng di be mabapi le kgopelo ya mošomo wa bongwaledi. • Laetša gore sekgoba se o se kgopelago se phatlaladitšwe kae, ka letšatši lefe. • Laetša gore go tiišetša kgopelo ya gago, o rometše boitsebišophelo bjo bo laetšago boitsebišo bja mong, dithuto, maitemogelo a mošomo le maina a dihlatse. • Retšistara le segalo e be tše di fodilego, tša semmušo. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tša maleba. • Mafelelo/bofelo le leina: Ka boikokobetšo Wa lena Kola R (Moh.) [25] 2.3 POLELO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a tšweletše polelo legatong la bafsa ba motse wa gabo. Sebopego le diponagalo/dinyakwa. • Matseno, mmele le mafelelo/thumo. • Matseno e be a a gogago šedi ya batheeletši. • Diteng di be mabapi le phadišano ya mmino wa Lekompo letšatšing la bafsa. • Go šomišwe mafoko a makopana a dikgopolo tše bonolo. • Retšistara le polelo e be tša go hlompha. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 9 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya 2.4 POTŠIŠOTHERIŠANO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a laetše dipotšišo le dikarabo gare ga mmotšiši le mmotšišwa. Tšona di be mabapi le katlego ya morutwana yo a thopilego difoka. Sebopego le diponagalo/dinyakwa • Go šomišwe dithekniki tša potšišotherišano. • Go be le mmotšiši le mmotšišwa. • Go fiwe maina a diboledi ka lehlakoreng la nngele la letlakala. • Leina la seboledi se sengwe le se sengwe le latelwe ke dikgorwana. • Polelo ya seboledi se sengwe le se sengwe e be mothalading wo moswa. • Mmotšišwa a hlohlwe ka go botšišwa dipotšišo tša go lebana le difoka tše a di thopilego. Go šomišwe dithekniki tša potšišotherišano go ya ka magato a a latelago: • Matseno a e lego boitlhalošo a tšweletše morero. • Go be le kwešišano le kamogelano go hlola moya wa go tshepana. • Mmotšiši a botšiše dipotšišo go tšwa go tša kakaretšo go ya go tša go ikgetha. • Dipotšišo e be tša maleba, go šomišwe polelo ya go hlamega, ya phatadiganong. • Mmotšišwa a arabe ka bokgwari go laetša tsebo. • Mafelelo/Thumo ye e tšweletšago ditebogo [25] 2.5 ATHIKELE YA KGATIŠOBAKA Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a tšweletše seabe sa tlhokego ya mešomo maphelong a bafsa. Sebopego le diponagalo/dinyakwa • Leina la kgatišobaka • Leina la kgwedi le nomoro ya letlakala • Hlogo ya taba • Leina la mmegi • Dintlha di fiwe ka boripana le ka nepagalo ntle le go kgopamiša nnete. • Go ngwalwe ditaba tše bohlokwa fela. • Diteng di be mabapi le seabe sa tlhokego ya mešomo maphelong a bafsa. • Molaetša wa taodišwana/Athikele o fihlelele mmadi. • Retšistara le polelo e be tša maleba. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 10 DBE/Dibatsela NSC – Tlhahlo ya go swaya 2.6 LENANEOTHERO LE METSOTSO Mohlala mabapi le diteng tša sererwa: Go letetšwe gore molekwa a ngwale lenaneothero le metsotso ya kopano ya lekgotla la badudi. Sebopego le diponagalo/dinyakwa Lenaneothero • E be kakaretšo ya tšeo di tlogo ahlaahlwa kopanong. • Go beakanywe dihlogo tša lenanethero go ya ka bohlokwa bja tšona. • Hlogo ye nngwe le ye nngwe e abelwe nako gore tshepedišo e be ya maleba. Metsotso Thoma ka go ngwala tše di latelago: • Leina la mokgatlo • Letšatšikgwedi, lefelo le nako ye kopano e swerwego ka yona • Pulo le kamogelo ka modulasetulo • Maina a maloko ao a tlilego • Maina a maloko ao a kgopetšego tshwarelo • Palo ya metsotso ya kopano ya go feta • Kamogelo ya metsotso • Ditšwametsotsong • Tabakgolo ya letšatši: Go kgaotšwa ga meetse kgafetšakgafetša • Tsopola tše go kwanwego ka tšona ka boripana. • Letšatši la kopano ye e latelago • Tswalelo • Ngwala ka lebaka le le fetilego. • Retšistara le polelo e be tša semmušo. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. [25] PALOMOKA YA KAROLO YA B: 50 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 100 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe