Sepedi HL P1 Nov 2025 MG

NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KREITI YA 12 SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA PELE (P1) DIBATSELA 2025 TLHAHLO YA GO SWAYA MEPUTSO: 70 Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 7. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 2 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA A: TEKAKWEŠIŠO GO SWAYA TEKAKWEŠIŠO • Ka lebaka la go re nepo e lebišitšwe go kwešišo, mopeleto le polelo tša go phošagala dikarabong ga tša swanela go šetšwa, ka ntle le ge fela diphošo tša mohuta woo di fetola tlhalošo/kwešišo. Diphošo di swanetše go bontšhwa. Ge molekwa a diriša mantšu a polelo yeo a sa lekwego ka yona, hlokomologa mantšu ao, gomme ge karabo e tšweletšwa gabotse, se mo fokoletše meputso. Le ge go le bjalo, ge lentšu la polelo ye nngwe le dirišwa mo sengwalong gomme le nepiša karabo, gona karabo yeo e tla amogelwa. • Mo go dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša EE/AOWA goba Ke a dumela/Ga ke dumele. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo. • Ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo. • Ge go nyakega dikarabo tša lentšu le tee, gomme molekwa a fa lefoko ka moka, swaya karabo ya nnete ge fela lentšu la nnete/karabo e thaletšwe. • Ge dintlha tše pedi goba tše tharo di nyakega gomme gwa fiwa tše ntši, swaya fela tše pedi goba tše tharo. • Amogela mebolelwana. POTŠIŠO YA 1 1.1 1.1.1 (a) 'ba tšerwe ke phiri' (1) (b) 'a sa nkga mekgato' (1) 1.1.2 • Rakgoloagwe o be a na le serapana sa merogo. • Rakgoloagwe o be a na le diruiwa. • Rakgoloagwe o be a hwetša mphiwafela. (3) 1.1.3 Ba be ba betha batho/Ba be ba phaya thetho/Ba be ba utswa. (1) 1.1.4 Mohlokatsebe o paletšwe ke go kgetha bagwera ba maleba a sa le sekolong. Mekgwa ya gagwe e ile ya fetoga gomme yena le bagwera ba gagwe ba thoma go tshwenya setšhaba. (2) 1.1.5 • Mmaneagwe ge a leka go mo kgala o ile a mo roga. • Mokgekolo le mokgalabje ba lekile go mo kgala ya ba o ka re ba tšhela leswika ka meetse. • O ile a se theeletše barutiši ge ba mo kgala. • Maphodisa a be a lapišitšwe ke melato ya gagwe. (TŠE THARO fela.) (3) 1.1.6 Ba be ba tšhaba rakgwebo ka ge a be a swere sethunya. (1). 1.1.7 Balekwa ba tla fa dikakanyo tša maleba. Mohlala: • E be e se la mathomo bašemane ba ba mo swara poo. • O be a ba letile ka ge a tseba gore ke mafelelo a kgwedi. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 3 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya 1.1.8 Go godiša ngwana a re mola a godile a go hlanogela. • Mohlokatsebe o godišitšwe gabotse ke rakgoloagwe le makgoloagwe gomme a re go gola a ba nyamiša ka ditiro tša gagwe tša go tšwa tseleng. (2) 1.1.9 Molaotheo o kgahlanong le go itšeela molao matsogong mola ditiragalo tša TEMANA YA 5 di laetša batho ba go itšeela molao matsogong ka go betha Mohlokatsebe. (2) 1.1.10 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana a maleba. Mohlala: Maikutlo a manyami Ke nyamišwa ke gore Mohlokatsebe le bagwera ba gagwe ba be ba tlaiša setšhaba. (2) 1.2 1.2.1 C/Phapošeng ya borutelo. (1) 1.2.2. Morutiši o phatlaladitše diatla mola morutwana yena a bala puku. (1) 1.2.3 SETŠWELETŠWENG SA A TEMANENG YA 6 go bolelwa ka Mohlokatsebe yo a ilego a swarwa ke maphodisa a romelwa kgorong ya tsheko mola SETŠWELETŠWENG SA B seswantšhong sa 2 go laetšwa mošemane a swarwa ke lephodisa. (2) 1.2.4 Maikutlo a tlabego. Monna o tlabja ke se sengwe se morutwana a se dirago. (2) 1.2.5 Diponelopele tša go fapana tša maleba di tla amogelwa. Mohlala: • Mošemane a ka išwa kgolegong lebaka le letelele. • Go ka ba le bohlatse bja gore ga a na molato a se išwe kgolegong. (2) 1.2.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Ntlha • Kgolego e ka mo sokolla gore e be motho yo mokaone setšhabeng. • Bontši bja bona e ba dirutegi gomme ba kgona go hlohleletša setšhaba. E ka ba serutegi Kgopolo • Bontši bja bagolegwa ba fetoga fela ge ba sa le ka kgolegong ka ge ba nyaka go lokollwa. • Bagolegwa ba bangwe ge ba lokolotšwe ba boela mekgweng ya bona ya kgale. (2) PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 4 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B: KAKARETŠO POTŠIŠO YA 2 Mokgwa wa go swaya kakaretšo: Kabo ya meputso: D = Dintlha P = Polelo M = Mantšu D = Dintlha tše šupa (7) tše di tšweleditšwego = meputso ye šupa (7) P = Polelo = (3) Palomoka ya meputso: [10] Kabo ya meputso ya polelo • Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3 • Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5 • Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7. Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalollotše dintlha: • 0 ge a ngwalollotše dintlha tše 6–7 • Moputso o 1 ge a ngwalollotše dintlha tše 4–5 • Meputso ye 2 ge a ngwalollotše dintlha tše 2–3. ELA HLOKO: Palo ya mantšu: • Baswai ba swanetše go kgonthišiša palo ya mantšu ao a ngwadilwego. • Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu goba ge a sa bala mantšu gabotse. • Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago, bala a mahlano ka morago ga ao a nyakegago gomme o hlokomologe ao a šetšego. Mohlala wa karabo: Diphedi tše dintši di dula mehlareng. Mehlare e šireletša meago kgahlanong le diphefo tše maatla. Mehlare e šoma bjalo ka mafelo a kopano a makgotla a a fapanego. Mehlare e dira gore naga e be ye botse. Dienywa tša go fepa mmele di hwetšagala mehlareng. Mehlare e thibela kgogolego ya mobu. Mehlare e thibela tšhilafalo ya moya. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 5 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya DINTLHA KA MOKGWA WA GO DINTLHA KA MANTŠU A MOLEKWA NGWALOLLA 1 '… ka ge mehlare e le magae a 1 Diphedi tše dintši di dula mehlareng. diphedi tša go fapafapana.' 2 'Mehlare e šireletša dintlo tša 2 Mehlare e šireletša meago kgahlanong gaborena gore di se tšewe ke le diphefo tše maatla. madimo.' 3 'Ge go fiša, batho ba swarela 3 Mehlare e šoma bjalo ka mafelo a dikopano tša makgotla a mekgatlo ye kopano a makgotla a a fapanego. e fapanego meriting ya mehlare.' 4 'O tla lemoga gore mehlare e 4 Mehlare e dira gore naga e be ye botsefatša naga ya rena.' botse. 5 '… dienywa tša go fapafapana tša go 5 Dienywa tša go fepa mmele di fepa mmele di hwetšagala hwetšagala mehlareng. mehlareng.' 6 '… go thwe yona e dira gore go se be 6 Mehlare e thibela kgogolego ya mobu. le kgogolego ya mobu.' 7 'Mehlare e thuša gore moya wa naga 7 Mehlare e thibela tšhilafalo ya moya. o se šilafale.' PALOMOKA YA KAROLO YA B: 10 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 6 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO GO SWAYA KAROLO YA C • Mopeleto: o Dikarabo tša lentšu le tee di swaiwe go ba tše di nepagetšego le ge mopeleto o phošagetše, ka ntle le ge phošo e fetola tlhalošo ya lentšu. o Ge karabo e le lefoko le le feletšego, o tlo lahlegelwa ke meputso ya mopeleto ge phošo e tšwelela mo go sebopego sa polelo ye go lekwago ka yona. o Go šomišwe maswaodikga a maleba ge go arabja potšišo ya khutsufatšo. • Dibopego tša polelo di swanetše go nepiša popopolelo, di be di tšweletšwe ka mafoko ao a feletšego/go ya ka taelo. • Mo molekwa a kgethago karabo ya maleba go amogelwe tlhaka goba karabo yeo e ngwadilwego ka botlalo. POTŠIŠO YA 3: PAPATŠO 3.1 Barutwana ba Mphato wa 10 – 12 ba go ithuta leleme la Sepedi. (1) 3.2 'Hwetša tšohle tše ka R150 fela, o ipshine ka go ba naletšana.' (1) 3.3 3.3.1 Mošemane yo a ngwalago. (1) 3.3.2 Pukwana (1) 3.4 • Go thekga kgopolokgolo ya papatšo ya gore barutwana ba ingwadišetše dithuto tša tlaleletšo. • Go tšweletša polelo ya go hlohleletša ya gore barutwana ba ipshina ka go ba dinaletšana. (2) 3.5 • Go hwetša tshedimošo mabapi le sebapatšwa. • Baamogedi ba tshedimošo ba ka kgona go ikgokaganya le mmapatši gabonolo ba botšiše dipotšišo mabapi le sebapatšwa. • Baamogedi ba tshedimošo ba ka tshepa papatšo ba e bona e le ya nnete. (TŠE PEDI fela.) (2) 3.6 Ee, • Molaetša wa papatšo ye ke gore barutwana ba ingwadišetše dithuto tša tlaleletšo gore ba kgone go tšwelela gabotse e be dinaletšana. • Seswantšho sa papatšo se laetša dinaletšana tše tharo. (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 7 DBE/Dibatsela 2025 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 4: KHATHUNE 4.1 D/Tlhokomelo ya bana (1) 4.2 Kantorong (1) 4.3 Mosadi wa pudula ya 1 o butše molomo go laetša gore o a bolela mola monna a tswaletše molomo go laetša gore ga a bolele. (2) 4.4 Diporele Leina le le tšea hlogo ya legoro la 10/Le latela molao wa dinoko (Le na le dinoko tše nne). (2) 4.5 Basadi bona ga ba na nnete! Polelo ye e tšweletša kgethologanyo ya bong. (2) 4.6 • Go laetša e le monna yo a sa hlokomelego ngwana wa gagwe. • Go netefatša gore tlhokomelo ya bana ka bobedi bja batswadi e hlatselwa ke molaotheo wa naga. (2) [10] POTŠIŠO YA 5: TEMANA 5.1 Yo bohlale – se hlaola Mosima go makgarebe a mangwe. (2) 5.2 Diaparo - le akaretša maina a a thaletšwego. (2) 5.3 Ga a šome kudu sekolong – Modirišopego. (2) 5.4 Lefokonolo/lefokotee/lefokothwii – Le na le lediri/kgopolo e tee e lego go dungwa ke barutwana ba bangwe. (2) 5.5 Ga go se a naganago ka sona ntle le thuto. Dijo di tla fela ka ge e se tše dintši/O swanetše go tšea leeto fela ga a na tšhelete/ O fela a sepela le bona ka mehla. (2) [10] PALOMOKA YA KAROLO YA C: 30 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 70 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe