Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo

Downloaded from hlayiso.com GRAD NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KREITI YA 12 SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA PELE (P1) DIBATSELA 2017 MEMORANTAMO MEPUTSO: 70 Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 8. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 2 DBE/Dibatsela 2017 NSC – Memorantamo KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO GO SWAYA TEKATLHAOLOGANYO • Ka lebaka la go re nepo e lebešitšwe go kwešišo, mopeleto le polelo tša go phošagala dikarabong ga tša swanela go šetšwa, ka ntle le ge fela diphošo tša mohuta woo di fetola tlhalošo/kwešišo. Diphošo di swanetše go bontšhwa. Ge molekwa a diriša mantšu a polelo yeo a sa lekwego ka yona, hlokomologa mantšu ao, gomme ge karabo e tšweletšwa gabotse, se mo fokoletše meputso. Le ge go le bjalo, ge lentšu la polelo ye nngwe le dirišwa mo sengwalong gomme le nepiša karabo, gona karabo yeo e tla amogelwa. • Mo go dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša EE/AOWA goba Ke a dumela/Ga ke dumele. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo. • Ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo. • Ge go nyakega dikarabo tša lentšu le tee, gomme molekwa a fa lefoko ka moka, swaya karabo ya nnete ge fela lentšu la nnete/karabo le thaletšwe. • Ge dintlha tše pedi goba tše tharo di nyakega gomme gwa fiwa tše ntši, swaya fela tše pedi goba tše tharo. • Amogela mebolelwana. POTŠIŠO YA 1 1.1 1.1.1 Balekwa ba tla fa dikgopolo tša go fapana. Mohlala: • Hlogo ye e ka ba e bolela ka go se dumele ga batho gore bophelong bja bona ba tla atlega • Hlogo ye e ka ba e le mabapi le go atlega ga batho mabapi le go dumela katlego (E TEE FELA) (1) 1.1.2 • Go se itshepe • Go dumela gore o na le madimabe • Go ikahlola gore o ka se atlege (TŠE PEDI FELA) (2) 1.1.3 • Baotledi ba šetše basepelakadinao mebileng gore ba se ba thule • Basepelakadinao le bona ba se tshele mebila mola difatanaga di le kgauswi • Baotledi le basepelakadinao ba hlokomele melao ya tsela (TŠE PEDI FELA) (2) 1.1.4 • Diteng tša temana ya 2: Mmaphuti o thutšwe ke sefatanaga • Ponelopele ya molekwa: - Mmaphuti/mootledi a ka hlokofala - Mmaphuti/mootledi a ka gobala - Mmaphuti/mootledi a ka golofala - Mootledi a ka swarwa - Sefatanaga se ka tšwa taolong (TŠE THARO FELA) (3) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 3 DBE/Dibatsela 2017 NSC – Memorantamo 1.1.5 • Kgatelelo ya monagano e hlolwa ke gore bjale o golofetše ga a sa sepela go swana le peleng, o sepela ka setulo sa go thwethwa • Go se be le kgahlego ya go tsena sekolo sa batho bao ba sa itekanelago mmeleng. • Kgatelelo ya monagano e hlolwa ke go se tšwelele mphatong wa marematlou • O be a bona bokamoso bja gagwe bo foufetše (TŠE PEDI FELA) (2) 1.1.6 • Mothofatšo – (Go mothofaditšwe dipoelo) Dipoelo tša gagwe ga se tša fihlelela dinyakwa tša go ithutela bongaka • Tshwantšhanyo- (Go swantšhitšwe bokamoso le phoka) Toro ya gagwe e ile ya fetoga lefela/ya nyamalala/ya hwelela bjalo ka phoka ge letšatši le hlaba Ela hloko: Kgatelelo ya karabo e godimo ga tlhaloṧo. (2) 1.1.7 • Go hwetša whatsapp ya go tšwa go mogwera wa gagwe yo a sepelago ka setulo sa go thwethwa (ebile a hloka matsogo) • Go kwa gore mogwera wa gagwe o ithutela chemical engineering yunibesithing • Mmaphuti o be a nyaka go swana le Mmakgoši goba go mo phala • Thekgo ya mmagwe ya go mo iša sekolong ka keribana/ • Go kukwa ke bagwera ge ba namelela ba eya diphapošing tša ka godimo (TŠE NNE FELA ) (4) 1.1.8 • Ee, Balekwa bao ba sa itokišetšago ditlhahlobo ba aparelwa ke letšhogo nakong ya go ngwala; ba a tlalelwa • Balekwa bao ba sa itokišetšago ditlhahlobo ga ba iketle ba emiša matsogo ba sa fetše, ba kgopela meetse le go ya ntlwaneng nakong ya go ngwala GOBA • Aowa balekwa bao ba bilego le maikarabelo le boikgafo dithutong tša bona gare ga ngwaga, ga ba tšhošwe ke tlhahlobo nakong ya go ngwala • Balekwa bao ba itokišeditšego ditlhahlobo gabotse ga ba na leemaema nakong ya go ngwala (2) 1.1.9 (Karabo ya maleba e tla amogelwa) • Lehono batho ba bantši ba go se itekanele mebeleng ke dirutegi • Ke baetapele mešomong ya bona • Dipapading ke bathopadifoka (TŠE PEDI FELA) (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 4 DBE/Dibatsela 2017 NSC – Memorantamo 1.2 1.2.1 C/Phadišano ya batho ba go se itekanele mebeleng ya mabelo. (1) 1.2.2 Diphaka tša bona di kgwahlile/Dikgara tša dintotoma (1) 1.2.3 Setšweletšweng sa A temaneng ya 5, go bolelwa ka lekgarebe leo le golofetšego mola seswantšho le sona se bontšha banna bao ba golofetšego. GOBA Temana ya 5 e bolela ka lekgarebe leo le yago sekolong ka setulo sa go thwethwa mola seswantšho se bontšha banna bao ba tsenetšego phadišano ya mabelo ka ditulo tša go thwethwa. (2) 1.2.4 • Bakgathatema ga se ba fenywa ke seemo sa bona sa bophelo, ba itshepile gore ba ka tsenela diphadišano • Yo mongwe le yo mongwe wa bakgathatema o na le tumelo ya gore e ka ba yena mothopasefoka (2) 1.2.5 • Di godiša tiragalo ya boitšhudollo • Di hlohleletša bakgathatema phedišanong ya leago • Di fa bakgathatema boitshepo • Ba ka iphediša ka dipapadi ( TŠE PEDI FELA ) (2) 1.2.6 Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana. Mohlala: Maikutlo a lethabo • Balekwa ba thabišwa ke go bona batho ba go se itekanele mebeleng ba tsenela diphadišano tša mabelo GOBA Maikutlo a kganyogo/tumo • Balekwa ba duma gore le bona ba ka tsenela diphadišano tša mabelo (2) PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 5 DBE/Dibatsela 2017 NSC – Memorantamo KAROLO YA B: KAKARETŠO POTŠIŠO YA 2 Mokgwa wa go swaya kakaretšo: Kabo ya meputso: D = Dintlha P = Polelo M = Mantšu D = Dintlha tše šupa (7) tše di tšweleditšwego = meputso ye šupa (7) P = Polelo = (3) Palomoka ya meputso: [10] Kabo ya meputso ya polelo • Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3 • Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5 • Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7 Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalolotše dintlha: • 0 ge a ngwalolotše dintlha tše 6–7 • Moputso o 1 ge a ngwalolotše dintlha tše 1–5 ELA HLOKO: Palo ya mantšu: • Baswai ba swanetše go kgonthišiša palo ya mantšu ao a ngwadilwego • Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu goba ge a sa bala mantšu gabotse • Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago, bala a mahlano ka morago ga ao a nyakegago gomme o hlokomologe ao a šetšego Mohlala wa karabo: Batswadi le bafsa ga ba sa kwana ka lebaka la go se kwešiše ditokelo. Bafsa ga ba kwešiše ditokelo ka gore ge ba kgalwa ga ba theeletše, ba rata go itaola ba re ba na le ditokelo. Ba dira dilo tša phaku pele ga batswadi ntle le go lewa ke dihlong. Ga ba ye sekolong ka mehla ebile ga ba hlokomele dithuto tša bona. Ba ineetše dinotagi, metšoko le go se itlhomphe. Ga ba sa šomiša mokgwa wa polelo wa maleba. Batswadi ga ba na maikarabelo kgodišong ya bana ba bona. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 6 DBE/Dibatsela 2017 NSC – Memorantamo DINTLHA KA MOKGWA WA DINTLHA KA MANTŠU A GO NGWALOLLA MOLEKWA 1 Motswadi le mofsa ga ba A Batswadi le bafsa ga ba kwane kwešiše bophelo lefaseng la ka lebaka la go se kwešiše ditokelo. ditokelo. 2 Mofsa yo a sa golago ge a bona B Bafsa bao ba thomago go tšwa diphetogo mmeleng wa gagwe o mahlalagading (ge ba thoma go ipona e le monna goba mosadi. tšwa matswele goba ditedu) ba ipona o ka re ba gotše. 3 Ge o ka re o feta wa ba bona ba C Ba dira dilo tša phaku pele ga gokarelane, sebakeng sa gore batswadi ntle le go lewa ke ba tlogelane, aowa! Bokaone ke dihlong. gore ba atlane, ba atlane gape, ba go lebelele gomme ba go sege botlaela. 4 Motho wa gona ge a sa dire D Ga ba ye sekolong ka mehla mešomo ya sekolo le go thinya ebile ga ba hlokomele dithuto ka mehla, o re ke tokelo ya tša bona. gagwe. 5 Dinotagi, go fola le go hlapologa E Ba ineetše dinotagi, metšoko le pepeneneng ke bogobe bja ka go se itlhomphe. mehla. 6 Polelo ke ya maroga, nyefolo le F Ga ba sa šomiša mokgwa wa kodutlo. maleba wa polelo. 7 Ka lehlakoreng le lengwe G Batswadi ga ba na maikarabelo motswadi le yena o gataka kgodišong ya bana ba bona. ditokelo tša ngwana ka go se mo kgale le go mo fa tlhohleletšo bophelong. PALOMOKA YA KAROLO YA B: 10 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 7 DBE/Dibatsela 2017 NSC – Memorantamo KAROLO YA C: THUTAPOLELO LE TŠHOMIŠOPOLELO GO SWAYA KAROLO YA C • Mopeleto: o Dikarabo tša lentšu le tee di swaiwe go ba tše di nepagetšego le ge mopeleto o phošagetše, ka ntle le ge phošo e fetola tlhalošo ya lentšu o Dikarabong tša lefoko le le phethagetšego, mopeleto wo o phošagetšego o tlo lahlegelwa ke meputso ge phošo e tšwelela mo go sebopego sa polelo ye go lekwago ka yona o Ge go lekwa kopafatšo, karabo e swanetše go bontšhwa ka nepagalo • Dibopego tša polelo di swanetše go nepiša popopolelo, di be di tšweletšwe ka botlalo mafoko go ya ka taelo • Mabapi le dipotšišokopana tša go fapafapana tša go kgethwa, amogela BOBEDI tlhaka ya go nyalelana le karabo ya go nepagala LE/GOBA karabo ya go nepagala ya go ngwalwa ka botlalo POTŠIŠO YA 3 3.1 D/Setšweletšwa sa go hlapa meno. (1) 3.2 Moletemohlaelathupa – le laetša gore sešepe sa meno sa sensodyne se bolaya ditwatši. (1) 3.3 • Sešireletšahlogo se se tšweleditšwego mo papatšong ke se sešweu sa gore twaa! go swana le ka mokgwa woo sensodyne e hlatswago meno ka gona GOBA • Di šireletša hlogo kgahlanong le dilo tšeo di ka e welago tša e gobatša mola sensodyne le yona e šireletša meno kgahlanong le ditwatši tšeo di ka a gobatšago/bodišago (2) 3.4 Go ya le ka moo dišireletšahlogo tše di beakantšwego ka gona, • Di utolla peakanyo • Go se lekalekane ga meno ka leganong (2) 3.5 • Go laetša peakanyo ya meno ka leganong • Tšweletšo ya seswantšho sa dikefa tša go kgwahla, tša go šireletša hlogo tšeo di beakantšwego bjalo ka meno • Polelo ya go jabetša ya gore ditwatši di tla hwa! • Polelo ya go gokagoketša ya gore meno a tla taga/šweufala • Tšhomišo ya fonte ye kgolo (TŠE PEDI FELA) (2) 3.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: • Ee, ba tla hlapa meno ka yona go kgonthišiša gore ke nnete meno a šala a phadima a re twaa! • E bolaya ditwatši GOBA • Aowa, ba diriša sensodyne ka ge le yona e le sešepe sa go hlapa meno go swana le tše dingwe • Ka ge e le sešepe se ba se ratago (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 8 DBE/Dibatsela 2017 NSC – Memorantamo POTŠIŠO YA 4 4.1 C/Pefelo (1) 4.2 Aowi! (1) 4.3 • Pudula ya 1 ke ya go bolela/E laetṧa banna (borakgwebo) bao ba ipelaetṧago ka mokgwa wa go goeletṧa • Pudula ya 2 ke ya go nagana/E laetṧa mosadi yo a naganago ka banna ba go ipelaetṧa (2) 4.4 • Mothadi wa khathune o dirišitše thekniki ya pheteletšo, o feteleditše bogolo bja dibopego (mebele, difahlego le diatla) tša banna bao ba ipelaetšago go laetša gore ke batsebalegi • Mothadi wa khathune o tšweleditše banna bao ba ipelaetšago ba apere moaparo wa botsebalegi/wa go hlomphega go laetša gore ke borakgwebo/bahumi (2) 4.5 Moaparašela la Ngwato o dula kgole le mollo, kgaufsi o tšhaba ditlhase: Mosadi yo a lego khathuneng o re borakgwebo ba ba ipelaetšago ba se ke ba senya dithoto ka ge le bona ka moso ba ka senyetšwa. (2) 4.6 Dikarabo tša maleba di tla amogelwa. Mohlala: • Motho yo mongwe le yo mongwe o na le tokelo ya go ipelaetša ka khutšo/ntle le ntwa • Motho yo mongwe le yo mongwe o na le tokelo ya go ipelaetša ntle le tshenyo ya dithoto (2) [10] POTŠIŠO YA 5 5.1 • Moselana: -iš- • Leina: lediriši (2) 5.2 • Leinaletšo: kamogelo • Lefoko: Re rile go fihla ba re fa kamogelo ya maemo a godimo (Lefoko leo le nepagetšego le tla amogelwa) (2) 5.3 • Tše> lekgokahlaodi • pedi> lehlaodi la palo(lebadi) (2) 5.4 Kganetšo: Babogedi ba se itemogele SABC e mpsha - Lebaka: letlago/ Babogedi ga ba itemogele SABC e mpsha - Lebaka: lebjale (2) 5.5 Leadingwa ke lentšu leo le tšwago polelong ye nngwe. Mohlala – thelebišene/thelebišeneng/dikanaleng (2) [10] PALOMOKA YA KAROLO YA C: 30 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 70 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe