NW 12 SESOTHO HL P1 MG JUNE 2025

PROVINCIAL ASSESSMENT KEREITI YA 12 SESOTHO PUO YA LAPENG PAMPIRI YA 1 PHUPJANE 2025 MATSHWAO: 70 Tataiso ena ya ho tshwaya e na le maqephe a 6. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumellano Phetla

Sesotho HL/P1 2 NW/Phupjane 2025 Kereiti ya 12 –Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO POTSO YA 1 TEMA YA A 1.1. Mehleng ya pele ngwana e ne e le wa setjhaba empa mehleng ena ke wa batswadi ba hae feela.√√ (2) (Dikarabo tsa bana tse nepahetseng di elwe tlhoko) 1.2 Batho ba ne ba thusana mme ba abelana sohle seo ba nang le sona√√ (2) (Dikarabo tsa bana tse nepahetseng di elwe tlhoko) 1.3 Kgotso le lerato.√√ (2) 1.4 Batho ba phedisana habohloko / ba dula ba tshohile√√ (2) 1.5 Ba ne ba isa metsi moo ho hlahileng lesea.√√ (2) 1.6 Hore ngwana a be le bokamoso bo tjhabileng√√ (2) 1.7 Boitshwaro, boikokobetso, tlhompho.√√ (2) (Tshwaya tse pedi.) 1.8 C – (ngwana ha a ke a futse batswadi ka diketso).√ (1) 1.9 Bana e se e le bona ba tshajwang ke batswadi.√√ (2) 1.10 Ke nnete, ngwana ha a itshwere hantle kapa ha mpe batho ba ye ba lakatse ho tseba lelapa la habo kapa sekolo seo a kenang ho sona.√√ (2) 1.11 Ke hobane bana ba se ba apara jwalo ka matitjhere√ (1) 1.12 Ha ke thabe, bana ba tshwanetse ho hlompha batswadi bohle mmoho le matitjhere ka ho phethahala.√√ (2) TEMA YA B 1.13 Ha ho kgotso dipakeng tsa ntate le ngwana hobane ngwana ha a batle ho kgalengwa.√√ (2) 1.14 E bolela hore bana ba se ba leka batswadi kaha ha ba sa batla ho kgalengwa athe batswadi ba ba batlela tse molemo le ha ho le jwalo ba ntse ba le teng bana ba mamelang batswadi.√√ (2) 1.15 Ho hlakisa hore o na le kgatello ya maikutlo ke lerata leo ngwana a mo etsetsang lona.√√ (2) (Dikarabo tsa bana tse nepahetseng di elwe tlhoko) 1.16 A hlakisa hore o jele botjha ba hae kapele a sa natse le hore na o bo ja ha jwang.√√ (2) 1.17 Kamano ke ya hore tema ya A e bua ka bana ba sa mameleng batswadi mme le tema ya B e bontsha kamoo ngwana ya hlahellang setswantshong a arabisang motswadi wa hae kateng e leng se supang hore ke ngwana ya sa mameleng.√√ (2) Matshwao ohle a Karolo ya A: (30) Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumellano Phetla

Sesotho HL/P1 3 NW/Phupjane 2025 Kereiti ya 12 –Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA B: KGUTSUFATSO POTSO YA 2 TEMA YA C Motswadi a tsebise ngwana ka boemo ba bophelo ba hae√ mme mesuwe le yona e tsebiswe√, a be a kopane le ngaka ya lelapa kapa tleleniki ho fumana dikeletso√ hape a nnetefatse hore ngwana o fumana phepo e nepahetseng hore a matlafale mmeleng√, haeba ngwana a ena le seso kapa leqeba a hlatsuwe ka sesepa le metsi a nto hlwekiswa ka mokedikedi(anticeptic)√ a be a sebedise ditlelafo tse lahlwang ho tjhentjha leleiri, phumula mathe a nang le madi kapa mahlatsa√ a be a etse hore ngwana a tsebe hore o teng bophelong ba hae ho mo tshehetsa.√ [Mantswe a 93] Ka sebopeho sa dintlha QOTSO DINTLHA 1 Ke boikarabelo ba motswadi ho A Motswadi a tsebise ngwana ka jwetsa ngwana ka boemo ba hae ba boemo ba bophelo ba hae. bophelo. 2 Ho bohlokwa hore a hlabe malotsana B mesuwe le yona e tsebiswe. mosuwehlooho/matitjhere ka boemo ba bophelo ba bana ba hae. 3 Ka hoo batswadi ba lokela ho dula ba C a kopane le ngaka ya lelapa ikopanya le ngaka ya lelapa kapa kapa tleliniki ho fumana tleleniki ho fumana dikeletso. dikeletso. 4 Motswadi o lokela ho etsa bonnete ba D a nnetefatse hore ngwana o hore ngwana o fumana phepo ya dijo fumana phepo e nepahetseng e nepahetseng kaha sena se tla etsa hore a matlafale mmeleng hore a matlafale mmeleng. 5 Ha ngwana ya nang le HIV a ena le E haeba ngwana a ena le seso seso kapa leqeba le tlameha ho kapa leqeba a hlatsuwe ka hlatsuwa ka sesepa le metsi le nto metsi le sesepa a nto hlwekiswa ka mokedikedi (antceptic). hlwekiswa ka mokedikedi (anticeptic). 6 Ha motswadi a tjhentjha leleiri la F sebedise ditlelafo ha a ngwana, a phumula mathe a nang le tjhentjha leleiri, phumula mathe madi kapa mahlatsa a apare a nang le madi kapa mahlatsa. ditlelafo(gloves) tse lahlwang. 7 Ngwana ke mpho e tswang ho G a etse hore ngwana a tsebe Modimo ka hoo mo tsebise hore o hore o teng bophelong ba hae teng bophelong ba hae ho mo ho mo tshehetsa. tshehetsa. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumellano Phetla

Sesotho HL/P1 4 NW/Phupjane 2025 Kereiti ya 12 –Tataiso ya ho tshwaya HO TSHWAYA KGUTSUFATSO: Ho tshwauwa ha kgutsufatso ho itshetlehile hodima ho kenyelletsa dintlha tse hlokwang ke potso. Qotso: Polelo ha e ntse e le jwalo kaha e tswa temeng. Polelo e fokoditsweng feela dikotwana tsa mantswe empa e ntse e na le tlhahlamano e tshwanang ya mantswe ho tswa temeng. Ntlha: Polelo e bopilweng ka tsela e fapaneng le ya sethatho feela e ntse e arabela potso. Polelo e nang le tlatsetso ya mantswe a mang kapa tshebediso Mahlalosonngwe feela e ntse e arabela potso. Kabo ya matshwao: • Matshwao a 7 bakeng sa dintlha tse 7 (ntlha e le nngwe bakeng sa ntlha ya sehlooho). • Matshwao a 3 bakeng sa puo. • Matshwao kaofela: 10 Kabo ya matshwao a puo ha bahlahlobuwa ba sebedisitse mantswe a bona: • Ha dintlha tse 1 – 3 di nepahetse: fana ka letshwao le 1 • Ha dintlha tse 4 – 5 di nepahetse: fana ka matshwao a 2 • Ha dintlha tse 6 – 7 di nepahetse: fana ka matshwao a 3 Kabo ya matshwao a puo ha bahlahlobuwa ba sebedisitse diqotso: • Diqotso tse 6 – 7: se fane ka matshwao bakeng sa puo • Diqotso tse 4 – 5: fana ka letshwao le 1 bakeng sa puo • Diqotso tse 2 – 3: fana ka matshwao a 2 bakeng sa puo DINTLHA DIQOTSO Matshwao a dintlha 3 4 Matshwao a puo 1 - Matshwao ohle 8 ELA TLHOKO: Palo ya mantswe: • Batshwai ba lokela ho nnetefatsa palo ya mantswe a sebedisitsweng. • Se ke wa hula matshwao haeba bahlahlobuwa ba sa bontsha palo ya mantswe a sebedisitsweng kapa haeba palo ya mantswe a sebedisitsweng e ngotswe e fosahetse. Ha palo ya mantswe e tlotse moedi o boletsweng, bala ho fihlela palong ya mantswe e behilweng, ebe o emisa moo. Puo Polelo/Polelwana Palo ya Mantswe Sesotho Ke a bua 3 MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: (10) Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumellano Phetla

Sesotho HL/P1 5 NW/Phupjane 2025 Kereiti ya 12 –Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA C: DIBOPEHO LE DITLWAELO TSA TSHEBEDISO YA PUO KAROLO YA C: DIBOPEHO LE DITLWAELO TSA TSHEBEDISO YA PUO POTSO YA 3: PAPATSO 3.1 Nokia 6210√ (1) 3.2 Ditoropong, meaho e phahame mme e teteane haholo.√√ (2) 3.3. Kamano ya lerato ka lebaka la pososelo e difahlehong tsa bona.√√ (2) 3.4 Ditshebelletso tsa nnete /sebele tse thusang hore motho a kgone ho bua le bao a amanang le bona ba hole le yena.√√ (2) 3.5 Sena se bolela hore molaetsa o fihla kapele haholo moo o yang mme sena se molemo haholo maphelong a batho le ha se ena le bothata ba hore molaetsa o fihla le moo ho neng ho so hlokehe hore o fihle ka hoo batho ba lokela ho nnetefatsa hore ba romela melaetsa e nepahetseng ka nako e nepahetseng.√√√ (3) (10) POTSO YA 4: KHATHUNU 4.1 Buka e welang fatshe. Diborele tse welang fatshe. O tonne mahlo Mantswe a a buang O ahlame√ [Tshwaya e le nngwe] (1) 4.2 Moshanyana o thabetse ketso ya hore sethunya sa ntatae se mo thusitse ho rarollo bothata boo a neng a e na le bona a sa lemohe kotsi eo a ikenyang ho yona ya tlolo ya molao/kapa bothata boo motswadi a ka iphumanang a le ho bona ka baka la ho beha sethunya moo bana ba se fihlellang habonolo.√√ (2) 4.3 E nepahetse. Ho ya ka dilemo tsa hae ha a eso kgone ho hlalohanya pakeng tsa ketso e nepahetseng le e fosahetseng.√√ (2) 4.4 Sethunya.√ (1) 4.5 E loketse maemo a ditaba kaha ntata sebapadi sena o tshositswe ke ho lemoha hore ngwana o ne a tshwere sebetsa se kotsi seo a neng a ka nna a bolaya bana ba bang ka sona kapa a ipolaya yena.√√ (2) 4.6 Ke thuto ya hore batswadi ba tlameha ho kwalla dithunya tsa bona moo ho bolokehileng hore bana ba se ke ba di fumana habonolo. Ke thuto e reng batswadi ba lokela ho ruta bana ba bona hore ha ba e na le mathata ba ba bolelle ona ho na le ho itharollela ona.√√ (2) (10) Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumellano Phetla

Sesotho HL/P1 6 NW/Phupjane 2025 Kereiti ya 12 –Tataiso ya ho tshwaya POTSO YA 5: Prosa 5.1 • E reretswe bahlahlobuwa hore ba itokisetse ditlhahlobo ka nako ba se ke ba emela motsotso wa ho qetela. • E reretswe Lefapha la thuto √ • ho hlophisetsa bahlahlobuwa ditlhahlobo ka nako. √√ (3) 5.2 B/ho matlafatsa seo a buang ka sona.√√ (2) 5.3 Le sebedisitswe bakeng sa ho bontsha ho tatela ditlhahlobo ha bahlohlobuwa kaha ba le malala-a-laotswe ho ngola ditlhahlobo tseo.√√√ (3) 5.4 E re bolella hore barutwana ba sa itokisetsang ditlhahlobo ba a tshoha ha ditlhahlobo di atamela. √√ (2) [Motshwai a ananele dikarabo tsa bahlahlobuwa tse bontshang ho tsieleha ha bona nakong ya ditlhahlobo] [10] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 30 MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 70 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle le tumellano