Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2019
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO: IPHEPHA I
ISIXHOSA FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I
Ixesha: 2½ Iiyure Amanqaku: 100
QAPHELA
1. Eli phepha linamaphepha ali-19.
2. Phendula yonke imibuzo esephepheni.
3. Funda ngenyameko, uphendule imibuzo ngokwemiyalelo yayo.
4. Imibuzo yonke mayiphendulwe ngesiXhosa.
5. Umthamo wempendulo mawukhokelwe ngamanqaku.
6. Pela amagama kakuhle, wenze imihlathi ngokufanelekileyo.
7. KwiCandelo C unyanzelekile ukuba uwuphendule umbuzo 3.1, umbongo
ongamiselwanga.
8. Bhala cacileyo nacocekileyo.
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Skip to contentQuestion paper 





Isixhosa FAL Grade 12 IEB Paper 1 2019 Question Paper
IEB Grade 12 Isixhosa FAL Paper 1 question paper from the 2019, 19 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Publisher: IEB
Isixhosa FAL · Grade 12 · 2019. Question paper, 19 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Paper
- 1
- Publisher
- IEB
- Curriculum
- IEB
- Pages
- 19
- File size
- 1005.6 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 19
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 2 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
ICANDELO A ISICATSHULWA
UMBUZO 1
1.1 Funda esi sicatshulwa silandelayo ngenyameko uze uphendule imibuzo
engezantsi kwaso.
UKHENKETHO NENKCUBEKO EMZANTSI AFRIKA
1. Unawo amaphupha okuhamba undwendwela iindawo ngeendawo kwihlabathi?
Phambi kokuba wenze njalo, khawundwendwele iindawo ezahlukeneyo zoMzantsi
Afrika. Uya kumangaliswa bubuhle bezixeko namaphandle eli lizwekazi loMzantsi
Afrika.
2. EKapa kukho intaba yeTafile nolwandle, into ethetha ukuba ininzi into onokuyenza.
Usenokunyuka intaba uhamba-hambe okanye uqubhe elwandle nangona amanzi
olwandle asenokubanda kakhulu.
3. KuseWaterfront apho uziva ngathi usedolophini eselunxwemeni eMelika okanye
e-Australia. Apho kukho iivenkile, iindawo zokutyela nalapho abafundi bahlala
khona bancokole neemvumi ezicula esitalatweni. IKapa linayo nento ekwenza
uzive ngathi useMpuma yehlabathi. Isizathu soku zizakhiwo akhonza kuzo
amaSilamsi kunye nenkolo yawo. Ukuba useKapa, xa kuqala unyaka omtsha
ungabona amanye amaSilamsi esenza umngcelele kwaye ehamba ngokwamaqela
ahlukeneyo kwizitalato zaseKapa ecula kwaye edanisa.
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 3 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
4. Intlambo iFranschoek ayikho kude eKapa. Khanindwendwele kweli phandle lihle
ekulinywa kulo umdiliya nalapho kukho izindlu ezindala zamafama ezinamagama
esiFrentshi. AmaFrentshi amaninzi akha amakhaya awo kule ndawo kwiminyaka
elikhulu eyadlulayo. IFranschoek ikhangeleka ngathi yiFransi.
5. Masihambe ngeGarden Route siye eMpuma-Koloni. Apha singena emaphandleni
oMzantsi Afrika. Ecaleni kwendlela uza kubona izindlu zamaXhosa, oorontawuli
abakhiwe ezindulini. Le meko ikwenza uzive ngathi ukwenye indawo e-Afrika.
[Incindi yolwimi lwesiXhosa, ibanga-10: N. Mdekazi no-T. Kabanyane]
Iglosari
amaphupha iminqweno/umdla
uthabatheka umangaliswa
uqubhe udade
ezivuma ezicula
umngcelele imigca/ukuhamba ngemigca
nityelele nihambele/nindwendwele
emaphandleni ezilalini
1.1.1 Kumhlathi woku-1:
(a) Umbhali ucebisa ukuba umntu enze ntoni phambi
kokundwendwela iindawo ngeendawo kwihlabathi? (2)
(b) Nika izinto zibe mbini eziya kwenza umntu amangaliswe. (2)
1.1.2 Kumhlathi wesi-2:
(a) Umntu angenza ntoni xa eseKapa? Nika izinto zibe mbini. (2)
(b) Umbhali uthi amanzi olwandle lwaseKapa anjani? (1)
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 4 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
1.1.3 Kumhlathi wesi-3:
(a) Umbhali uthi umntu xa eseWaterfront uziva ngathi uphi? (1)
(b) Nika isizathu sokuba umntu azive ngathi useMpuma
yehlabathi. (1)
(c) Umngcelele wamaSilamsi uba ngeliphi ixesha lonyaka? (1)
1.1.4 Kumhlathi wesi-4:
(a) Nika igama lale ntlambo kuthethwa ngayo apha. (1)
(b) Kulinywa ntoni kule ntlambo? (1)
1.1.5 Kumhlathi wesi-5:
(a) Nika igama lezindlu zamaXhosa ezifumaneka eMpuma-
Koloni. (1)
(b) Ezi zindlu zakhiwe kwindawo enjani? (1)
(c) Umbhali uthi le meko yaseMpuma-Koloni yenza umntu azive
ngathi uphi? (1)
[15]
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 5 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
1.2 Funda esi sicatshulwa, ukugqiba kwakho uphendule imibuzo.
UKUHLALA USEMPILWENI
1. Xa umzimba wakho utshintsha kakhulu ngexesha elithile kubalulekile ukuba
uwunonophele kakuhle. Ukutya ukutya okunezakha-mzimba nokwenza
imithambo kuya kukunceda ukuba uhlale usempilweni ube namandla kwaye
wonwabe. Impilo ekhuselekileyo iya kukunceda ubonakale umhle ngalo lonke
ixesha.
2. Umzimba wakho ufuna ukutya ukuze ukhule. Iindidi zokutya zinezakha-mzimba
ezahlukeneyo. Kufuneka ufumane ezi zakha-mzimba zahlukeneyo ngokulinganayo
ukuze ugcine umzimba wakho usempilweni. Zidibanisa iiproteni ezenzelwe
ukukhula komzimba, amafutha kunye nekhabhohadreyithi zona zenzelwe
amandla, iivithamini kunye nefayibha ezinceda amathumbu ukuba asebenze
kakuhle. Kufuneka utye ukutya okuziindidi ezininzi kwezi ntlobo ukuze ufumane
zonke izakha-mzimba ezifunwa ngumzimba wakho.
3. Ukuba umntu ufuna ukuhlala esempilweni kufuneka enze izinto ezimbini.
Kufuneka umntu enze imithambo ukuze intliziyo yakhe isebenze ngaphezu
kokuba iqhele ukusebenza. Imithambo inceda intliziyo ikwazi ukusebenza
ngamandla ngawo onke amaxesha. Kwakhona ukwenza imithambo kunceda
izihlunu zomzimba zomelele.
[Incindi yolwimi lwesiXhosa, ibanga-10: N. Mdekazi no-T. Kabanyane]
Iglosari
uwunonophele uwuphathe kakuhle
iimithambo ukuzilolonga
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 6 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
1.2.1 Kumhlathi woku-1:
(a) Nika izinto zibe mbini ekufuneka umntu azenze ukuze ahlale
esempilweni. (2)
(b) Impilo ekhuselekileyo imnceda njani umntu? (2)
1.2.2 Kumhlathi wesi-2:
(a) Yintoni umsebenzi weproteni emzimbeni? (1)
(b) Amafutha kunye neekhabhohadreyithi zenza umzimba…
Khetha impendulo kwezi zingezantsi:
(i) utyebe kakhulu
(ii) ube namandla (1)
(c) Iivithamini kunye nefayibha zinceda ntoni? (1)
1.2.3 Kumhlathi wesi-3:
Chaza ukuba imithambo iyinceda njani intliziyo nezihlunu. (2)
[9]
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 7 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
1.3 Funda le ncoko uze uphendule imibuzo.
UBUHLOBO
Azile: Bekumnandi eklasini namhlanje. Wonke umntu uye wanento yokuthetha
kwisifundo esithi, 'ukukhetha umhlobo'.
Nwabisa: Umvile utitshala xa ebesithi kubalulekile ukukhetha abahlobo
abafanelekileyo. Ndicinge ngawe tshomi yam. Kaloku wena ndakukhetha
kuba ndikuthanda kwaye ndikuthembile. Enye into wena tshomi yam
izinto ezintle uyazazi.
Azile: Ndiyabulela mhlobo wam. Mna ke tana ndikuthanda kuba ukhuthele,
unenyani kwaye uyandixelela xa ndingenzi kakuhle.
Nwabisa: Yhu-u ntombi! Ndithanda nale nto yokuba xa ndihleli nawe ndiyonwaba.
Xa sincokola sithetha iindaba zethu asihlebi. Andimthandi umntu
ohlebayo.
Azile: Bonanje Nwash abantu abaninzi bacinga ukuba ubuhlobo obulungileyo
kukwenza izinto ezimbi ezifana nokusebenzisa iziyobisi.
Nwabisa: Bayalibala ukuba umhlobo wenene ngumtu ongayithandiyo into embi
nemdaka.
Azile: Umvile Nwash utitshala ngoku ebesithi umhlobo olungileyo ngothanda
imfundo noThixo. Kufuneka silumke xa sikhetha abahlobo, singakhethi
izidenge ezingakwazi ukucinga.
Nwabisa: Hayi ke sobonana ngomso tshomam.
1.3.1 Nika isihloko sesifundo ebekuthethwa ngaso eklasini. (1)
1.3.2 Kutheni uNwabisa ekhetha u-Azile njengomhlobo? (2)
1.3.3 U-Azile yena uthi kutheni ekhetha uNwabisa njengomhlobo? (1)
1.3.4 Utitshala uthi umhlobo olungileyo ngumntu othanda ntoni? (2)
[6]
30 amanqaku
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 8 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
ICANDELO B
UMBUZO 2 USHWANKATHELO/ISISHWANKATHELO
Funda esi sicatshulwa singezantsi usishwankathele ngawakho amazwi.
Bhala amagama angama-60 ukuya kumagama angama-70.
QAPHELA:
• Ungabhala izivakalisi ezintlanu ezinomthamo;
OKANYE
• Umhlathana;
OKANYE
• Incoko
Xa ushwankathela yenza oku:
1. Fundisisa isicatshulwa ude usiqonde ukuba sithetha ngantoni.
2. Sebenzisa amazwi akho kangangoko unakho.
3. Musa ukujikeleza/ukushwaqa, hlala emxholweni ungalibali luphinda-phindo
olungenamsebenzi.
4. Ubuchule kukuba uqale usibhale ecaleni phambi kokuba ubhale owona
msebenzi uqonda ukuba ufezekile.
5. Nceda ulibhale phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakuba ugqibile
ukubhala ushwankathelo.
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 9 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
UKUPHA
Ukupha yindlela umntu ophayo abonakalisa ngayo uthando lwakhe kulowo uphiwayo. Udidi
lokuqala lokupha kukunika umntu isipho angasilindelanga ebulelwa ngenxa yento entle
ayenzileyo. Isipho esiza ngolu hlobo sisipho sokukhuthaza lo mntu uphiwayo ukuba aqhubeke
esenza kakuhle. Omnye umfo wakhe waziphosa emlilweni indlu isitsha. Lo mfo wayezama
ukusindisa abantu ababelele kule ndlu ngaphakathi. Emva kweminyaka emibini lo mfo waphiwa
isipho semali eninzi ngaba bantu waye wabasindisa ekufeni. Kubalulekile ukuba umntu xa
ekwenzele into entle uthi enkosi kuye.
Kukho abantu abaye bamphe isipho umntu kuba bejonge ukuba lo mntu bamphayo naye
abaphe xa benetheko. Aba bantu ke badla ngokungalisusi ixabiso lento abayithengileyo. Injongo
kukuba aze athi lo wamkele isipho athenge isipho esixabiso lifanayo nesipho abethengelwe
sona. AmaXhosa wona aye aqinisekise ukuba ayawabhala amagama abantu abangenise izipho.
Kolu didi lokupha umntu ophayo ufana nobolekisayo.
Enye indlela yokupha kukunika umntu into ngothando ungajonganga kuphiwa nto nawe. Isipho
sothando siyayichukumisa intliziyo yomntu azidele azibone emncinci engafanelwanga kuphiwa
nto. Isipho sothando siyamkhupha umntu ebumnyameni simbeke ekukhanyeni. Isipho sothando
siyamvuselela umntu obesele encamile engenathemba ebomini. Umzekelo, enye indoda yafika
kwikhaya eligcina abantwana abaziinkedama kungekho kutya, aba bantwana babengahambi
sikolo kuba yayingekho imali yokubabhatalela esikolweni. Le ndoda yanikezela ngegrosari eza
kuphiwa eli khaya qho ngenyanga. Iphinde le ndoda yanika eli khaya isibonelelo semali esiza
kusetyenziswa ekufundiseni ezi nkedama. Esi sipho senza ukuba eli khaya leenkedama liphume
kwintlupheko elingazange lacinga ukuba lingaphuma kuyo.
Abantu abaphiwayo kufuneka balumke bangaziboni bexhomekeke kubantu ababanika izipho.
Ilizwe linabo abantu abaphayo kodwa befuna nje ukwaziwa lilizwe lonke ukuba bayapha.
Abantu abanje abaqhutywa luthando koko bafuna ukubonakala.
[Kungaqhuma kubasiwe: L.L. Ngewu]
Iglosari
inkedama umntwana ongenamzali
10 amanqaku
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 10 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
ICANDELO C
UMBUZO 3 IMIBONGO
Phendula yonke imibuzo ekweli candela.
3.1 UMBONGO ONGAFUNDISWANGA/ONGAMISELWANGA
Unyanzelekile ukuba uwuphendule lo mbuzo:
Funda lo mbongo ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
IKRISMESI
1. Ngumhla omkhulu kwihlabathi,
Umhla wokuzalwa koMsindisi.
Ezalelwa kwisitali samahashe,
Izazi zakhokelelwa Kuye yinkwenkwezi.
2. Eli lithuba lokubhiyoza,
Wonke umntu ufuna ukuzonwabisa.
Kutyiwa izimuncumuncu kube mnandi,
Kube mnandi konwatywe ekhaya.
3. Yiqokelele imali ngethuba,
Imali eninzi iyafuneka.
Qalisa ukuthenga uqokelele kuselithuba,
Umana ubeka ukuze ungadani.
4. Amakhaya ambejembeje ahonjisiwe,
Bahle abantwana banxibe ezimibalabala.
Iintsapho zipheke izimuncumuncu kumnandi,
Wonke umntu ulangazelela uxolo.
[Isingqi senkulungwane: M.G. Mdliva]
3.1.1 Kwisitanza soku-1:
(a) Kwakuzalwa bani ngalo mhla? (1)
(b) Lo mntu wazalelwa phi? (1)
(c) Nika igama lento eyakhokela izazi ukuba ziye kufika kulo
mntu. (1)
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 11 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
3.1.2 Kwisitanza sesi-2:
(a) Imbongi ithi lithuba elinjani eli? (1)
(b) Caphula umgca/umqolo othetha into enye noku: "kutyiwa
kamnandi". (1)
3.1.3 Shwankathela ngawakho amazwi umyalezo wembongi kwisitanza
sesithathu. (2)
3.1.4 Kwisitanza sesi-4:
(a) Nika intsingiselo yeli gama, 'ambejembeje ...' Khetha impendulo
kwezi zingezantsi:
(i) aphatshile
(ii) abubukhazikhazi. (1)
(b) Yintoni enqwenelwa/elangazelelwa ngabantu ngeKresimesi? (1)
(c) Nika igama elithetha into enye neli, 'izimuncumuncu'. Khetha
impendulo kwezi zingezantsi:
(i) kukutya okumuncu
(ii) kukutya okuneswekile kakhulu
(iii) kukutya okumnandi (1)
[10]
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 12 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
IMIBONGO EFUNDISIWEYO
3.2 Funda lo mbongo ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo:
AMEHLO
1. Ngqakumbana zikuthandeka zikhazimla
Ngamaqhumzan' acwengil' anomtsalane
Nzwakaz' ezikucoceka koyikwa ziimpukane
Ntliziyo inovuyo ndinazo nje.
2. Zinonotshelwa ngononophel' olukhulu
Ziyacocwa zinyamekelwe ngenyamek' enkulu
Zincediswa nakuloo mitshayelo ithe bhuu
Nguphanya nje zizikhusela kwezo zibi
Nguphanya nje zibalekana notshaba olubi
'Vuyo lwam aluthetheki ndinazo nje.
3. Kodwa zinanto inye ebhidayo
Ndisemi zihle zindishiye ziyekufika
Phezulu esibhakabhakeni ndingefiki
Kambe zinanto inye ididayo
Ndisemi zihle zibaleke zimke
Phesheya nazo ziwelile.
4. Ngoogqadambekweni abamenywa
Kwisisusa emgidini balapho
Ngoosebekho abalindi kubizwa
Kufiwe kulilwa; konwatyiwe kuhlekwa
Ngesiquphe ndingalindele sebelapho
'Mincili novuyo lwam ndibona nje.
5. Awu! Mehlondini lukhanyiso lomzimba
Azi xa ubungekho ngewukho lo mfanekiso?
Liso lam mabonakude ndingazi
Mhlawumbi ngeze ndifikelele ngokwam
Liso lam lindibeka kude naphezu kweentaba
'Ntliziyo yam inochulumanco ndinazo nje.
[F.P. Magqashela]
3.2.1 Kwisitanza soku-1:
(a) Nika isafobe esisetyenziswe yimbongi. (1)
(b) Nika isizathu sokuba imbongi ithi amehlo 'yinzwakazi'. (1)
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 13 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
3.2.2 Kwisitanza sesi-2:
(a) Caphula imiqolo/imigca ibe mibini ethetha ukuba amehlo
aphethwe kakuhle. (2)
(b) Nika isixhobo sokubonga esisetyenziswe yimbongi kwimigca/
kwimiqolo 4 no-5. (1)
3.2.3 Kwisitanza sesi-3:
Chaza ukuba amehlo ayibhida njani imbongi? (1)
3.2.4 Kwisitanza sesi-4:
(a) Caphula apha kumbongo igama elithetha into enye neli
"Ngoogqadambekweni". (1)
(b) Amehlo asetyenziswa kwiindawo ezinjani? Nika indawo ibe
nye. (1)
3.2.5 Kwisitanza sesi-5:
(a) Imbongi ithi amehlo abaluleke njani? (1)
(b) Nika isixhobo sokubonga esisetyenziswe yimbongi kumgca/
kumqolo wesibini. (1)
[10]
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 14 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
3.3 Funda lo mbongo ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo:
INDLAL 'INAMANYALA
1. Makube ke umthetho welizwe
Uxabana nocwangco kuluntu
Uswantsulisa mbombo zone
Uhluthe nebhongo lobunguwe.
2. Naye ke umfo wakwaNtu
UMbini into kaMetyiso
Wawel' imilambo etsiba neentaba
Esiya kuxelenga kwamLungu.
3. Wafik' eGol' izinto zinzima
Wakhumbul' emva ecinga nokulima
Uguqul' ibhatyi wanguBilly Matthews
Uguqul' ulwimi walibala tu ngolwemveli.
4. Uyolelwe elibele kwaphela ngekhaya
Unoqhakancu wabumini otyibilikayo
Kolwasemzin' eqaphula kolwakhe
Etshebeleza ngeenqwelo zomLungu.
5. Ugalelekil' unin' uqhiya-nkulu
Eqhumis' umbheka-phesheya
Efunx' uzalipholile
Ebuzisa ngonyan' akhe owemka mfamlibe.
6. Yavel' indun' ephetheyo yasabela
Ubuzise ngonyan' uMbini kaMetyiso
NguBilly kaMatthews okhoyo apho.
Ulandulelwe wathandabuza noko.
7. Yavel' inkosana kaMatthews
Ixakekile iseBhabheli ngenene
Ingxubakaxaka ingeva sintu
Iphephezelis' intanjana ngokwengqeqe.
8. Lafa namthanyan' ixhegokazi lagoduka
Libuyel' ekhaya limatshekile lidanile
Likhanyelwa liphikwa ngowalo unyana
Indlal' inamanyala ndincamile.
Uzelwe ngokutsha yintomb' asemzini.
[F.P. Magqashela]
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 15 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
3.3.1 Kwisitanza soku-1:
Shwankathela ngawakho amazwi okuthethwa yimbongi kwesi
sitanza. (2)
3.3.2 Kwisitanza sesi-2: Nika intsingiselo yale miqolo/migca:
(a) 'Naye ke umfo wakwaNtu'. (1)
(b) 'Wawel' imilambo etsiba neentaba'. (1)
3.3.3 Kwisitanza sesi-3:
(a) Lo mfo kuthethwa ngaye kulo mbongo wazithiya igama
elingubani? (1)
(b) Ucinga ukuba ulwimi lwemveli lwalo mfo loluphi? Khetha
impendulo efanelekileyo. Musa ukubhala inombolo yempendulo
nje kuphela, bhala impendulo yakho ngokupheleleyo.
(i) Yi-Afrikansi.
(ii) SisiXhosa.
(iii) SisiNgesi. (1)
3.3.4 Kwisitanza sesi-4:
Shwankathela ngesivakalisi esinye okuthethwa yimbongi
kwesi sitanza. (2)
3.3.5 Kwisitanza sesi-5:
Caphula umqolo/umgca ube mnye obonisa ukuba umama
walo mfo wayengumntu obomvu ongafundanga. (1)
3.3.6 Kwisitanza sesi-7:
Nika igama elilapha kumbongo elithetha into enye neli,
'ingxaki'. (1)
[10]
30 amanqaku
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 16 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
ICANDELO D
UMBUZO 4
Bhala kwakhona ezi zivakalisi uze ufakele izimamva ezifanelekileyo kumagama
akwizibiyeli. Nceda ukrwele umgca kwigama elo ulilungisileyo. Isimamva
masisetyenziswe kube kanye kuphela. Khetha kwezi:
-wa, -ela, -eka
4.1 Ndi(funda) ukupasa.
4.2 Isonka (bhaka) ngumama.
[2]
UMBUZO 5
Bhala kwakhona esi sivakalisi sibe kula maxesha alandelayo.
Izityebi zithenga izindlu eziduru.
5.1 Ixesha eliya kuza.
5.2 Ixesha elidlulileyo.
[2]
UMBUZO 6
Funda ezi zivakalisi uze unike isinye sesibizo esikrwelelwe umgca ngaphantsi.
Musa ukusibhala sonke isivakalisi.
6.1 Vala iminyango kungena umoya.
6.2 Amazinyo am abuhlungu.
6.3 Bakhonkothwa zizinja.
[3]
UMBUZO 7
Dibanisa izivakalisi kwibhokisi A nezo zikwibhokisi B ngesihlanganisi
esifanelekileyo. Khetha kwezi:
hleze, ukuze, kodwa
A B
7.1 Ndifunda imini nobusuku. Ndifuna ukupasa.
7.2 Iititshala ziyawenza umsebenzi Abafundi abasebenzisani nazo.
wazo.
[2]
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 17 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
UMBUZO 8
Bhala ezi zivakalisi kwimo elandulayo/kwisilanduli.
8.1 Naba abafundi abamamelayo.
8.2 Umgca mde.
[2]
UMBUZO 9
Bhala ezi zivakalisi uze unike isalathandawo usebenzisa igama elibiyelweyo.
UMZEKELO: Into ibonakele (ukulila) kwakhe.
Into ibonakele ekulileni kwakhe.
9.1 Le nto ivakele (ukuhamba) kwakhe.
9.2 Esi sifo sivele (ukutya) kwakhe inyama kakhulu.
[2]
UMBUZO 10
Bhala ezi zibizo kwisinciphiso:
10.1 Uzipho.
10.2 Indlu.
[2]
UMBUZO 11
Lungisa la magama akwizibiyeli ngokusebenzisa izivumelanisi ezifanelekileyo.
11.1 Ingca (luhlaza) ityiwa ziinkomo.
11.2 Umntu (dala) uyahlonitshwa.
11.3 La manzi (mdaka) achithwe ngubani?
[3]
IEB Copyright © 2019 TYHILA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 18 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
UMBUZO 12
Bhala kwakhona ezi zivakalisi uze usebenzise izifanekisozwi ezifanelekileyo.
Khetha kwezi:
Qhwa, thsu, krwe, yaka
12.1 Unxibe ihempe ebomvu ..............
12.2 Obu busuku bumnyama ...............
[2]
UMBUZO 13
Fakela igama elibuzayo kwezi zivakalisi ukuze zinike intsingiselo. Khetha kula
magama:
Nini, ntoni, kutheni
13.1 …… ubuye kade?
13.2 Uqale ….. ukuwenza umsebenzi wakho wesikolo?
[2]
UMBUZO 14
Bhala kwakhona ezi zivakalisi uze usebenzise isimelabizo esifanelekileyo. Khetha
kwezi:
Sonke; zona, lonke, nina
14.1 Yizani apha ….. ndifuna ukunithuma.
14.2 ……… ilizwe lifa yimbalela.
[2]
UMBUZO 15
Bhala ezi zivakalisi uze unike isichasi sala magama akrwelwe umgca ngaphantsi:
15.1 Utata unxibe ibhulukhwe emfutshane.
15.2 Usisi uza kutshata ngelokhwe emnyama.
[2]
IEB Copyright © 2019
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO Iphepha 19 emaphepheni ali-19
IPHEPHA I
UMBUZO 16
Jonga esi sibhengezo/saziso singezantsi uze uphendule imibuzo.
[KwaXhosa zibenza zibutya, ibanga 10]
16.1 Xela ukuba esi sibhengezo/saziso singantoni?
16.2 Nika igama leholo oza kubanjelwa kuyo lo mjuxuzo/lo mdaniso.
16.3 Amatikiti afumaneka phi?
16.4 Uza kuqala ngabani ixesha lo mjuxuzo/lo mdaniso?
[4]
30 amanqaku
Ewonke amanqaku: 100
IEB Copyright © 2019
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Question paperIEB
Isixhosa FAL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Question Paper

Question paperIEB
Isixhosa FAL Grade 12 IEB Paper 1 2018 Question Paper

Question paperIEB
Isixhosa FAL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Question Paper

Question paperIEB
Isixhosa FAL Grade 12 IEB Paper 1 2017 Question Paper

Question paperIEB
Isixhosa FAL Grade 12 IEB Paper 2 2017 Question Paper

MemorandumIEB




