Downloaded from hlayiso.com
NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 10
NOVEMBER 2018
LEWENSWETENSKAPPE V1
NASIENRIGLYN
PUNTE: 150
Hierdie nasienriglyn bestaan uit 10 bladsye.
Skip to contentAll 2018 papers 



/LIFE%20SCIENCES%20P2%20QP%20GR10%20NOV2018_Afrikaans--4d43b51a-169c-45c8-96ff-9641f29ff4ad/v1-27dd8ad68f66af73f0cc/card.webp)

View all





Life Sciences Grade 10 P1 Eastern Cape November 2018 Memo
Grade 10 Life Sciences Paper 1 memorandum from the Eastern Cape November 2018 (Afrikaans), 10 pages. Read online or download the free PDF.
Life Sciences · Grade 10 · Eastern Cape November · 2018 · Afrikaans. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Life Sciences
- Grade
- Grade 10
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- Eastern Cape November
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 10
- File size
- 519.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 10
This exam
Eastern Cape November 2018
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018)
BEGINSELS MET BETREKKING TOT DIE NASIEN VAN
LEWENSWETENSKAPPE
1. Indien meer inligting as die puntetoekenning gegee word
Hou op nasien wanneer die maksimum punte bereik is, trek ʼn kronkellyn en
skryf ‘maks’ in die regter kantlyn.
2. Indien, byvoorbeeld, drie redes gevra is, maar vyf is gegee
Sien die eerste drie na, ongeag of almal of sommige korrek/nie korrek is nie.
3. Indien die hele proses gegee is, terwyl slegs ʼn gedeelte daarvan gevra is
Lees en krediteer die relevante gedeelte.
4. Indien vergelykings gevra word, maar beskrywings word gegee
Aanvaar indien verskille/ooreenkomste duidelik is.
5. Indien tabulering gevra word, maar paragrawe word gegee
Kandidate sal punte verbeur omdat hulle nie getabuleer het nie.
6. Indien diagramme met byskrifte gegee is, terwyl beskrywings gevra is
Kandidate sal punte verbeur.
7. Indien vloeidiagramme gegee word, in plaas van beskrywings
Kandidate sal punte verbeur.
8. Indien volgorde verwarrend(deurmekaar) is en skakels nie sin maak nie
Waar die volgorde en skakels korrek is,krediteer. Waar die volgorde en
skakels nie korrek is nie, moenie krediteer nie. As volgorde en skakels
weereens korrek is, krediteer verder.
9. Nie-erkende afkortings
Aanvaar indien dit aan die begin van die antwoord omskryf is.Indien dit nie
omskryf is nie, moenie die nie-erkende afkorting krediteer nie, maar krediteer
wel die res van die antwoord indien dit korrek is.
10. Verkeerd genommer
Indien die antwoord inpas by die korrekte volgorde van die vrae, maar dit is
verkeerd genommer, is dit aanvaarbaar.
11. Indien die taal wat gebruik is, die bedoelde betekenis verander
Moenie aanvaar nie.
12. Spelfoute
Aanvaar indien dit herkenbaar is, mits dit nie iets anders in
Lewenswetenskappe bteken nie of nie buite konteks gebruik is nie.
13. Indien gewone name in terminologie gegee is
Aanvaar, as dit by die memo bespreking aanvaar is.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 3
14. Indien slegs die letter gevra is, maar die naam is gegee (en omgekeerd).
Moenie krediteer nie.
15. Indien eenhede nie in mates/afmetings gegee is nie.
Kandidate sal punte verbeur. Nasienriglyn sal punte afsonderlik vir eenhede
toeken.
16. Wees sensitief vir die betekenis van ʼn antwoord wat dalk op verskillende
maniere aangebied kan word.
17. Opskrif
Alle illustrasies (diagramme, grafieke, tabelle, ens.) moet ‘n opskrif hê.
18. Vermenging van amptelike tale (terme en konsepte)
ʼn Enkele woord, of twee, in enige ander amptelike taal as die leerder se
assesseringstaal waarin die meeste van sy/haar antwoorde aangebied is,
moet gekrediteer word, indien dit korrek is. ʼn Merker wat vaardig is in die
betrokke amptelike taal moet geraadpleeg word. Dit geld vir alle amptelike
tale.
Veranderinge aan die nasienriglyn
19. Geen veranderinge mag aangebring word aan die nasienriglyn sonder dat die
eksaminator geraadpleeg is nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
4 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018)
AFDELING A
VRAAG 1
1.1 1.1.1 B
1.1.2 B
1.1.3 B
1.1.4 C
1.1.5 D
1.1.6 B
1.1.7 B
1.1.8 D (8 x 2) (16)
1.2 1.2.1 chromoplaste
1.2.2 lisosome
1.2.3 katabolisme
1.2.4 parenchiem
1.2.5 gene
1.2.6 floeëm
1.2.7 ensieme (7 x 2) (14)
1.3 1.3.1 slegs B
1.3.2 slegs A
1.3.3 slegs A
1.3.4 slegs B
1.3.5 slegs B
1.3.6 Beide A en B
1.3.7 slegs B (7 x 2) (14)
1.4 1.4.1 (a) stysel
(b) vette en olies (2)
1.4.2 Benedict-oplossing/Fehling A en Fehling B (1)
1.4.3 (a) blou-swart
(b) blou-groen-oranje
(c) violet/roos-pienk (3)
TOTAAL AFDELING A: 50
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 5
AFDELING B
VRAAG 2
2.1 2.1.1 A: motoriese neuron
B: Bloedweefsel (2)
2.1.2 3 – akson (1)
4 – miëlienskede (1)
8 – witbloedselle/witbloedliggaampies/leukoplaste (1)
10 – rooibloedselle/rooibloedliggaampies/eritrosiete (1)
2.1.3 Gelei impulse van die brein na die effektororgaan (1)
2.1.4 (a) 10 (1)
(b) 8 (1)
2.1.5 Organisme sal in staat wees om stimuli (prikkels) (klank, reuk, ens)
vanuit die omgewing waar te neem, maar sal nie daarop kan
reageer om homself so gou moontlike teen besering te kan
beskerm nie. (3)
2.2 2.2.1 1: wortelhaar
2: epidermis (2)
2.2.2 (a) 5
(b) 6
(c) 7
(d) 4 (4)
2.2.3 groot oppervlakarea versnel osmose
dunwandige selle maklike diffusie oor membraan (Enige 1 x 2) (2)
2.2.4 Nee. Funksie van kutikula is om waterverlies te beperk. Wortel
moet water absorbeer, dus sal dit nie hierdie funksie moontlik maak
nie. (3)
2.2.5 Aangesien die wortelhaar die oppervlakarea vir maksimum absorpsie
vergroot, sal minder water en minerale deur die wortel geabsorbeer
word en dus sal die groei en funksionering van die plant
beïnvloed word. (2)
2.3 2.3.1 Sade sal beter in sonlig ontkiem as in donkerte
OF
Sade sal beter in donkerte ontkiem as in sonlig
OF
Sade sal ewe goed in sonlig en in donkerte ontkiem (2)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
6 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018)
2.3.2 (a) onafhanklike veranderlike: sonlig
(b) afhanklike veranderlike: aantal sade wat ontkiem (2)
2.3.3 Hoeveelheid grond, grootte van die potte, aantal sade
Hoeveelheid water (Enige 2) (2)
2.3.4 Herhaal die ondersoek/eksperiment
Vergroot die monstergrootte
Plaas meer sade in elke pot (Enige 2) (2)
2.4 2.4.1 Transpirasie is die verlies van water in die vorm van waterdamp deur
die bogrondse dele van ʼn plant (2)
2.4.2 Soos die temperatuur toeneem, neem die transpirasietempo toe
wanneer dit ʼn optimum temperatuur bereik, bly die
transpirasietempo dieselfde, (die grafiek plat af) (Enige 2) (2)
2.4.3 Humiditeit is baie hoog (baie waterdamp in die lug)
Waterpotensiaalgradiënt tussen die binnekant van blaarstomata en
die atmosfeer is baie laag
Transpirasietempo daal / verminder skerp tot ʼn minimumvlak (3)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 7
VRAAG 3
3.1 3.1.1 (a) Interfase (1)
(b) Metafase (1)
3.1.2 30/225 x 100 = 13,3% (3)
3.1.3 - Groei
- Vervang dooie selle
- Herstel beskadigde selle (Enige 2) (2)
3.1.4 Aantal selle in interfase = 154
Totale selle = 225 (24 ure)
Tydsduur van interfase = 154 x 24 / 225
= 16,4 uur (3)
3.1.5 Susterchromatiede word deur die spoelvesels na teenoorgestelde
pole van die sel getrek. (2)
3.1.6 Grafiek om totale aantal selle in elke fase te toon
180
160
TT
140
120
Aantal selle
100
80
60
40
20
0
Interfase Profase Metafase Anafase Telofase
Fases
Rubriek: grafiek
Tipe grafiek 1
Opskrif vir grafiek 1
Korrekte byskrif en skaal vir 𝑥-as 1
Korrekte byskrif en skaal vir 𝑦-as 1
Plot van punte 1–4 punte geplot: 1
5 punte geplot: 2
TOTAAL 6 (6)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
8 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018)
3.2 3.2.1 Bal-en-potjie gewrig
Dra die gewig van die liggaam / ondersteun die onderste ledemate. (2)
3.2.2 Rooibeenmurg vervaardig rooibloedselle en witbloedselle (2)
3.2.3 Pelviese gordel ondersteun die totale liggaamsmassa
Twee heupbene is aanmekaar verbind (geheg)
Geheg aan werwelkolom (Enige 2) (2)
3.2.4 Heupbene by die vrou is breër/ wyer om vir die geboorte van
kinders te akkommodeer (2)
3.3 3.3.1 Ligament (1)
3.3.2 Onbeweeglike (vaste) gewrigte
gedeeltelik beweegbare gewrigte
vrylik beweegbare gewrigte (3)
3.3.3 Gewrigskraakbeen by gewrig slyt weg(degenereer)
Bene by die gewrig skuur teenmekaar
Klein beenuitsteeksels vorm/groei (4)
3.3.4 Middeljarige mense: meer jare van verwering en slytasie van
kraakbeen as gevolg van fisiese aktiwiteit of vorige beserings (2)
3.3.5 beperkte vermoë om op die lange duur korrosie(roes) te
weerstaan.
Kan ystervergiftiging veroorsaak wat kan lei tot moontlike
lewerversaking
Kan in die liggaam erodeer(verweer) wanneer dit met
liggaamsvloeistowwe in aanraking kom
(gepaste, logiese antwoord) (Enige 2 x 2) (4)
[40]
TOTAAL AFDELING B: 80
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 9
AFDELING C
VRAAG 4
4.1 Selmembraan
- Volgens die vloeibare mosaïek model: Die selmembraan het
- ʼn dubbele laag fosfolipied molekules
- proteienmolekules beweeg deur die lae (sommige)
- proteienmolekules beweeg gedeeltelik deur (ander)
- Fosfolipiedmolekule het ʼn kop (hidrofiliese laag wat water aantrek)
- Het ʼn stert ( hidrofobiese laag wat water afstoot) (Enige 4)
- Membraan is selektief deurlatend, daarom beheer dit die beweging van
stowwe in en uit die sel uit
- Omsluit en beskerm die selinhoud van dierselle (3) (7)
Nukleus/Selkern:
- Rond of ovaalvormige liggaam in plant en dierselle
- Bestaan uit nukleoplasma/kernplasma, vloeistof aan binnekant van die
kernmembraan
- Bevat suikers, ensieme, nukleotiede en ander stowwe.
- Kernmembraan omring die selkern en is ʼn dubbele membraan met
(kern)porieë
- Chromatiennetwerk bestaan uit ʼn massa drade wat die chromosome vorm
(Enige 3)
Produksie van ensieme
Chromosome dra erflike eienskappe
Beheer die ingang en uitgang van stowwe na en van die selkern
(Enige 2) (5)
Mitochondria:
- Word in plant- en dierselle aangetref
- staafvormig, hol aan die binnekant
- dubbele membraan omring die organel
- binneste membrane het voue wat cristae(kristas) genoem word
- gevul met vloeistof wat die matriks genoem word (Enige 3)
- Selrespirasie vind in die mitochondria plaas
- Kragsentrale van die sel
- Energie vrygestel tydens selrespirasie word deur ATP gedra
(Enige 2) (5)
Inhoud: (17)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
10 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018)
ASSESSERING VAN DIE AANBIEDING VAN DIE OPSTEL (Sintese)
Kriterium Relevansie (R) Logiese volgorde (L) Omvattendheid (C)
Oor die Alle inligting verstrek Idees is in ʼn Het alle aspekte, vereis
algemeen is relevant tot die logiese/oorsaak- deur die opstel,
onderwerp. gevolg volgorde beantwoord.
gerangskik
In hierdie Slegs inligting Logiese volgorde van Bevat voldoende
opstel rakende die gebeure met die inligting aangaande
selmembraan, beskrywing van die alle aspekte van die
selkern en bou en funksies van strukture in die vraag,
mitochondria is die selmembraan, soos 4/7:
gegee. (Daar is nukleus(selkern) en selmembraan; 3/5:
geen irrelevante mitochondria selkern; en 3/5:
inligting nie.) mitochondria
Punt 1 1 1 (3)
TOTAAL AFDELING C: 20
GROOTTOTAAL: 150
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Life Sciences Grade 10 P2 Eastern Cape November 2018 Memo

Question paper
Life Sciences Grade 10 P1 Eastern Cape November 2020 QP

Errata
Life Sciences Grade 10 P1 Eastern Cape November 2018 Errata

Memorandum
Life Sciences Grade 10 P2 Eastern Cape November 2017 Memo
/LIFE%20SCIENCES%20P2%20QP%20GR10%20NOV2018_Afrikaans--4d43b51a-169c-45c8-96ff-9641f29ff4ad/v1-27dd8ad68f66af73f0cc/card.webp)
Question paper
Life Sciences Grade 10 P2 2018 QP (Afr)

Question paper
Life Sciences Grade 10 P2 Eastern Cape November 2020 QP
More from Grade 10 Life Sciences

Study guide
Gr10 Lewenswetenskappe OG studyguide LR

Study guide
Gr10 Life Sciences TG studyguide LR

Question paper and memo
Life Sciences Grade 10 KZN March Test 2026 Paper & Memo

Annual teaching plan
Gr 10 Life Sci ATP 2023 24

Question paper and memo
Life Sciences Grade 10 Eastern Cape June 2025 Paper & Memo

Question paper and memo