Skip to content

Life Sciences Grade 10 P1 Eastern Cape November 2018 QP

Question paperLife SciencesGrade 10201813 pages

Grade 10 Life Sciences Paper 1 question paper from the Eastern Cape November 2018 (Afrikaans), 13 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 NOVEMBER 2018 LEWENSWETENSKAPPE V1 PUNTE: 150 TYD: 2½ uur Hierdie vraestel bestaan uit 13 bladsye.
Downloaded from hlayiso.com 2 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat jy die vrae beantwoord word. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. Skryf AL die antwoorde in jou ANTWOORDEBOEK. 3. Begin die antwoord op ELKE vraag boaan ʼn NUWE bladsy. 4. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik word. 5. Bied jou antwoorde aan volgens die instruksies van elke vraag. 6. Teken ALLE tekeninge in potlood en skryf die byskrifte in blou of swart ink. 7. Teken diagramme, tabelle of vloeidiagramme slegs wanneer dit gevra word. 8. Die diagramme in hierdie vraestel is NIE noodwendig volgens skaal geteken NIE. 9. MOENIE grafiekpapier gebruik NIE. 10. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar, gradeboog en ʼn passer gebruik waar nodig. 11. Rond alle berekeninge af tot twee desimale na die komma. 12. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 3 AFDELING A VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A‒D) langs die vraagnommer (1.1.1‒1.1.8) in die ANTWOORDEBOEK neer byvoorbeeld 1.1.10 D. 1.1.1 Glukose en fruktose is voorbeelde van … A proteïene. B monosakkariede. C disakkariede. D polisakkariede. 1.1.2 Die nie-proteïen, organiese vennote van ensieme is … A katalisators. B koënsieme. C pro-ensieme. D ensiemkomplekse. 1.1.3 Die proses van osmose kan beskryf word as die beweging van … A molekules van ʼn gebied met ʼn hoë konsentrasie na ʼn gebied met lae konsentrasie. B ʼn oplosmiddel deur ʼn differensieel-deurlatende membraan. C ʼn opgeloste stof deur ʼn differensieel-deurlatende membraan. D ʼn opgeloste stof wat van ʼn gebied met ʼn hoë konsentrasie na ʼn gebied met ʼn lae konsentrasie beweeg. 1.1.4 Die volgende is waar rakende ensieme behalwe ... A ensieme word by uiterste temperature gedenatureer. B ensieme word by uiterste pH-waardes gedenatureer. C ensieme word opgebruik in chemiese reaksies. D ensieme beheer en reguleer alle chemiese reaksies wat in ʼn sel plaasvind. 1.1.5 Die volgende is NIE van toepassing op xileemvate (houtvate) NIE: A Lang, silindriese selle B Geperforeerde dwarswande óf geen dwarswande nie C Verdikte selwande wat lignien bevat D Volwasse selle met ʼn duidelik-gedefinieerde selkern. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 4 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018) 1.1.6 Die weefsel tussen die boonste en onderste epidermis in blare staan as … bekend. A kutikula B mesofil C stoma D okselstandig/aksillêre 1.1.7 In plante met drywende blare word stomata aangetref … A slegs op die onderste epidermis. B slegs op die boonste epidermis. C op die boonste en onderste epidermis. D nie op die boonste of die onderste epidermis nie. 1.1.8 Epiteelweefsel wat die mond en longe uitvoer staan as … bekend. A kubiese B kolom C gesilieerde kolom D plaveisel (8 x 2) (16) 1.2 Gee die korrekte biologiese term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommer (1.2.1‒1.2.7) in jou ANTWOORDEBOEK neer. 1.2.1 Plastiede wat ʼn geel of oranje pigment bevat 1.2.2 Selorganel wat verteringsensieme bevat 1.2.3 Proses waardeur komplekse molekules, in lewende organismes, afgebreek word 1.2.4 Selle wat die kurkkambium in stingels vorm 1.2.5 Beheer die oorerwing van eienskappe van ouer na kinders (nakomelinge) 1.2.6 Weefsel wat organiese voedsel vervoer in plante 1.2.7 Organiese katalisator wat chemiese reaksies versnel (7 x 2) (14) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 5 1.3 Dui aan of elk van die stellings in KOLOM A van toepassing is op SLEGS A, SLEGS B, BEIDE A EN B of GEENEEN van die items in KOLOM B nie. Skryf slegs A, slegs B, beide A en B, of geeneen langs die vraagnommer (1.3.1‒1.3.7) in die ANTWOORDEBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 1.3.1 Oormaat voedingstowwe in water A: Chlorose wat lei tot die welige/digte groei B: Eutrofikasie van plante 1.3.2 Onwillekeurige spierweefsel A: Hart B: Gestreepte 1.3.3 Verminder wrywing tussen bene A: Glasagtige kraakbeen by gewrigte B: Geel, elastiese kraakbeen 1.3.4 Ensieme wat vette in die dieet A: Proteases afbreek B: Lipases 1.3.5 Nuwe ringe sekondêre xileem in A: Jaarringe stingels. B: Kambiumringe 1.3.6 Soogdierweefsel A: Spiere B: Bloed 1.3.7 Groot, gedifferensieerde selle wat A: Meristematiese weefsel in plantorgane aangetref word B: Permanente weefsel (7 x 2) (14) 1.4 Bestudeer die diagramme hieronder van voedseltoetse op organiese verbindings. Beantwoord die vrae wat volg. [Bron: www.tes.com/teaching-resource] 1.4.1 Vir watter organiese verbinding word getoets in? (a) A (b) B (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 6 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018) 1.4.2 Noem die chemiese stof wat gebruik word om vir suiker te toets. (1) 1.4.3 Gee die positiewe kleurverandering(e) vir die volgende: (a) A (b) C (c) D (3) TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 7 AFDELING B VRAAG 2 2.1 Bestudeer die onderstaande diagram van dierweefsel en beantwoord die vrae wat volg. 1 A B 2 9 7 8 3 4 5 6 11 10 [Bron: www.termandhistology.wordpress.com] [Bron: www.slideplayer.com] 2.1.1 Identifiseer A en B. (2) 2.1.2 Verstrek byskrifte vir strukture 3, 4, 8 en 10. (4) 2.1.3 Gee EEN funksie van sel A. (1) 2.1.4 Gee die NOMMER van die struktuur wat: (a) Suurstof in die liggaam vervoer (1) (b) Die liggaam teen virusse en bakterieë verdedig/beskerm (1) 2.1.5 Bespreek die uitwerking op die liggaam indien sel A beskadig word. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 8 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018) 2.2 Bestudeer die onderstaande diagramme en beantwoord die vrae wat volg. D/S dikotiele wortel Wortelhaar [Plant-struktuur.weebly.com] [Bron: Plant-struktuur.weebly.com] [Bron: www.sliderbase.com] 2.2.1 Verskaf byskrifte vir 1 en 2. (2) 2.2.2 Gee die nommer van die weefsel wat: (a) Oorsprong gee aan sywortels (1) (b) Organiese voedsel in die plant vervoer (1) (c) Stysel berg in die wortel (1) (d) Water vervoer in die plant (1) 2.2.3 Noem EEN manier waarop die wortelhaar vir sy funksie struktureel aangepas is. (2) 2.2.4 Het wortelhare ʼn kutikula? Gee ʼn rede daarvoor. (3) 2.2.5 Voorspel wat sou gebeur indien daar geen wortelhare was nie. (2) 2.3 ʼn Wetenskaplike wou ondersoek instel om uit te vind of lig noodsaaklik is vir die ontkieming van sade. Sy het twee potplanthouers van dieselfde grootte met dieselfde hoeveelheid grond gevul. Pot 1 is gemerk ‘LIG’ en Pot 2 ‘DONKER’. Vyf blaarslaai-sade is in elke pot geplant. Beide plante is van genoeg water voorsien. Pot 1 is in direkte sonlig geplaas. ʼn Kartonboks is oor Pot 2 geplaas en geen lig kon inkom nie. 2.3.1 Skryf ʼn hipotese vir die ondersoek neer. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 9 2.3.2 Identifiseer die: (a) Onafhanklike veranderlike (1) (b) Afhanklike veranderlike (1) 2.3.3 Noem TWEE veranderlikes wat konstant gehou is. (2) 2.3.4 Stel TWEE maniere voor waarop die betroubaarheid van hierdie ondersoek verbeter kon word. (2) 2.4 Bestudeer die onderstaande grafieke van transpirasietempo in verskillende omgewings en beantwoord die vrae wat volg. [Bron: www.albet.io] 2.4.1 Wat beteken die term transpirasie? (2) 2.4.2 Bestudeer grafiek A. Wat kan jy aflei omtrent die verhouding tussen temperatuur en transpirasietempo? (2) 2.4.3 Verduidelik die vorm van die grafiek by X, in grafiek C. (3) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 10 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018) VRAAG 3 3.1 Die wortel van ʼn ui is ʼn snelgroeiende deel van die ui. Baie selle sal in verskillende fases van mitose wees. ʼn Monster van die punt van ʼn ui is gekleur en onder ʼn mikroskoop bestudeer. Die verskillende fases van mitose is geïdentifiseer en die aantal selle in elke fase is getel. Die resultate is in die onderstaande tabel opgeteken. Aantal selle 1 2 3 Totaal Interfase 47 49 58 154 Profase 5 7 18 30 Metafase 2 4 1 7 Anafase 10 10 2 22 Telofase 4 4 4 12 3.1.1 Watter fase produseer die: (a) Meeste (grootste aantal) selle? (b) Minste (kleinste aantal) selle? (2) 3.1.2 Bereken die persentasie selle wat tydens profase geproduseer is. Toon ALLE berekeninge. (3) 3.1.3 Beskryf kortliks die belangrikheid van mitose in ʼn lewende organisme. (2) 3.1.4 Aanvaar dat ʼn sel 24 uur neem om een siklus te voltooi. Bereken die lengte (tydsduur) van die interfase. Toon ALLE berekeninge. (3) 3.1.5 Beskryf kortliks wat tydens die anafase van mitose plaasvind. (2) 3.1.6 Teken ʼn kolomgrafiek wat die totale aantal selle in elke fase van die selsiklus voorstel. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 11 3.2 Bestudeer die onderstaande diagram wat ʼn deel van die pelviese (bekken) gordel en die onderste ledemate voorstel. Beantwoord die vrae wat volg. 1 2 sakrum 9 3 femur sacrumsac 4 5 6 7 8 [Bron: www.pocketdentistry.com/10-the-lower-limb] 3.2.1 Noem die gewrig wat by 9 aangetref word. Gee ʼn rede waarom dit ʼn diep potjie (asetabulum) het. (2) 3.2.2 Die femur is ʼn voorbeeld van ʼn langbeen. Dit bevat beide rooi en geel murg. Wat is die funksie van die rooi murg? (2) 3.2.3 Stel ʼn rede voor waarom die bekken(pelviese) gordel rigied moet wees. (2) 3.2.4 Differensieer tussen manlike en vroulike heupbene. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 12 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2018) 3.3 Lees die onderstaande uittreksel en beantwoord die vrae wat volg. Die woord artritis beteken inflammasie van die gewrigte, en daar is meer as 100 soorte artritis. Een van die meer algemene soorte is osteoartritis. Osteoartritis kom dwarsoor die wêreld voor en affekteer mense verskillend, met skade aan die gewrigte wat oor jare kan ontwikkel of in sommige gevalle redelik vinnig. Osteoartritis is ʼn degeneratiewe vorm van artritis wat dikwels middeljarige mense affekteer, maar kan ook by jong mense,wat aan gewrigsbeserings ly, voorkom. Reumatoloë is dokters wat deskundiges is in die diagnosering van artritis en ander siektes van die gewrigte, spiere en bene. Gevaartekens van hierdie siekte is tipies; pyn na ʼn aktiwiteit, beperkte bewegingsmoontlikhede en styfheid, en swelling en gevoeligheid van een of meer gewrigte. 3.3.1 ʼn Gewrig is ʼn plek waar twee bene ontmoet. Noem die bindweefsel wat hierdie bene aanmekaar bind(heg). (1) 3.3.2 Noem die DRIE klasse waarin gewrigte geklassifiseer kan word. (3) 3.3.3 Beskryf die toestand van die gewrig indien ʼn persoon osteoartritis het. (4) 3.3.4 Stel EEN rede voor waarom osteoartritis meer algemeen by middeljarige mense voorkom. (2) 3.3.5 Gewrigsvervangings is besig om al meer voor te kom by mense wat aan osteoartritis ly. Allooie van kobalt-chroom en titaan word gewoonlik in hierdie prosedures gebruik. Waarom word yster nie gebruik nie? (4) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) LEWENSWETENSKAPPE V1 13 AFDELING C VRAAG 4 4.1 Die sel word beskou as die basiese eenheid van lewe. Dit bestaan uit ʼn aantal organelle wat die effektiewe funksionering verseker. Bespreek hierdie stelling met verwysing na die struktuur (bou) en die rol van die selmembraan, selkern en die mitochondria. NOTA: GEEN punte sal toegeken word vir antwoorde in die vorm van vloeidiagramme, tabelle of diagramme nie. Inhoud: (17) Sintese: (3) TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Study this subject

More from Grade 10 Life Sciences

View all