Skip to content

Life Sciences Grade 10 P1 Eastern Cape November 2019 Memo

MemorandumLife SciencesGrade 10201910 pages

Grade 10 Life Sciences Paper 1 memorandum from the Eastern Cape November 2019 (Afrikaans), 10 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 NOVEMBER 2019 LEWENSWETENSKAPPE V1 NASIENRIGLYN PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 10 bladsye .
Downloaded from hlayiso.com 2 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2019) BEGINSELS MET BETREKKING TOT DIE NASIEN VAN LEWENSWETENSKAPPE 1. Indien meer inligting as die puntetoekenning gegee word Hou op merk nadat die maksimum punte verkry is en trek ʼn kronkellyn en dui 'maks'-punte in die regterkantse kantlyn aan. 2. Indien, byvoorbeeld, drie redes vereis word en vyf gegee word Merk net die eerste drie ongeag of almal of sommige korrek / nie korrek is nie. 3. Indien die hele proses beskryf word terwyl slegs ʼn deel vereis word Lees alles en krediteer die relevante dele. 4. Indien vergelykings vereis word, maar beskrywings word gegee Aanvaar indien die verskille / ooreenkomste duidelik is. 5. Indien tabulering vereis word, maar paragrawe word gegee Kandidate sal punte verbeur indien nie getabuleer nie. 6. As genoteerde diagramme aangebied word, terwyl beskrywings vereis word Kandidate sal punte verbeur. 7. Indien vloeidiagramme i.p.v. beskrywings aangebied word Kandidate sal punte verbeur. 8. Indien die volgorde vaag is en skakelings nie sin maak nie Krediteer waar volgorde en skakelings korrek is. Waar volgorde en skakelings nie korrek is nie, moenie krediteer nie. As die volgorde en skakelings weer korrek is, gaan voort om te krediteer. 9. Onherkenbare afkortings Aanvaar indien dit aan die begin in die antwoord omskryf is. Indien dit nie omskryf is nie, moenie die onherkenbare afkorting krediteer nie, maar krediteer die res van die antwoord indien dit korrek is. 10. Verkeerd genommer Indien die antwoord in die regte volgorde van die vrae pas, maar die verkeerde nommer word gegee, is dit aanvaarbaar. 11. Indien taal wat gebruik word, die bedoelde betekenis verander Moenie aanvaar nie. 12. Spelfoute Aanvaar as dit herkenbaar is, mits dit nie iets anders in Lewenswetenskappe beteken nie of as dit buite konteks is. 13. Indien gewone name gegee word in terminologie Aanvaar, mits dit by die memobespreking aanvaar is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2019) LEWENSWETENSKAPPE V1 3 14. Indien slegs die letter vereis word, maar slegs die naam word gegee (en andersom) Moenie krediteer nie. 15. As eenhede nie in mate aangedui word nie Kandidate sal punte verbeur. Memorandum sal afsonderlik punte vir eenhede aandui. 16. Wees sensitief vir die betekenis van die antwoord, wat soms op verskillende maniere aangebied kan word. 17. Opskrif Alle illustrasies (diagramme, grafieke, tabelle, ens.) moet ʼn opskrif hê. 18. Vermenging van amptelike tale (terme en konsepte) ʼn Enkele woord of twee wat in enige amptelike taal voorkom anders as die leerder se assesseringstaal waarin die meeste van sy / haar antwoorde aangebied word, moet gekrediteer word, indien dit korrek is. ʼn Nasiener wat in die relevante amptelike taal vaardig is, moet geraadpleeg word. Dit geld vir alle amptelike tale. 19. Veranderinge aan die nasienriglyn Geen veranderinge mag aan die goedgekeurde memorandum aangebring word sonder dat daar met die provinsiale interne moderator beraadslaag is nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 4 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2019) AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 B  1.1.2 D  1.1.3 B  1.1.4 C  1.1.5 B  1.1.6 C  1.1.7 D  1.1.8 D  1.1.9 B  1.1.10 B  (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 chlorose  1.2.2 gliserol en vetsure  1.2.3 rooibloedselle  1.2.4 kloning 1.2.5 skeurbuik  1.2.6 immuniteit  1.2.7 mitochondria  1.2.8 chloroplaste  1.2.9 nanometer / mikrometer 1.2.10 potometer  (10 x 1) (10) 1.3 1.3.1 Slegs A  1.3.2 Slegs A  1.3.3 Beide A en B  (3 x 2) (6) 1.4 1.4.1 (a) IV  Beenweefsel  (2) (b) I  motoriese neuron  (2) (c) III  gestreepte spier  (2) (d) II  gesilieerde kolomepiteel  (2) 1.5 1.5.1 Stowwe vervoer na alle selle van die liggaam  (1) 1.5.2 rooibloedselle  (1) 1.5.3 Vorm immuunstelsel wat die liggaam teen skadelike stowwe / vreemde deeltjies verdedig  (1) 1.5.4 Bloedplaatjies  (1) 1.5.5 Bergingsweefsel  (1) 1.5.6 Selrespirasie / fotosintese / gaswisseling (1) TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2019) LEWENSWETENSKAPPE V1 5 AFDELING B VRAAG 2 2.1 2.1.1 Mitose  (1) 2.1.2 A – nukleolus  (1) B – chromatienetwerk / chromatien (1) C – selmembraan  (1) 2.1.3 Metafase  (1) 2.1.4 RUBRIEK Anafase  Chromosoom / chromatied spoeldraad Sentriool / sentrosoom selmembraan Opskrif  (1) Korrekte struktuur (S)  (1) 1 korrekte byskrifte  (1) 2.1.5 Geen groei sal in lewende organismes voorkom nie,  geen herstel van verslete weefsels of beskadigde weefsels nie,  geen ongeslagtelike voortplanting in eensellige organismes nie  (Enige 2) (2) 2.2 2.2.1 Ragitis  (1) 2.2.2 Soos die persoon oud word  / namate die ouderdom toeneem, word die been minder dig / swak (2) 2.2.3 Aanvaar reeks tussen 24–27  (2) 2.2.4 Gewigdraende oefeninge versterk beenmassa en maak dit sterker en digter  terwyl kalsiumryke voedsel minerale lewer wat sterk bene opbou, wat veroorsaak dat die bene ʼn hoë digtheid het.  (2) 2.2.5 Brein  (1) 2.2.6 Beweging / Ondersteuning / Gehoor / Berging van minerale  (Enige 3) (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 6 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2019) 2.3 Hidrostatiese skelet – algemeen by akwatiese diere  / vloeistof gevul om die hidrostatiese druk vir ʼn organisme te handhaaf  / voorkom dat ʼn organisme uitdroog / voorkom predasie (2) Eksoskelet  – buite die liggaam van ʼn dier geleë / bestaan uit chitien vervellings soos die dier groei om groter liggaamstrukture toe te laat / algemeen by insekte / by sommige diere bestaan dit uit ʼn dop (2) Endoskelet  – geleë aan die binnekant van ʼn dier, / bestaan gewoonlik uit bene, kraakbeen / ondersteun verskillende liggaamsgroottes / bedek met die vel / teenwoordig in groter diere soos soogdiere (2) 2.4 2.4.1 Diagram I – plantsel  Diagram II – diersel  (2) 2.4.2 D – vakuool  (2) 2.4.3 A – selmembraan  B – selkern  C – selmembraan  (3) 2.4.4 Selektiewe membraan,  dit laat water en minerale soute deurgaan  en voorkom dat groter molekules soos selorganelle binnedring  (3) 2.4.5 Vergroting = 15 mm / 0,015 mm = x 1 000  (3) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2019) LEWENSWETENSKAPPE V1 7 VRAAG 3 3.1 3.1.1 Ongekontroleerde seldeling en groei  (1) 3.1.2 Longkanker  (1) 3.1.3 Radioterapie,  chemoterapie,  chirurgie  (Enige 2) (2) 3.1.4 Die top vyf kankers en hul koste in Rand 280 240 200 160 kostes per R1000 120 80 40 0 Tipes kanker Staafgrafiekrubriek Tipe grafiek 1 Opskrif vir grafiek 1 Korrekte byskrif en skaal X-as 1 Korrekte etiket en skaal Y-as 1 Plotting van punte 1–4 stawe korrek geplot: 1 5 stawe korrek gestip : 2 TOTAAL 6 (6) 3.2 3.2.1 A – epidermis / epidermale weefsel (1) B – parenchiemkorteks  (1) C – xileem  (1) D – wortelhaarsel  (1) 3.2.2 - Dun wande  wat deurlaatbaar is vir water is  - sonder kutikula op die wande wat dit meer deurlaatbaar vir watermolekules maak;  - Groot vakuole  voorsien ʼn groot oppervlakte vir die absorbering van waterpotensiaal  (Enige TWEE) (2 x 2) (4) 3.2.3 Stele / vaskulêre silinder (1) 3.2.4 Bergingsweefsel  vir water, voedsel en minerale soute (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 8 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2019) 3.2.5 Dwarssnit van die wortel Dwarssnit van die stam Bevat beide epidermis en Bevat slegs epidermis  endodermis  Vaskulêre silinder is gerangskik Vaskulêre silinder vorm stapels om ʼn stele te vorm  wat vaskulêre bondels genoem word  Xileem is stervormig  Xileem vorm bundels  Floëem is aan die buitekant van Floëem is aan die binnekant van die vaskulêre silinder  die vaatweefsel  (Enige 2 x 2) + T  (5) 3.3 3.3.1 Toets 1 – Om te bepaal of proteïen teenwoordig is of nie  (1) Toets 2 – Om te toets vir die teenwoordigheid van verminderde suikers  (1) 3.3.2 (a) eierwit  (1) (b) sukrose-oplossing  (1) 3.3.3 1. – Baksteenrooi / diep pers (1) 2. – Oranje-bruin  (1) 3.3.4 Verhit die oplossing nie direk in die vlam nie / verhit die oplossing in ʼn waterbad / sorg dat die proefbuis weg van die gesig af is / sorg dat die vlam van die vuur af is as jy die spiritus in die Bunsen- opnemer byvoeg. (Enige 2) (2) 3.3.5 - Vra die onderwyser toestemming om eksperimente uit te voer  - Versamel al die benodigde apparate om die toets uit te voer.  - Soek ʼn opgeleide / professionele persoon om teenwoordig te wees tydens die toets.  - Kyk na alle veiligheidsmaatreëls soos noodhulpkissie  - Lees en volg die instruksies noukeurig voordat jy ʼn eksperiment doen (Enige 3) (3) 3.3.6 Verhoog monstergrootte van voedsel / gebruik meer groepe disakkariede / of proteïene Herhaal / doen meer toetse  (1) 3.3.7 Toets 1 – selmembraan / chromosome / bloed as hemoglobien / vel (Enige 1) (1) 3.3.8 Toets 1 – groei / herstel verslete weefsel / vorm deel van selmembrane / vervoer suurstof na die longe (Enige 1) (1) Toets 2 – bron van benodigde energie / vorm dele van baie dele van ʼn sel, bv. selwande / dien as gestoorde energie (Enige 1) (1) TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2019) LEWENSWETENSKAPPE V1 9 AFDELING C VRAAG 4 4.1 Aanpassing van ʼn blaar vir fotosintese - Bestaan uit digverpakte mesofilweefsel van palisade  (s) wat ʼn groot aantal chloroplaste bevat  (s) wat die produk van fotosintese is. - Bevat styselkorrels wat stysel bêre (f). - Bevat pigmentchlorofil (s) wat ligenergie vanaf die son vang (f) vir die proses van fotosintese. - Floeëm (s) vir voedselgeleiding (f) na alle dele van ʼn plant. - Die sponsagtige parenchiemselle bevat ook chloroplaste om fotosintese te help.(f). - Xileem-weefsel (s) wat water en minerale soute vanaf die wortels na die blare vervoer (f). (5 x f) (2 x s) (7) Aanpassing van ʼn blaar vir transpirasie - Het gewysigde selle van epidermale selle wat sluitselle genoem word (s) wat die opening en sluiting beheer (f) van stomale porieë  (s) - wat die verlies van water in die vorm van verdamping moontlik maak (f) (2 x f) (1 x s) (3) Aanpassing van ʼn blaar vir gaswisseling - Stoma(ta)(s) maak inkomende suurstof moontlik  en die vrystelling van koolstofdioksied (f) - sponsagtige mesofilweefsel met los verpakte parenchiemselle (s) wat groot tussen-sellulêre lugruimtes bevat (s) - vir maklike beweging van gasse (f) (3 x f) (1 x s) (4) Aanpassing van ʼn blaar vir guttasie - Aan die rand van die blaar is daar spesiale strukture wat hidatodes genoem word (s) wat oortollige water in die vorm van druppels uitstraal (f) wanneer daar te veel waterdamp in die lug is,  (f) Dit kom in die vroeë oggendure voor  (f) (2 x f) (1 x s) (3) Inhoud: (17) Sintese (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com 10 LEWENSWETENSKAPPE V1 (EC/NOVEMBER 2019) LET WEL: Geen punte word toegeken aan antwoorde in die vorm van diagramme, tabelle of vloeidiagramme nie. ASSESSERING VAN DIE AANBIEDING VAN DIE OPSTEL Kriteria Relevansie (R) Logiese volgorde (L) Volledigheid (C) Alle inligting Idees gerangskik in ʼn Alle aspekte wat in verskaf is relevant logiese oorsaak / effek die opstelvraag Algemeen ten opsigte van die volgorde. genoem is, is vraag. suksesvol gedek. Slegs inligting Logiese volgorde van Bevat voldoende rakende die gebeure in die inligting oor alle aanpassings, beskrywing van die aspekte van die prosesse en struktuur en funksie blaarstruktuur, funksies (f) van die van die blaar verskillende dele, In hierdie blaarstruktuur (S) hul funksies en opstel gepaardgaande (Daar is geen prosesse, soos irrelevante inligting (12 punte nie.) funksies); (5 punte struktuur) Punt 1 1 1 (3) TOTAAL AFDELING C: 20 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Study this subject

More from Grade 10 Life Sciences

View all