NW-GR-10-LFSC-P1-AFR-MEMO-NOV-2019_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com PROVINSIALE ASSESSERING GRAAD 10 LEWENSWETENSKAPPE V1 NOVEMBER 2019 NASIENRIGLYNE PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 9 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 2 NW/November 2019 NSS – Graad 10 – Nasienriglyne AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 D 1.1.2 D 1.1.3 C 1.1.4 B 1.1.5 D 1.1.6 A 1.1.7 B 1.1.8 A 1.1.9 C (9 x 2) (18) 1.2 1.2.1 Optimum temperatuur 1.2.2 Epidermis 1.2.3 Spieël 1.2.4 Sekondêre groei/sekondêre verdikking 1.2.5 Stoma/huidmondjie 1.2.6 Sinoviale vloeistof /gewrigsvloeistof 1.2.7 Permanente weefsel 1.2.8 Femur 1.2.9 Immuniteit 1.2.10 Meristematiese weefsel (10) 1.3 1.3.1 Slegs A  1.3.2 Slegs B  1.3.3 Geeneen  1.3.4 Slegs B  1.3.5 Slegs A  1.3.6 Beide A en B  1.3.7 Slegs A (7 x 2) (14) 1.4 1.4.1 (a) Johan (1) (b) Hy het die minste eritrosiete/rooibloedselle met hemoglobien (1) 1.4.2 (a) Peter (1) (b) Die aantal trombosiete/bloedplaatjies is laag (1) 1.4.3 (a) Suzan  (1) (b) Sy het die meeste eritrosiete / die liggaam produseer meer eritrosiete by hoë hoogtes (1) 1.4.4 (a) Suzan (1) (b) Die aantal leukosiete is laag (1) (8) TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 3 NW/November 2019 NSS – Graad 10 – Nasienriglyne AFDELING B VRAAG 2 2.1 2.1.1 B (1) 2.1.2 - Chloroplast is teenwoordig - Groot vakuool is teenwoordig - Selwand is teenwoordig - Geen sentrosoom Enige 3 (3) 2.1.3 (a) 1 (1) (b) 6 (1) 2.1.4 3 - Vakuool (1) 5 - Sentrosoom (1) 8 - Endoplasmiese retikulum / ER/kernmembraan (1) 2.1.5 Dit is waar selrespirasie plaasvind en energie vrygestel word (2) 2.1.6 Die bou van die nukleus/kern Rubriek vir die assessering van die skets KRITERIA PUNT Opskrif 1 Korrektheid van die diagram 1 Enige twee korrekte byskrifte 2 (4) (15) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 4 NW/November 2019 NSS – Graad 10 – Nasienriglyne 2.2 2.2.1 (a) Melk (1) (b) Daar is geen nul waardes in enige kolom nie/melk bevat al die voedingstowwe wat in die tabel genoem word (1) 2.2.2 Botter (1) 2.2.3 Melk (1) 2.2.4 (a) Botter (1) (b) Spek (1) 2.2.5 1,8 ∕ 18  X 100 = 10 % (3) (9) 2.3 2.3.1 Potometer (1) 2.3.2 Om die tempo van transpirasie  te meet/te bepaal (2) 2.3.3 1 - Reservoir /inspuiting (1) 2 - Lugblasie (1) 3 - Water (1) 2.3.4 Lig die kapillêre buis vir ‘n paar sekondes uit die water uiten plaas dit terug, suigkrag van transpirasie sal bietjie lug insuig (2) 2.3.5 - Gebruik ‘n takkie met blare van ‘n plant wat besig is om te groei - Sny die takkie onder water af - Apparaat moet lugdig seël - Laat tyd toe dat die plant by die nuwe omgewing aanpas (1) (Merk slegs EERSTE een) 2.3.6 - Hoë ligintensiteit/direkte sonlig - Hoë temperatuur - Lae humiditeit/droë atmosfeer (enige 1 x 2) (Merk slegs EERSTE een) (2) (11) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 5 NW/November 2019 NSS – Graad 10 – Nasienriglyne 2.4 2.4.1 Jacob (1) 2.4.2 (a) Ja (1) (b) Omdat die parfuum-molekule uiteindelik eweredig sal versprei en die hele kamer vuldeur die proses van diffusie (2) OF Die parfuum-molekule beweeg van ‘n hoë konsentrasie na ‘n lae konsentrasie en vul die kamer 2.4.3 Passiewe proses (1) (5) [40] VRAAG 3 3.1 3.1.1 Kutikula is ‘n wasagtige lagie wat water binne en buite hou (3) 3.1.2 (a) Xileem (1) (b) - Dwarswande is geperforeer /het openings, of is afwesig om aaneenlopende vloei van water toe te laat - Xileemvate het geen selinhoud nie /dood /hol om vryelike vloei van water toe te laat - Wande is met lignien versterk sodat die wande nie platgesuig word deur suigkrag van transpirasie  nie/ weerstaan/sodat water vryelik kan beweeg - Wande het stippels om die laterale vloei van water toe te laat - Dit is lank en silindries om aaneenlopende vloei van water te verseker (Merk slegs EERSTE twee) (2 x 2) (4) 3.1.3 Fotosintese (1) 3.1.4 Osmose/worteldruk/suigkrag van transpirasie (1) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 6 NW/November 2019 NSS – Graad 10 – Nasienriglyne 3.2 T Dikotiele wortel Dikotiele stingel Xileem en floëem kom in die stele/sentrale Xileem en floëem kom in vaatbondels silinder voor voor Xileem en floëem is afwisselend Xileem en floëem lê op dieselfde radius gerangskik / xileem lê in vorm van ‘n kruis /vaatbondels in ‘n sirkel gerangskik met floëem tussen die arms van die kruis Duidelike endodermis teenwoordig Endodermis is afwesig of nie duidelik sigbaar nie Wortelhare teenwoordig Wortelhare teenwoordig Murg afwesig Murg teenwoordig Tabel (1) Enige TWEE korrekte verskille (2 x 2) (4) (5) 3.3 3.3.1 A - Draai- /spilgewrig (1) B - Skarniergewrig (1) C - Glygewrig /skarniergewrig  (1) D - Bal-en-potjiegewrig (1) 3.3.2 ‘n Gewrig is ‘n plek waar een of meer bene bymekaar kom (2) (6) 3.4 3.4.1 B (1) 3.4.2 D (1) 3.4.3 A (1) 3.4.4 C (1) (4) 3.5 3.5.1 Emalje is die hardste deel van ‘n tand omdat dit die grootste hoeveelheid kalsiumsoute bevat (2) 3.5.2 (a) Tipe materiaal (1) (b) Samestelling (% droë massa) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 7 NW/November 2019 NSS – Graad 10 – Nasienriglyne 3.5.3 Rubriek vir die assessering van die grafiek KRITERIA PUNTE Korrekte tipe grafiek, staafgrafiek (nie histogram 1 nie) (T) Opskrif met beide veranderlikes (C) 1 Opskrif vir beide X en Y-asse (insluitend eenheid) 1 Toepaslike skaal vir X (breedte van stawe en 1 spasies) en Y-asse (S) Plot van punte op die grafiek (P) 1: een tot vyf punte korrek geplot 2: al ses punte korrek geplot NB: - Indien verkeerde tipe grafiek geteken is, sal punte verloor word vir korrekte tipe en vir plot van punte. - Indien asse omgeruil is, sal punte verloor word vir opskrifte en korrekte skaal. (6) (10) 3.6 3.6.1 - Biologiese waspoeier bevat ensieme (1) 3.6.2 Ongeveer 37 ˚C (1) 3.6.3 - Hoë temperatuur veroorsaak dat die ensiem denatureer/vorm gewysig, en kan nie sy funksie verrig nie (2) 3.6.4 - Minder waspoeier /minder elektrisiteit word benodig (1) (5) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 8 NW/November 2019 NSS – Graad 10 – Nasienriglyne AFDELING C VRAAG 4 Wat is kanker? Kanker is die resultaat van onbeheerde seldeling /mitose van liggaamselle wat tot abnormale weefselgroei lei. Dit ontwikkel na ‘n gewas/tumors/vergroeisels/ swelsels. (3) Twee soorte gewasse/tumors Nie-kwaadaardige  tumor en ‘n kwaadaardige tumor By ‘n nie-kwaadaardige tumor, versprei die selle nie na ander dele van die liggaam nie Daarom is dit nie kankerselle nie By ‘n kwaadaardige tumor hou die selle nie op groei nie  Dit versprei en neem belangrike organe in Sommige kankerselle kan afbreek, die bloed- en limfstelsel  binnegaan En sodoende word die kankerselle na alle dele van die liggaam versprei (4) Oorsake van kanker Rook van sigarette Bestraling van die son, X-strale Sekere geprosesseerde voedsel bv. gemorskos, kos wat in vet /olie gebraai is (enige ander geskikte voorbeeld) Asbes Insekdoders Besoedelingstowwe bv. industriële afval, mynbou, motoruitlaatgasse (enige ander geskikte voorbeeld) (Enige 4) (4) Behandeling van kanker Biopsie – Wanneer ‘n stukkie weefsel verwyder en ondersoek word om vas te stel of dit kankeragtig is Chirurgie – Tydens ‘n operasie word die gewas verwyder voordat dit begin versprei Radioterapie – Behels die gebruik van bestraling/ hoë energie X-strale word gebruik om die kankerselle te vernietig Chemoterapie – Behels die gebruik van verskillende chemiese stowwe en medisyne om die kankerselle te vernietig Sutherlandia / Kankerbossie – Is ‘n inheemse plant wat gebruik kan word vir die behandeling van kanker (Enige 3 x 2) (6) Inhoud (17) Sintese (3) (20) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 9 NW/November 2019 NSS – Graad 10 – Nasienriglyne ASSESSERING VAN DIE AANBIEDING VAN DIE OPSTEL Kriteria Uitbreiding Punt Relevansie Slegs inligting oor kanker, tipe gewasse, oorsake en 1 (R) behandeling is verskaf. (geen irrelevante inligting is genoem nie) Logiese volgorde Die inligting oor vorming van kanker, oorsake en 1 (L) behandeling daarvan is in ‘n logiese volgorde aangebied. Volledigheid Al die nodige feite oor kanker is genoem. 1 (C) Die volgende minimum punte moet behaal wees: - 5/7 vir die vorming van kanker en tipes gewasse - 3/4 vir die oorsake van kanker - 4/6 vir die behandeling van kanker TOTAAL AFDELING C: 20 GROOT TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief