Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)
LEPHEPHE LA PELE (P1)
2023
MEPUTSO: 80
NAKO: Diiri tše 2
Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 12.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Skip to contentAll 2023 papers 





View all




--bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3/v1-336656ea308bb0a6a695/card.webp)
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Question Paper
Grade 12 Sepedi FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2023, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Sepedi Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · sepedi. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sepedi FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sepedi
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 12
- File size
- 660.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 12
This exam
NSC June Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Popopolelo le melawana ya tšhomišo ya polelo (Language Structures and Conventions)24 marks
- Question 1.2Popopolelo le melawana ya tšhomišo ya polelo (Language Structures and Conventions)6 marks
- Question 3Popopolelo le melawana ya tšhomišo ya polelo (Language Structures and Conventions)10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 2 DBE/2023
SC/NSC
DITAELO LE TSHEDIMOŠO
1. Lephephe le, le arotšwe ka DIKAROLO TŠE THARO, e lego YA A, YA B le
YA C.
KAROLO YA A: Tekatlhaologanyo (30)
KAROLO YA B: Kakaretšo (10)
KAROLO YA C: Dibopego le melao ya tšhomišo ya polelo (40)
2. Badišiša ditaelo ka šedi.
3. Araba dipotšišo KA MOKA.
4. KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE e ngwalwe letlakaleng LE LEFSA.
5. Thalela mošomo wa gago ka morago ga KAROLO YE NNGWE le YE
NNGWE.
6. Dikarabo di nomorwe go swana le dipotšišo.
7. Tshela mothaladi ka morago ga karabo YE NNGWE le YE NNGWE.
8. Ela hloko mopeleto le tlhamego ya mafoko.
9. Nako ye e ukangwago:
KAROLO YA A: Metsotso ye 50
KAROLO YA B: Metsotso ye 20
KAROLO YA C: Metsotso ye 50
10. Ngwala ka bothakga, ka mongwalo wa go balega.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 3 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO
POTŠIŠO YA 1
1.1 Badišiša temana ya tekatlhaologanyo ye e latelago gore o tle o kgone go
araba dipotšišo ka yona.
SETŠWELETŠWA SA A
NAMAKGAPELETŠWA E PHUMA PITŠA
1 Bophelong ke meedi le meboto yeo e re tšeatšeago ka go fapana.
Ranku bjalo ka masogana a mangwe motseng wa Ntholeng, o ile a
namela setimela go yo nyaka mošomo. Batswadi ba be ba duma
gore di mo tsogele a tle a ba tlišetše lešaetšana. Mahlo a bona a
be a kganyoga motswalagwe Mohlopi wa go dula le bona 5
magaeng.
2 Ge a fihla Gauteng, a kopana le batho ba go loka. O ile a thwalwa
ga Van Donder. O bontšhitše bothakga, maikarabelo le botswerere
mošomong. Kgauswi le moo ba bego ba dula, go be go na le
mabenkelekgoparara, ao ba bego ba kgona go reka le go ikapeša 10
go tšwa go ona.
3 Ranku o ile a gopola go yo hlola batswadi ba gagwe gae. Bona ba
ile ba thabela go bona monna wa senatla, a imelwa ke merwalo.
Tumo yela ya bona ya golela godimo. Ba ipona ba šetše ba na le
ditlogolo. O dutše letšatši le tee, ka la bobedi a gomiša dinao. Ba 15
mo felegeditše ka la gore ba na le dikgomonaka tše tlhano tšeo ba
ka mo nyalelago mosadi ka tšona.
4 Morago ga beke, a tšwa le mathaka, ba tšhepile. Ge ba sa iketlile a
gahlantšha mahlo le Moipone. A kwa madi a kitima ka lebelo la
mmutla. Ba rile go bolela ka mahlo, a emelela a tloga. Ka le le 20
latelago, a ikgaša moo go šomago Moipone. A ntšha sa mafahleng
gomme sa hwetša madulo pelong ya Moipone.
5 Ge tše ka moka di diragala, ke ge kua gae batswadi ba boledišana
le rakgadi Mokgaetši. Rakgadi a di amogela ka atla tše pedi.
Mohlopi o rile ke a di gana a ba a di dumela. Ke mang a ka ganago 25
monna wa go ithata go swana le Ranku? Ba rile go di bea gabotse,
ba kwana gore ba tla di solela Ranku ge a boa gae. Ba be ba bona
go se seo se ka mo šitišago go nyala ga rakgadia'gwe.
6 E rile ka morago ga dikgwedi tše tshela, Ranku a boa gae. Bjalo ka
maloba, a tla a ba rwaletše tše bose. Batswadi ba mo thabetše, ya 30
ba gore ge e ka se rage, e tla tlatša kgamelo. Mesong mokgekolo a
kokotela Ranku ba dula fase, a mmotša kwano ya bona le rakgadi.
Yena a ba botša ge a ikhweleditše lekgarebe mošomong.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 4 DBE/2023
SC/NSC
7 Letšatšing leo Ranku o hlwele a le bodutwana. Batswadi ba gagwe
ba ile ba mo hlohleletša go yo bona rakgadi'agwe. Ge a fihla ga 35
rakgadi'agwe, a fahlwa ke botsana bja Mohlopi, a lebala gore o
forane le Moipone. Ka le le latelago,a tla ka marobalo
gaboMohlopi. Di sepetše gabotse ebile dikgomo di išwa ga
rakgadi'agwe gomme Mohlopi o ya ga malome'agwe. Ranku le
Mohlopi ba dutše beke mmogo gomme mošomo wa mmitša a 40
sepela pelo e sa rate.
8 Moipone o rile go kwa gore Ranku o boile, a ya go mmona. Ranku
a bethwa ke letswalo, a se tsebe gore a dire eng. Ranku a lebala
ka Mohlopi gomme ba tšwela pele mo ba tlogetšego gona. Mohlopi
o ikhweditše a tshetšwe ke kgwedi gomme seo se ile sa kgahla 45
batswadi ba gagwe le ba Ranku. Ba be ba fela pelo gore Ranku o
boa neng gae gore ba tle ba thabe mmogo. Ba ile ba bea
mokganya phatleng dikgwedi tše nne eupša Ranku a se bonale
fela mafelelong a kgwedi a iponagatša.
9 Ranku o rile go fihla, ba mo tšhela ka ditaba tše bose tša go ima ga 50
Mohlopi. Sebakeng sa gore a thabe le bona, a ba botša ge a nyaka
go khutša. Bošegong bjoo go letšwe go se gwa robalwa ka ge go
be go sa tsebje gore Ranku o gopotše bjang. Mesong ke ge mahlo
a Mohlopi a re hwibii! Ranku o rile go tsoga a laela, gomme a
tlogela batswadi ka pelo ye bohloko. 55
10 Batswadi ba ile ba šala ba hlokometše ngwetši ya bona, Ranku a
boetše go Moipone. Ge a romelwa melaetša, a foša batswadi ka
mae a go bola. A ba gopotša gore mmapelo o ja serati. Go llela
teng ga mokgalabje go ile gwa mo hlolela bolwetši. Ba sa lebeletše
gore o tla fola, a ikela badimong eupša a tlogelela Mohlopi la gore 60
a se boele ga gabo.
[Boitlhamelo]
1.1.1 Efa leina la motse wo Ranku a bego a dula go wona. (1)
1.1.2 Tlhalošo ya lentšu le 'tšeatšeago' temaneng ya 1 ke (tlošago/
swarago). (1)
1.1.3 Go tšwa temaneng ya 2 tsopola dilo TŠE THARO tšeo Ranku a
ilego a di tšweletša mošomong. (3)
1.1.4 Efa mabaka A MABEDI go tšwa temaneng ya 3 ao a godišitšego
tumo ya batswadi ba Ranku ya gore a nyale. (2)
1.1.5 Ka dintlha TŠE THARO akaretša temana ya 4. (3)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 5 DBE/2023
SC/NSC
1.1.6 Hlaloša mebolelwana ye e latelago go ya ka tsela yeo e
šomišitšwego ka gona ditemaneng tša ka godimo:
(a) Di mo tsogele. (1)
(b) Go gomiša dinao. (1)
1.1.7 Ka dintlha TŠE PEDI laetša ka fao Mohlopi le Moipone ba
fapanago ka gona. (2)
1.1.8 Ke moya wa mohuta mang wo o fokago mo temaneng ya 9.
Fahlela. (2)
1.1.9 Naa o gopola gore seo se dirilwego ke batswadi ba Ranku ka go
mo nyakela mosadi ke tshwanelo? Thekga karabo ya gago ka
dintlha TŠE PEDI. (2)
1.1.10 Ke ponelopele efe yeo o bago le yona mabapi le seemo seo
Mohlopi a tlogetšwego go sona. Tšweletša dintlha TŠE PEDI. (2)
1.1.11 Maikutlo a gago ke afe ka seo se dirilwego ke Ranku ka go tlogela
Mohlopi a imile. Fahlela. (2)
1.1.12 Ke sephetho sefe seo o bego o ka se tšea ge o be o le Ranku ka
go kgethelwa mosadi? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (2)
1.2 Lebeledišiša seswantšho se se latelago gore o tle o kgone go araba dipotšišo
ka sona.
SETŠWELETŠWA SA B
KGOŠI MAMPURU CORRECTIONAL SERVICES
1 3
2
[E amantšwe go tšwa go inthanete: www.google.com]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 6 DBE/2023
SC/NSC
1.2.1 Ke lefelo lefe leo banna ba ba bonalago ba le go lona? (1)
1.2.2 Kgetha karabo ya maleba. Motho wa 1 o bontšha a:
A Šoma
B Bala
C Maketše
D Iketlile (1)
1.2.3 Senotlelo sa monna wa 1 le wa 3 di hlaloša eng? Fahlela ka ntlha
E TEE. (2)
1.2.4 Na maikutlo a gago ke afe ge o lebeletše monna wa 2? Fahlela ka
ntlha E TEE. (2)
PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 7 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA B: KAKARETŠO
POTŠIŠO YA 2
Akaretša temana ye e latelago o tšweletše ka fao madila a lego kotsi ka gona
bophelong.
ELA HLOKO
1. Ngwala mafoko ao a feletšego.
2. Nomora mafoko a gago go tloga go 1 go fihla go 7.
3. Ngwala ntlha E TEE lefokong LE LENGWE le LE LENGWE.
4. Laetša palomoka ya mantšu ka mašakaneng mafelelong a kakaretšo.
SETŠWELETŠWA SA C
KOTSI YA BJALA
Bjala ke seno seo se ratwago ke batho ka bontši. Banna le basadi ka bontši ba nwa
bjala tšatši ka tšatši, ba lebala ditlamorago tša go se loke tšeo bo di tlišago.
Ditlamorago tšeo ke tša go swana le go hlagatša mebele ya batho. Bjona bo kotsi ge o
bonwa gofetiša gobane ditho tše bjalo ka sebete le maswafo di a gobala. Ge sebete se
swele, motho a ka swarwa ke malwetši a mašoro gomme a ikela badimong.
Bjala bo ka dira gore basepela ka maoto le baotledi ba difatanaga ba hlole dikotsi mo
mebileng. Bjala bo ka tsoša dintwa ka malapeng. Monna a ka thoma go hloriša mosadi
le bana ka lapeng mola mosadi le yena a ka dira seo monneng le baneng ba gagwe.
Go kotsi go motho yo a yago mošomong a gamotše. Ka lebaka la botagwa mošomi a
ka palelwa ke go phethagatša mošomo wa gagwe ka tshwanelo. Matšatšing a mantši a
ka no se iponagatše mošomong, seo se ka dira gore a lahlegelwe ke mošomo. Ka go
realo lapa le ka bolawa ke tlala, bana ba fetoga mahodu le babolai.
Taba ye ya bjala gape e ama le bana ba sekolo. Ba ikhwetša nako le nako ba sa dire
mešomo ya bona ka tshwanelo. Bana ka boati ba thoma go nyatša batswadi le barutiši
ba bona. Ngwana yo a nwelego bjala ga a laolege. Ge bjala bo ka nwewa ka taolo ye
botse, go ka ba le diphetogo tše ntši mo bophelong bja batho.
[Boitlhamelo]
PALOMOKA YA KAROLO YA B: 10
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 8 DBE/2023
SC/NSC
KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO
POTŠIŠO YA 3: PAPATŠO
Lebeledišiša papatšo ye gomme o arabe dipotšišo tša go e latela.
SETŠWELETŠWA SA D
Hwetša phepo ya 100%
Lebenkeleng la Mabosabosane
[Inthanete: www.canva.com]
3.1 Ke eng se se bapatšwago ka godimo? (1)
3.2 Tsopola polelo ya go jabetša yeo e dirišitšwego papatšong ye. (1)
3.3 Ka ntlha E TEE efa tshedimošo yeo e tlogetšwego papatšong ye. (1)
3.4 Ngwala lefelo leo sebapatšwa se se hwetšagalago gona. (1)
3.5 Ka dintlha TŠE PEDI laetša seo mmapatši a se šomišitšego go bitša bareki. (2)
3.6 Laetša kgegeo ye e šomišitšwego mo papatšong ye. (1)
3.7 Bontšha lentšu la kgethologanyo leo le šomišitšwego mo papatšong ye. (1)
3.8 Laetša leekiši leo le tšwelelago papatšong o be o hlaloše tirišo ya lona. (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 9 DBE/2023
SC/NSC
POTŠIŠO YA 4: KHATHUNI
Lebeledišiša khathuni ye le mantšu a yona gomme o arabe dipotšišo tša go latela.
SETŠWELETŠWA SA E
1 O reng o
nthuntšhetša ka 2 Banna
marole ke eja? bona ga ba
Basadisadi ba kwelane
hlwekiša e sa le ka bohloko ruri.
masa. .
[Inthanete: www.canva.com]
4.1 Tsopola lefokopotšišo o be o fe lebaka la karabo ya gago. (2)
4.2 Efa polelo ya kgethologanyo go tšwa khathuning ye. (1)
4.3 Ngwala seo o bonago se ka palediša mosadi yo go hlwekiša gabonolo. (1)
4.4 Kgetha karabo ya maleba.
Polelo ya gore 'basadisadi ba hlwekiša e sa le ka masa' e tšweletša kgopolo
ya go ... motho.
A nyatša
B reta
C godiša
D gopotša (1)
4.5 Laetša ditlamorago tša tiragalo ya khathuning ye. (1)
4.6 Hlaloša ka botlalo seo se dirago gore pudula ya 1 e fapane le ya 2. (2)
4.7 Ke maikutlo afe ao a go aparelago ge o lebeletše maitshwaro a monna yo? (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 10 DBE/2023
SC/NSC
POTŠIŠO YA 5: SENGWALO
5.1 Bala temana ya ka tlase ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go
latela.
SETŠWELETŠWA SA F
TŠHIWANA YE E SA HWEGO, E LETA MONONO
Madimabe ke lekgarebe leo le hlokofaletšwego ke batswadi e sa le lesea.
O ile a godišwa ke kokoa'gwe yoo a bego a topa tša fase. O ile a holofela
thuto ka ge a be a na le mabjoko. O ile a tšwelela mphathong wa marematlou
ka dinaletšana, a hwetša pasari ya go mo iša Yunibesithi. A ithutela go ba
ngaka gore a thuše setšhaba sa gabo ka ge go be go na le tlhaelelo ya 5
dingaka.
Madimabe o ile a feleletša a phethile lengwalo la gagwe la bongaka gomme
ya ba lethabo le legolo go kokoa'gwe. Ka letšatši la dikapešo, koko wa
Madimabe o ile a rothiša meokgo ge a gopola bošuwana bjo motlogolo wa
gagwe a gotšego ka fase ga bjona. Yena o ile a re: 'Ruri kgotlelelo e tswala 10
katlego.' Madimabe o agile setšeri motseng wa gabo. E ile ya ba lethabo le
legolo go badudi ka ge bjale ba na le fao ba hwetšago thušo gona.
Se se ile sa ruta batho ba motse wa gaboMadimabe gore thuto ga e na
tšhiwana. Ge o ikemišeditše, ga go na seo se ka palago. Bona ba ile ba mo
hlabela dinku tše pedi. 15
[Boitlhamelo]
5.1.1 Go tšwa lefokong la 1 Madimabe ke (leinagohle/leinaina.) (1)
5.1.2 Go tšwa temaneng ya 1 tsopola mebolelwana ye e laetšago tše di
latelago:
(a) Go dila. (1)
(b) Go hlalefa. (1)
5.1.3 Efa lelatodi la lediri le 'rata' o be o le šomiše lefokong la go
kwagala. (2)
5.1.4 Laetša lehlaodi le le šomišitšwego temaneng ya 3. (1)
5.1.5 Bontšha leadingwa leo le šomišitšwego temaneng ya 2 o be o
bolele gore ke ka lebaka la eng le bitšwa leadingwa. (2)
5.1.6 Ngwala lešala leo le šomišitšwego lefokong la 3 temaneng ya 2 o
be o ngwale gore ke la mohuta mang. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 11 DBE/2023
SC/NSC
5.1.7 Ngwala lefoko le le latelago 'Madimabe o agile setšeri motseng wa
gabo' ka:
(a) Lebjale (1)
(b) Kganetšo (1)
5.1.8 Hlama mafoko A MABEDI ka lentšu le 'bona' go laetša ditlhalošo
tša go fapana. (2)
5.2 Lebelela seswantšho se le mantšu a sona gore o tle o kgone go araba
dipotšišo tšeo di latelago.
SETŠWELETŠWA SA G
Itatswe menwana ka bogobe le nama.
[Mothopo www.google.com]
5.2.1 Kgetha karabo ya maleba. Polelo ya seswantšho se sa ka godimo
e laetša:
A Bobodu
B Bohloko
C Bohloki
D Boipshino (1)
5.2.2 Ngwala botee bja lentšu le 'menwana'. (1)
5.2.3 Laetša legoro la sedirišwa seo se apeilego bogobe. (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 12 DBE/2023
SC/NSC
5.2.4 Bontšha lehlalošetšagotee la lentšu le: 'bogobe'. (1)
5.2.5 Tšweletša lediri le le šomišitšwego seswantšhong o be o bolele le
mohuta wa lona. (2)
[20]
PALOMOKA YA KAROLO YA C: 40
PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2021 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Question Paper
More from Grade 12 Sepedi FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023 24

Memorandum
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo
--bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3/v1-336656ea308bb0a6a695/card.webp)
Memorandum