Downloaded from hlayiso.com
GRADE 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KREITI YA 12
SEPEDI LELEME LA GAE (HL)
LEPHEPHE LA PELE (P1)
DIBOKWANE/HLAKOLA 2018
MEMORANTAMO
MEPUTSO: 70
Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 8.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Skip to contentAll 2018 papers 





View all
%20June%202025%20Question%20Paper--fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef/v1-03f72f9ce3c613cfc17a/card.webp)




Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2018 Memo
Grade 12 Sepedi HL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Sepedi Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · sepedi. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sepedi HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sepedi
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 286.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC Supplementary Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)20 marks
- Question 1.2Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 3Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 4Go bala le go lebelela (Reading and Viewing — non-literary)10 marks
- Question 5Popopolelo le melawana ya tšhomišo ya polelo (Language Structures and Conventions)10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 2 DBE/Dibokwane–Hlakola 2018
NSC – Memorantamo
KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO
Mekgwa ya go swaya tekatlhaologanyo:
Ka lebaka la gore go lebeletšwe kwešišo, mopeleto wo o fošagetšego le moo go
nago le diphošo tša polelo ge go fiwa dikarabo, go se ke gwa fiwa kotlo ntle le ge
e le gore diphošo tšeo di fetola seo se bolelwago
Ge e le gore molekwa o šomiša mantšu go tšwa polelong ye nngwe, e sego yeo a
lekwago ka yona, mantšu ao a hlokomologwe gomme ge karabo e kwešišega
molekwa a se fiwe kotlo. Le ge go le bjalo se se tla amogelwa ge lentšu leo le
tšwago polelong ye nngwe le šomišitšwe setšweletšweng gomme le nyakega bjalo
ka karabo
Dipotšišong tšeo di bulegilego, ga go meputso yeo e tla abelwago karabo
ya EE/AOWA goba KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka leo le thekgago
karabo ke lona leo le abelwago moputso.
Ga go meputso yeo e tla abelwago NNETE/MAAKA goba NTLHA/KAKANYO.
Lebaka leo le thekgago karabo ke lona le tlogo abelwa moputso.
Ge go nyakega karabo ya lentšu le tee gomme molekwa a efa lefoko ka moka,
mo fe moputso ge fela lentšu leo le nepagetšego le thaletšwe.
Ge dintlha tše pedi/tharo di nyakega gomme go filwe tša go feta palo ka tatelano,
swaya tše pedi/tharo tša mathomo fela.
Amogela polelo ya semmotwana.
Go dipotšišo tšeo di nyakago kgetho, amogela tlhaka yeo e sepelelanago le
karabo yeo e nepagetšego LE/GOBA karabo ye e ngwadilwego ka botlalo.
POTŠIŠO YA 1
1.1 1.1.1 Tšhiwana ye e sa hwego e leta monono.
Kgotlelelo e tswala katlego. (2)
1.1.2 O be a swara mešongwana ya nakwana mafelelong a beke ye
nngwe le ye nngwe. (1)
1.1.3 Sifiso o gotše ka go hlaka ka ge tatagwe a hlokofetše e sa le yo
monnyane.
Mmagwe o be a ba godiša gabohloko.
O thomile go šoma e sa le ngwana gore a kgone go thuša
mmagwe. (3)
1.1.4 Ka morago ga go phetha mphato wa marematlou o ile a swara
mešongwana ya nakwana gore a kokotletše mašeleng a go ya
yunibesithi.
O ile a ya Yunibesithing ya Tshwane ya Theknolotši go ithutela
go ba sebapadi sa thelebišene. (2)
1.1.5 A sa kgaphela mamina ka thoko (seka): E sa le yo monnyane
Tšhiwana metša mare bohloko bo ye le pelo (seema): Ge o le
tšhiwana o swanetše go ba le kgotlelelo. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 3 DBE/Dibokwane–Hlakola 2018
NSC – Memorantamo
1.1.6 Sifiso o ile a amogela seemo sa ka gabo sa bohloki.
Sifiso o ile a ba le maikemišetšo thutong.
O ile a kgonthiša gore a hwetše tšhelete ya go ya sekolong.
(TŠE PEDI fela) (2)
1.1.7 O ile a ya Yunibesithing ya Tshwane ya Theknolotši go ithutela
go ba sebapadi sa thelebišene.
O ile a bitšwa ditekong tša go ba sebapadi sa thelebišene. (2)
1.1.8 Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Ntlha
Gauteng go diragala dilwanalwana tše dintši tša go tšhoša.
Bophelo bja leemaema bja Gauteng bo dira gore batho ba se
iketle.
Kakanyo
Gauteng go swana le mafelong a mangwe, ga go dule go na le
dilo tša go tšhoša ka nako tšohle.
Bophelo bja leemaema bja Gauteng ga bo dire gore batho ba
se iketle. (2)
1.1.9 Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana.
Mohlala:
Maikutlo a lethabo
Sifiso o ile a feleletša a hweditše mošomo wa go ba sebapadi
sa thelebišene ebile a ba seopedi.
Sifiso o bile le khamphani ya bahlapetšadikgoro.
Maikutlo a manyami
Sifiso o hlakišitšwe ke go hwetša madulo.
Sifiso o bile le ditlhohlo tša mašeleng. (2)
1.1.10 Thuto ya temana ye ke gore:
Batho ba be le maikarabelo ao a apešitšwego ke boitshepo
bophelong.
Sifiso o bile le maikarabelo a go diša dikgomo e sa le yo
monnyane mafelelong o ile a atlega bophelong. (2)
1.2 1.2.1 Ke modiša - o diša dikgomo. (1)
1.2.2 Di itaetša di na le phulo ye botse. (1)
1.2.3 Setšweletšwa sa A se bolela ka fao Sifiso a goletšego, e lego
dinagamagaeng a diša dikgomo mola sa B se bontšha mošemane
a diša dikgomo. (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 4 DBE/Dibokwane–Hlakola 2018
NSC – Memorantamo
1.2.4 Tlhalošo ya seema: Motho o swanetše go itlwaetša go ba le
maikarabelo e sa le ka pela bophelong bja gagwe.
Mošemane yo a lego seswantšhong o rutilwe maikarabelo a go
diša e sa le yo monnyane. (2)
1.2.5 Mošemane a ka hlaselwa ke mahodu a dikgomo.
Mošemane a ka hloka botšhabelo ka nako ya dipula.
Mošemane a ka hlaselwa ke dibata.
(TŠE PEDI FELA) (2)
1.2.6 Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana. Mohlala:
Go dumela
Batho ba bantši bao ba gotšego ka go hlaka, ba ba le
kgotlelelo.
Motho ge a goletše lapeng la go itlhakela o nyaka go bona a
ntšhitše lapa la gabo mohlakong ka go rutega gore a tle a ba
šomele.
Go ganetša
Ga se batho ka moka bao ba bago le kgotlelelo ya go ipetlela
bokamoso le ge ba gotše ka go hlaka.
Batho ba bangwe le ge ba gotše ka go hlaka ga ba be le
kgopolo ya gore ba rutege gore ba tle ba kgone go iphediša. (2)
PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30
KAROLO YA B: KAKARETŠO
POTŠIŠO YA 2
Mokgwa wa go swaya kakaretšo:
Kabo ya meputso:
D = Dintlha
P = Polelo
M = Mantšu
D = Dintlha tše šupa (7) tše di tšweleditšwego = meputso ye šupa (7)
P = Polelo = (3)
Palomoka ya meputso: [10]
Kabo ya meputso ya polelo
Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3
Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5
Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 5 DBE/Dibokwane–Hlakola 2018
NSC – Memorantamo
Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalolotše dintlha:
0 ge a ngwalolotše dintlha tše 6–7
Moputso o 1 ge a ngwalolotše dintlha tše 1–5
ELA HLOKO:
Palo ya mantšu:
Baswai ba swanetše go kgonthiša palo ya mantšu ao a ngwadilwego
Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu
goba ge a sa bala mantšu gabotse
Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago, bala a mahlano ka morago ga ao a
nyakegago gomme o hlokomologe ao a šetšego
Mohlala wa dikarabo:
Kakaretšo ka temana
Batswadi ba ruta bana maikarabelo mešomong le tharollong ya mathata. Ba
boledišana le bana le go theeletša mathata a bona. Bana ba rutwa go amogela
diphošo tša bona. Batswadi ba mmakgonthe ba lemoša bana ka kotsi ya dijo, dinotagi
le diokobatši. Bana ba fiwa nako ya go bapala le go robala gore menagano ya bona e
dule e fodile. Motswadi o laola kgatelelo ya monagano gore ngwana a se amege.
Khutšo le lethabo ka gae letšatši le lengwe le le lengwe di bohlokwa gore bana ba hlwe
ba thabile.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 6 DBE/Dibokwane–Hlakola 2018
NSC – Memorantamo
DINTLHA KA MOKGWA WA DINTLHA KA MANTŠU
GO NGWALOLLA A MOLEKWA
1 Batswadi ba ruta bana go rarolla A Batswadi ba ruta bana
mathata ao ba kopanago le ona maikarabelo mešomong le
le go beakanya mešomo ya tharollong ya mathata.
bona ka nako.
2 Ba boledišana le bona gomme B Ba boledišana le bana le go
ba ipha nako ya go theeletša theeletša mathata a bona.
mathata a bona.
3 Bana ba tšhaba go dira diphošo C Bana ba rutwa go amogela
gomme batswadi ba ba tlwaetša diphošo tša bona.
gore ba kgone go lebana le
diphošo tša bona.
4 Batswadi ba maikarabelo ba D Batswadi ba mmakgonthe ba
lemoša bana ba bona ka ga lemoša bana ka kotsi ya dijo,
kotsi ya go ineelela ka dijo, dinotagi le diokobatši.
dinotagi le diokobatši.
5 Go bohlokwa gore bana ba be le E Bana ba fiwa nako ya go bapala
nako ya go bapala le ya go le go robala gore menagano ya
robala. bona e dule e fodile.
6 Ge motswadi a na le kgatelelo F Motswadi o laola kgatelelo ya
ya monagano ngwana le yena o monagano gore ngwana a se
tla ba le yona eupša ge a e laola amege.
ngwana a ka se lemoge seo.
7 Motswadi o dira bonnete bja G Khutšo le lethabo ka gae letšatši
gore mesong ya letšatši le le lengwe le le lengwe di
lengwe le le lengwe go rena bohlokwa gore bana ba hlwe ba
khutšo le lethabo ka gae. thabile.
PALOMOKA YA KAROLO YA B: 10
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 7 DBE/Dibokwane–Hlakola 2018
NSC – Memorantamo
KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO
Mekgwa ya go swaya KAROLO YA C:
Mopeleto
o Dikarabo tša lentšu le tee di abelwe moputso le ge di na le mopeleto wo o
fošagetšego ka ntle le ge e le gore phošo ya mopeleto e fetola tlhalošo ya
lentšu
o Go dikarabo tša lefoko le le feletšego, mopeleto wo o fošagetšego o swanetše
gore o fiwe kotlo ge phošo e le go sebopego sa polelo seo se lekolwago.
o Mo go lekolwago khutsofatšo, karabo e be le maswaodikga a maleba
Go Leleme la Gae, dibopego tša mafoko di swanetše gore di nepagale go ya ka
Thutapolelo gomme di tšweletše mafoko ao a feletšego/go ya ka ditaelo
Go dipotšišo tšeo di nyakago kgetho, amogela tlhaka yeo e sepelelanago le
karabo yeo e nepagetšego LE/GOBA karabo ye e ngwadilwego ka botlalo bjalo ka
karabo ye e nepagetšego
POTŠIŠO YA 3
3.1 C/Bahlatswi ba bohlale (1)
3.2 Twaa! (1)
3.3 Fonte ye kgolo e tliša maatlakgogedi le go jabetša mola ye nnyane e rwele
molaetša. (2)
3.4 Mmapatši o re Omo ke mogwera wa bahlatswi.
Ge mohlatswi a šoga diaparo, Omo e thušana le yena ka go di šweufatša. (2)
3.5 Diaparo di šala di tagile di re twaa!
Go bontšha gore sešepe sa Omo se na le maatla, se tloša ditšhila tše di
tseneletšego diaparong tša bašemane ba go bapala kgwele ya maoto (2)
3.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
Mohlala:
Ge o diriša sešepe sa Omo o dula o thabile.
Motho yo a dirišago sešepe sa Omo o kgahlega ge dipoelo di mo
kgotsofatša. (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 8 DBE/Dibokwane–Hlakola 2018
NSC – Memorantamo
POTŠIŠO YA 4
4.1 Mašemo a a abelwe rena banna e sego basatšana. (1)
4.2 O swere lehlotlo/Sefahlego se šošobane/moriri wo mošweu le lefatla (1)
4.3 Pudula ya 1 ke ya monagano – E tšweletša seo moanegwa a se
naganago.
Pudula ya 2 ke ya polelo – E tšweletša seo moanegwa a se bolelago. (2)
4.4 Tikologo ya khathune ye ke dinaga magaeng/gae ga mahlaku.
Boithekgo bo mabapi le setšo, ka setšo ngwana wa mosetsana ga a
abelwe mahumo goba gona go išwa sekolong ka ge go thwe o tlo nyalwa
a ya magorong a šele. Tšohle di fiwa bana ba bašemane ka ge e le
balotaina. Mokgalabje o abile dithoto tša gagwe a sa phela. (2)
4.5 Mošemane yo a lego kgauswi le tatagwe o itshwere dinoka ebile o petlile
dipetlo.
Mošemane wa go mo latela o tsentšhitše diatla ka potleng ebile o kgoga
le motsoko.
Wa mafelelo o bolela ka go šupa tatagwe ka menwana.
(TŠE PEDI FELA) (2)
4.6 Balekwa ba tla fa dikgopolo tša go fapana.
Mohlala:
Ntlha: Ge a nyalwa o ya bogadi le dithoto tšeo a di abetšwego.
Kakanyo: Batho ba ka tsenela lenyalo la go se hlakanele dithoto. (1)
4.7 Balekwa ba tla fa dikgopolo tša go fapana.
Mohlala:
Ee:
Bana ba tla kgona go tseba tšeo batswadi ba ba abetšego tšona pele ba
hlokofala gore le ge batswadi ba ka hlokofala go se šale go eba le
dikgakgano.
Batswadi ba dire lengwalo la go aba dithoto.
( E TEE FELA)
GOBA
Aowa:
Ga se tshwanelo gore bana ba tsebe kabo ya dithoto pele ga nako ka ge
se se ka hlola dikgakgano. (1)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1 9 DBE/Dibokwane–Hlakola 2018
NSC – Memorantamo
POTŠIŠO YA 5
5.1 Ba: lekgokarui
Afrika-Borwa: Lerui (2)
5.2 Bona: Lešalašala leo le laetšago kgatelelo
Tšeo: Lešalašupi la kgato ya bobedi (2)
5.3 Lemogile - lemoga/thomile - thoma: Le laetša gore tiro e diragetše ka nako ye
e fetilego. (Kgetha lephethi LE TEE fela). (2)
5.4 Ke maina a dilo tšeo re ka se kgonego go di bona le go di swara fela di
bonwa ka leihlo la kgopolo. (1)
5.5 Lekopanyi le kopanya dikgopolo tše pedi, e lego:
go aba le go kgonthišiša (1)
5.6 Lehlathi la felo 'nageng', e tšwa go leina, 'naga': go hlomeseditšwe moselana
wa lehlathifelo, -ng. (2)
[10]
PALOMOKA YA KAROLO YA C: 30
PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 70
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo

Memorandum
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2016 Memo
More from Grade 12 Sepedi HL

Annual teaching plan
Gr 12 Sepedi HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Question%20Paper--fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef/v1-03f72f9ce3c613cfc17a/card.webp)
Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum