Sepedi HL Grade 12 IEB Paper 2 2018 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2018 SEPEDI LELEME LA GAE: LEPHEPHE II SEPEDI HOME LANGUAGE: PAPER II Nako: Diiri tše 3 100 meputso HLOKOMELA 1. Lephephe le le na le matlakala a 7. Kgonthišiša gore matlakala a feletše. 2. Araba dipotšišo ka moka, gomme o šomiše mareo a maleba a Sepedi. 3. O tla lahlegelwa ke meputso ka mopeleto wo o fošagetšego. 4. Ngwala ka bothakga. IEB Copyright © 2018 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SEPEDI LELEME LA GAE: LEPHEPHE II Letlakala la 2 go a 7 KAROLO YA A DINGWALO/DINGWALWA POTŠIŠO YA 1 SERUDU, M. S. 1991 – A MO SWINA NGWANANA' THAKANA Araba potšišo YE TELELE goba YA SETSOPOLWA. Ge o kgethile potšišo ye telele go 1.1, o gapeletšega go araba potšišo ya setsopolwa go 1.2. 1.1 (a) Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya tiragatšo ye o lebeletše papalego ya yona. Se lebale go hlaloša gore papalego ke eng. Kabo ya meputso Teori: (2) Dintlha: (10) Polelo: (3) (15) (b) Bala setsopolwa se se latelago ka tsinkelo gore o kgone go araba dipotšišo. SETSOPOLWA SA A Lekope: (O sentše sefahlego): Ke kgale ke bona gore taba ye e tla fihla kgole. Mologadi: (Ka go makala): Na ke taba efe ye o bolelago ka yona? Lekope: Ai! Ke a bona ba nkganyogela lehu! Mologadi: (O mo tomoletše mahlo): Na o bolela ka bomang Peba? Lekope: Ke ra tšona dihlolanyana tše tša gago. Mologadi: Mašakwe! Nna ka ba le dihlola? Na o nyaka go reng, monna tena? Lekope: (O senya sefahlego): Itlhokomele, o se ke wa mpitša "monna tena"! Mologadi: (Ka go ngaletša): Ke go bitše mang ka gore šefa o re ke na le dihlola. O reng o sa phule sekutu boladu bja tšwa? Lekope: (A dulela pele setulong): Hlwaya tsebjana tšeo tša gago. Ke re ke lapile. Ba ntshenyeditše go lekane. Ga ke sa ba nyaka ka mola kgwebong ya ka. Mologadi: (O ngangabetše): Gape ga se wa mpotša seo e lego taba. Kootse o bolela ka bomang ge o realo? Lekope: Se ikgakantšhe, o a tseba gore ke bolela ka mesorotwana ye ya gago e bapalago ka maatla a ka. Mologadi: (Ka swele): Atšhi! Re tla topelwa ke bofšega. O se re ge o bapala ka tšhelete le metlabo wa tla wa fega bana ba ka molato. Gona ge ba eja lehumo la papagobona molato ke eng? Lekope: (O befetšwe, o goragora setulong): O re ke ja tšhelete le metlabo? Mologadi: (Ka swele): Tsebe ga e na sekhurumelo, o nkwele. Lekope: (O a ikgakantšha): Nxa! Ke a bona o swerwe ke seopahlogwana. O mphile neng metlabo yeo ya gago? Mologadi: (O mo tomoletše mahlo): Etse wena ge o iphora o re ga ke bone? O tletše naga ye o itirile lesogana, o bile o tšama o gatela masogana mašemo. [Letl.1] IEB Copyright © 2018

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SEPEDI LELEME LA GAE: LEPHEPHE II Letlakala la 3 go a 7 (i) Tsopola lefoko leo le laetšago gore Lekope ga a na tlhompho mosading wa gagwe. (1) (ii) Mongwadi wa tiragatšo ye o šomiša ditšhupasefala/ ditaetšosefala. Efa tlhalošo ya lereo le "ditšhupasefala" o be o fe mehola ye mebedi (2) ya tšona. (3) (iii) Hlaloša mebolelwana ye e latelago go ya le ka fao e dirišitšwego setsopolweng. • Go phula sekutu boladu bja tšwa. • Go gatela masogana mašemo. (2) (iv) Ke eng seo se hlohleleditšego Lekope go tšwa ka lapeng a yo dula gaboMmatlala? Efa dintlha tše pedi. (2) (v) Ka dintlha tše tlhano hlaloša ka fao diteng tša tiragatšo ye di nyalelanago le leina la yona. (5) (vi) Efa mohuta wa thulano ye e tšwelelago setsopolweng se. Fahlela karabo ya gago ka lebaka la go kwagala. (2) 1.2 (a) Go ya ka tsebo ya gago ya tiragatšo ye, ahlaahla thulano le ka fao e huetšago tlemollo ya lehuto ka gona. Se lebale go tšweletša tlhalošo ya thulano le tlemollo ya lehuto. Kabo ya meputso Teori: (3) Dintlha: (10) Polelo: (2) (15) (b) Bala setsopolwa se ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go latela: SETSOPOLWA SA B Mmatlala: (O mo sega sekwaebane): Aha! Anke o leke mahlale, moradu tena, ba tla go topa o rapaletše mola o bobolelwa ke ntšhi ye tala. Lekope: Mmalegogwana tena o letše o nthera le tsweana yeo ya gago. O se ke wa re ga ke tsebe gore o robetše hoteleng ya Mojasagagwe. Ke be ke nyaka go kwa gore o tla mpotša nnete. Bjale ke lemogile gore o moretšhe, mmantepa, (a) ga o fetwe ke lekgeswa. Mmatlala: Se nkgwaele! Nna ka robala hoteleng? O bona nke tšheleteana yeo o mphilego yona e ka lefela go breida le go robala hoteleng? Lekope: A ke re tatagobana ba gago o tlile? Go tla pala eng? Ke go godišeditše bana serolorolo seo sa gago se sa garama le naga, bjale o re ga se ba ka? Mmatlala: (Ga a fetole o leba ka khwitšhing, Lekope o mo lebeletše.) Lekope: O tagwa ke mokhora, ngwanana tena! O tla itshola; mphe dinotlelo tša koloi ya ka ke ye mošomong. IEB Copyright © 2018 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SEPEDI LELEME LA GAE: LEPHEPHE II Letlakala la 4 go a 7 Mmatlala: (O di ntšha ka pekeng o di lahlela tafoleng): Tšea, šedio. Lekope: O se ke wa mpeletša tšona, ga ke mpša ya gago. (Mmatlala o sobelela ka khwitšhing.) Ai! Ngwannyana yo o tla ntsena mading. O nyaka go itirela boithatelo ka mo ga ka. Ke gore ke nnete ge ba re ba mmone kua hoteleng le Mokalabi. Ge a re o ya go breida o be a ntšhela phori mahlong, kganthe yena o a tseba gore ba šetše ba beelane mabaka. O ra bafsa! Ba hlalefetše thoko. O tloga a mpotša serokaphatla gore bana ba ga se ba ka. (b) Ga a tsebe ge bana e le ba dikgomo? O na le mokgwa. Go na le lewa le a le botilego. Fela ke mo topile nta thekeng, a ka se nkgone. Ge a sa ntheeletše o tla ntšwela motse. Ruri ke wetše mo gona. Ke tloga ke le moipolai mo gona. Mologadi o be a rerešitše ge a re o tla go lokiša ngwanana' thakana. Therešo ke e bona ka mahlo lehono. (O a tšwa o feta Mmatlala a le ka khwitšhing.) O tle o šale kua lebenkeleng nkgapele, ke swanetše go yo orotela diphahla. Mmatlala: (O kokomogile): Go tla šala tšhwene! [Letl.94] (i) Tšweletša tswalano ya batho ba ba bolelago setsopolweng. (1) (ii) Ka dintlha tše tharo tšweletša ditiragalo tša go laetša bonnete bja mantšu a Mologadi ge a be a botša Lekope gore o tla mo swina ngwanana thakana. (3) (iii) Efa mehola ye meraro (3) ya poledišano mo go tiragatšo. (3) (iv) Ke maikutlo afe ao a aparetšego Lekope go polelonoši ya gagwe? Hlaloša. (2) (v) Mongwadi o re utollela semelo sefe sa Mmatlala setsopolweng se? Fahlela karabo ya gago. (4) (vi) Hlaloša mebolelwana ye e ngwadilwego ka bokoto go ya le ka mo e šomišitšwego ka gona mo setsopolweng. (2) [30] IEB Copyright © 2018

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SEPEDI LELEME LA GAE: LEPHEPHE II Letlakala la 5 go a 7 KEKANA, M. A. 1989 – NNETE FELA Kgetha potšišo E TEE go tše di latelago. Ge o arabile potšišo ya 2.1 go 2 o tlamegile go araba potšišo ya 3.2 go 3. POTŠIŠO YA 2 2.1 Nnete Fela ke paditseka. Paditseka ke padi yeo e tšweletšago bosenyi, dinyakišišo le kotlo. Ahlaahla kokwane ya dinyakišišo go ya le ka fao o badilego puku ye. GOBA 2.2 Mongwadi o tšweletša Bubbles e le motho wa go phela ka maaka. Tiišetša semelo se ka go fahlela ka mehlala ya maleba go tšwa pukung. Kabo ya meputso Teori: (2) Dintlha: (8) [10] POTŠIŠO YA 3 3.1 Tšweletša tshekatsheko ye e kgodišago ya thulaganyo ya padi ye, o lebeletše magato a a latelago: (O se lebale go hlaloša gore thulaganyo ke eng.) • Teori (2) • Kalotaba (3) • Tšweletšo ya bothata (3) • Phekgogo/kgodišo ya bothata (3) • Sehlowa/sehloa (3) • Tlemollo ya lehuto/Tharollo ya bothata (3) • Tšomišo ya Polelo (3) GOBA 3.2 Ahlaahla tikologo ya padi ye gomme o fahlele ka mehlala yeo e nošago a mokgako go tšwa pukung. O se lebale go hlalosa gore tikologo ke eng. Kabo ya meputso: Teori: (2) Dintlha: (15) Polelo: (3) [20] 60 meputso IEB Copyright © 2018 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SEPEDI LELEME LA GAE: LEPHEPHE II Letlakala la 6 go a 7 KAROLO B DINGWALWAŠOMIŠWA POTŠIŠO YA 4 Araba potšišo E TEE go tše di latelago. Sengwalwa sa gago se be botelele bja go lekana mantšu a 180 go iša go a 200. Lebeledišiša diswantšho tše gore di go thuše go araba dipotšišo tša go latela. [<https://www.google.co.za>] 4.1 Bjale ka modudi wa Afrika-Borwa, o tloga o tshwenyegile kudu ka palo ya batho bao ba lobago maphelo a bona ka baka la seo o se bonago diswantšhong, kudu ka nako ya makhutšo. Ngwalela Tona ya Kgoro ya Dinamelwa emeile o tšweletše maikutlo a gago o sa lebale go hlagiša mekgwa yeo o naganago gore e ka thuša go fokotša bothata bjo. GOBA 4.2 Motswalago o amegile go ye nngwe ya dikotsi tše gomme a loba bophelo. Balapa ba go kgopetše gore o ba ngwalele tša bophelo bja mohu. Diragatša kgopelo yeo. [20] IEB Copyright © 2018

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SEPEDI LELEME LA GAE: LEPHEPHE II Letlakala la 7 go a 7 POTŠIŠO YA 5 Araba potšišo E TEE go tše pedi tše di latelago. Sengwalo sa gago se be botelele bja go lekana mantšu a 100 go iša go a 120. 5.1 O kwele gore yo mongwe wa bagwera ba gago o tsenetše sehlopha sa digongwana (Gangsters) tšeo di tshwenyago mo dikolong le mo motseng. Mo ngwalele lengwalo o mo lemoše ka kotsi yeo a ikepelago ka go yona, o se lebale go mo fa maele. GOBA 5.2 O be o tsenetše potšišotherišano ya mošomo wa go rekiša dijo ka nako ya makhutšo a dikolo go le lengwe la mabenkele toropong ya geno. Ala tshepedišo ya potšišotherišano yeo o šomiša maina a: (Mongmošomo le Mokgopedi). [20] 40 meputso Palomoka: 100 meputso IEB Copyright © 2018