Setswana FAL P3 Nov 2021 MG hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE MOPHATO 12 SETSWANA PUOTLALELETSO YA NTLHA (FAL) PAMPIRI YA BORARO (P3) NGWANAITSEELE 2021 KAEDI YA GO TSHWAYA MADUO: 100 Kaedi e ya go tshwaya e na le ditsebe di le 15. Kwalololo e ileditswe Phetla

Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 2 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya ELA TLHOKO:  Dirisa ruboriki ka gale fa o tshwaya tlhamo ya boitlhamedi (Pampiri 3. KAROLO YA A).  Maduo a go tloga go 0–50 a arogantswe ka maemo a le 5 a ditlhaloso.  Mo ditlhokegong tsa Diteng, Puo le Setaele, maemo mangwe le mangwe a tlhaloso a arogantswe ka dikarolwana tsa maemo a a kwa godimo le a a kwa tlase ka seelo sa maduo se se tsamaelanang le ditlhaloso.  Kagego ga e angwe ke karologantsho ya maemo a a kwa godimo le maemo a a kwa tlase. RUBORIKI YA TLHATLHOBO TLHAMO YA PUOTLALELETSO YA NTLHA [50 MADUO] Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e Ga a fitlhelela matsetseleko tlhaelang DITENG LE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 IPAAKANYO -Tsibogelo ya maemo a -Tsibogelo e e -Tsibogelo e e -Tsibogelo ya tomagano -Tsibogelo e e seng Maemo a a kwa godimo a kwa godimo go gaisa a tlhamilweng ka itumedisang e e sa tlhomamang maleba gotlhelele (Tsibogelo le a tlwaelegileng matsetseleko -Dikakanyo di lomagane -Dikakanyo tse di sa -Dikakanyo tse di dikakanyo) -Dikakanyo tse di -Dikakanyo tse di mo go tlhaloganyegang tlhapang e bile di se na tlhakatlhakaneng le go Thulaganyo ya botlhale, tse di maleba tota gape di e bile go kgotsofatsa boitlhamedi tlhoka tsepamo dikakanyo tsa gwetlhang mogopolo le kgatlhisa le bosupi jwa -E rulagane le go -Bosupi jo bonnye jwa -Di gasagane le go ipaakanyo go supa kgolo kgolo lomagana mo go thulaganyo le tomagano boelediwa Temogo ya -E rulagantswe le go -E rulagantswe bontle tlhaloganyegang go -Ga e a rulagana e bile maitlhomo, lomagana ka maemo a thata le go lomagana go tsenyeletsa matseno, ga e a lomagana baamogedi le bokao dinaledi go tsenyeletsa tsenyeletsa matseno, mmele le bokhutlo matseno, mmele le mmele le bokhutlo 30 MADUO bokhutlo 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Tsibogelo e e -Tsibogelo e e -Tsibogelo e e -Bogolo jwa tsibogelo ga -Ga go na maiteko a go manontlhotlho, mme e tlhamilweng ka itumedisang, mme e bo maleba tsibogela setlhogo Maemo a a kwa tlase tlhaela ditlhokego tse di matsetseleko latlhegelwa ke go -Dikakanyo tse di sa -Dikakanyo tse di seng tsibosang tsa tlhamo ya -Dikakanyo tse di tlhaloganyesega lomaganeng e bile di maleba e bile di sa maemo a dinaledi maleba gape di kgatlhisa -Dikakanyo di lomagane tlhakatlhakane siama gotlhelele -Dikakanyo tse di -E rulagantswe bontle le le go kgotsofatsa -Ga go na bosupi jwa -Ipaakanyo e e sa botlhale e bile di supa go lomagana go -Maemo a a rileng a thulaganyo le tomagano tsepamang e bile e kgolo tsenyeletsa matseno, thulaganyo le tomagano tlhakatlhakane -E rulagantswe ka mmele le bokhutlo go tsenyeletsa matseno, matsetseleko le ka mmele le bokhutlo tomagano go tsenyeletsa matseno, mmele le bokhutlo Kwalololo e ileditswe Phetla

Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 3 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya RUBORIKI YA TLHATLHOBO TLHAMO YA PUOTLALELETSO YA NTLHA [50 MADUO] (tsweleditswe) Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e Ga a fitlhelela matsetseleko tlhaelang PUO, SETAELE LE 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 GO TSELEGANYA/ -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Puo ga e RUNA setaele le tlotlofoko di setaele le tlotlofoko di setaele le tlotlofoko di setaele le tlotlofoko ga tlhaloganyesege maleba le maikaelelo, maleba thata le maleba le maikaelelo, di maleba le maikaelelo, -Segalo, rejisetara, Maemo a a kwa godimo Segalo, rejisetara, baamogedi le bokao ka maikaelelo, baamogedi le bokao baamogedi le bokao setaele le tlotlofoko setaele le tlotlofoko tse maemo a a kwa godimo baamogedi le bokao -Tiriso e e maleba ya puo -Tiriso ya puo ke ya bomaleba jwa tsona bo di maleba go -Puo e e tlhololo, e -Puo e nonofile le tiriso go tlhagisa bokao maemo a motheo thata kwa tlase le maikaelelo, maikaelelo/ itumedisa ka maemo a a ya segalo e maleba -Segalo se maleba -Segalo, tlhopho le tiriso baamogedi le bokao ditlamorago le bokao tlhaolegileng -Bogolo jwa yona ga -Tiriso ya malepa a a ya mafoko e e seng -Tlotlofoko e nnye thata, Tlhopho ya mafoko -Segalo se se nang le bo na diphoso tsa tlhotlheletsang ya go maleba mme e dira gore go nne Tiriso ya puo le maikaelelo a a thutapuo le mopeleto tlhagisa diteng -Tlotlofoko e thata go tlhaloganya melawana, tiriso ya tlhotlheletsang -Puo e tlhamilwe ka lekanyeditswe thata matshwao a puiso, -Ga go na diphoso tsa matsetseleko thutapuo le mopeleto thutapuo le tsa mopeleto ka gotlhe 15 MADUO -Puo e e manontlhotlho ya maemo a a kwa godimo 13 10 7 4 Maemo a a kwa tlase -Puo e e matsetseleko ya -Puo e e ngokang e -Tiriso ya puo e e mo -Tiriso e e bokoa ya puo tlhotlheletso e e bile e nonofile ka magareng, ka go tlhoka -Mefuta ya dipolelo e nonofileng mo segalong kakaretso tsepamo mennye kgotsa ga e -Ga e na diphoso tsa -Segalo se se siameng -Segalo se siame ka teng gotlhelele thutapuo le tsa mopeleto se nonofile kakaretso le tiriso e e -Tlotlofoko e e ka gotlhe -Diphoso tse di lekanyeditsweng ya lekanyeditsweng tota -E tlhamilwe ka mmalwa tsa thutapuo malepa a tlhotlheletso manontlhotlho le mopeleto -E tlhamilwe bontle KAGEGO 5 4 3 2 0–1 -Kago e e manontlhotlho -Kago e e latelanang -Kago ya dintlhana tse di -Go na le dintlha dingwe -Dintlha tse di botlhokwa Diponagalo tsa ya setlhogo ya dintlhana maleba tse di amogelesegang di a tlhaela setlhangwa -Dintlhana tse di -Lomagane -Dipolelo le ditemana tse -Dipolelo le ditemana di -Dipolelo le ditemana di Kago ya ditemana le tlhaolegileng -Dipolelo le ditemana di bopilweng sentle fosagetse fosagetse go tlhangwa ga -Dipolelo le ditemana di di a latelana, di a -Tlhamo e sa ntse e na le -Tlhamo e sa ntse e na -Tlhamo e tlhoka dipolelo bopilwe bontlentle farologana tlhaloganyo le tlhaloganyo tlhaloganyo 5 MADUO Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 4 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA SETLHANGWA SA TIRISANO SE SELEELE SA PUOTLALELETSO YA NTLHA [30 MADUO] Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e Ga a fitlhelela matsetseleko tlhaelang DITENG, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 THULAGANYO LE -Tsibogelo ya maemo a a -Tsibogelo e ntle tota e e -Tsibogelo e e lekaneng -Tsibogelo e e kwa tlase -Tsibogelo e senola go SEBOPEGO kwa godimo go gaisa se bontshang kitso e ntle ya e e bontshang kitso ya e e supang kitso ya tlhoka kitso ya se lebeletsweng ka gale diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta Tsibogelo le dikakanyo -Dikakanyo tse di wa setlhangwa wa setlhangwa wa setlhangwa wa setlhangwa Kokoanyo ya dikakanyo botlhale, tse di -E tsepame – ga e a - Go na le tsepamo e e - Ga e a tsepama ka -Bokao jo bo gore go rulaganngwe gamogileng fapoga setlhogo rileng, mme kwalo e gotlhe, go na le go eta e kgoreletsegileng ka go Maitlhomo, baamogedi, -Kitso e e tseneletseng -Diteng le dikakanyo di fapogile setlhogo fapoga mo setlhogong fapoga setlhogo go go diponagalo/melawana le ya diponagalo tsa mofuta lomagane, dintlha tse di -Diteng le dikakanyo di -Diteng le dikakanyo ga feteletseng tiriso wa setlhangwa thadisitsweng sentle lomagane mo go di lomagane ka gale. Ke -Ga go na tomagano ya -Kwalo e e tsepameng gape di tshegetsa utlwalang dintlha tse di mmalwa tse diteng le dikakanyo MADUO 18 -Diteng le dikakanyo di setlhogo -Dintlha dingwe di di tshegetsang setlhogo -Ke dintlha di le mmalwa lomagane -Sebopego se se tshegetsa setlhogo -Tiriso e e phatlhaletseng fela tse di tshegetsang -Tlhaloso ya maemo a a lolameng ka diphoso tse -Sebopego se se maleba ya melawana ya setlhogo kwa godimo e bile dintlha dinnye ka kakaretso fela go na sebopego -Ga go a dirisiwa tsotlhe di tshegetsa le go sa nepagale go go -Go tlodisiwa matlho go melawana ya sebopego setlhogo rileng go tseneletseng -Sebopego se se maleba gape se nepagetse PUO, SETAELE LE GO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 TSELEGANYA/RUNA -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, setaele le tlotlofoko tse di setaele le tlotlofoko tse di setaele le tlotlofoko di setaele le tlotlofoko di setaele le tlotlofoko ga di Segalo, rejisetara, lolameng thatathata le lolameng thata le maleba le maitlhomo, fosagetse go le gonnye tsamaisane le setaele, maitlhomo, maitlhomo, baamogedi le maitlhomo, baamogedi le baamogedi le tiriso go maitlhomo, maitlhomo, baamogedi le baamogedi le tiriso tiriso tiriso -Go diphoso dingwe tsa baamogedi le tiriso tiriso Tiriso ya puo le -Thutapuo e nepagetse e -Thutapuo e nepagetse thutapuo -Thutapuo e e sa -E phephetha ka diphoso melawana bile e agegile sentle ka kakaretso e bile e -Tlotlofoko e e lekaneng lolamang ka diphoso tse gape e tlhakatlhakane Tlhopho ya mafoko -E e se nang diphoso agegile sentle -Diphoso ga di dintsi -Tlotlofoko ga e maleba Matshwao a puiso le gotlhelele -Tlotlofoko e e siameng kgoreletse bokao -Tlotlofoko e e go maitlhomo mopeleto tota lekanyeditsweng -Bokao bo kgoreletsegile -Bogolo ga go na -Bokao bo kgoreletsegile tota MADUO 12 diphoso SEELO SA MADUO 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 5 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA SETLHANGWA SA TIRISANO SE SEKHUTSHWANE SA PUOTLALELETSO YA NTLHA KAROLO YA C [20 MADUO] Ditlhokego Phitlhelelo ka dinaledi Phitlhelelo ka Phitlhelelo ka tekano Phitlhelelo e e Ga a fitlhelela matsetseleko tlhaelang DITENG, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 THULAGANYO LE -Tsibogelo ya maemo a a -Tsibogelo e ntle tota e e -Tsibogelo e e lekaneng -Tsibogelo e e kwa tlase -Tsibogelo e senola go SEBOPEGO kwa godimo go gaisa se bontshang kitso e ntle ya e e bontshang kitso ya e e supang kitso ya tlhoka kitso ya se lebeletsweng ka gale diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta diponagalo tsa mofuta Tsibogelo le dikakanyo -Dikakanyo tse di wa setlhangwa wa setlhangwa wa setlhangwa wa setlhangwa Kokoanyo ya dikakanyo botlhale, tse di -E tsepame – ga e a - Go na le tsepamo e e - Ga e a tsepama ka -Bokao jo bo gore go rulaganngwe gamogileng fapoga setlhogo rileng, go na le go eta e gotlhe, mme kwalo e kgoreletsegileng ka go Maitlhomo, baamogedi, -Kitso e e tseneletseng -Diteng le dikakanyo di fapoga mo setlhogong fapogile setlhogo fapoga setlhogo go go diponagalo/melawana le ya diponagalo tsa mofuta lomagane, dintlha tse di -Diteng le dikakanyo di -Diteng le dikakanyo ga feteletseng tiriso wa setlhangwa thadisitsweng sentle lomagane mo go di lomagane ka gale. -Ga go na tomagano ya -Kwalo e e tsepameng gape di tshegetsa utlwalang -Ke dintlha tse di diteng le dikakanyo MADUO 12 -Diteng le dikakanyo di setlhogo -Dintlha dingwe di mmalwa tse di -Ke dintlha di le mmalwa lomagane -Sebopego se se tshegetsa setlhogo tshegetsang setlhogo fela tse di tshegetsang -Tlhaloso ya maemo a a lolameng ka diphoso tse -Sebopego se se maleba -Tiriso e e phatlhaletseng setlhogo kwa godimo e bile dintlha dinnye ka kakaretso fela go na ya melawana ya -Ga go a dirisiwa tsotlhe di tshegetsa le go sa nepagale go go sebopego melawana ya sebopego setlhogo rileng -Go tlodisiwa matlho go -Sebopego se se maleba go tseneletseng gape se nepagetse PUO, SETAELE LE GO 7–8 5–6 4 3 0–2 TSELEGANYA/ -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, -Segalo, rejisetara, RUNA setaele le tlotlofoko tse di setaele le tlotlofoko tse di setaele le tlotlofoko di setaele le tlotlofoko di setaele le tlotlofoko ga di maleba thatathata le maleba thata le maleba le maitlhomo, fosagetse go le gonnye tsamaisane le Segalo, rejisetara, maitlhomo, baamogedi le maitlhomo, baamogedi le baamogedi le tiriso go maitlhomo, maitlhomo, baamogedi le setaele, maitlhomo, tiriso tiriso -Go diphoso dingwe tsa baamogedi le tiriso tiriso baamogedi le tiriso -Thutapuo e nepagetse e -Thutapuo e nepagetse thutapuo -Thutapuo e e sa -E phephetha ka diphoso Tiriso ya puo le bile e agegile sentle ka kakaretso e bile e -Tlotlofoko e e lekaneng lolamang ka diphoso tse gape e tlhakatlhakane melawana -E e se nang diphoso agegile sentle -Diphoso ga di dintsi -Tlotlofoko ga e maleba Tlhopho ya mafoko gotlhelele -Tlotlofoko e e siameng kgoreletse bokao -Tlotlofoko e e go maitlhomo Matshwao a puiso le tota lekanyeditsweng -Bokao bo kgoreletsegile mopeleto -Bogolo ga go na -Bokao bo kgoreletsegile tota diphoso MADUO 08 SEELO SA MADUO 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 6 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya GO KWALA LE GO TLHAGISA KAROLO YA A: TLHAMO: MADUO – 50 DINOMORO TSA DITLHOGO MEFUTA YA DITLHAMO DIPOTSO 1.1 Botlhokwa jwa morutabana mo Tlhaloso setšhabeng. 1.2 Go timela ga bana ke tlhobaboroko e Tlhaloso kgolo mo motseng wa rona. 1.3 Letsatsi le ke neng ka kopana le tsala Kanelo ya me, morago ga go falola materiki. 1.4 A go siame gore basetsana ba Ngangisano dumelelwe go dirisa dithibelapelegi kwa ntle ga kitso ya batsadi. Dumela kgotsa ganela. 1.5 Fa nka nna mokhuduthamaga wa Maitlhomo thuto … 1.6 Mathata le molemo wa go nna E e sa tseyeng letlhakore lepodisi mo nageng ya Aforikaborwa. 1.7.1–1.7.2 Lebelela ditshwantsho tse di latelang, Kanelo/Tlhaloso/E e sa tseyeng mme o tlhophe se le sengwe go letlhakore/Ngangisano/Maitlhomo kwala tlhamo. KAROLO YA B: DITLHANGWA TSE DILEELE TSA TIRISANO: MADUO – 30 DINOMORO TSA MOFUTA WA SETLHANGWA DIPOTSO 2.1 Lekwalo la botsalano 2.2 Mmuisano 2.3 Tsa botshelo jwa moswi 2.4 Thadiso ya filimi KAROLO YA C: DITLHANGWA TSE DIKHUTSHWANE TSA TIRISANO: MADUO – 20 DINOMORO TSA MOFUTA WA SETLHANGWA DIPOTSO 3.1 Buka ya sefatlhego 3.2 Phasalatso 3.3 Ditaelo/Dikaelo PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 100 Kwalolo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 7 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya KAROLO YA A: TLHAMO MEFUTA YA DITLHAMO 1.1 TLHAMO YA TLHALOSO Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi a tla itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega. SETLHOGO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Botlhokwa jwa  Motlhatlhojwa a re tlhalosetse ka tiro e morutabana mo morutabana a e dirang. setšhabeng.  Motlhatlhojwa a tlhagise dithuso tsa morutabana mo setšhabeng.  Motlhatlhojwa a tlhagise thotloetso e morutabana a e neelang batho.  Motlhatlhojwa a tlhagise se a se lemogileng ka morutabana le setšhaba. Kaedi ya go tshwaya: Tlhamo ya tlhaloso  Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko a a a filweng.  Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko a a senolang maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.  Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.  Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo ka setlhogo se. [50] 1.2 TLHAMO YA TLHALOSO Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi a tla itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega. SETLHOGO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Go timela ga bana ke  Motlhatlhojwa a ka tlhalosa gore ke bana ba tlhobaboroko e kgolo dingwaga dife ba ba timelang. mo motseng wa rona.  Motlhatlhojwa a ka tlhagisa mabaka a a dirang gore bana ba timele.  Motlhatlhojwa a ka tlhagisa diphetogo tse di ka tokafatsang tshireletsego ya bana.  Motlhatlhojwa a tlhagise gore setšhaba se ka thusa jang.  Motlhatlhojwa a tlhagise gore puso e ka thusa jang. Kaedi ya go tshwaya: Tlhamo ya tlhaloso  Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko a a a filweng.  Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko a a senolang maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.  Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.  Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo ka setlhogo se. [50] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 8 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya 1.3 TLHAMO YA KANELO Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng. SETLHOGO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Letsatsi le ke neng ka  Motlhatlhojwa a ka bua ka ngwaga, lefelo le kopana le tsala ya me letlha le a kopaneng le tsala ya gagwe ka lona. morago ga go falola  Motlhatlhojwa a ka bua ka se se tlhodileng go materiki. kopana ga gagwe le tsala.  Motlhatlhojwa a ka bua ka se se mo itumedisitseng fa a kopana le tsala ya gagwe.  Motlhatlhojwa a ka bua gore o tla netefatsa jang gore botsalano jo, bo se fele.  Motlhatlhojwa o tla bua ka se a se ungwileng go tswa mo tsaleng ya gagwe. Kaedi ya go tshwaya: Tlhamo ya kanelo  Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle.  Tlhamo e, e kwalwe ka paka e e fetileng.  Matseno e nne a a ngokang.  Kanelo go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.  Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go fitlha kwa bokhutlong.  Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.  Go tshwanetswe go elwe tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a anela.  Bokhutlo e nne jo bo kgodisang. [50] 1.4 TLHAMO YA NGANGISANO Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlhagisa kakanyo, ntlhakemo, mme a nganga ka maitlhomo a go dibela ntlhakemo ya gagwe. Kakanyo ya motlhatlhojwa e tshwanetse go totobala go simolola kwa ntlheng go fitlha kwa bofelong. Tlhamo e, e tshwanetse go tlhagisa letlhakore le le lengwe, mme motlhatlhojwa a leke go pateletsa mmuisi go leba ditiragalo ka leitlho la gagwe. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 9 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya SETLHOGO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Motlhatlhojwa a  Motlhatlhojwa a ka simolola ka go tlhalosa mefuta dumele kana a ya ngangisano. ganetse setlhogo se se  Motlhatlhojwa a tlhagise gore a o dumalana le reng basetsana ba setlhogo kgotsa nnyaya. dumelelwe go dirisa  A tlhagise dintlha tse di tlhotlheleditseng dithibelapelegi kwa ntlhakemo ya gagwe. ntle ga kitso ya  Motlhatlhojwa a ka bua ka mosola wa batsadi. dithibelapelegi.  Motlhatlhojwa a ka bua ka mafelo a dithibelapelegi di ka bonwang mo go ona.  Motlhatlhojwa a ka bua ka bothata bo basetsana ba ka nnang le bona fa ba dirisa dithibelapegi kwa ntle ga kitso ya batsadi. Kaedi ya go tshwaya: Tlhamo ya ngangisano  Motlhatlhojwa a simolole ka go tlhagisa ntlhakemo ya gagwe go bontsha boitshimololedi.  A neye mefutafuta ya dingangisano go tshegetsa ntlhakemo ya gagwe, mme a tlhalose se.  Tlhamo e, e tlhagisa letlhakore le le lengwe, mme dikakanyo di tlhagisiwa ka kgatelelo e kgolo. Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa puo le dithekeniki tsa tiriso ya puo.  Puo e dirisiwe ka maikutlo, mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.  Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e tlhaloganyegang, mme e pateletse mmuisi go dumalana le se se tlhagisitsweng. Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong. [50] 1.5 TLHAMO YA MAITLHOMO Mo mofuteng o wa tlhamo, motlhatlhojwa o leba kakanyo, a bo a tlhagisa maikutlo/tsibogo ya gagwe. Motlhatlhojwa a ka leba ditoro kgotsa se a eletsang go se fitlhelela mo botshelong jwa gagwe, mme a kwale maitlhomo a gagwe. SETLHOGO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Fa nka nna  Motlhatlhojwa a ka tlhalosa ka tiro ya mokhuduthamaga wa mokhuduthamaga wa thuto. thuto …  A tlhagise gore ke eng se a ka se dirang fa a ka nna mokhuduthamaga wa thuto.  Mabaka a a dirang gore a eletse go nna mokhuduthamaga wa thuto a tlhagelele sentle.  A ka tlhagisa dikgwetlho tse di leng teng mo dikolong.  A ka tlhagisa gore diphetogo tse a tlileng go tla ka tsona, di ka tokafatsa maemo a thuto le go thusa batho jang. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 10 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya Kaedi ya go tshwaya: Tlhamo ya maitlhomo  Tlhamo ya maitlhomo e tseye letlhakore.  Maikutlo a tsaya karolo e e botlhokwa.  Karolo e kgolo mo tlhamong ke go tlhalosa. Ditlhaloso di tshwanetse go bonala, maikaelelo e le go tlhagisa gape maikutlo a motlhatlhojwa a nako e e fetileng.  Dikakanyo/megopolo/maikutlo di tshwanetse go senola boammaaruri le maitemogelo. [50] 1.6 TLHAMO E E SA TSEYENG LETLHAKORE Tlhamo ya mofuta o, e tlhagisa dikakanyo kgotsa tshedimosetso ka tlhomamo. Mo mofuteng o wa tlhamo, motlhatlhojwa o tshwanetse go tlhalosa dikakanyo kgotsa dintlha ka tatelano, matlhakore a lekalekane. SETLHOGO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Mathata le molemo wa  Motlhatlhojwa a re tlhalosetse ka mosola wa go nna lepodisi mo go nna lepodisi. nageng ya  A tlhagise mabaka a a tlhotlheletsang batho Aforikaborwa. go nna mapodisi.  A tlhagise mathata a mapodisi a kopanang nao.  A tlhagise maitemogelo a gagwe ka bopodisi.  Motlhatlhojwa a ka khutlisa ka go rotloetsa batho go tsenela bopodisi. Kaedi ya go tshwaya: Tlhamo e e sa tseyeng letlhakore  Setlhogo se tshwanetse go tlhaloganngwa sentle.  Go botlhokwa gore se motlhatlhojwa a se buang kgotsa a se tlhagisang se tshegediwe ka dintlha tse di lekalekanang.  Motlhatlhojwa o tlhalosa bokao jo bo sa tlwaelegang gore mmuisi a tlhaloganye setlhogo le fa e le gore ga a na kitso e e tseneletseng.  Dikakanyo di rulagane, di lolame, mme di neye tlhaloso go simolola ka tse di itsegeng go ya ka tse di sa itsegeng.  Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong. [50] 1.7 1.7.1- Tlhamo ya kanelo/maitlhomo/e e sa tseyeng letlhakore/ 1.7.2 ngangisano/tlhaloso. [50] PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 50 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 11 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya KAROLO YA B: DITLHANGWA TSE DILEELE TSA TIRISANO GA MMOGO LE DITLHANGWA TSE DI DIRISANG MEKGWA E E FAROLOGANENG YA TLHAELETSANO 2.1 LEKWALO LA BOTSALANO Lekwalo la mofuta o, ke lekwalo le o tseelang mongwe kgang/motlotlo, go mo leboga, akgola, go mo tsibosa kgotsa go mo eleletsa masego. LEKWALO LA BOTSALANO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Motlhatlhojwa a kwalele batsadi  Motlhatlhojwa a tlhalose mabaka a a lekwalo a ba itsise ka moithuti mo pateleditseng go kwala lekwalo le. yo o mo kgerisang letsatsi le  Motlhatlhojwa a tlhagise tshimologo letsatsi kwa sekolong. ya go kgerisiwa.  A tlhagise maikutlo a kutlobotlhoko ya go kgerisiwa.  Motlhatlhojwa a tlhagise ditiragalo tse di bontshang go kgerisiwa.  A khutlise ka go kopa batsadi go tsaya dikgato tse di maleba. Kaedi ya go tshwaya: Lekwalo la botsalano  Motlhatlhojwa a kwale aterese le letlha ka botlalo.  Ditumediso di supe botsalano.  Matseno a nne maleba le setlhogo.  Diteng di bontshe go akgola le go leboga.  Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.  Motlhatlhojwa kwa bofelong a ka tlhagisa mafoko a a latelang: (Ke nna, Weno, Morwao kana Morwadio).  Motlhatlhojwa a tlhagise leina la gagwe kwa ntle ga sefane. [30] 2.2 MMUISANO Mmuisano ke mokgwa wa tlhaeletsano o o dirisiwang ke batho ba le babedi kgotsa go feta ba aroganya dikakanyo kgotsa ba buisana ka setlhogo sengwe se se rileng. Sebopego sa yona ke sa dipotsotherisano fela ona o dirwa gongwe le gongwe ke mongwe le mongwe. MMUISANO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Motlhatlhojwa a kwale  Motlhatlhojwa a tlhagise matseno a a mmuisano o a neng a o ngokang mo mmuisanong. tshwere le tsala ya gagwe ka  A tlhagise gore o amogetse emeile emeile e e ba itsiseng fa ba leng. dumeletswe go ithuta kwa  Motlhatlhojwa a tlhagise maikutlo a yunibesithing ya Tshwane mo gagwe ka emeile e a e amogetseng. ngwageng o o tlang.  Motlhatlhojwa a tlhagise gore o ya go dira dithuto dife kwa yunibesithing.  A bontshe ka moo a khutlisang mmuisano wa gagwe ka teng. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 12 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya Kaedi ya go tshwaya: Mmuisano  Motlhatlhojwa a kwale ka mokgwa o moterama a kwalang ka ona.  Dibui di nne pedi.  Motlhatlhojwa a kwale setlhogo se go buisanwang ka ga sona.  Dipolelo di nne dikhutshwane.  Diteng tsa motlhatlhojwa di supe boitlhamedi, kelelo ya dintlha le go tsamaelana ga ditiragalo.  Maina a dibui a tshwanetse go tlhagelela sentle.  Motlhatlhojwa a dirise matseno, mmele le bokhutlo sentle.  Kgang ya motlhatlhojwa e bontshe tshimologo, setlhoa le tharabololo.  Puo le moono di tsamaelane le ditiragalo.  Motlhatlhojwa a dirise puo e e tlhamaletseng kgotsa e e loileng go tsamaelana le se se buiwang.  Matshwao a puiso a tsamaelane le puisano. [30] 2.3 TSA BOTSHELO JWA MOSWI Ke tshedimosetso e e tlhagisitsweng ka botlalo fela e le khutshwane, ka ga botshelo jwa yo o tlhokafetseng. TSA BOTSHELO JWA MOSWI DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Motlhatlhojwa a thuse ba lelapa  Motlhatlhojwa a latele sebopego sa go ka go kwala tsa botshelo jwa tlhagisa setlhangwa se ka tlhomamo. moswi malomaagwe yo o  Motlhatlhojwa a tlhagise gore loso lwa tlhokafetseng morago ga ga malome le bakilwe ke eng. bolwetse jo bokhutshwane.  A dirise puo e e bonolo e bile e tlhaloganyega.  Motlhatlhojwa a ka kwala leboko la kwa gaabo malome kwa bofelong. Kaedi ya go tshwaya: Tsa botshelo jwa moswi  Motlhatlhojwa a tlhagise tshedimosetso ka dintlha tse di latelang: Leina la moswi, letlha la matsalo, batsadi, boagi, dithutego, tiro, seabe mo setšhabeng, kemo ya nyalo jj.  Motlhatlhojwa a neelane ka tshedimosetso ka botlalo, fela e nne e e maleba. [30] Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 13 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya 2.4 THADISO YA FILIMI E tlhalosa dintlha tsa setlhangwa kgotsa tlhagiso jaaka modiragatsimogolo, ditiragalokgolo le diponagalo tse di tsamaisanang le setaele. THADISO YA FILIMI DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Motlhatlhojwa a kwale thadiso  Motlhatlhojwa a latele sebopego sa ka filimi e e mo itumedisitseng. go tlhagisa setlhangwa se ka tlhomamo.  Motlhatlhojwa a tlhagise setlhogo sa filimi le leina la motlhagisi.  A tlhagise gore filimi e ka lebelelwa ke bomang.  A tlhagise maina a badiragatsi.  A kwale ka ditiragalo tse di mo kgatlhileng go tswa mo filiming le se a se ithutileng. Kaedi ya go tshwaya: Thadiso ya Filimi  Motlhatlhojwa a kwale ka pakapheti/pakajaanong.  Motlhatlhojwa a tlhagise leina la motlhagisi wa filimi.  Motlhatlhojwa a tlhagise tshedimosetso ka dintlha tse di latelang: o ditiragalokgolo o badiragatsi, modiragatsimogolo le morero kana thitokgang.  A dirise puo e e bonolo e bile e tlhaloganyega. [30] PALOGOTLHE YA KAROLO YA B: 30 Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 14 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya KAROLO YA C: DITLHANGWA TSE DIKHUTSHWANE TSA TIRISANO 3.1 BUKA YA SEFATLHEGO Ke mokgwa wa tlhaeletsano o o diriwang ka mafaratlhatlha jaaka mogala wa letheka kgotsa khomputara. BUKA YA SEFATLHEGO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Motlhatlhojwa a tlhagise  Motlhatlhojwa a kwale ka loeto le a molaetsa mo bukeng ya le tsereng ka sefofane. sefatlhego ka ga loeto le a neng  A ka tlhalosa gore loeto le ne le le ka a letsere. ga eng.  A ka tlhagisa leina la motho yo a tlotlang le ena.  Motlhatlhojwa a ntshe maikutlo le maitemogelo a gagwe ka go pagama sefofane.  A ka bua ka ga maitemogelo a gagwe ka ga lefelo le a neng a le etetse. Kaedi ya go tshwaya: Buka ya sefatlhego  Molaetsa e nne wa botsalano e bile o nne mokhutshwane.  A tlhagise dintlha tsa botlhokwa le tse di maleba.  Letlha le lefelo di tlhagisiwe.  Puo e e dirisiwang e nne bonolo, e bile e ikaege ka botsalano jwa mokwadi le moamogedi. [20] 3.2 PHASALATSO Phasalatso ke kitsiso e e rileng e e lemosang babuisi ka ga sengwe se se ka nnang botlhokwa mo matshelong a bona. Mophasalatsi a ka dirisa dikuranta, dimakasine, seyalemowa le thelebišene go lemosa babuisi ka ga kgwebo. PHASALATSO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Motlhatlhojwa a thale phasalatso  Motlhatlhojwa a kwale lefelo le e e buang ka ga thekiso ya ditlhako di tla rekiwang kwa go lona. ditlhako. Aterese le dinomoro tsa mogala di tlhagisiwe.  Motlhatlhojwa a tlhagise le go dirisa ditogamaano tsa phasalatso a lebisitse mo mefuteng e e farologaneng ya batho.  Motlhatlhojwa a tlhagise kgatlhego le go dira gore phasalatso ya gagwe e ngoke.  Phasalatso e nne maleba le thekiso ya ditlhako. Kwalololo e ileditswe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Setswana Puotlaleletso ya Ntlha (FAL)/P3 15 DBE/Ngwanaitseele 2021 NSC – Kaedi ya go tshwaya Kaedi ya go tshwaya: Phasalatso  Letshwao la kgwebo le tlhagisiwe sentle.  Bareki kgotsa badirisi ba ba totilweng.  Nako ya ditirelo e tlhagisiwe sentle.  Puo e ngoke babuisi.  Tshedimosetso ya megala le leina la yo go ka ikgolaganngwang le ena di tlhagisiwe. [20] 3.3 DITAELO/DIKAELO Ditaelo ke tshedimosetso ya botlhokwa e e tlhagisiwang pele go diragadiwa kana go diriwa tiro nngwe e e rileng. Ditaelo di tlhagisa tshedimosetso mabapi le se se diriwang gore se diriwe leng, kae, jang/ Go kaela tsela ke tshedimosetso e e abiwang fa mongwe e ka nna moeng kgotsa moagi yo mošwa mo lefelong le le rileng a batla tsela ya go ya felo gongwe. DITAELO/ DIKAELO DINTLHA TSE DI SOLOFETSWENG Motlhatlhojwa a kwale dikaelo  Motlhatlhojwa a ka bua ka didiriswa tse tsa Covid-19 tse barutwana ba di matshwanedi. tshwanetseng go di latela.  Motlhatlhojwa a tlhagise ditsela tse di ka latelwang go efoga tshwaetso ya Covid-19.  Matlhatlhojwa a ka bua ka batho/ditheo tse o ka ikgolaganyang le tsona go bona tshedimosetso ka ga Covid-19. Kaedi ya go tshwaya: Ditaelo/Dikaelo  Molaetsa o tlhamalale mo go se o se kopang.  Go kwalwe dipolelo tse di bonolo le gone di nne dikhutshwane le go tlhaloganyega.  Maitlhomo a motlhatlhojwa a tlhagelele sentle.  Diteng tsa ditaelo/dikaelo di bontshe gore ke tsa Covid - 19.  Puo e nne bonolo le go tlhaloganyega. [20] PALOGOTLHE YA KAROLO YA C: 20 PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO: 100 Kwalololo e ileditswe