From | om
basic education
Department:
Basic Education
REPUBLIC OF SOUTH AFRICA
NATIONAL :
SENIOR CERTIFICATE e
XITSONGA: RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA (FAL)
PAPILA RA 3 (P3)
HUKURI-2012
MEMORANDAMU
geese ieee ee ee ee ee a ee 2 2 ho
TIMARAKA: 100
Memorandamu leyi yi na 14 wa tipheji.
‘|
|
i Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendia
Skip to contentAll 2012 papers 





View all



/Xitsonga%20FAL%20P1%20Nov%202024--3b46635f-7f15-4117-a226-b8d28ae9f907/v1-78f1180691c6abbeac2e/card.webp)

Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 November 2012 Memo
Grade 12 Xitsonga FAL Paper 3 memorandum from the November 2012, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Xitsonga Fal · Grade 12 · November · 2012 · xitsonga. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Xitsonga FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Xitsonga
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2012
- Exam period
- November
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 614.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
November 2012
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.2Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.3Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.4Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.5Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.6Ku Yingisela na Ku Vulavula (Listening and Speaking)50 marks
Show all 14 questions
- Question 1.7Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)100 marks
- Question 2.1Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)30 marks
- Question 2.2Ku Yingisela na Ku Vulavula (Listening and Speaking)30 marks
- Question 2.3Ku Yingisela na Ku Vulavula (Listening and Speaking)30 marks
- Question 2.4Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)30 marks
- Question 3.1Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)20 marks
- Question 3.2Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)20 marks
- Question 3.3Ku Tsala na Ku Nyikela (Writing and Presenting)20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
wat)
Wig |, Bipusud
Downloaded from hlayiso.com
OSHESIU BAK ojajauNydW ey aipUeY IMISIWIN 1Aq B Lie} Ejded Aq juezpuna
“yasisimy x B BUOMSEL
BIE} OMS OXOYIMS
BU Ld BY BX “eMLd}
ou aymidoxedox 1x
BUBMIESYX OORQUIEH-
“OXEM
eMUNYSYX BS
O}UB Ww 1y BUEMISNyI
ms e eieusiloys
BU WUOUL HAR X-
“OpoUB IU IY
IMUAMBH] BA B OE
“ofaupju
qu 8680 oF HULU esi)
“B/R} OAS OXOUIMS
BU 1 BY Bx “eMLe}y
ou ayanidoxedox 1x
BUEMIESIX ONO QWEH-
“Ojauep ty |Bueaisiyay
“BZPUOAPEUI BA |
oye eA CINMEYyRY-
“ojoue;
1y 8Ba8 of pun estyay
“Wue;RALE
eBu mse} oxoyims
BU BA IX Byd IX “BMI
ou eMidoxedox eBu
BUeMIeS}HX msenquR{ |
“ouRjeynyNy yu
ejancey ims Breysifoys
BU [YOU “ACU:
“Bjaua Of}
OWew BA ojeInME]YBW-
~“ejaue of gjaipu iy eBab
OJ luau Bsiyd] NY BLO
“OXOUIMS
BU BA IX Ryd 1X 'EMOjU)
ou emdoxedox BBu ix
BUEN BSHX IMSL}
“BYRYWOXO} YL
Bu BUBJeqUIEy Ny BIB}
WAS BUeIISIfou! Bu UCUL
eux iurdueyey
“ey ay BA 1
OyeU BA O[aNMEIYE A
“tyre
a] BA ejgipu iy ebab
Od MUU ESIUi My BpOy-
"EMS
BC BA NY HY OXOUIMS
iGueyey ix 8 BUBAyEsEX-
“eyRYWGYOIYU
Bu BuBjequig;
“erBYywoyoyu
BU JURaquIE,
eA & BYBANISIUs BUD]
o]Jeu BA OfoInMeRpeyy-
~eueAUe|yusY
Qj BA BaipU fy BSB
Tempe HY
1X BA NY I OXOYIMS
eu (x B BUEM|ESHX-
“EHEULWOYO YU
BU auaLIMS BUBjaquuR}
BU MO
“ojauesu fy
Oeu BA OjeIMME|YeUL
2} BUBQUIZYeURg WEY
0} BjaIpup: Bsiyay-
Hours IY BBeb o.
“eaalY
ou oymidoxedax
DX BA ML IY OXOYIS
BU IX @ BUBM|RSHYX-
“eyeinmeyy Of
Bla|PU IY BRU UloxO|YyU
BL euejaquie)
IMS BIE SIays
Bu 1UOU) HAR X-
“BjyUaY 8; Bx OLLIALX
eA; eyemisnyiy BUR}
OWseU BA OjONMEUBYW-
“oraubjw if efei
OJ [Luli esi A BEOY-
Thy BIOY NY EMU|NY BM | MY BIOy MY EMUON eM ‘OXOYINS Tye IX “CUE HY EMIS | NUL BU espey My BOY VOVHVINLL
“RIES OMS OXOUYAS “OXOYIMS BU BA Os TeYRyIUBLU 9) 8A | Qeyeyeyeu IMS BAY BIR] IAS ~oyebeyyu YM2L)
eu BA ojayeyeniyeus BU BA OjopeYyeMIUeU RUBIA (Ye yRL BuOMSeU OFSAO|ORU BA | O/O}BYBYIYCW RU WLI “ojauB su £4 OUMISIU IMS.
BUCMSEL O]UBS) BuOMSeU alles) BUOMSEL BIaAIABY | Ta BA oes requuoyyy BAG eBjeyynA 'y SEM ISIW MS | OjeTeYEx_UeW BU LUI. HXY Hpouy
eA tui BA OSSIYIEYY- | BA RULI BA OJOS INIA ld BA BiSIOU IY fu | ojeyeyeRyeUs Bu LHNY- “ByOYYNA BA BYSIPU
“ezpuoxpeui ek Bjaue owe, | BA olasiReu eM BYOXU BA Ojasi Nel ByNWE] tui BA ojasiysneW 14 funn BA GrasiyneL Via
BA iui BA ofasimney- {hua}! BA ofasiye_y- IW BA OSH eA eueAueyriua] ny Bjoy- | ny BIOy OA IuOUGUINA- BAA BYOYU BYNWaT- BM BOM BMWA | AYP THAVLIX
ye-0 cal 4“G-S in) i. ak) 46 V8 Zh Oh erie
“ajyey IBuemLeipue ix
‘IsUBY 9] BX OWIAIX IY |B EUEMiesiIx EUOMSEL “oupayninyyy BU
SIM eIPUR IX BUBMESHX ajmanueydesdus IX BUOMSEU BNOSISIME
aquiey euminyseydesdis Ox ‘EJoUs Ox BUBMES}IX “EyaSISuAy “BeSISIM] “BYSSISIMG
soyaeynouny, Ix BuRMesHX nyEMsa] | Exninquun, ny epmisiUiH | eX BUOMSeU BYeSOUG “EyOSISIM: EX | OU BIIYSINA BxeSIGLIOY ou eyayomsiueyy
1X BUBMESLX MEMS} eyesiquuoy Aqa| ejsue nm o;nyieydeydiy |x8] BUEM[ESEX | BUCMSEU BUBUIMS ajYeX iXaf BUBMIESIIX 1X8] Bum es
eyesiquioy |Agaj | oAq juouduunA eazy ny- joyeynBunyy- eXNyNQuIN] Ny Sy Musiyaly BXMYNGLUIAR My Qpisi ys
tuoyquuna eaey ny- “eyes em opaeAnqus “Bye QUT na oInyeydeydus nM o;nysedasdu nw o1nweydesdui
“Byeyely eM OjefeAnqui ajB} Ny BUOMSEU BM Ojojednqui BU NY poweynBunyy- nm o;eydeydiy foyeynBunn- foyeynBunyNn- (WAVEVIIEL
nydoGy aie; ny Buomseu (Bueye; ew & eyenxog eaquuey eyeYyWOyO|YU “oyoxoyoxna /oysynBunyy- esiyes} “OE MOUNAY, VM Ze)
ISIyeS} BULB EYBMIXOG ewes nBunyey- eu BuRjaquue) pjeunid ef aquiey BSOYY BA BUOMSEL BA BUOMSEU OYyOUL! BA BUOMSBU OUUOURU
ewe NBunuey- “OURjaYNINip BfeLuNyd ny Be] eA NBUNYeYy- | REx a] eA} nOUNYO;W- estyes} BA nBunyeyy eyoy eA nBunyey- eu BA nGunyely- NA “#p0uy,
“OURJeyNJHyYU Bend | iAq euOMSeU ByeLeyeA] “OUB}aYNINYAU “Ue 9} BA Byaipu iy “epoueBuy OX efarpu iy “aie, “HUANA IY
i4q BucMSsEU BUaUIMS Ig tuezpuna eye! By Bjanidey Ny BU Ny | BHEYWONOTYU BSISIMY My | BYEYWOYOIUU BsISWN My | ByEYWoNO|YU esisua; ny | EYBYWOOIU esis, AY | OLVHADNMDIN
einyny BAq fuazpunA- | oA BMUIY reyU YY “gjaue OAq | uezpunA- BsiqUoY (Aq wezpuNA- esIquioy iAq IuezpuNnA- BSiquuoy [Aq 1ueZpUNA- esiqiuoy 1Aq luazpun,- | WN INSZGNNA
Fe-O ___. ¥el~ OF St — eb état 2e— vei Got ~ Hee ee~92
WGE ~ OF
WGZ ~ 0 Er — OF %ES ~ OS %69~ 09 KEL — OL ‘%O01 ~ o8
ezpuoApew! &
[Suepous eiu ehq euvAugjeua ByB|SYNWE OA IYIEHIK Burkueiyuay elyusy eyaynmery
1Aq By Ofq NoxIMsNA Ag ROYIMSHA Byaue O£q HOYIMSNA 8{ BAq ROYMSNA @j eX WOyIMSNA a] BAG NoyIMSNA ofg HOSA
Led ipoum Z eA pouy yeh ipouy § BA jpoyy 9 2& jpoyy 2A ipouy
210¢ UMNH/AE
(0S) VNVMTVSLIX VLAMAYOY OA DIHIGNHY “Vv VX SDNAAIX
nwepueioway] ~ OSN
@
€d/(7va) einBung oF ejajyebuy Oo: wuuNY :eBuospX
LIN)
IS
vast
Downloaded from hlayiso.com
eipuaud
osiles}u eM ojajewnjdi By ojpuBy Imisiy Aq e La] eyided BAq tuazpunA
“audi
ould ENA Ny
oy
BU IMS B BUOMSBU
ajueanydeanid
AS BURWUIZDULL
Bu eMINAMS-
“eenuny
Bg ayaMLiBipuE
1Aqa} GYOXONOXxnA-
“BYEYLUOYOIU
eu 1UEaquuEy
eA & OXEMYUIL
BUEMIESYX BIS
BABY BA O|AINEM-
*“AL-O
“nydoBis awoy
/GU9] IX BUDMIESHK-
“ezpuckpew
pevewrzpuy
BU BAINAIMS-
ByajaequNy
ny YOY UB eyEINA
i 49] NBuny euomseu
BiNyNy BAG oyoXoYOxNA
BUEM UIA {UE UIA-
~eyeYLIOYOI YU eu
1uBjaquiey eA B BUeM Uy
BYR BA OFaXNReYA-
é@
BM:
“nydoBu euwioy
Jat] 2 euRMyesiX-
“EyASISIM] BX EUBMIESLK
aquiey oxoyuas
BU IMS BURWIZDUQ
BU BAyNAIMg-
“BHEHOSISIM] ay
eJojpu iy Byam EIU
\Agay BUBAUOYOXOHOXNA
eu ny
ByeYWOHORML BU
BUB|OqUIE] BA UBM.
ByeUUIN BA OjByN|epy-
“Ae
“ayajouny 1Agay
BAY BIE] IAG 1YaINA-
“eyesisia) BX BUBMIESEX
BQGWEY OXOUIMS
Bu mS PUBWIZpUR
BU BMINAIMS-
“BYyBYWOYO[UL
BMS OSAGLIMAS
1 BA ny aymneEipue tq
eum, urkg OYOXOYOXNA-
“eyeYWOYO}YU
Bu BuRjequigs eA
ByeyWi} BA OJIN] CI
“eyajauel
1g} IY ran A-
S|Mue|pue
was BUBWIZpUR
BU emjnamg-
-ey9|aue}
tAa} 9 /pu sy @yMUBIDUR
14q OYOXONOXNA-
“eYEYLUONOI YU
BU BUBjOqUE BA BIE)
OL EXE Yu] BA O|axnPEY-
¥
“ayajaury
Wage) 1 1uaInA-
“aUSuIMS
‘OFBUBIW IY OAALE;DUR
AS BUBLZDUP
BU BNYNAIMS-
“SusUIMS BWOHUOy
Of ByOIpu fy efMLepue
tAg oyoxoyoxn j-
“eyBUWOYOHU
BA ofSYN|eW eyS
OuRjaNUyL Bu Ay-
“AY,
“BURMIRSHX
EMS O}BARIIMS BU
BuBjaquiyy [Aq 1yaina-
“QUALMS OURLayT Np
BA BIO/pU iY SIMEEIPUE
IMs BUBWUIZDUT
BU BMINAIMS-
“euBUIMS
eyoINME|U OA BWOBUOy
OA Bjajpu ty opMUE|DUe
1Aq oyoxoyoxna-
“eyeyWOYO}YU
eA OFM BHO
OURjOYN|AYyU BU Ny
g~s
210¢ UMINH/Aed
nwepuBIOWE\ — OSN
&
(OWHVIILL
vm 9)
X NpOyy
Ed/(Iva) einBung o1 eyeyeGug oO. wy seBuosyy
way 3
io . S B|puslld
OSLESIU BM OjajaWUNjd By e;puey lasiysl Aq e 149] eflded eq iuazpuNA
Wish.
‘oBuowi eypjafueney
IMS9] OXOUIMS BU
ny BUOMSEU ‘ojayes|eu
BA MMBILL BjQjaZPUR] OA
Bja|pu iy ueMEjpUe
“uejeAuS ‘e[puesueg
9] BBu imsa} OxOYIMS
Bu ny aquiey ‘o}ejeseui
BAS OFBARUAS
“oyequunax
BMS OYBAEIMS
FOIL] |X
OnIGUEMJE SIX EUoMseU
OMagNAK BMS
O*@AEMS BA OAEMYUIY
nme apsajazpuey f-
‘ojsjesyeus ems XB OYSQUINATX- BA Ry Bua “Caespeus BA ayajaurs [Ka] “eySsIsia] OU
Oy@AgIMsS Eja}azpUuR] OA “oiyey uempeipue | oA Bj;pu iy apmuejpue “oy@qunAx | nMeYLU efe}ezpuR) F- | auauIKs ayayamsquElY
lajpu Wy (buEMuE|pue x @ OMLGUUEMESIIX pc o@quinaly- BMS OYOARIMS “2yASISIM] OF USUIMS [xe] OME MES
xX B GYOQLUNALX- BuoMseu ejnfuns “BYOSISIM; OU BA yajauR; tal nMeys | O[yey Ex OY LLIEMJESHX ajaixrynguuny
ueY 8] BX | o1 BaabUy ol uy ex | efeUe Ox ONIqUeMiesTX px oyequunarx- ByezpuE; ny eIe1 N- aypaninquiny ny RANEY BQUIOYIL
Oudix BA | BuBaAeSyX Ba ny GuppoueBuu xe SUMAN, “BYBSISINY OU IU TEY I “eyesisimy Ou By RAMY EQUUOyA nm onyserdeydua
eA ojojepueeus | oyiquiempesyx ‘emipua My BANYIY BQWOHN 9] Bx On|quieMeSsHX | gjYey BX OIGUDMIESIX nat cynuieychey dur foyeynbunyu
BUOMSEU ajyey BA e6u nw onwedeydus Am Opn Redes Sywuxninquint O]IMnNquA, foveynGuny BA [uOUqUINA-
Blau iu Guempepue joyeynBunyu yoyeunbunys: ny BANYIY BqLUOYN PY RAMU BqWIONA, BAq juouquina- “eHBYWOHOWYU
ms B opyesdeydus iMsaliquieH- BAQ luoUquun A- ni oynyEdejdw nA Ornypesdesdias “eyByWONO|YL Bajeyes (Aq
foyeynBunyye “eyeyLONO,YU BYEYLUGYOIYU Bayes foreynBunyu: /oveynBunyu | ejsteyes 1hq oAqemyuiy | ofqemyuiy OYOXOYOXNA
“EyeYWOKO|YU eyejaiayes oAq ezpuodpens BAq tuouquunA- Aq juoUquNA~ | oyOxeyOxNA Bu ‘esHauD BU 'BSLIDU9 OA EjajpU
eyo; Yes 1A; oBues}iAq BAg GHOXOXOXNA “BYEYWOYO;UU TeeYWONOIY | OA BIOIPU HY OWMUB;OUe | IY eyMUE;pUE § EXEL
1Aga| Buekuoyoxoxoxna oyOXOyOxna BU NY BU Ny BLOMSeL ejeLS Bleieyas 1Aq Blarayes [Aq 4 Byeyiuy BUOMSeU BUOMSEU BUBUMS
Bu ny EuOMsEU
ougaynynyyu eu ws
e ByByuul BU fuezpUNA-
yea) nm e eyeyu
BUOMSBL OUZIN|INYME
BU BA Ny IOURIEL as
B eye yw] Bu wazpun~A-
Fes, na @ Byeuus
OM QUES HRUnYYU BA
BjO/PU IY ByMUEI|PUB ns
eywyeuty BU ILEZPLA-
e6u na ed nm eye yus
BUBMUIAG oyoxoyoxnA
UOMSEU IYsE IX
8] BM OUBFAHNNYyyU BA
BISIPU iY BjIMUZIDUe IMS
yRYLUE BU |uaZpUNA-
OYOXOWOXNA BUOMSBU
OUBIOYNINYyYU BA
Bje{pu |y a/uE;pue IMs
eyeYLUR BU lUaZpUN A-
oURPnNYyU Bu mAs
ByeULUA BU UezpunA-
‘uayeywe
Buuny ny He} eBu
2 BUOMSEU BUOBUOY
OuRJeyANLIE BU uAS
eyeywg Bu ezpunA-
ua yey
tuny eBu @ BuOMseu
OXEMyLIY OMIquIEMjesEX
Downloaded from hlayiso.com
em oGuow Bue, UA em o6tou euen,UA BA OBUOW BUEM HA “eyeyiu em ofuowW “weyeuWs Of Bje;pu ay nBunyew Bye SUSUIMS BUUOBLOY
kueyuiu euoMseu juseyui euoMseU Ryesu BUOMSBU yuo IMS B oquey BueAuRuny & ByBipue n izpuoApNW ome) ly NBunyel
nBunyew eyejpue nBunyew ejepue luayeyue BuiNY B jueyeyiua eluny & eid n aquiey ewobuor | ‘ojeyajyelus ey efdna ny “oyeyayYaI By BIGNA My (WOVEVIAHL
2 OO] UayYBULWS E ovo} ueyeywe | edn nBunyeu eepue | ed n nBunyew vepue OA Bfipu Hy NBuNyeus esiqwoy ef nBunyeu esiqwoy eA nounyew WAA O02)
euiny fi ZpuoApnyy- Buuny n izpuoAony- 8 IZpUOAPNW OYO7- B IzpuoApniy oxo} Bye|pue n izpucdkpniy- BA ojajeipueeyy- Bf ojaye|pueely-
“OMIQUTEMESHX “OIQLUBAYESHIX “omquiBmpesyx “oyfquemjesyix XNA POUN
“OMIqUIEMjeS MS BMS OYaAEEMS 1 “oqWEM|eSLX EMS OYBARUMS ‘OMIqUEMyESX BMS OFSAEHAS BMS OBATIMS
BA ojayesyew BA vA ny BzZpUuokpE BAg EMS OYAAEIMS IY BA Ny 1y BA ny HEX BMS OYBABUMS IY EA Ny 1y BA ny auauIMS 1y ANY ByeMMEY | OMASINAIX ®
RNA BYO|BuUNyd NY, | euoy e6u fAgal innna- | Bsua oAq nya BU nYy- | BA JARNA BU ny ayyey PAG IARNA BU NY | ajyey BA ARTA BU Ny ofq JAINA BUY: | OLWHODNAYN
AG —O AL~9 "G-B “ALE ~ Ob AEL~ Zt ‘gt — yt 2 - Sb “INAZONNA
WEE ~ OF
%Ee~0 ezpuoApew %6S ~ 0S %6S~ 09 KEL — OL %OOL — 08
iGuejaue ebu fq cueduejaua %8r~ OP Byafaynure OAq Hy reyrx euekuepyuay ejyuey eyanMely
1Aq ey ofq Roymsn, oXg HOMIMSNA Bjaua Ofq nommsn A, 8} eq HOMsNA 9] eAq NoyImsnA a] ekg RoyMSNA Ofg ROSA,
BA jpouy 2 BA jpouy £ Bf ipoyy beh ipoyy § Bf Ipouy 9 BA IpoUy Lek tpoyy
eb0¢ UNNH/AEd
(0£) VH37 OMS OWIEINVMIVSLIMS VLSNAYNO OA DINIGAHY 7a VY AONAAIX
NWEPUBIOWSW — OSN
v
Ed/(IV4) einBung 01 ejee6ug o1 uy -eBuosyX
bs
BIDUBY
Wi)
OSHESIU em Ojejouinjdus By o|puRBY ImisiysN Aq e La] Byded BAq juazpun,
FOYKUOY DK BUBMISHY-
“onojyut
egiueSuegy |x BUOMSEL
12} Os OXOYMS
BU LU BY BX “EMO
ou apmidoxedox
PC OMIGWEMTESHX
oyopiquiery-
ve yeywayo| yu
BU 1uRIequRy
IMS B BIRYSIlOW
eu uous “BARR X-
“nBuequi eu
nSunyew ea vaynuween
Downloaded from hlayiso.com
“QUOUIMS 91149]
JOHLUOY IX BURMTESHX-
“RIE, OMS OXOYIAS
Bu LU BY ex “EMORY
ou epmidoxedox
Ix oviquieMmjesHx
yop uIR}
‘o|oUBAY iy ueMisiL
WAS B BueESHOWL
Bu |uoU) “yAEny-
“nBuequi eu
n@unyeui Ba ueynwern
Bx O[BWOBUOMIX 14
eA ny GupjoueBUL nM &
“OUSUMS ail|9|
faltuloy x BueMyEST,
“OXOYIMS
BU LI BY Bx “eMOIY
‘ou ajtidoxedox
OMIGUIEMjESLX
oyoqquiey-
“pyosisiny eBu ims Ed
IMS BieysIieys Bu IOUT
BBX BA O]@SILUA EY
“nBuequ eu
“eyojaUuRy
tAgaj Iya] Bu BA
Ty Bley IX BUBMBSHX-
TeMpO|Y OU
aimidoxedox jx BAnyU
IIEYX B] BMS OXOUIMS
BU hx OM!QLIEMJESHX-
~Byaus OA eyaipy ty
SIMS IMS Breysilayi
Bu 1u0U) “HIABHX-
“nBuequi eu
nBunyeu eA ueynueen
“eye|euRy Aga!
!49iNA BU ix SUBMIS X~
"EMUIB|L
ou aymidoxedox
ix BANyIY BUeAUOXOYMS
Bu IX OMIQUBMJRSYX-
“BYEUWONOIYU
eu BuRequiEy
ny BRL Ms Busy sileys
“-‘n6uequi eu
ayapeur; Aga]
JOINA BU Ix BUEM|ESHX-
“BAIO}Y OU
idoxedox x Bann!
OxoYIMs IY GuRe]e}
1X B OMMqUIEMES]IX-
ByBYLIOYO|YU
BMS OXBABFMS IY BA Py
O}OUBIU |Y OMISIU VAS
BA ny Be} IMs Breysifaui
Bu IMCL “IARI X-
snBuegui eu
nOunyeu ea UOYnUeeA
ex oauioBuo yx
“ByajOURy [Aggy yeina.
BU 1x OY qUEMpESUX-
“BA O|Y OU
oyaidoxedax ix ganyty
OM LIX BU OXOYX BU
BABY IX OMIQUIEMIESIX-
“eye yWoyolyU
BMS OBARHIAS [| BA
ny euiaulMs opebeyyu iy
OIMMISIYA IMS GaBUSHOLL
BU OU “AB L-
“nBuequi eu
nBunyeu BA peynuEEA
Bx GfawWOBUO4IX IL,
BUOMSEU BMISIMS}UE Hy | ABunyeut ea ueynwueeA | BX OjewioBUODix 1y BA Ay | nBunuRU eA Heynweer qy BA ny opebeyyu | BA ny BUOUIMS BiqUaY 6 (WHVUVINEL
My BAB) TM RUHLOA BAR] RY BM LULUOAIIN- | 2X Oj@WOHUOdX 14 BA NY | BNe|SyNWE OA BeIPU IY ex QFeWOBUOYIX 4U SIPAISIUIA NM BA | Bx OWA IY QyebeyyU tL YM OL}
“Byeyw em OBuoW “oyeyul ea | iBuejeue nm © BUOMSEU | SYMISILUA nA IU BA ny ovebeuyu I AY BIEP NM HUUUOARN | SHARISIUL AM iWULOARN-
vjejezpue| ny eyouoU ofuow ejeyazpue; ny | efoniAey BM ILULOAIN- SPMISILE MAA RULIUO ARN “ayauims HxY upoyy
BMS BUOMSEL BUSUIMS BYOUOU BMS BUOMSBL “ByGL OMS OXOYIMS EL | BM OYNINYYL I “ayey BHBARY BA -ausuyas UeYpnA eX BeIpU Hy
[suey 9] UX OWIAIX BAG ny BuomseL ejaue OAq | oxoUIMg WEY QUJEW EUOMSEU aiBy ayey aimpue | BU OLebEYyL iY sjMiIpPUe WiatH
poLeUexojoBuojn A- | OYEWUBXOJOBUO|NA- f QuwURXo|OBuUaINA- [oyeuexoioBuajina- | iAq oyseuuexojcBuaina- iq O|WBWEXG]OBUOINA- | Aq owUexo~GuOINA- | AMS TIAVLIX
4e-0 ye-e aye 4g~-S wa-9 Yh-2 O78 “NTT
NWEPUBJOWS\\| - OSN
2102 unnH/agG g €d/(T¥a) BinBung 01 Bjeye6ug os juny :eBuosnyX
Bipustd
oslesiu BM ojejauNjdu ey a|puey Imisiyiy Ag & yal Bjided ehq |uazpunA
“O|aTESTeU EMS
OYSARIIMS BojazpuR OA
Biajpu iy GuemuE|pue
bx @ oyaquinary-
“ISUBY @} Bx
OwWIAIx BA 1 RUBMIRSIIX
BA ojojeipueeus
BUOMSBL Ailey BA
jeipu ty Gueaye;pue
S B OWN E;deydu
foyeyndunsn
“eyeyLuOyor yu
ByRIO}ONAS
qa} eve uoyoxoyoxna
eu ny BUGMsEL
ovRjayninyyu Bu IMs
2 Byeyuuy Bu luSZzpUnA-
ee] MB BYE
coBuow eypieAuBARy
IMS] OXOUIMS BL
ny Buomseu ‘Ojapesyeu
BA AMABILE BfajazpUE] OA
Bajpu iy Buemuepue
IX B OYaqUINAIX-
“ajyey Buemuelpue
[x 8 BueMyeSIX
eucmseu yinBung
Od BeyeBuy O41 RUUISy
Bx BA ny Bugjeuebuys
2 BUBMESIX "Emipua
eBu nm ojnyejdejdun
Joveyndunyu
msaiiquig}{-
“BYBLIWOWO|UU
Byzjayeyes:
\Agaj oBuosyAq
oyoxayoxnn BU ny
BUOMSBU OUR|aNINUMY
BU BA Ny WEI IMS
B BYEYLUN BU KeZzpUn A
Wem) nM B eyeyu
em oBuotw BueM UIA
“1U9| BAO “epUeBURY
9} eBu msg] oxoums
BU Ny equity ‘ojoyesyEU
BMS OYSABLMS
1U BA ny Bious.
Of BieIpU ty aLeipuE
OysCWNAlX-
“BYyBSISIM]
OU B}aua Ox BUEMESHX
OMAEKninguiny
Ny BAN BqUIOYA
1Aq oyntedeydia
foyeynBunyu
eAq iuoyquina-
“BYEYWONO[YU Bja|Byos
ofg ezpuokpeut
BAg OYOKOYOXNA
eu ny ZUOMSBU BjaUa
OM OUBIOUNINUML BA
Bjeipu ky ayMLe|pue yas
ByeYWH BU JaZpUnA-
“yemy
Bu am eid naa Byeyul
“opayesieu
OMS OY@ABIIMS
BA NY Hex 9
eA BBIPU IY oauepuE
1X OYSqUINANX-
“wyasigin OU
RYBYX 8] BX BUBMIES IX
ByIxninawny
ny BANYIE EquIOY);
1Ag oynyeydeyduy
joreynBunyu
Aq moyquin,-
“RXHBYWOHOPUL
Bjayayas tAq
BUBMUIAG OYOXOYOXNA
BUOMSEL KB HX
9] em OURSyNNyyU BA
BISIPu IY ORAUBipue vas
ByBULUI BU fuaZpUNA-
vexeyu em oBuow
‘oyaquunax
BMS OYSARLNS
BA Syaj@Uey 1Ae| NABI
BjajeZpuey ny BIEL N)-
“ByOSISIM,
OU OR yBy BX BUEMIRSHX
OjAXninquin;
ny BARHY BQUIOHT
i OUNEpdeydus
JoreynBunsu
fq juouquinA-
“BYBYWIONO|U
ejajayas iq
OYOXOYOXNA BUOMSEL
OuRYNINYHU eA
‘ByOIDU IY SIIME[DUR IMs
eyeywwiy BU uezpUnA-
“oysquinAx
BMS OWOABIMS
BA ayajauR} Aaj
FMB} OIa;ezpUB] A-
"ByssiSIM] OU aUauYAS
BIYEy Bx ONIqUIEMYESTX
aywwxninquuny
NY BAR HY BQWOMI,
1Aq oynysejdeidu
foyeynbunyu
Ag Juoyquin,a-
“eye YyWOYOIUU
BlalaNes IAG oAqEMDUIL
O}OXaYOXNA Bu ‘esiJaUS
OA B)a PU IU atyALEpUL
he eyeuuay euomseu
OURIAYNINYYU BU IAS
eyeyuup eu jueZzpunA-
uaye4yue
Buuny my ye] BOu
B euomseu eWwoBbuoy
OA pjajpu iy nBunyew
“Sip OHMARIY HK
OMIqUIEMJeSIIX BUOMSEL
oyaquunarx Bas
OYBABIIMS BA OABMYUTY
Nave @|Mejazpue| F]-
“ByASISIAN OU
QUOUIAS ayajemsqEly
1x9] OFIQUIBMJESUK
Slimxninquin,
Toy BANYIY BqLUONA,
1Aq oyntpesdeyduy
oveynSunye
eAg luoyquina-
“eyeLWOYOIY
Bjajeyas [hq
oAqemyuty OyOXoHOXNA
Bu ‘BSHauE OA BISIpU
1y Oyauejpue a eyeyUN
‘euoMSEU BuaLIMS
OUBIOININYXU BU IMS
yey BU ueZzpunA-
‘uayeywa
luiny efu & eUOMseU
OXBMYUIY OHLQUIEMIESIX
YS BLBUIMS BLUCfuGY,
Downloaded from hlayiso.com
em o8uow euemuiA IeyUi BUCMSEU em OFUOLU BUEMLIA yUuO IMS & aquRy UA EYWS. Byejpue n izpuoApniuy owe] ty nBunyew
Hey BUOMSEL nBunyeww eyeipue JE YUIL BUOMSEU tuayeywe BWwny & eupduewny & | ‘ojayaiyaiu By Bydna ny ‘opoya|yeity By BydNA ny (WYVHVAILL
néunyew eepue B ONO) tuayeyWwa fuayeylue Buy e | Bid n nBunyew BepuE Bid B aquiey BLCBUOY BSiqtoy BA nBunyeU esiquioy BA nBunyeu VME
& OO} JUayEyWE Bun n izpuodApny- | edn nBunyew eyeipue B izpuoApnty O}07- OA Biajpu iy nBunuet BA OJ EIDUBEY- BA O|ajeIPUERYy-
Buuny n zpuoApniye “oyIquIEMestx B Zpuopnus O07 “ONIQUUBAES YX BlejpUR N IzpuodONI- “ONILUENYeSEX “OyIqUIEM|ESHK XNA “Ipoyy
“ONENESS BMS OYBARLMS 14, OMPQUUEMESIX BMS OYBABIIMS “OMI UIEM| BSHX BMS OYOARLIMAS BMS OY@AE|IMS.
BA OjayesyeW BAQ, eA ny ezpuckoew eAq | BMS OnOARIMS 1] BA HY, ny BA ny iyseyx | BMS OBARIIMS IY BA NY Iy 8h ny auaulms iy eA ny eysiNMe|y | OWAEWINAIX
IARnA ByayBUN|C AYy- { BUOY eBU LAqaj IANA | BjaUe OAq iAWNA Bu Ny 8] BAQIARNA EUNY | SIUBy eAg IAjnA BU Ny aie BAG 1ARnA BU AY- O€G IANA BUD |) OLVHADNOYN
*AE~-O gab 9 %S K-79 6-8 01-46 Eb - “OL |. INAZONNA
%GE — OF
EC ~ 0 ezpuopel %6¥ ~ OP BS — OS %69 — 09 KEL - OL *OOL — 08
iGuejaus ebu Aq eurkueaua ByB}ONWE OA 1YJEMIX eueAuesyuay eyyuay Bya|NMepy
iAq ey ofq NoymsnA kg HOYMSTA B/2Ua OAG ROYIMSNA 3] BAq HoymsnA 3] BAq BOWIASNA 8] BAG RoyIMSNA fg HOyIMSnA
4 PA ipouy ZEA Ipouy ¢ eA Ipouy vA ipoyy @ BA Jpouy g Px ipouy 284 tpoyy
210¢ UDINH/FEa
(02) VCH OMS OWIGWYMTVSLIMS VIEMAHON OA DIMIGNHY 29 YX SONAAIX
MUEpU IOLA] ~ OSN
. €d/(Tw2) BInBung oF ejajabuy O41 wuURY seBUOSyX
aw
nS
Wis)
Downloaded from hlayiso.com
BIPUSUd
OSHESIU BM OlSjauunidly ey eIpUeY LMIsiyt Aq @ fey eyded eAq juezpuNA,
“@UOUIMS O/1US]
POIIWOY XK BUBMESITX-
“OOH
‘esitteBuely ix euomseu
Be] OMS OXOYAS
Bu EE BY BX emydaly,
“aU SUIS aNYS}
Jayuioy x BUEMIESHX-
“eyajeuel Aga}
IUOINA BU fx BUEMESHX-
“ayajeuey [AGSy IYajNA
BU IX OyIquUueMyespy-
ou amidoxedox “BIEL OMS OXOLYAS “ayajeur “ayajauey 1Aqa) “BMUB[U OU “BMI OW
1X OMIRUBMES TX Bu iJ BY eX SeMHeIYy WAgai Waina eu BA | iyaInA BUX BUBMESHX- aydoxedex xX BANIY, eamidoxedox IX BAN YI]
OyoQue}Y- Ol Gjaidoxedox JONLIOY 1X BUBMIES}IX- Ty BBY IX BUBMyeSIIX- OXxCUIMS ty uB|aye] @M LIX BU OXOYIX BU
“eyYLuOYo;yU PX ONqUIEAYeSLX “oxoUMs "BALa[ly OU "eMUa|Y PCE OMIQUEMeS}X- | BABY IX OF qUEMID:
BU jURaquiEy oyojquie}y- BUH BY Bx 'eMay | aymidoxedox ix BANyiY Ou ofimidoxedox eBYWONO|YU “eYEYLUOYO;YU
IMs ® Byeysiloyr “ojaue ga 1y IGuemis! yun ou aymidoxedox IWJG4IX 6] EMS OxOULMS: BUBAUOXOYIMS BMS OXOABIIMS 1 BA No BMS OY@ARIIMS i BA
Bu UOY) “YAENX- ms @ Beysilayl 1x oxiquempesyx BU (x OyqUIEAeSHY- BU PX OMIGUIEMIBSUX- | OfSLJUL Ry OnANSIYs IMS mi SUSUIMS OTBDEYU lu
nueqw Bu 8U iuoul ‘HAeIX- OyOH GUE, |- “Bou OA Bja;pU i “BYRYWIOHOIUU | BA NY BFE] IMS BABUSI[Oy) SUH] IMS B2ByISIfays
nOunyew BA uexnweeA “n6uequ eu “yesisimy eu IMs Dydd MS ereysifeys BU BUB)OGUIE) Bu oy HAEHY- BU IUOUE AGH
Bx Qaiuoduoyx | nBunyeu ea yoynweeA ws Bieysifays eu oY Bu WOU YWABHX- ny |B} mAs ey “nfuequ eu “nBuequi eu
iy Bx ny (HueoueBurs BX OfaLUIOBYOYIX fy 4 Aeyx BA opasnpayeyy- nBuequi eu eu jUOY} 4 nBunyew en paynueen | nBunyew ea uanween
nae Buomseu | BA ny iGuRjsUeBYL nM & “nbuequ eu | nBunyew ea uaxynwena “nBuequi eu x O|aWOBUOYX BX O}eWOBUOY!X 14
SUOUIMS BMISIMSJUE | BUOMSEU EMIsimsiue Ny | NBuNyewW ea eyTUeeA | BX O}OWOBUOdIX Ky eA ny | NBunyew ea ueynweea 1U GA ny oebeyyu | BA ny aUaUIMS BIYay 9} (WVHVIILL
Ny BAR] NM WINECALN- Bx ofausOBuO: eA My | Byajaynue OA Balpe ty eX O)WIOBUOyIX ya WITM BA | BX OUUAIX Jy OVEDEYYU IY wud
eyeyul em OBUOU! veyeyu em | (Sugjoue nme euomseu | apmisiyy ra ONIN- Ly BA ny OpebeUyU Ry AY BIEL NM KAULOALN- | aimisiy MOAI
BisiezpuR| My eyouaL oBuotw Bjsjazpuzj ny | efaAiACy BM {WHUOARN- oBuow “OUOLIMS HXY Ipayy
BMS BUCMSEU SUSUIMS BYOUOU BAS BUOMSEU “efE] OMS OXOYIMS BU | BM GYNINUYU IyUS MS B “a1yey eyadey eh ~euiauims Leypna eA eyaipu iy
ISUBY 9} BX OUUIAIX BA fsuey aj ex oudlAix BA my BUOMSBU BIDUA CAG | OXCYME 1UseHIK a] BAq QyJ2Us EUOMSBL EfEY S1yey epypues | eu olebeyyu fy WIaH
# OLUeUeXo[OBuIN A- 1 OWeWeXojOBuoinA- J OWewexc;oBugin,- FoWewexojabuoinA- | 1Aq onseuexojoBuoina- | 16q oqueuexojobuoinA- ) Aq oyreexojoBuona- | ye PAVLIXx
ao ne £ vue J ae HS-S 2-9 * yaar
nwepuBioway ~ SN
¢40¢ UMNH/AGC Z €d/Cv 4) einBung o4 ejaje6ug a1 jutny ceBuosyy
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 DBE/Mukuri 2012
NSC — Memorandems
MAAVELO YA TIMARAKA
XIYENGE XA A: XITSALWANA: 50 WA TIMARAKA
u
VUNDZENI NA NKUNGUHATO (VN): 32
RIRIMI, XITAYILI NA KU HLELA (RXH): 12
XIVUMBEKO (X): 06
50
XIYENGE XA B: XITSALWAMBIKO XO LEHA: 30 WA TIMARAKA
VUNDZENI, NKUNGUHATO NA XIVUMBEKO = (VNX): 20
RIRIMI, XITAYILINA KU HLELA (RXH): 10
30
XIVENGE XA C: XITSALWAMBIKO XO KOMA: 20 WA TIMARAKA
VUNDZENI, NKUNGUHATO NA XIVUMBEKO = (VNX): 13
RIRIMI, XITAYILI NA KU HLELA (RXH): 07
20
Vundzeni bya papila feri a byi tirhisiwi handle ka mpfumetelo wa ntsariso Phendla
SG
Cen
Tam
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL}/P3
Downloaded from hlayiso.com _
NSC ~ Memorandamu DBE/Hukuri 2012
SWILETELO. SWA MAKOREKETELO
XIYENGE XA A: SWITSHURIWA SWA SWITSALWANA
XIVUTISO XA 1
VADYONDZI VA NGA TSALA SWIN'WANA SWA LESWI LANDZELAKA:
14
1.2
1.3
Xitori lexi ndzi nga ta ka ndzi nga xi rivali.
Mukamberiwa u languteriwa ku va a rungula hi xitori xo karhi lexi a nga ta ka
a nga xi rivali. Xitori xi nga va xa ntsako kumbe xa mahlomulo.
Xitsalwana xa muxaka lowu i xa ndzungule.
e Xitsalwana xa ndzungulo xi hlamusela xitori kumbe mhaka ieyi humeleleke
nkarhi lowu nga hundza.
U ta boxa ndhawu laha xi nga humelela kona.
Nkarhi lowu xitori xi nga humelela hi wona.
Leswi swi nga humelela.
Swimunhuhatwa lewi khumbekaka.
Leswi swi nga ta endia leswaku a nga swi rivali.
Mahetelelo ya leswi nga humelela. [50]
Hiamusela ndlela leyi a wu ta navela leswaku n'wana wa wena a kula hi yona
loko a wo va mutswari.
Mukamberiwa u fanele ku tsala hi leswi a ta swi endla loko a a ri mutswari.
Xitsalwana xa muxaka lowu i xa nhlamuseio.
* Eka xitsalwana xo hlamusela ku nga hlamuseriwa munhu kumbe mhaka
yo karhi.
Loko n'wana a nga si sungula xikolo.
Muxaka wa swikolo leswi a ta nghena eka swona,
Vukhengeri lebyi a ndzi ta navela leswaku a pfumela eka byona.
Mahiawuielo ya vanghana.
Mintlangu leyi a ta ngheneleia eka yona.
Mahlawuleto ya mintirho. é
Ndyangu wa yena. [50]
eeovereed
Mfumo wu na vutihlamuleri byo vona leswaku mapatu ma tshama ma lulamile
eka swifundzha hinkwaswo. Aneka miehleketo ya wena ehenhla ka mhaka
leyi.
Xitsalwana xa muxaka lowu i xo anakanya.
e Eka xitsalwana xo anakanya mukamberiwa u gayela timnaka a tihela a
kombisa ndlela leyi a titwaka na ku khumbeka hayona.
Miganga hinkwayo yi fanele yi va na mapatu lama fambekaka.
Ku khurhela mapatu minkarhi hinkwayo.
Ku pfala magoji exikontirini.
Ku aka mabiloho lomu swi faneleke,
Ku vekela mimfungho ya patu lomu swi faneleke.
Ku biyela tidarata etlhelo ka mapatu. [50]
Vundzeni bya papila teri a byi tirhisiwi handle ka mpfumeleio wa ntsariso Phendla
BY
Cate
TBM
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engeteia ro Sungula (FAL)/P3 10 DBE/Hukuri 2072
: . NSC — Memorandamu
1.4 Nyika vonelo ra wena ra loko swi fanerile ku va vadyondzisi va ya
etinhlengeletanini hi mikarhi ya tidyondzo.
Mukamberiwa u languteriwa ku nyika miehleketo ya yena hi tihelo ra loko swi
fanerile ku va vadyondzisi va fanerile ku nghenela tinhlengeletano hi nkarhi
wo dyondza na ku dyondzisa.
Xitsalwana xa muxaka lowu i xa mavonelo,
e Eka xitsalwana xo kombisa mavoneio mukamberiwa u ta teka tlhelo kumbe
vonelo ro karhi ra mhaka kutani a kanela hi ku seketela matwisiselo ya
yena.
A swi fanelangi.
Vadyondzi va lahlekeriwa hi nkarhi wa tidyondzo.
Vadyondzisi a va heti tisilabasi.
Vadyondzisi va pfa va tekeriwa mali hikwalaho ka swona.
Vadyondzi va sala va onha eswikalweni loko ku ri hava vadyondzisi.
Vadyondzi va kuma nkarhi wo sala va endla swilo swo huma endleleni.
Vadyondzisi van'wana va ya etindhawini ta vona hi minkarhi ya
tinhlengeletane.
Swi fanerile.
Vadyondzisi va na timfanelo to ya etinhlengeletanini.
Mfumo wu kota ku twa vadyondzisi loko va vulavula hi nomo wun'we.
Va kota ku pfunana hi tlheio ra swa tidyondzo leti va ti dyondzisaka.
Va kota ku khutazana.
Va burisana hi timhaka ta xikambelo xo fana. [50]
eoeeee
1.5 Hiamusela hi nhlangano wa tipolitiki fowu u wu tsakelaka.
Mukamberiwa u languteriwa ku va a hlamusela hi nhlangano wa tipolitiki jowu
a wu tsakelaka.
Xitsalwana xa: muxaka lowu i xa nhlamuselo.
« Eka xitsalwana xo hlamusela mukamberiwa u hlamusela mhaka hi ndlela
leyi nga ta endla leswaku muamukeri wa mahungu a twisisa mhaka ku
fana na leswi mukamberiwa wa yona a yi twisisaka xiswona.
° Ku boxa vito ra nhlangano.
« Ku boxa murhangeri wa nhlangano.
* Migingiriko ya nhiangano.
* Swivangelo swa ku tsakela ka yena nhlangano.
e Leswi nhlangano wu pfunaka vanhu hi swona. [50]
Vundzeni bya papila ler! a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendia
oer
Lae
Tam
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engeteia ro Sungula (FAL)/P3 DBE/Hukuri 2012
NSC = Memorandamu
1.6 Hi te ha ha tshamile maphorisa mo ta ku humelelo! Hi ku leteriwa hi xivulwa
text hlamusela leswi a swi ri eku humeleleni.
Xitsalwana xa muxaka lowu i xa nhlamuselo laha mukamberiwa a hlamusela
mhaka hi ndlela leyi nga ta endla leswaku muamukeri wa mahungu a twisisa
mhaka ku fana na leswi mukamberiwa wa yona a yi twisisaka xiswona.
® Ndhawu na siku leri timhaka ti nga humelela hi rona.
@ Vanhu lava a va knumbeka.
* Leswi a va ri eku swi endleni.
* Leswi maphorisa va nga fika va swi endia.
Leswi nga landzela endzhaku ka swiendio swa maphorisa. [50]
1.7 Xifaniso xa 1.7.1
Mukamberiwa u ta tsala hi leswi a xi vonisaka xiswona xifaniso.
Mukamberiwa a nga ha rungula/hlamusela/kanela/nyika vonelo na ku paluxa
miehleketo ya yena.
* Mbuyelo wa dyondzo yo karhi eka mudyondzi wo karhi.
Siku na ndhawu laha a ku tlangeriwa mbuyelo.
Swivulavuri swa siku.
Mintlangu leyi a yi ri kona.
Matitwelo ya swidyondzeki.
oes
Xifaniso xa 1.7.2
Mukamberiwa u ta tsala hi leswi a xi vonisaka xiswona xifaniso.
Mukamberiwa a nga ha rungula/hlamusela/kanela/nyika vonelo na ku paluxa
miehleketo ya yena.
Xirhapa xo karhi xa swiluva.
Nkhuvo wo karhi.
Ntirho wa swiluva eka timhaka ta rirhandzu.
Ntirho wa swiluva eka timhaka ta vusasekisi.
Ntirho wa swiluva eka timhaka ta ku navelelana minkateko.
Ntirho wa swiluva emasirheni.
Ku saseka ka ntumbuluko.
Ntirho wa swiluva hi tihelo ra bindzu. [50]
eowpmeeee ee
NTSENGO WA XIYENGE XA A: 50
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumeleio wa ntsariso Phendila
Cy
—
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 12 DBE/Hukuri 2012
NSC — Memorandamu
XIYENGE XA B; SWITSHURIWA SWA SWITSALWAMBIKO SWO LEHA
XIVUTISO XA 2
XIVUMBEKO Xi FANELE Xi KOMBISA LESWI LANDZELAKA:
24 Papila ra mafundza
Mukamberiwa u languteriwa ku tsala papila eka ndhawu leyi a tsakelaka ku
ya yisa tidyondzo ta yena.emahlweni.kona.
Papila ra xikombelo xa ku amukeriwa ri fanele ku va na leswi landzelaka:
* Papila leri ri na tiadirese timbirhi.
e Adirese ya mukamberiwa yi le ka tlhelo ra xinene ehenhla. Siku ri tsariwa
ehansi ka adirese ya mukamberiwa naswona ku tsariwa siku hi ku firhisa
nomboro, ku landzela n'hweti leyi tsariwaka hi marito, ku hetelela lembe hi
ku tirhisa tinomboro.
Adirese ya muamukeri yi tsariwa eximatsini ehansi ka adirese ya mutsari.
Eka tihelo lera ximatsi ku rhanga ku tsariwa xiyimo xa muamukeri.
Endzhaku-ka-ku tsala adirese ya muamukeri ku landzela xiloso.
Endzhaku ka xiloso ku landzela nhlokomaka.
A nga boxa vito ra ndhawu aha a lavaka ku ya dyondza kona.
Tidyondzo leti a lavaka ku ya dyondza tona.
Tidyondzo leti a nga na tona na ieswi a nga ti pasisa xiswona.
Malembe na rimbewu ra yena.
Vito na nsayino. [30]
2.2 Matimu ya mufi
Mukamberiwa u languteriwa ku tsala matimu ya murhangeri wa muganga wa
ka vona loyi a hundzeke emisaveni.
Matimu ya fanele ku va na leswi landzelaka:
* Matimu ya mufi i tsalwa teri ri hi byelaka matimu ya munhu loyi a hundzeke
emisaveni leswaku ri ya hlayiwa emaphepheni kumbe enkosini.
e Mukamberiwa a nga hlawula ku tsala tani hi munhu wo sungula wonge hi
foko mufi a ri ku vulavuleni hi yexe.
« Eka matimu ku nga vuriwa siku ra ku velekiwa ra mufi, leswaku a ari
n'wana wa mani naswona wa vungani, leswi a swi endleke loko a ha hanya
na siku leri a nga lova hi rona.
* Migingiriko ya yena.
® Tidyondzo ta yena.
e Lava ava siyeke. [30]
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla cS aa
lane
TAM
wnloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi Dow ro Sungula (FAL}/P3 DBE/Hukuri 2012
NSC — Memorandamu
2.3 N'wangulano
Mukamberiwa u:languteriwa ku tsala n'wangulano lowu nga va kona exikarhi
ka muchayeri na xipitikopo.
N'wangulano wu fanele ku va na leswi landzelaka:
Mpfapfarhuto wa leswi swi nga ta tsariwa.
Ndhawu, siku na nkarhi.
Mavito ya swimunhuhatwa. om
Ku nyiketana hi marito exikarhi ka muchayeri na xipitikopo,
Leswi swi nga herisa xiswona. [30]
eee oe
2.4 Xiviko
Mukamberiwa u languteriwa ku tsala xiviko hi mayelana na nghozi leyi a yi
voneke loko a ya edorobeni.
Xiviko xi fanele ku va na leswi landzelaka:
¢ | tsalwa leri vikaka mhaka leyi nga humelela kumbe leyi u yi voneke.
» Ku boxa ndhawu, nkarhi na siku ra nghozi.
e Muxaka wa movha na xiyimo xa wona.
* Xiyimo xa vakhandziyi na muchayeri.
« Xiyimo xa muchayisiwa.
e Matikhomelo ya vahlateri.
e Ku pfuneta ka vaxilamulelamhangu na maphorisa. [30}
NTSENGO WA XIYENGE XA B: 30
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumeleio wa ntsariso Phendia
S: a
Cpt”
Tam
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 DBE/Hukuri 2072
NSC — Memorandamu
XIVENGE XA C: SWITSHURIWA SWA SWITSALWAMBIKO SWO KOMA
XIVUTISO XA 3
XIVUMBEKO XI FANELE XI KOMBISA LESWI LANDZELAKA:
34 Xinavetiso
Mukamberiwa u languteriwa ku tsala xinavetiso xa bindzu Jeri a lavaka ku ri
sungula.
e Xinavetiso xi tirha ku navetisa bindzu/swixavisiwa swo karhi.
® Xi fanele ku tekela enhlokweni mhaka ya RTNK (Ku koka rinoko, ku
tsakisa, ku naveta, ku endia leswaku u xi kuma/xava). Leswi hi
Xinghezi swi vuriwa AIDA (Attention, Interest, Desire and Action).
e Vito ra bindzu.
Ku tirhisa tifonto to koka rinoko.
e Ku dirowa mihandzu yo karhi na nxavo wa kona. [20]
3.2 Posikarata
Mukamberiwa u languteriwa ku tsala posikarata a hoyozela makwavo wa
yena eka ku va a xavile movha wuntshwa.
e | karata leri tirhisiwaka ku fambisa mahungu.
e Yi nga rhumeriwa munhu ku n'wi xeweta, ku n'wi hoyozela na ku n'wi
khuthaza.
Adirese ya muamukeri.
Marito yo hoyozela.
Ku boxa muxaka na xiyimo xa movha.
Nkoka wa movha endyangwini.
Mavito ya mutsari. [20]
3.3 Swileriso
Mukamberiwa u languteriwa ku tsala swileriso leswi vadyondzi va faneleke ku
swi landzelela hi siku ra nhlengeletano.
* Swileriso i milawu leyi yi faneleke ku landzeleriwa endhawini kumbe
eka xiyimo xo karhi.
Vito ra xikolo na muganga laha xikolo xi kumekaka kona.
Ku tshama etitlilasini.
Ku ka va nga bi huwa.
Ku komba vatswari tindhawu to karhi.
Ku tirha mintirho leyi va komberiweke ku yi endia. [20]
eoe @ eo
NTSENGO WA XIYENGE XAC: = 20
NTSENGO WA TIMARAKA: 100
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso
= Cy
PA
i BM
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 1 November 2012 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 2 November 2012 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 Feb March 2012 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 November 2020 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 November 2018 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 November 2017 Memo
More from Grade 12 Xitsonga FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Xitsonga FAL ATP 2023 24

Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
/Xitsonga%20FAL%20P1%20Nov%202024--3b46635f-7f15-4117-a226-b8d28ae9f907/v1-78f1180691c6abbeac2e/card.webp)
Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper