Agricultural Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2015 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2015 LANDBOUWETENSKAPPE V2 MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 11 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2015) AFDELING A VRAAG 1.1 VRAAG 1.2 1.1.1 D √√ 1.2.1 G √√ 1.1.2 B √√ 1.2.2 J √√ 1.1.3 A √√ 1.2.3 A √√ 1.1.4 C √√ 1.2.4 H √√ 1.1.5 A √√ 1.2.5 B √√ (5 x 2) (10) 1.1.6 B √√ 1.1.7 C √√ 1.1.8 C √√ 1.1.9 C √√ 1.1.10 D √√ (10 x 2) (20) VRAAG 1.3 VRAAG 1.4 1.3.1 Stamboom seleksie √√ 1.4.1 Opgradering √ 1.3.2 Wet op Landbou-produkte- standaarde (Agricultural Product Standards Act) √√ 1.4.2 onderkapitalisasie √ 1.3.3 Sekuriteit √√ 1.4.3 EBV (Geskatte Teelwaarde) √ 1.3.4 SWOT-analise √√ 1.4.4 verbruiker √ 1.3.5 Bemarkingmengsel √√ 1.4.5 lynteling √ (5 x 2) (10) (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) LANDBOUWETENSKAPPE V2 3 AFDELING B VRAAG 2: LANDBOUBESTUUR EN BEMARKING 2.1 2.1.1 Implikasies van die afgemerkte groente  Meer groente kan teen die afslagprys verkoop word. √  Vars groente kan uitgepak word want ou groente is uitverkoop. √  Groente kan vinniger verkoop en dus nie hul waarde verloor. √ (Enige 2 x 1) (2) 2.1.2 Die wet van vraag Hoe laer die prys van ʼn produk √ hoe hoër is die aanvraag vir die produk. √ (2) 2.1.3 Faktore wat aanbod beïnvloed  Prys – hoe hoër die prys hoe meer sal produseerder wil aanbied. √  Kompeterende produkte – as goedkoper produkte op die mark is kan boer besluit om sy produksie te verlaag. √  Omgewingsfaktore soos peste en siektes. √  Politieke onstabiliteit bv. burgeroorloë. √  Aanvraag vir die produk.  Koste van produksie vir goedere. √  Moontlikheid om aanbod te verhoog. √ (Enige 3 x 1) (3) 2.2 2.2.1 Identifiseer die plan Besigheidsplan (1) 2.2.2 Drie elemente van ʼn finansiële plan  Inkomstestaat √  Kontantvloei-opsomming √  Balansstaat √  Kapitaal verkope en aankope √  Finansiële skedule √ (Enige 3 x 1) (3) 2.2.3 Intensies om ʼn besigheidsplan te hê  Verskaf ʼn kaart vir die rigting waarin besigheid beweeg  Om finansiële behoeftes te bepaal  Kennis in te win oor bemarkingsgeleenthede  Kennis van kompetisie  Vir beter bestuur  Om te bepaal of doelwitte bereik word  Om probleme vooraf te bepaal en dus risiko te verminder (Enige 2 x 1) (2) 2.2.4 Probleme met die opstel van ʼn besigheidsplan  ʼn Vae besigheidsplan/onduidelike/onrealistiese doelwitte √  Onvolledige plan √  Swak navorsing/onrealistiese aannames √  Kontantvloei/begrotingsfoute √  Nie kompeterend nie √  Nie risiko’s geïdentifiseer nie √ (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2015) 2.3 2.3.1 Aspekte rakende verpakking  Die verpakking moet produk identifiseer en bruikbare inligting oor produk verskaf. √  Verpakking materiaal moet herwinbaar/bio-afbreekbaar wees. √  Verpakking moet produk beskerm. √  Die houer moet produk gebruikersvriendelik verpak. √  Gesondheidsrisiko-houers kan nie gebruik word nie.√ (Enige 2 x 1) (2) 2.3.2 Voordele van prosessering  Manier om ooraanbod van groente hok te slaan. √  Verminder vermorsing van produk veral laer graad vrugte en groente. √  Verskaf werksgeleenthede. √  Verhoog die waarde van die produk. √  Dit vergemaklik hantering en verpakking van die produk. √ (Enige 3 x 1) (3) 2.3.3 Pryselastisiteit van aanvraag √ (1) 2.3.4 Faktore wat pryselastisiteit van aanvraag bepaal  Die aard van die produk √  Beskikbaarheid van plaasvervanger produkte √  Gedeelte van die verbruiker se begroting wat hy kan spandeer √  Tyd, hoe meer tyd verbygaan hoe meer elasties is die vraag na ʼn produk √ (Enige 2 x 1) (2) 2.4 2.4.1 Maniere om koste te verminder  Koop insette op grootmaat. √  Kry grootmaat afslag. √ (Enige 1 x 1) (1) 2.4.2 Regverdig die onderhandelingskrag van koöperasies ʼn Groep produseerders het ʼn groter kans as ʼn individuele boer √ om te kibbel vir ʼn beter prys vir produkte. √ (2) 2.4.3 Koöperatiewe bemarking Twee of meer onafhanklike organisasies/groepe mense √ wat saamwerk om hul gemeenskaplike behoeftes te bevredig. √ Beheerde bemarking Sisteem waar die koop en verkoop gemanipuleer/beheer word tot ʼn sekere mate √ en die produseerders word gedwing deur die regering/ wet om teen ʼn sekere prys te verkoop. √ (2 + 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) LANDBOUWETENSKAPPE V2 5 2.5 Entrepreneursproses 2.5.1 D √ (1) 2.5.2 A√ (1) 2.5.3 C√ (1) 2.5.4 B√ (1) 2.6 Eienskappe wat ʼn besigheid minder kompeterend maak  Groot aantal skuld √  Swak bestuursvaardighede √  Ongeskoolde arbeid wat nie rekords kan hou of masjinerie hanteer nie √  Om ʼn onbekende besigheid sonder ʼn reputasie te wees. √  Om ʼn swak ligging te hê, waar verbruikers nie jou besigheid kan bereik nie of nie daarvan weet nie √  Voorraad probleme/om te min of te veel voorraad te hê. √  Ou en oneffektiewe masjinerie wat duur is om te onderhou. √ (Enige 1 x 1) (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2015) VRAAG 3: PRODUKSIEFAKTORE 3.1 3.1.1 Arbeid Wetgewing Wet op Basiese Diensvoorwaardes. √ Wet op Vaardigheidsontwikkeling. √ (Enige Orde) (2) 3.1.2 Regverdiging van die wette Wet op Basiese Diensvoorwaardes  Gee die loon-/salarisskale √ (1) Wet op Vaardigheidsontwikkeling  Indiensopleiding en kort kursusse vir werkers. √ (1) 3.1.3 Maniere om arbeidskoste te verlaag  Meganisering √  Verhoog produktiwiteit √  Verlaag aantal werkers √  Stuur werkers vir opleiding en vaardigheidsontwikkeling √ (Enige 2 x 1) (2) 3.1.4 Rede vir arbeidswetgewing Wette is in plek om die plaaswerkers te beskerm teen onregverdige afdankings en swak werksomstandighede. √ (1) 3.1.5 Oorsake van tekort aan arbeid  Slegte werksomstandighede √  Lae vergoeding/salarisse √  Kompetisie van arbeid uit ander sektore √  Migrasie van arbeid van platteland na stede vir beter lone, werks- en diensomstandighede √  Die impak van HIV en Vigs. √ (Enige 2 x 1) (2) 3.2 3.2.1 Twee tipes kapitaal Langtermyn krediet – geboue/huis/grond/heining. √ (1) Mediumtermyn krediet – perde/diere/planter. √ (1) 3.2.2 Probleme met kapitaal  Die kapitaalgoedere soos geboue, grond en implemente is Duur. √  Waardevermindering op goed soos die planter, geboue, drade √  Risiko van diere aanhou – dood/siekte √ (Enige 2 x 1) (2) 3.3 3.3.1 Items met die meeste inkomste 1 500 koolkoppe √ 55 bokse wortels √ (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) LANDBOUWETENSKAPPE V2 7 3.3.2 Berekeninge Verwagte inkomste Verkope van groente = R8 500 + R5 800 + R4 250+ R900 = R19 450,00√ Uitgawes R1 200 + R3 000 + R3 500 + R2 300 = R10 000 √ Inkomste –Uitgawe = Wins/Verlies R19 450 – R10 000 = R9 450,00 √ Wins √ (4) 3.3.3 Motivering vir kommersiële boer  Grootskaalse produksie √  Rekords word gehou van inkomste en uitgawes √  Masjinerie word gebruik √  Wetenskaplike boerdery-tegnieke (groot hoeveelhede NPK bemesting aangekoop) √ (Enige 1 x 1) (2) 3.3.4 Ondernemingsbegroting Is ʼn begroting vir een aspek/afdeling van die spesifiek besigheid bv. mielie-produksie op ʼn plaas. √ (2) ʼn Geheelplaasbegroting Dit kombineer al die verskillende begrotings van al die verskillende ondernemings en dui ʼn netto wins/verlies. (2) (4) 3.4 3.4.1 Effekte van interne kragte op ʼn besigheid  Kan besigheid versterk. √  Kan besigheid hinder/verswak. √ (2) 3.4.2 Interne faktore wat dit suksesvol maak  Die boerdery se finansiële posisie insluitend die hoeveelheid skuld en kontantvloei. √  Belegging in navorsing en ontwikkeling, wat effektiwiteit verbeter. √  Bestuursisteme wat in plek is, veral vir finansiële bestuur. √  Beskikbare vermoëns van bekwame bestuurders vir produksie en bemarking. √  Produkte geproduseer (kwaliteit, koste, aflewering) en die manier waarop die besigheid funksioneer. √  Organisatoriese struktuur en kultuur √  Beskikbare hulpbronne soos natuurlike hulpbronne, toerusting masjinerie, fasiliteite, grootte en tipe plaas. √ (Enige 3 x 1) (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2015) 3.5 3.5.1 Wetenskaplike metodes om grondproduktiwiteit te verhoog  Grondanalise om te bepaal watter en hoeveel misstowwe om te gebruik/toets pH. √  Meet die grondwater vir besproeiingsdoeleindes. √  Verantwoordelike gebruik van gifstowwe. (Enige 2 x 1) (2) 3.5.2 (a) Grond is onderhewig aan die WET van dalende meeropbrengs √ (b) Grond is onbeweeglik √ (c) Landbougrond is beperk √ (3) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) LANDBOUWETENSKAPPE V2 9 VRAAG 4: GENETIKA 4.1 4.1.1 Spesiekruising √ (1) 4.1.2 Nadele van spesiekruising  Nageslag is steriel. √  Nageslag kan nie vir teeldoeleindes gebruik word nie. √  Selde gebruik/min of geen doel vir diereproduksie. √ (Enige 2 x 1) (2) 4.1.3 Kruisteling √ (1) 4.1.4 Heterose/basterkrag √ (1) 4.2 4.2.1 Genetiese modifikasie/Genetiese ingenieurswese/GM √ (1) 4.2.2 Elektroporasie √ (1) 4.2.3 Doelstellings van GM  Verhoog voedingswaarde van gewas. √  Verbeter gewasproduksie deur peste, siektes en onkruid beheer makliker te maak √  Verbeter gewasproduksie deur plant se droogtetoleransie te verbeter √  Verbeter kommersiële eienskappe soos smaak en raklewe √  Produseer farmakologiese gewasse vir proteïene, entstowwe en medisyne. √ (Enige 3 x 1) (3) 4.3 Variasie van gewigte van verskillende 12 skaaprasse 10 Aantal skape 8 6 4 2 0 20-29 30-39 40-49 50-59 60-69 70-75 76-80 Gewigte range in kg 4.3.1 Korrekte opskrif √ Korrekte byskrifte vir X-as en Y-as √ Korrekte skaal, liniaal gebruik √ Lyngrafiek √ Punte korrek geplot √ (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2015) 4.3.2 Omgewingsfaktore wat variasie veroorsaak  Dieet √  Water √  Skuiling √  Klimaat √  Peste en siektes √ (2) 4.3.3 Kwantitatief √ (1) 4.3.4 Kwantitatiewe eienskappe  Die eienskap kan gemeet word √  Kan ʼn wye reeks waardes aanneem van een uiterste tot ʼn volgende bv. liggaamsgewig/grootte/wolproduksie ens. √ (2) 4.4 4.4.1 Dihibriede kruisings Vroulike gamete BL Bl bL bl BL BBLL BBLl BbLL BbLl Manlike gamete Bl BBLl BBll BbLl Bbll bL BbLL BbLl bbLL bbLl bl BbLl Bbll bbLl bbll Dihibriede punnetvierkant √ (1) Korrekte vroulike gamete √ (1) Korrekte manlike gamete √ (1) Korrekte kruising tussen gamete √ (1) 4.4.2 Fenotipe bbll – wit met lang hare √ (1) Fenotipe BBLL – swart en kort √ (1) 4.4.3 9:3:3:1 (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2015) LANDBOUWETENSKAPPE V2 11 4.5 Patrone van oorerwing 4.5.1 Epistase √ (1) 4.5.2 Onvolledige dominansie √ (1) 4.6 Voordele van kloning  Om groot hoeveelhede geneties identiese diere te produseer. √  Om nageslag van hoë gehalte diere te produseer. √  Om gewysde hoë gehalte genetika uit te bou en te preserveer. √  Om hoë kwaliteit suiwel- en vleisprodukte te produseer. √  Om die getal van bedreigde spesies te vermeerder. √ (Enige 2 x 1) (2) 4.7 Terugkruising Kruis van ouers √ met hul eie nageslag. √ Uitkruising Kruis van ʼn opregte dier √ met ʼn ander ras. √ (2 + 2) (4) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief