Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
VERBRUIKERSTUDIES
NOVEMBER 2022
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 200
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 18 bladsye.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2022 papers 





View all





Consumer Studies Grade 12 NSC November 2022 Memo (Afrikaans)
Grade 12 Consumer Studies memorandum from the NSC November Exam 2022 (Afrikaans), 18 pages. Read online or download the free PDF.
Consumer Studies · Grade 12 · NSC November Exam · 2022. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- Consumer Studies
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- NSC November Exam
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 18
- File size
- 374.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 18
This exam
NSC November Exam 2022
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 2 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
AFDELING A: KORTVRAE
VRAAG 1
1.1.1 C Onthou, maklik (Verken, p.169; Suksesvol, p.190-191) (1)
1.1.2 B Onthou, maklik (Verken, p.163; Suksesvol, p.181) (1)
1.1.3 D Verstaan, matig (Verken, p.167; Suksesvol, p.185) (1)
1.1.4 B Onthou, maklik (Verken, p.183; Suksesvol, p.202) (1)
1.1.5 D Toepassing, maklik (Verken, p.167-168; Suksesvol, p.184- (1)
185)
1.1.6 A Onthou, maklik (Verken, p.77; Suksesvol, p.91) (1)
1.1.7 B Verstaan, maklik (Verken, p.74; Suksesvol, p.84) (1)
1.1.8 C Onthou, maklik (Verken, p.77; Suksesvol, p.87) (1)
1.1.9 A Onthou, maklik (Verken, p.90; Suksesvol, p.106) (1)
1.1.10 D Onthou, matig (Verken, p.104; Suksesvol, p.124-126) (1)
1.1.11 B Verstaan, maklik (Grade 11) (1)
1.1.12 C Verstaan, matig (Grade 11) (1)
1.1.13 D Verstaan, matig (Verken, p.134; Suksesvol, p.155) (1)
1.1.14 A Onthou, maklik (Verken, p.128; Suksesvol, p.146) (1)
1.1.15 B Verstaan, maklik (Verken, p.138; Suksesvol, p.155) (1)
1.1.16 C Onthou, maklik (Verken, p.15; Suksesvol, p.21) (1)
1.1.17 A Onthou, maklik (Verken, p.17; Suksesvol, p.23) (1)
1.1.18 A Verstaan, maklik (Verken, p.35; Suksesvol, p.34) (1)
1.1.19 D Verstaan, maklik (Verken, p.24; Suksesvol, p.25 ) (1)
1.1.20 B Onthou, matig (Verken, p.16; Suksesvol, p.22) (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 3 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
1.2 1.2.1 Uitvissing/ phishing/ scam/ swendelskema/
1.2.2 Vrystellings/ uitsluitingsklousule
1.2.3 Stokvel/ (gemeenskap) spaarklub
1.2.4 Onbillike/ onredelike/ onregverdige sakepraktyke (4)
Onthou, maklik (Verken, p.156-161; Suksesvol, p.173-178)
1.3 1.3.1 C
1.3.2 A
1.3.3 D (3)
Verstaan, matig (Verken, p.49-51; Suksesvol, p.50-55)
1.4 1.4.1 Anti-oksidant
1.4.2 Chemiese preserveermiddels
1.4.3 Stabiliseerders
1.4.4 Bleikmiddels
1.4.5 Geurmiddels (5)
Onthou, maklik (Verken, p.93-94; Suksesvol, p.113-114)
1.5 B
E
F (Enige volgorde) (3)
Onthou, maklik (Verken, p.118; Suksesvol, p.137)
1.6 A
C
E
F
I (Enige volgorde) (5)
Verstaan, maklik (Verken, p.27-28; Suksesvol, p.26)
TOTAAL AFDELING A: 40
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 4 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
AFDELING B: LANGVRAE
VRAAG 2: DIE VERBRUIKER
2.1 Noem TWEE maniere waarop rente op kredietooreenkomste bereken
word.
Enkelvoudige rente1
Saamgestelde rente2 (2)
Onthou, maklik (Verken, p.166; Suksesvol, p.184)
2.2 Definieer die term grysgoedere/parallelle invoere.
Items wat 'n vervaardiger1 nie in 'n spesifieke land2 verkoop wil hê nie,
maar wat daar beland deur nie-amptelike verspreidingskanale.3
OF
Items wat in die land ingevoer is deur nie-amptelike kanale.4 Hulle is nie
onwettig nie5 aangesien alle noodsaaklike belasting word betaal.6 (3)
Onthou, maklik (Verken, p.158; Suksesvol, p.176)
2.3 Noem DRIE maniere waarop verbruikers water kan bespaar tydens
tuinmaak.
Gebruik gryswater.1
Gebruik water uit die warmwatertenk se oorlooppyp.2
Gebruik reënwater/ reënwatertenks/ boorgatte.3
Plant inheemse/ waterbesparende plante wat minder water benodig.4
Groepeer plante met soortgelyke waterbehoeftes bymekaar.5
Gebruik molm/ kleinklippies/ steentjies/ deklaag om vog in die grond te
behou.6
Moenie die tuin tydens die warmste tyd van die dag water gee nie/ maak
die tuin in die oggend/ laat saans nat.7
Moenie die tuin nat maak wanneer dit winderig is nie. 8
Gebruik „n emmer/ gieter/ drupsisteem in plaas van sprinkelaars/ „n
tuinslang.9
Moenie elke dag die tuin natmaak nie/ twee tot driekeer per week.10
(Enige 3) (3)
Onthou, matig (Verken, p.180-181; Suksesvol, p.199)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 5 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
2.4 Verduidelik die belastings:
2.4.1 BTW (belasting op toegevoegde waarde)
'n Sekere persentasie/ 15%1 wat by die prys van gespesifiseerde
goedere en dienste wat besighede verkoop, gevoeg word.2
Alle verbruikers betaal BTW.3
OF
'n Persentasie/ 15%4 wat by die prys van goedere en dienste by
elke stadium van produksie gehef word.5
Alle verbruikers betaal BTW.6 (Enige (2)
2)
Onthou, matig (Verken, p.164; Suksesvol, p.181)
2.4.2 Aksynsbelasting (sondebelasting)
Belasting word gehef op die vervaardiging/ verkope1 van op
daaglikse kommoditeite wat vinnig verkoop/ nie - noodsaaklike/ luukse
items.2
Voorbeelde sluit in: alkohol/ tabak/ sigarette/ parfuum/ brandstof.3 (2)
(Enige 2)
Verstaan, matig (Verken, p.165; Suksesvol, p.182)
2.5 Noem DRIE maniere om elektrisiteit te bespaar wanneer 'n yskas
gebruik word.
Laat lug in die yskas sirkuleer.1
Moenie die yskas oorvol maak nie.2
„n Vol yskas gebruik minder elektrisiteit as „n leë yskas.3
Laat warm voedsel afkoel4 voordat dit in die yskas geplaas word.
Stel die kontroles volgens die seisoen.5
Moenie die deur onnodig oopmaak nie.6
Maak seker dat die rubberseël in 'n goeie toestand is/nie beskadig/
verweer is nie.7
Moenie die yskas naby die stoof/ warm area8 in die huis plaas nie.
Laat altyd 'n spasie agter9 die yskas vir lugsirkulasie.
Ontdooi10 die yskas gereeld.
Stofsuig11 die yskasspoel ('coils') gereeld. (Enige (3)
3)
Verstaan, matig (Verken, p.173-174; Suksesvol, p.160)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 6 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
2.6 Bespreek wat munisipaliteite kan doen om misdaad te verminder en
gemeenskappe veiliger te maak om in te woon.
Munisipaliteite voorsien straatligte.1 Indien die area verlig is/ nie donker
is nie, kan misdaad nie plaasvind nie/ kan mense sien waar om te
loop.2
Hulle voorsien brandweerdienste3 om vure onmiddellik, voordat dit
versprei en verdere skade veroorsaak, te blus.4
Verseker dat stormwaterdreinering/ mangat ('manholes') bedek is5 om
te voorkom dat mense daarin val/ sodat reёnwater weg kan vloei.6
Voorsien verkeerspolisiëring7 om die verkeer te beheer en mense veilig
op die pad te hou.8
Verseker dat die paaie herstel word/ geen slaggate hê9 om ongelukke
te vermy.10
Sny bome en bosse11 sodat daar nie plek is waar kriminele kan
wegsteek nie.12
Verwyder vullis13 sodat mense nie siek word nie/ kriminele nie daar kan
wegsteek nie.14
Voorsien skoon water15 vir geskikte sanitasie.16
Herstel beskadigde elektriese drade17 om ongelukke te vermy.18
Herstel riool lekkasies19 vir veilige en higiëniese redes.20
Hou munisipale geboue/ ontspanningsgeriewe in stand21 om die (6)
veiligheid van die publiek te verseker.22 (Enige 6)
Toepassing, moeilik (Verken, p.184; Suksesvol, p.202)
2.7 Verduidelik hoe 'n stapelvlak/multi-vlak bemarkingskema werk.
Dit is „n wettige piramiedeskema.1
'n Produk word te koop aangebied2 deur direkte bemarking.3
Die mense wat die verkope doen verdien 'n porsie van die fondse wat
deur die verkope van die produk gegenereer was.4
Die mense wat verkoop, werf ook5 meer mense om vir hulle te
verkoop.6 Hulle is dan in staat om ook fondse/ kommisie te verdien7
uit die verkope van die mense wat hulle gewerf het. (Enige (3)
3)
Verstaan, matig (Verken, p.162; Suksesvol, p.179)
2.8 2.8.1 Verduidelik die term kontrak.
'n Kontrak is 'n wettige ooreenkoms1 tussen twee mense2 waar
een
party belowe om iets waardevols in ruil aan te bied.3
OF
'n Kontrak is 'n ooreenkoms4 wat beoog om wettige5 regte en (2)
verantwoordelikhede tussen sy partye te skep.6
Onthou, maklik (Verken, p.155; Suksesvol, p.169)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 7 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
2.8.2 Verduidelik hoe die afkoelperiode Ayanda beskerm het toe sy
die alarmstelselkontrak gekanselleer het.
Ayanda is deur direkte bemarking/ transaksie wat sy nie
geïnisieer het, genader.1
Sy het die reg om die kontrak te kanselleer/ haar aankoop te
heroorweeg/ haar besluit te verander2 binne vyf
besigheids/ werksdae,3 sonder 'n rede4
Ayanda het die kontrak binne drie dae gekanselleer5 voordat
die alarmstelsel geïnstalleeer was.
Sy mag nie enige boete vir die kansellasie gevra word nie,6
aangesien sy dit binne die afkoeltydperk gekanselleer het.
(Enige 3) (3)
Toepassing, matig (Verken, p.157; Suksesvol, p.173)
2.9 Verduidelik die voordele vir die natuurlike omgewing wanneer gas
gebruik word.
Gas is die skoonste fossielbrandstof beskikbaar1 en dit veroorsaak
minder (lug) besoedeling.2
Gas is meer omgewingsvriendelik as steenkool of olie/ minder vervoer
word vereis3 dus word minder koolstofvrystellings produseer.4
Gas het 'n laer koolstofvoetspoor as elektrisiteit/ verminder die behoefte
vir mynhulpbronne soos steenkool5. (3)
(Enige 3)
Verstaan, matig (Verken, p.176; Suksesvol, p.194-195)
2.10 Beskryf die impak van verhoogde brandstofpryse op verbruikers se reg
om hulle basiese behoeftes te bevredig.
Die koste van vervoer werk/ skool toe1 vermeeder en verbruikers sal
minder geld hê2 om basiese behoeftes te bevredig/ voedsel te koop wat
tot voedselonsekerheid mag bydra.3
Verbruikers mag gedwing word om vanaf plaaslik winkels4 te koop en
goedere mag duurder wees.5
Grondstowwe vir die produksie6 van voedsel/klere sal meer kos.
Vervoer van produkte7 na kleinhandelaars sal meer kos.
As gevolg van die verhoging van koste vir grondstowwe/ produkte, sal
kleinhandelaars meer aanvra op die verkoopprys van produkte8 om 'n
wins te maak.9
Verbruikers sal meer vir basies produkte/ voedsel/ klere betaal10 en sal
minder besteebare geld hê.11
Sommige verbruikers mag nie verbandterugbetalings/ huur kan bekostig
nie12 en sal genoodsaak wees om te verhuis.13
Mense mag lenings aangaan14 om hul basiese behoeftes te bevredig
wat meer skuld tot gevolg mag hê.15
Indien huurders nie huur kan betaal, mag eienaars van eiendomme nie
hul geld ontvang nie16 en dus nie instaat wees om hul basiese
behoeftes te bevredig nie.17 (8)
(Enige 8)
Analiseer, moeilik (Verbruikersaangeleenthede) (Verken, p.168; Suksesvol, p.185)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 8 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING
3.1 Gee DRIE voorbeelde van voedsel wat bestraal kan word.
Kruie1
Speserye2
Vrugte3
Groente/aartappels4
Vleis5
Pluimvee6
Vis7
Heuning8
Grane9
Peulgroente10 (Enige 3) (3)
Onthou, maklik (Verken, p.105; Suksesvol, p.127-128)
3.2 Verduidelik die term voedselsekerheid.
Die vermoë van individue om op 'n daaglikse basis1 voedsel te
bekom/toegang tot voedsel te hê2 genoegsame/ veilige/ voedsame
voedsel3 om instaat te wees om 'n aktiewe, gesonde leefstyl instand te
hou.4 (Enige 3) (3)
Onthou, maklik (Verken, p.106; Suksesvol, p.127-128)
3.3 Noem DRIE dieetverwante oorsake van hoë bloeddruk.
Oormatige sout/ natriuminname.1
Oorgewig/ vetsugtigheid/ hoë vet/ suiker inname/ lae vesel inname .2
Onvoldoende inname van suiwelprodukte.3
Onvoldoende inname van kalsium.4
Onvoldoende inname van vrugte/ groente.5
Onvoldoende inname van kalium.6
Onvoldoende inname van magnesium.7
Te veel/oormatige alkohol.8 (Enige 3) (3)
Onthou, maklik (Verken, p.77; Suksesvol, p.87)
3.4 Verduidelik hoe die oordrag van gastroënteritis tydens
voedselvoorbereiding voorkom kan word.
'n Persoon wat gastroënteritis het moenie voedsel hanteer nie.1
Was/ berei voedsel voor met onbesmette/ skoon/ veilige water.2
Gebruik skoon gereedskap/ apparaat/ toonbanke/ werkoppervlakke/
opbergareas3 om besmetting te voorkom.
Voedselhanteerders behoort higiëniese praktyke te volg om besmetting
te vermy: Naels behoort kort en skoon te wees/ hare bedek/ skoon
voorskoot.4
Was/ ontsmet hande nadat die toilet gebruik/ babadoeke geruil was/
voordat voedsel hanteer word.5
Voedsel behoort op die korrekte temperatuur gehou te word6 om die
groei van skadelike organisms te beperk.
Hou rou vleis/ eiers/ pluimvee/ vis weg van ander voedsel wat rou geëet
gaan word.7
Maak seker dat voedsel deeglik gaargemaak word8 om skadelike
organismes te vernietig. (Enige 3) (3)
Onthou, matig (Verken, p.86-88; Suksesvol, p.109)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 9 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
3.5 Beskryf hoe arteriosklerose ontwikkel.
Dit ontwikkel wanneer slagare1 verstop/ vernou en toe gaan2 as gevolg
van die opbou van cholesterol/ ander vetterige stowwe/ plaak3 in die wande
van die slagare. (3)
Onthou, maklik (Verken, p.74; Suksesvol, p.83)
3.6 3.6.1 Noem die bestanddeel wat in die grootste hoeveelheid in die
voedselitem teenwoordig is.
Grondboontjies (1)
Onthou, maklik (Verken, p.97; Suksesvol, p.118)
3.6.2 Maak 'n lys van die basiese inligting wat NIE op die etiket
hierbo sigbaar is NIE.
Naam van die vervaardiger1
Adres van die vervaardiger2
Opberginstruksies3
Netto inhoud/ gewig4
Land van oorsprong5
Lotnommer6
Prys/ pryskode7
Verkoop teen/ beste voor/ vervaardigingsdatum8 (Enige (4)
4)
Onthou, maklik (Verken, p.97-98; Suksesvol, p.118-119)
3.6.3 Verduidelik die funksie van die emulsifiseerder in die
bestanddelelys.
Meng voedsel/ olie en water/ vloeistof1 en voorkom die skeiding
van die bestanddele.2 Hulle verskaf 'n egalige tekstuur.3
(Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.93; Suksesvol, p.113)
3.7 3.7.1 Identifiseer die voedselverwante gesondheidstoestand wat die
dokter gediagnoseer het.
Anemie (1)
Verstaan, maklik (Verken, p.76; Suksesvol, p.91)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 10 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
3.7.2 Bespreek redes waarom die dokter die ontbytplan hierbo vir
Nancy voorgeskryf het.
Nancy het anemie omdat sy 'n gebrek aan yster/ Vitamin B12
in haar dieet het.1
Vars vrugte/ lemoensap is ryk aan vitamien C/ foliensuur.2
Vitamien C bevorder wat sal die absorpsie van yster
bevorder.3
Muesli bevat yster4 en foliensuur5 wat help in die formasie
/benodig word vir die produksie van hemoglobien/
rooibloedselle.6
Eiers bevat yster/ vitamien B127 wat help in die vorming van
rooibloedselle.8
Nancy sal minder moeg voel9 indien sy die plan volg en dit
sal haar gesondheid verbeter. (Enige 5) (5)
Toepassing, matig (Verken, p.76-77; Suksesvol, p.91)
3.8 3.8.1 Regverdig waarom SPYSKAART B skadelik sal wees vir 'n
persoon wat aan 'n koronêre hartsiekte ly.
Vark/ room in die sampioensous/ spek/ kaas bevat versadigde
vette.1
Versadigde vette veroorsaak dat die liggaam meer LDL
produseer/ behou.2
LDL (laedigtheid-lipoproteïene) verhoog die bloed-
cholesterolvlakke3 wat die geleidelike vernouing/ verstopping
van die bloedvate/ slagare veroorsaak.4 Dit sal die koronêre
hartsiekte vererger. (4)
Analiseer, moeilik (Verken, p.74-75; Suksesvol, p.83-85)
3.8.2 Bespreek waarom SPYSKAART A 'n gesonder opsie is vir 'n
persoon wat aan hoë bloedcholesterolvlakke ly.
Die vis is gerooster, dus word die minimum hoeveelheid vet1
gebruik.
Vis bevat meestal onversadigde vette/ (HDL) hoëdigtheid-
lipoproteïen.2
HDL versamel oortollige bloedcholesterol3 en vervoer dit na
die lewer waar dit afgebreek word, om uitgeskei te word.4
Die vet in vis bevat omega-3 vetsure5 wat die hart/bloedvate
beskerm.6
Spinasie/ aarbeie bevat vesel,7 wat die opbou van
bloedcholesterol in die slagare verminder8 dus verminder dit
die risiko van arteriosklerose.9
Laevet Fetakaas bevat minder versadigde vette,10 as
volroom Fetakaas.
Die vrugteslaai/ bessies bevat anti-oksidante11 wat help om
die skadelike effek van oksidasie in die liggaam te voorkom12
deur die effek van vrye radikale te minimaliseer.13 (Enige 8) (8)
Analiseer, moeilik (Verken, p.74-75; Suksesvol, p.84-85)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 11 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 4: KLEDING
4.1 Definieer die term handelsmerkrowery.
Handelsnaamrowery kom voor wanneer 'n produk opsetlik die naam van 'n
soortgelyke produk van 'n welbekende handelsnaam1 gegee word sodat
verbruikers dit kan verwar met die werklike handelsnaam.2
OF
Handelsnaamrowery is die namaaksel/ vervalsing van die oorspronklike,3
maar hulle vertoon nie presies soos die oorspronklike nie.4
OF
Handelsnaamrowery is die ongemagtigde5 gebruik van beskermde
handelsname/ embleme/ namaaksels van etikette/ verpakking/ aanbieding
van (2)
produkte.6
Onthou, matig (Verken, p.64; Suksesvol, p.72)
4.2 Skryf 'n paragraaf om te verduidelik hoe ekonomiese faktore
modeveranderinge sal beïnvloed.
Wanneer verbruikers geld het om te bestee1 floreer en verander mode.2 'n
Verhoging in inkomste stimuleer die mode-industrie3 en verbruikers kan
bekostig om nuwe klere te koop en mode sal vinnig verander.4 Wanneer
daar minder inkomste is,5 sal verbruikers minder klere koop en mode sal
stadiger verander.6 Inflasie/ resessie/ depressie/ armoede7 sal ook die
tempo
waarteen mode verander, laat afneem.8 (Enige 4) (4)
Verstaan, matig (Verken, p.49; Suksesvol, p.53)
4.3 4.3.1 Identifiseer die stadium wat deur die aanvaardingsfase in die
grafiek voorgestel word.
Hoogtepunt/ piek (1)
Toepassing, maklik (Verken, p.50; Suksesvol, p.50)
4.3.2 Verduidelik wat gebeur met die mode tydens die stadium wat
in VRAAG 4.3.1 genoem is.
Die mode word in groot getalle geproduseer1 en daar is meer
verkope van die mode.2 Die mode is op die hoogtepunt van
gewildheid3 en baie/ meeste mense dra dit.4
Massa produksie5 stimuleer verkope.5
Dit is gereedelik beskikbaar/ is beskikbaar in baie winkels. 6
Die mode word in tydskrifte/ vensteruitstallings7 deur
klerewinkels geadverteer.8 (Enige 2) (2)
Verstaan, maklik (Verken, p.50; Suksesvol, p.50)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 12 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
4.4 Bespreek die interverwantskap tussen kwaliteit en prys wanneer klere
vir die werkswereld gekoop word.
Klere vir die wêreld van werk is dikwels goeie gehalte klassieke style1
en kan vir 'n lang tydperk gedra word.
Goeie gehalte klere kos gewoonlik meer/ is duurder2 maar hou langer/
vir baie seisoene.3 Dit mag op die lange duur geld bespaar.4
Goedkoper klere mag van swak gehalte5 wees en mag 'n kort
lewensduur hê/ vir 'n kort tydperk/ seisoen duur,6 dus moet meer klere
in 'n kort tyd gekoop word en meer geld sal in 'n korter periode aan klere
bestee word.7 (Enige 4) (4)
Toepassing, moeilik (Verken, p.55; Suksesvol, p.59)
4.5 4.5.1 Gee DRIE redes waarom die kledingstukke in PRENT A en B
as klassieke mode-items beskou kan word.
Beide items kan oor 'n lang periode/ vir baie seisoene/tydloos
gewild bly.1
Die items word as smaakvol beskou.2
Katoenmengsels is gewild oor 'n lang periode.3
Blou en swart is klassieke kleur.4
Die swart sweetpak/ hemp/ bloes word deur eenvoud
gekenmerk.5
Beide items word deur 'n groot groep verbruikers/ meeste
mense aanvaar.6 (Enige 3) (3)
Verstaan, maklik (Verken, p.49; Suksesvol, p.51-57)
4.5.2 Analiseer die voordele daarvan om die kledingstuk in
PRENT A en die sweetpak in PRENT B te kombineer vir 'n
aanlyn (virtuele) vergadering vir mense wat van die huis af
werk.
In aanlyn vergaderings sal slegs die bolyf/ skouers en gesig
indien nodig, gesien word.1
Die hemp/ bloes is profesioneel/ formal/ nie ontblotend2 nie
en dit is geskik vir die wêreld van werk.3
Dit kan met of sonder 'n das/ serp4 gedra word om dit meer
of minder formeel5 te maak.
Dit kan met of sonder 'n baadjie gedra word.6
Die onderste deel is gemaklik/ nie noupassend/ sag om tuis te
dra/ ontspanne gevoel.7
Katoen en katoenmengsels is gemaklik/ koel om te dra.8
(Enige 4) (4)
Analisering, moeilik (Verken, p.49, 54; Suksesvol, p.51, 55-57)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 13 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 5: BEHUISING EN INTERIEUR
5.1 Noem wie deeltiteleiendomme bestuur.
Huiseienaarsvereniging/ regspersoon/ korporatiewe liggaam (1)
Onthou, maklik (Verken, p.122; Suksesvol, p.140)
5.2 Verduidelik die term huurooreenkoms.
Dit is die kontrak/ ooreenkoms1 tussen die eienaar/ verhuurder/ van die
eiendom en die huurder.2 (2)
Onthou, maklik (Verken, p.117; Suksesvol, p.137)
5.3 Noem TWEE tipes versekering wat 'n huiseienaar behoort te hȇ.
Huiseienaars (Omvattende) Versekering.1
Huishoudelike (inhoud) versekering.2
Lewensversekering/ verband/ verbandbeskermingsversekering.3
(Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.127-128; Suksesvol, p.145)/Examination Guidelines
5.4 Verduidelik die finansiële nadele van die bou van 'n huis.
Daar kan vertragings wees, wat tot bykomende boukoste sal lei.1
Onverwagte koste,2 soos die voorbereiding van die perseel.
Bykomende koste na die konstruksie, soos tuinaanleg/ om 'n tuin nuut te
begin.3
Betaling van eiendomsbelasting en munisipale diensgeld voordat
okkupasie plaasvind.4
Kan duuder wees as om 'n huis te koop5 weens boumateriaal koste en
die erf.
Daar is voortdurend 'n risiko van gebrekkige konstruksie en swak
ontwerp, wat meer geld mag kos.6
Die kan bouer/ huiseienaar kan uit geld hardloop en mag nie in staat
wees om die huis te voltooi nie, dus sa die onvoltooide huis geen waarde
hê nie.7 (Enige 3) (3)
Verstaan, matig (Verken, p.121; Suksesvol, p.138)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 14 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
5.5 Noem die finansiële inligting wat by die koopooreenkoms ingesluit moet
word wanneer 'n voltiteleiendom gekoop word.
Korrekte koopprys.1
Dit behoort 'n rekord te hê van enige opskortende (toekenning van die
verband) voorwaardes onderhewig aan die verkoop bv. indien die
verkope onderhewig is aan 'n voorwaarde dat die koper 'n lening kry om
die
transaksie te finansier.2 Bepaling dat die transaksie daaraan
onderworpe is, dat 'n verband binne 'n vasgestelde tydperk verkry word.
Indien daar nie daaraan voldoen word nie, sal die verkooptransaksie deur
die mat val.3
Okkupasiehuur indien die oordrag nie teen die okkupasiedatum voltooi is
nie.4
'n Bepaling dat die verkoper vir die eiendomsagent se kommissie
verantwoordelik is.5
Die verkoper is verantwoordelik vir die
elektrisiteitsvoldoeningsertifikaat.6
Verkoper is verantwoordelik vir die betaling van die uitrook ('fumigation')
van boorwurms/ termiete.7
'n Bepaling dat die koper vir alle ander uitgawes verantwoordelik is bv
heruitverf van die huis.8
'n Klousule wat boetes stipuleer in geval een van die partye kontrakbreuk
pleeg.9
Sluit gewoonlik 'n voetstoots (“soos dit is”) klousule in, wat beteken dat
die verkoper nie aanspreeklik vir versteekte defekte, in die eiendom is,
waarvan hy/sy onbewus was.10 (Enige 3) (3)
Verstaan, maklik (Verken, p.125; Suksesvol, p.143)
5.6 5.6.1 Identifiseer die tipe krediettransaksie wat hierbo verskaf word.
Afbetalings (koop) transaksie (ooreenkoms)/
huurkoop (ooreenkoms) (1)
Onthou, maklik (Verken, p.148; Suksesvol, p.162)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 15 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
5.6.2 Beskryf hoe die funksies van die mikrogolfoond in die prent
hierbo vir 'n verbruiker voordelig sal wees.
20 liter kapasiteit maak dit groot genoeg om groter1 maaltye
gaar te maak.
Ontdooiing volgens tyd of gewig, bereken die tyd en
temperatuur wat nodig is om akkuraat te ontdooi.2
Vinnige begin en kombuis tydaanwyser funksies, dus word tyd/
elektrisiteit bespaar3 aangesien dit outomaties afskakel
wanneer die tyd verstreke is.
Elegante spieëlafwerking/ grys interieur maak dit maklik om
skoon te maak.4
Gebruiksvriendelike kontrole panele, wat dit maklik maak om
te gebruik.5
Drukknoppie deurmeganisme maak dit maklik om oop te
maak.6
Digitale LED vertoonpaneel met horlosie maak dit maklik om
die tyd te sien/ hoe gaarmaak voortgaan.7
10 Kragvlakke maak dit moontlik om 'n verskeidenheid geregte
gaar te maak.8 (Enige 4) (4)
Toepassing, matig (Verken, p.136, 141; Suksesvol, p.159-160)
5.7 Analiseer die positiewe effek van die herwinning van E-afval op die
volhoubaarheid van die natuurlike omgewing.
Die behoefte om nuwe grondstowwe te ontgin word verminder,1
verhoog volhoubaarheid en verminder die impak op die natuurlike
omgewing.2
Minder elektrisiteit/ nie-menslike energie sal benodig word om nuwe
produkte te produseer3 aangesien elektriese, huishoudelike toestelle
waarmee weggedoen is, herwin/ hergebruik/ onderdele herverkoop word.
Dit het 'n laer koolstofvoetspoor/ groenhuiseffek tot gevolg.4
Dit mag minder afval op afvalterreine skep,5 dus minder besoedeling.6
Dit verminder grond/ water/ lugbesoedeling7 omdat e-afval
gevaarlike/ toksiese afval mag bevat. 8
(Enige 4) (4)
Analysing, moeilik (Verken, p.138; Suksesvol, p.155)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 16 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP
6.1 Definieer die term teikenmark.
'n (Groep) mense1 wat die produk/ diens wil koop2 en wat bereid is om die
prys wat aangevra word te betaal.3
OF
'n (Spesifieke groep) mense/ kliënte4 aan wie die produk/ diens verkoop sal
word.5 (2)
Onthou, maklik (Verken, p.34; Suksesvol, p.33)
6.2 Noem die doel van produkspesifikasies.
Die produk sal elke keer dieselfde wees ten opsigte van voorkoms en
gehalte.1
Kliënte sal presies ontvang wat hulle verwag het.2
Voorkom verliese/ afval omdat alle produkte suksesvol behoort te
wees/ dus sal daar geen verliese aan wins, as gevolg van mislukkings
wees nie.3 (Enige 2) (2)
Onthou, matig (Verken, p.16; Suksesvol, p.15)
6.3 Gee DRIE redes vir die verpakking van produkte.
Om die produk teen beskadiging/ agteruitgang te beskerm.1
Dit hou die produk veilig en higiënies.2
Dit kan dien as 'n stille verkoopspersoon/ die aandag van verbruiker
trek.3
Voorsien inligting vir gebruik en voorbereiding.4
Maak dit makliker om te hanteer/ te vervoer.5 (3)
Maklik om uit te stal.6 (Enige 3)
Verstaan, matig (Verken, p.22; Suksesvol, p.29)
6.4 Verduidelik waarom 'n entrepreneur 'n werkplek moet netjies hou.
Dit maak werk vinniger/ verhoog produktiwiteit.1
Dit is maklik om skoon te hou/ te ontsmet.2
Dit is maklik om materiaal te identifiseer/ help met organisasie.3
Dit voorkom ongelukke in die werksplek/ verskaf veilige
werkomgewing.4
Minimaliseer die risiko van kruiskontaminasie in die werkplek (3)
(kombuis).5
Skep „n goeie indruk/ positiewe beeld by potensiële kliënte.6 (Enige 3)
Verstaan, matig (Verken, p.17; Suksesvol, p.22)
6.5 Verduidelik die doel van 'n produk se handelsnaam.
Dit is om die produk te identifiseer/ om dit maklik te maak om die produk
uit te ken.1
Om dit te onderskei van die mededigers sin.2
Om 'n idee wat kliënte sal verwag, te skep.3
Om beskermende regte/ egtheid vir „n produk te skep.4 (Enige (2)
2)
Verstaan, matig (Verken, p.29; Suksesvol, p.28)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 17 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
6.6 6.6.1 Verduidelik hoe die jong entrepreneur tydens die keuse van 'n
produk vir haar kleinskaalse besigheid die volgende faktore
toegepas het:
(a) Finansiële hulpbronne
(R350,00) hulp/ staatstoelaag (1)
(b) Werkspasie
Haar ouers se motorhuis (1)
(c) Grondstowwe
Ou houtplanke1 in die woonbuurt, ou motorbande2 in die
skootwerf ('scrapyard'), kleedstofafvalstukke3 om meubels oor te
trek. (3)
(d) Menslike vaardighede
'YouTube'-videos (1)
Onthou, maklik (Verken, p.10-13; Suksesvol, p.16-20)
6.6.2 Maak 'n lys van die stadiums in die produksieproses waar sy
gehaltebeheer behoort toe te pas.
Keuse van grondstowwe/ hout planke en kleedstof.1
Afmeet en sny van hout planke/ kleedstof afvalstukke.2
Wanneer die meubels oorgetrek word.3
Vaskram/ inboor van skroewe.4
Produk se netheid en skoonheid/ aantreklike voorkoms/goeie
vakmanskap.5
Verpakking/ toedraai van die finale produk.6 (Enige 4) (4)
Toepassing, matig (Verken, p.16; Suksesvol, p.22)
6.6.3 Verduidelik die impak wat die gehalte van die grondstowwe op
die kwaliteit en prys van die finale produkte sal hȇ.
Die kleedstofafvalstukke/ motorband/ hout planke is nie nuut
nie/ tweedehands1 en hul gehalte is nie gewaarborg nie. 2
Die gehalte van haar grondstowwe beïnvloed die verkoopprys
van haar produkte.3 Die gehalte van haar finale produkte
mag swak wees.4
Indien die grondstowwe van goeie gehalte is, kan sy 'n hoër
prys vra.5 (4)
(Enige 4)
Verstaan, matig (Verken, p.21; Suksesvol, p.24
6.6.4 Die produksiekoste van een rusbank is R500,00 en sy voeg
45% as winsopslag by.
Bereken die verkoopsprys van EEN rusbank. Toon ALLE
berekeninge.
R500 + 45%1 OF R500 x 45 ÷ 1002
= R2253
R500 + R225
= R7254 (3)
Toepassing, matig (Verken, p.39-40; Suksesvol, p.37-40)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 18 DBE/November 2022
NSS – Nasienriglyne
6.6.5 Sy verkoop een motorsitplekoortreksel teen R350,00 wat 20%
wins insluit.
Bereken die wins wat sy maak as sy ses sitplekoortreksels
verkoop. Toon ALLE berekeninge.
20% van R350 = R70,001
70 x 62 = R4203
OF
4
R350 x 6 = 2100
2100 x 20 ÷ 1005
R4206
OF
R350 x 100 ÷120 = R291.677
R350 – R291.67 = R58.338
R58.33 x 6 = R349.98/ R3509
OF
R350 x 20 ÷ 12010 = R58.3311
R58.33 x 6 = R349.98/ R35012 (3)
Toepassing, matig (Verken, p.39-40; Suksesvol, p.37-40)
6.6.6 Die meubelbesigheid sal waarskynlik volhoubare
winsgewindheid toon. Regverdig hierdie stelling.
Sy gebruik plaaslike grondstowwe1 wat maklik beskikbaar
is.2
Die produksiekoste is laag3 omdat sy herwinde/
tweedehandse material gebruik.4
Die gebruik van herwinde grondstowwe veroorsaak
aantrekkingskrag vir omgewingsvriendelike kliënte5 wat
aangemoedig mag word om hierdie besigheid te ondersteun.6
Die oorhoofse/ bokoste is laag7 omdat sy nie huur betaal vir
die gebruik van haar ouers se motorhuis nie.8
Sy belê aanhoudend9 in die besigheid deur aankoop van
toerusting om die besigheid te laat groei.10
Sy vra ook 'n deposito aan11 wat verseker dat daar geld
beskikbaar is om die besigheid te bedryf.12
Sy het haar besigheid uitgebrei13 deur ook motorstoffering en
meubelopknapping te voorsien.14
Sy vra 'n mededigende prys15 en kliënte keer aanhoudend
terug.16 (Enige 8) (8)
Analisering, moeilik (Verken, p.35; Suksesvol, p.34)
[40]
TOTAAL AFDELING B: 160
GROOTTOTAAL: 200
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2022 QP (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2022 QP (Eng)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Afr)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Eng)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2020 Memo (English)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2020 Memo (Afrikaans)
More from Grade 12 Consumer Studies

Annual teaching plan
Gr 12 Con Stu ATP 2023 24

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2025 QP (Eng)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2025 Question Paper (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2025 QP (Eng)

Errata
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Question paper