Downloaded from hlayiso.com
SENIOR SERTIFIKAAT/
NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
VERBRUIKERSTUDIES
NOVEMBER 2020
NASIENRIGLYNE
PUNTE: 200
Hierdie nasienriglyne bestaan uit 21 bladsye.
.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to contentAll 2020 papers 





View all





Consumer Studies Grade 12 NSC November 2020 Memo (Afrikaans)
Grade 12 Consumer Studies memorandum from the NSC November Exam 2020 (Afrikaans), 21 pages. Read online or download the free PDF.
Consumer Studies · Grade 12 · NSC November Exam · 2020. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Consumer Studies
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2020
- Exam period
- NSC November Exam
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 452.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
NSC November Exam 2020
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 2 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 1: KORTVRAE
1.1 1.1.1 C Onthou, maklik (Verken, p.127, Suksesvol, p.145) (1)
1.1.2 D Onthou, maklik (Verken, p.174,Suksesvol, p.194) (1)
1.1.3 B Verstaan, maklik (Verken, p.174, Suksesvol, p.192) (1)
1.1.4 C Onthou, matig (Verken, p.163, Suksesvol, p.181) (1)
1.1.5 B Verstaan, maklik (Verken, p.161-162, Suksesvol, p.177-178) (1)
1.1.6 D Onthou, maklik (Verken, p.80-81,Suksesvol, p.93-94) (1)
1.1.7 B Onthou, maklik (Verken, p.76-77, Suksesvol, p.90-91) (1)
1.1.8 D Onthou, maklik (Verken, p.72-73, Suksesvol, p.80-81) (1)
1.1.9 C Onthou, maklik (Verken, p.97-98, Suksesvol, p.114) (1)
1.1.10 C Onthou, matig (Verken, p.105; Suksesvol, p.128) (1)
1.1.11 D Onthou, matig (Verken, p.77, Suksesvol, p.96) (1)
1.1.12 B Verstaan, maklik (Grade 11) (1)
1.1.13 A Verstaan, matig (Verken, p. 49, Suksesvol, p.51) (1)
1.1.14 A Verstaan, maklik (Verken, p.64; Suksesvol, p.72) (1)
1.1.15 B Onthou, matig (Verken, p.122, Suksesvol, p.140-141) (1)
1.1.16 B Verstaan, matig (Verken, p.128, Suksesvol, p.145-146) (1)
1.1.17 C Verstaan, matig (Verken, p.131, Suksesvol, p.148) (1)
1.1.18 A Onthou, maklik (Verken, p.8; Suksesvol, p.15) (1)
1.1.19 C Onthou, maklik (Verken, p.25, Suksesvol, p.17) (1)
1.1.20 B Verstaan, matig (Verken, p.26; Suksesvol, p.26) (1)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 3 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
1.2 1.2.1 E
1.2.2 C
1.2.3 A (3)
Analisering, moeilik (Verken, p.50; Suksesvol, p.50)
1.3 1.3.1 B C G
1.3.2 A E F (Enige volgorde) (6)
Verstaan, matig (Verken, p.36-37; Suksesvol, p.35-36)
1.4 A
C
E
G
I
J (Enige volgorde) (6)
Onthou, maklik (Verken, p126-128; Suksesvol, p.144, 147)
LET WEL: K is nie korrek in die Afrikaanse Nasienriglyne nie.I en J word as korrek
aanvaar slegs in die Afrikaanse Nasienriglyne
1.5 1.5.1 Hepatitis A (Verken, p.89; Suksesvol, p.103)
1.5.2 TB/ Tuberkulose (Verken, p.89; Suksesvol, p.104-105)
1.5.3 Disenterie (Verken, p.90; Suksesvol, p.107-108)
1.5.4 Gastro-enteritis (Verken, p.91; Suksesvol, p.108-109)
1.5.5 E. coli (Verken, p.90; Suksesvol, p.106) (5)
Verstaan, matig
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 4 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 2: DIE VERBRUIKER
2.1 Noem die instansie wat verantwoordelik is vir 'n styging of 'n daling in
die rentekoerse in Suid-Afrika.
(Suid-Afrikaanse) Reserwebank (1)
Onthou, maklik (Verken, p.166; Suksesvol, p.184)
2.2 Identifiseer die tipes belasting betaalbaar op elk van die volgende:
2.2.1 Alkohol en sigarette
Aksynsbelasting/ sondebelasting
2.2.2 Petrol en diesel
Brandstofbelasting/ heffing (2)
Onthou, maklik (Verken, p.165; Suksesvol, p.182)
2.3 Noem TWEE maniere waarop elektrisiteit bespaar kan word wanneer
klere drooggemaak word.
Hang die klere (buite) op die wasgoedlyn/ wasgoedrak om droog te
word.1
Gebruik die korrekte temperatuur om die hoeveelheid elektrisiteit wat
gebruik word te minimaliseer as 'n tuimeldroër gebruik word.2
Moenie 'n tuimeldroër gebruik/ gebruik dit so min as moontlik om die
klere droog te maak nie.3
Gebruik 'n gas tuimeldroër/ “dry buddy” in plaas van 'n elektriese een.4
Maak die filter gereeld skoon/ gebruik tuimeldroër-balletjies/
filterpapier5 sodat die tuimeldroër meer effektief werk.
Moenie die tuimeldroër oorlaai nie omdat dit meer elektrisiteit gebruik.6
(Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.174; Suksesvol, p.194)
2.4 2.4.1 Identifiseer die tipe invoer waarna verwys word in die
bostaande inligting.
Parallelle invoere/ grysgoedere/ skuilinvoere. (1)
Verstaan, matig (Verken, p.158; Suksesvol, p.176)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 5 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
2.4.2 Bespreek die tipe invoer in vraag 2.4.1
Grysgoedere/ parallelle invoere is items/ huishoudelike
toestelle wat die vervaardiger nie in 'n spesifieke land/ Suid
Afrika verkoop wil hê nie,1 wat in die land/ Suid Afrika
opeindig deur nie-amptelike/ ongemagtigde
verspreidingskanale.2
Grysgoedere/ parallelle invoere is nie onwettig nie/ nodige
belasting is betaal.3
Die amptelike maatskappy/ verskaffer oorsee sal nie die
waarborg nakom4 indien die televisie breek nie5 omdat dit
deur nie-amptelike/ ongemagtigde verspreidingskanale
ingevoer was.6 (Enige 2) (2)
Verstaan, matig (Verken, p.158; Suksesvol, p.176)
2.5 Skryf 'n paragraaf om die negatiewe effek van stygende inflasie op
Suid-Afrikaanse huishoudings te bespreek.
Die prys van goedere en dienste styg1 en gesinne het minder besteebare
inkomste/ sukkel om hul basiese behoefte te vervul/ uitgawes te dek.2 Die
styging in brandstof/ elektriese pryse3 veroorsaak dat pryse van goedere en
dienste styg.4 Daar is 'n styging in produksiekoste van goedere en
dienste5 dus is daar toename in werkverliese.6 Mense word werkloos7
aangesien die meeste maatskappye nie die verhoging in salarisse kan
bekostig nie.8 Die skuldlas van gesinne mag toeneem.9 Dit sal veroorsaak
dat die lewenskwaliteit/ lewenstyl afneem/ verander/ nie kan verbeter nie/
armoede10 daarom is mense nie in staat/ sukkel hulle om hul huishoudings
te onderhou. Mense met „n vaste/ beleggingsinkomste/ pensioenarisse sukkel
die meeste11 omdat hulle inkomste nie tred hou met inflasie. (Enige 6) (6)
Verstaan, matig (Verken, p.167; Suksesvol, p.184 -185)
LET WEL: Trek 1 punt af indien nie in paragraaf formaat nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 6 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
2.6 2.6.1 Noem die TWEE bostaande skemas.
2.6.2 Onderskei tussen die TWEE skemas.
Tabuleer die antwoord soos volg:
SKEMA A SKEMA B
2.6.1 Stapelvlakbemarkingskema/ (Onwettige) piramiedeskema2
Multi-vlak bemarkingskema/
Wettige piramiedeskema1
(1) (1)
2.6.2 Hulle is wettig 3
Hulle is onwettig 4
Meer as een persoon kan Daar is een persoon aan die
aan die hoof wees/ hoof/ inleier6
inleiers wees5 Geen produkte word verkoop/
Individue verkoop die slegs geld word belê8
7
produkte Nuwelinge mense ontvang
Nuwelinge ontvang vergoeding/ betaling vir die
vergoeding/ betaling vir aantal mense wat deur
9
die aantal verkope hulle gewerf was10
Die moeite werd om Nie die moeite werd om
betrokke te raak in hierdie betrokke te raak in hierdie
tipe skema. 11 (Enige 2) skema na.12 (Enige 2) (6)
Verstaan, matig
Analisering, moeilik (Verken, p.162 Suksesvol, p.178-179)
LET WEL: Trek EEN punt af indien nie in 'n tabel nie
Geen punte word toegeken indien stellings direk uit die teks kom
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 7 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING
3.1 Noem die sagte, wit, wasagtige, vetterige stof wat natuurlik in die bloed
voorkom.
Cholesterol (1)
Onthou, maklik (Verken, p.74; Suksesvol, p.84)
3.2 3.2.1 Identifiseer die voedselverwante gesondheidstoestand wat
hierbo geïllustreer word.
Osteoporose (1)
Verstaan, maklik (Verken, p.75; Suksesvol, p.89)
3.2.2 Definieer die voedselverwante gesondheidstoestand wat
hierbo geïllustreer word.
Osteoporose beteken poreuse bene1 die bene is dunner en
minder dig/ bros/ swak2 en breek maklik.3 (Enige 2)
OF
Kom voor wanneer kalsium en minerale vinniger verlore gaan/ uit
die been onttrek word4 as wat hulle aangevul word.5 (Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.75; Suksesvol, p.89)
3.2.3 Noem VIER faktore wat kan bydra tot die bostaande
voedselverwante gesondheidstoestand.
Lae estrogeenvlakke in vroue1 veral na menopouse.
Gebrek aan kalsium/ fosfor/ vitamien D2 in die dieet.
Liggaamsvorm/ kort, klein geboude mense met 'n lae
liggaamsmassa het minder been om te verloor as groot
geboude mense.3
'n Familiegeskiedenis4 van osteoporose.
Rook.5
Langtermyngebruik van sekere medikasie (kortisoon).6
Oormatige alkohol/ tee/ koffie/ proteïen inname.7
Gebrek aan oefening8 regdeur die lewenssiklus.
Siektes van die hormoon-produserende kliere, soos 'n
ooraktiewe skildklier.9
Anorexia (nervosa)10
Sommige mense is meer vatbaar vir osteoporose soos hulle
ouer word.11 (Enige 4) (4)
Onthou, matig (Verken, p.75; Suksesvol, p.89)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 8 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
3.3 Vergelyk die eetversteurings anorexia nervosa en bulimia nervosa met
verwysing na elk van die volgende aspekte:
ASPEKTE ANOREXIA BULIMIA NERVOSA
NERVOSA
3.3.1 Eet- Beperkte Neem groot hoeveelhede
gewoontes voedselinname/ eet voedsel in 'n kort tydperk3 en
baie min/ verhonger raak ontslae van die voedsel
hulself uitermatig1 deur (geïnduseerde) braking/
tot op die punt van lakseermiddels/ medikasie.4
gevaarlike en OF
oormatige Herhaaldelike episodes van
2
gewigsverlies. eetvergryping/ “binge”5
gevolg deur onvanpaste
kompenserende metodes om
gewigstoename te voorkom.6
Om te vas mag deel vorm van
(2) die eetgewoontes.7 (2)
3.3.2 Kilojoule Neem baie min Oormatige kilojoule inname/
inname kilojoules in/ meer as wat die liggaam
beperkte/ baie benodig/ vereis.9
beperkte kilojoule Meeste van die voedsel sal die
inname/ neem liggaam verlaat, voordat dit
minder in as wat verteer is, dus sal al die
die liggaam kilojoules nie geabsorbeer word
benodig.8 (1) nie.10 (Enige 1) (6)
Verstaan, matig (Verken, p.83; Suksesvol, p.94-95)
LET WEL: Trek EEN punt af indien nie in 'n tabel nie
3.4 Verduidelik die voedingsvoordele van die maaltyd vir 'n persoon met
MIV/VIGS.
Hoender is ryk aan proteïene/ sink/ yster/ B6 wat die immuunstelsel
versterk.1 Proteïne bou spierweefsel.2
Tamaties is ryk aan vitamien C wat help met die herstel van infeksies2
aangesien 'n persoon wat aan MIV/VIGS ly vatbaar is vir infeksie.3
Wortels is ryk aan vitamien A wat die voering van die longe/ ingewande
gesond hou,4 om dit moeilik te maak vir kieme om in die liggaam te kom
en infeksies te veroorsaak.5
Selinium in die hoender/ Vitamien A/ C dien as 'n anti-oksidant wat die selle
van beskadiging beskerm6 en help om infeksies te voorkom/ vertraag die
verloop van die siekte deur die immuunstelsel gesond te hou.7
Genoeg energie word deur die bruinbrood voorsien aangesien dit ryk is aan
stysel.8 (Enige 5) (5)
Verstaan, matig (Verken, p. 84 - 85; Suksesvol, p.100)
LET WEL: Slegs EEN kan per bestanddeel/nutriënt met die funksie toegeken word om
die volle 5 punte te kry.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 9 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
3.5 Bespreek hoe geneties gemanipuleerde voedsel kan help met
voedselsekuriteit.
Gewasse is bestand teen siektes/ droogtes/ peste1wat dit moontlik maak
vir gewasse in gebiede met lae landbouaktiwiteit/ droë areas te kweek.2
Die opbrengs van gewasse is groter3 en meer mense kan gevoed
word.4
Produksiekoste is laer5 dus kan meer voedsel teen 'n goedkoper prys
geproduseer word/ vir dieselfde bedrag.6 Mense kan voedsel teen laer
pryse koop.7
Voedsel wat geneties gemanipuleer is, het 'n lang raklewe/ dus sal
voedsel langer hou/ sal nie te vinnig bederf.8 Die eetkwaliteit/
voedselveiligheid sal in stand gehou word9 mense sal oor 'n langer
tydperk voedsel hê.10
Die nutriëntwaarde van geneties gemanipuleerde voedsel kan verbeter
word11 om voedsel meer voedsaam te maak.12 Dus sal minder mense
ly aan wanvoeding/ siektes.13 (Enige 4 x 2) (8)
Verstaan, moeilik (Verken, p.103; Suksesvol, p.123)
3.6 3.6.1 Verduidelik waarom die woord allergene op die etiket
voorkom.
Om verbruikers te waarsku/in te lig1/ 'n verbruiker wat allergies is
vir vis2 dat die produk vis bevat/ moenie ingeneem word nie/
vermy die produk3 aangesien dit 'n allergiese reaksie kan
veroorsaak.4 Dit is „n wettige vereiste/ wetgewing.5 (Enige 3) (3)
Verstaan, matig (Verken, p.23, 97,196; Suksesvol, p.92)
3.6.2 Verduidelik die betekenis van die term volhoubaarheid
('sustainable') soos dit op die etiket voorkom.
Die volhoubare visvang/ bedreigde spesies logo beteken om
genoeg vis in die oseaan te laat1 die habitat te respekteer2 en te
verseker dat mense wat afhanklik is, hulle bestaan in stand kan
hou.3
OF
Hulpbronne/ vis nie uitgeput word nie4 of permanent beskadig
word wanneer die produk/ tuna vervaardig/ verkry word.5
OF
Om vis op so 'n manier te gebruik dat die natuurlike omgewing
beskerm bly/ nie beskadig word6 vir toekomstige generasies
nie.7 (2)
Toepassing, matig (Verken, p.61; Suksesvol, p.26)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 10 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
3.6.3 Die tuna is geskik vir 'n persoon wat ly aan hoë
bloedcholesterol.
Evalueer die geldigheid van hierdie stelling.
Totale vet is laag,1 tuna is in water ingemaak met geen
bygevoegde vet2 wat help om die energie/ kilojoulevlakke
laag te hou/ die risiko van hoë bloedcholesterol te
verminder.3
Dit bevat mono-onversadigde/ poli-onversadigde/
onversadigde vet4 wat sal help om die LDL/ slegte
cholesterolvlakke te verlaag/ verhoog die HDL/ goeie
cholesterol.5
Die tuna bevat geen transvet6 en is laag in versadigde vet7
hierdie vette verhoog die bloedcholesterolvlakke.8
Dit is laag/matig in cholesterol.9
Laag in vesel10 dus sal dit nie help met die verlaging in die
cholesterolvlakke nie.11 (Enige 7)
Gevolgtrekking: Die tuna is geskik11 vir 'n persoon wat ly aan
hoë bloedcholesterol. (1) (8)
Evaluering, matig (Verken, p.35; Suksesvol, p.84, 119)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 11 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 4: KLEDING
4.1 Definieer retrospektiewe mode.
Mode wat die style van 'n vorige era naboots.1 Ontwerpers kyk na die
verlede/ geskiedenis vir inspirasie2 maar herinterpreteer/ verteenwoordig dit
met 'n moderne aanpassing.3 (Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.51; Suksesvol, p.53)
4.2 Noem DRIE vereistes waaraan 'n maatskappy moet voldoen om die
FAIRTRADE logo op hul produkte aan te bring.
Betaal regverdige lone.1
Verskaf goeie werkstoestande.2
Regverdige/ ordentlike werksure.3
Gebruik nie kinderarbeid/ neem nie kinders in diens as werkers nie.4
Voldoen aan arbeids en veiligheidswette.5
Ondersteun omgewingsvolhoubaarheid/ ekovriendelikheid.6 (Enige 3) (3)
Onthou, matig (Verken, p.61; Suksesvol, p.69)
4.3 Verduidelik die verwantskap tussen mode en styl.
Mode word gebaseer op 'n (spesifieke) styl.1
'n Styl verwys na die silhoeët/ buite eienskappe van 'n klere/ mode
item.2
Mode is 'n styl wat deur die meerderheid mense aanvaar word./ Mode is
die klerestyl wat die meerderheid mense in 'n land, ouderdomsgroep of
area nou dra.3
'n Styl word slegs mode wanneer die meerderheid mense die styl
aanvaar4
'n Style bly slegs in die mode so lank as wat die meerderheid mense dit
nog aanvaar.5
Styl word baie selde aanvaar deur almal, maar mode word aanvaar deur
die meerderheid.6 (Enige 2) (2)
Verstaan, matig (Verken, p.48; Suksesvol, p.48-51)
4.4 Bespreek hoe sosiale faktore die gebruik van Afrika ontwerpe in Suid-
Afrikaanse modes beïnvloed.
Mense is geneig om beroemdes na te boots. Beroemdes/ rolmodelle wat
Afrika ontwerp dra, sal die gebruik van Afrika ontwerp laat toeneem.1
Sosiale media/ sosiale faktore soos huidige sosiale2 en kulturele
aangeleenthede3 het vir modeontwerpers inspirasie voorsien om Afrika
ontwerpe te gebruik.4
Om te reis en sosialisering met mense regdeur Suid Afrika/ ander Afrika
lande5 het ook daartoe bygedra tot 'n toename in die gebruik van die
Afrika ontwerpe in mode.6 (Enige 3) (3)
Toepassing, matig (Verken, p. 49; Suksesvol, p. 54)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 12 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
4.5 4.5.1 Verduidelik waarom hierdie uitrusting geskik is vir die
werkswêreld sowel as vir 'n skemerkelkie/funksie na werk.
Die uitrusting is veelsydig/ kan tydens die dag en aand gedra
word.1
Dit het 'n formele voorkoms.2
Dit is elegant/ stylvol/ deftig.3
Dit het 'n professionele voorkoms.4
Die baadjie kan met ander kleure/ rompe/ hemde/ bloese/
rokke gemeng en pas word.5
Rooi en swart kleure is geskik vir beide werk en skemerkelkie
funksie.6
Die broek kan met ander kleure/ baadjies/ hemde gemeng
en pas word.7
Die uitrusting ontbloot nie te veel nie/ nie te noupassend nie.8
Die swart leer handsak is 'n klassieke style.9
Die swart leer handsak is geskik vir beide die wêreld van werk
en skemerkelkie partytjie/ funksie.10 (Enige 4) (4)
Toepassing, matig (Verken, p. 53-60; Suksesvol, p. 57-66)
4.5.2 Ontleed die optiese illusies wat deur hierdie uitrusting geskep
word.
Die middellyf van die draer sal smaller/ skraler vertoon weens
die noupassendheid van die baadjie.1
Die snit van die baadjie verbloem 'n breë/ wye middellyf as
gevolg van die uitklok baadjie.2
Die bolyf van die draer sal skraler/ slanker/ smaller vertoon
omdat die baadjie 'n noupassende styl het.3
Die V-fatsoen van die neklyn sal die illusie van 'n langer nek
skep omdat dit die oog aflei na die diagonale lyn van die regter
lapel.4
Die soomlyn van die baadjie sal die heupe breër/ wyer laat
vertoon as gevolg van die uitklok styl oor die heuplyn.5
Die lengte van die baadjie se moue laat die arms korter
vertoon.6
Kontras in die kleur rooi van die baadjie en swart van die
broek, laat die vrou korter vertoon.7
Die swart kleur van die broek het 'n verslankende effek.8 die
rooi baadjie laat die bolyf groter vertoon.9
Die broek sal die bene langer laat vertoon weens die vertikale
lyn en die noupassende styl van die broek,10 maar die
soomlyn skep 'n horisontale lyn wat die onderste deel van die
been korter laat vertoon.11 (Enige 6) (6)
Analisering, moeilik (Graad 11)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 13 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 5: BEHUISING EN INTERIEUR
5.1 Definieer die term titelakte.
Titelakte is 'n dokument wat die besonderhede van eienaarskap/ wat bewys
dat jy die wettige eienaar van die eiendom is1 en sluit die besonderhede
van die eiendom in.2 (2)
Onthou, maklik (Verken, p.117, 128; Suksesvol, p.137, 146)
5.2 Gee die doel van die Nasionale Huisbouersregistrasieraad (NHBRR).
Om huiseienaars te help1 en te beskerm.2
Om korrekte/ aanvaarbare konstruksie standaarde3 en verantwoordelike
kontrakteursgedrag4 te verseker. (Enige 2) (2)
Onthou, matig (Verken, p.119; Suksesvol, p.139)
5.3 Onderskei tussen voltitel-eienaarskap en deeltitel-eienaarskap.
Voltiteleienaarskap: Die koper van die eiendom word die wettige eienaar
van die hele eiendom,1 met ander woorde die land en alle strukture
daarop.2 (2)
Deeltitel: Die koper word die wettige eienaar van 'n deel van 'n
behuisingskompleks3 en het aandele in die onverdeelde perseel waarop
dit staan.4/ Deeltitelhouers/koper besit 'n aandeel van alle
gemeenskaplike eiendom,5 (insluitend hysbakke/ gange/ trappe/
tuindiens/ swembad) en word die wettige eienaar van die eenheid.6
(Enige 2) (4)
Onthou, matig (Verken, p.121; Suksesvol, p.139)
5.4. 5.4.1 Noem DRIE finansiële verantwoordelikhede wat John as 'n
verhuurder sal hê.
Hy moet die verband paaiemente betaal.1
Hy moet die tariewe en belasting betaal.2
Hy moet huiseienaarsversekering betaal.3
Hy moet verbandbeskerming/verbandleningbeskermings-
versekering betaal.4
Hy is verantwoordelik vir die algemene instandhouding
van die eiendom.5 (Enige 3) (3)
Onthou, maklik (Verken, p.119; Suksesvol, p.139)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 14 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
5.4.2 Verduidelik aan John die moontlike nadele daarvan om sy
eiendom te verhuur.
Die huurders mag sy eiendom beskadig/ nie na die eiendom
omsien nie1 aangesien dit nie aan hulle behoort nie.2
Die huurders mag die huur laat betaal/ glad nie die huur betaal
nie3 en die verbandlening mag agterstallig raak.4
Die huurders mag dalk nie hulle munisipale rekeninge betaal
nie.5
Die huurders mag vertrek/ sonder enige kennisgewing of
sonder om huur te betaal, trek.6
Die eiendom mag vir „n tyd lank sonder huurders wees.7
Die huurders mag nie aan die voorwaardes van die
huurkontrak voldoen nie/ 'n besigheid bedryf/
onderverhuurders hê.8
Die deposito wat vir die huur betaal is, mag nie voldoende
wees om die skade te dek nie9 indien die skade duur is.10
Die huurders mag dalk nie die die huis ontruim wanneer die
huurkontrak verval het nie.11 (Enige 6) (6)
Verstaan, matig (Verken, p.118; Suksesvol, p.137)
5.4.3 Verduidelik waarom dit vir John beter sal wees om 'n
vasgestelde rentekoers op die huisverband te neem.
Vastegestelde rentekoers:
Indien die repo/ rentekoers styg, sal sy verband terugbetalings
onveranderd/ dieselfde bly.1 Die rentekoers sal nie oor die
ooreengekome (vasgestelde) tydperk verander nie.2
Die maandelikse terugbetaling sal oor die ooreengekome
(vasgestelde) tydperk dieselfde bly.3 Hy sal dan in staat wees
om makliker binne sy begroting te bly/ sy finansiële situasie sal
meer voorspelbaar wees.4
Met 'n wisselende rentekoers, het hy die risiko van die styging
in die verband terugbetaling indien die rentekoers/ repokoers
styg.5 Dit mag ly tot finansiële onsekerheid/onstabiliteit.6
(Enige 3) (3)
Verstaan, matig (Verken, p.128; Suksesvol, p.145)
5.5 Noem VIER faktore om in ag te neem by die aankoop van 'n stofsuier om
seker te maak dat dit maklik is om te gebruik.
Moet jou werklading verminder/ koord moet outomaties oprol/ lank
genoeg wees.1
Koordlose stofsuier/ robot stofsuier.2
Instruksies moet maklik wees om te verstaan en te volg.3
Instandhouding/ skoonmaak van die stofsuier moet maklik wees/
oorweeg dit om „n stofsuier sonder „n sak te koop.4
Moenie te swaar/ groot wees nie.5
Moet veilig wees om te gebruik.6
Moet deur enige gesinslid behalwe kinders gebruik kan word.7
(Enige 4) (4)
Onthou, maklik (Verken, p.133; Suksesvol, p.153)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 15 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
5.6 Bespreek die voordeel/voordele van die volgende universele ontwerp
kenmerke van die mikrogolf oond:
5.6.1 Vlekvryestaal afwerking
Roes nie1 (indien dit na gebruik deeglik droog gemaak word).
Dit is maklik om skoon te maak/bespaar menslike energie.2
Is duursaam/ sterk.3 (Enige 2) (2)
5.6.2 Duidelike vertoon van teks
Maklik om daarmee te werk/ gebruik/ lees/ interpreteer. (Enige 1) (1)
5.6.3 Outomatiese programmering gebaseer op die gewig van die
voedsel
Sal slegs die vereiste tyd gebruik om die voedsel te kook,1 dus kan
voedsel nie oorgaar gemaak word nie.
Bespaar nie-menslike energie/ elektrisiteit.2
Bespaar menslike kognitiewe/ verstandelike energie aangesien die
tydsberekening outomaties gedoen sal word.3 (Enige 2) (2)
Toepassing, matig (Verken, p.141-142; Suksesvol, p.159-160)
5.7 Vergelyk die finansiële aspekte verbonde aan die koop van
huishoudelike toestelle wanneer daar gebruik gemaak word van 'n bank
kredietkaart en 'n huurkooptransaksie.
KREDIETKAART- HUURKOOP-
TRANSAKSIE TRANSAKSIE
Geen deposito word betaal.1 'n Deposito word betaal2 (in
sommige gevalle).
Dit word as kontantverkope, in Dit word as 'n krediettransaksie,
die winkel waar die toestel in die winkel waar die toestel
gekoop was, beskou.3 gekoop was, beskou.4
Die verbruiker/ kredietkaart- Die verbruiker betaal die winkel
houer betaal die bank oor 'n oor 'n tydperk in paaiemente
tydperk, in paaiemente terug.5 terug.6
Rente word aan die bank Rente word aan die winkel
betaal.7 betaal.8
Geen versekeringskoste word Versekeringskoste word aan die
aan die winkel betaal nie.9 winkel betaal totdat die
uitstaande balans betaal is.10
(Enige 2) (Enige 2) (4)
Verstaan, matig (Verken, p.148; Suksesvol, p.162)
LET WEL: Dieselfde punt moet vergelyk word om 4 punte te kry.
Trek EEN punt af indien nie in 'n tabel nie
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 16 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
5.8 Voorspel die moontlike finansiële gevolge vir huiseienaars wat hul huise
verloor het as gevolg van vloede of brande.
Hulle sal huisloos gelaat word. Hulle moet huur terwyl die huis herbou
word.1 Hulle sal dan iemand anders se verband betaal/ bydra tot
iemand anders se rykdom.2
Selfs al woon hulle nie in die huis nie3 sal hulle steeds aanspreeklik
gehou word om die bestaande lenings terug te betaal.4
Die huiseienaars wat genoeg (huiseienaars/ huisinhoud) versekering
het sal minder finansiële verliese ly.5
Indien die huisinhoudsversekering nie op datum was nie/ indien die
inhoud onderverseker was,6 sal huiseienaars nie maklik die huis se
inhoud kan vervang nie.7
Indien die huis onderverseker was/ nie vir die korrekte waarde verseker
was nie, kan hulle nie die volle waarde van die versekering terug kry
nie.8
Die huiseienaars moet bybetalings maak wanneer „n versekeringseis
uitbetaal word.9
Huiseienaars wie se huise afbetaal was maar nie verseker was nie, sal
nie die kapitaal/ geld het om hul huise te herbou nie.10
In die meeste gevalle moet huiseienaars geld leen/ verband verhoog/ ‟n
nuwe verband uitneem11 en rente betaal12 om hul huis te herstel/ te
herbou.
Die huiseienaars moet steeds hul verpligtinge teenoor die munisipaliteit
nakom ten opsigte van tariewe en belasting/ moet steeds tariewe en
belasting betaal.13 (Enige 7) (7)
Analisering, moeilik (Verken, p.118; Suksesvol, p.137)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 17 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP
6.1 Noem TWEE voorbeelde van elektroniese media wat gebruik kan word om
'n produk of 'n diens te adverteer.
TV1
Radio2
Bioskoop3
Internet/ epos4
Sosiale media/ Facebook/ Twitter/ WhatsApp/ Instagram/ Chat5
Selfoon/ SMS6
Elektroniese reklameborde7 (Enige 2) (2)
Onthou, maklik (Verken, p.31; Suksesvol, p.30)
6.2 Definieer die volgende terme:
6.2.1 Gehaltebeheer
Dit is die proses van produkinspeksie1 om te verseker dat hulle
aan die vereiste standaard wat gestel was voldoen.2 (2)
Onthou, maklik (Verken, p.16, 17; Suksesvol, p.22)
6.2.2 Slegste verkope-scenario
Indien 'n besigheid minder goedere/ dienste verkoop as hul
gelykbreekpunt1 en 'n verlies gemaak het.2
OF
Dit is 'n voorspelling van wat kan gebeur indien die
3
produk/ diens nie goed verkoop nie/ verkoop minder as die
gelykbreekpunt.4 (2)
Onthou, maklik (Verken, p.39; Suksesvol, p.41)
6.3 6.3.1 Gee DRIE vereistes wat hulle in ag moes neem toe hulle
geskikte verpakking vir die tuisgemaakte gemmerbier moes
kies.
Die verpakking moet geskik wees vir gemmerbier.1
Verpakking moet 'n geskikte grootte/ volume wees.2
Verpakking moet die gemmerbier higiënies hou/ veilig wees.3
Gerieflik wees vir verspreiding/ hantering/ opstapeling en
uitstalling.4
Verpakking moet sterk genoeg wees om vervoer te word.5
Dit moet maklik wees vir kliënte om te hanteer/ oop te maak en
toe te maak.6
Die verpakking moes omgewingsvriendelik wees.7
Die verpakking moet lugdig/ goed verseël wees.8 (Enige 3) (3)
Verstaan, matig (Verken, p. 97-98; Suksesvol, p.117-118)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 18 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
6.3.2 Verduidelik hoe VIER van die vyf P's van die
bemarkingsmengsel deur hierdie kleinskaalse onderneming
bereik word.
Promosie: Hulle het op hul WhatsApp/ sosiale netwerke,
mondelings in die gemeenskap geadverteer.1
Plek: Hulle het die tuisgemaakte gemmerbier in die
buitekamers by Buhle se tante se huis/ buitekamer gemaak.2
Produk: Hulle het tuisgemaakte gemmerbier geproduseer.3
Persone: Hulle verkoop aan vriende/ bure/ munisipale
amptenare/ plaaslike gemeenskap/ mense buite hulle
gemeenskap.4
Prys: Bekostigbare bestanddele dus mag die prys
bekostigbaar wees.5 (Enige 4) (4)
Verstaan, matig (Verken, p.29-34; Suksesvol, p.29-33)
LET WEL: Geen punte word toegeken vir die noem van die 4 P's nie. Punte word slegs
toegeken vir die verduidelikings
6.3.3 Vanuit die scenario, noem die stelling wat daarop dui dat
marknavorsing (lewensvatbaarheidstudie) gedoen is.
“Voordat Buhle en sy vriende met hul besigheid begin het, het hulle
hul bure, vriende en plaaslike munisipale amptenare besoek, om
uit te vind hulle belangstel om die tuisgemaakte gemmerbier wat
hulle gaan verkoop, te koop”. (1)
Verstaan, maklik (Verken, p.8; Suksesvol, p.10)
LET WEL: Leerders kan die antwoord begin vanaf “besoek/ uit te vind.
6.3.4 Bespreek TWEE faktore wat Buhle en sy vriende in ag moes
neem voordat hulle 'n produk vir hul kleinskaalse besigheid
moes kies.
Die produk het aantrekkingskrag1 van die bure/ vriende/
plaaslike munisipale amptenare.2
Beskikbaarheid van menslike vaardighede3 hulle het geleer
om gemmerbier te maak.4
Beskikbaarheid van werkplek5 werk van sy tante se
buitekamer.6
Beskikbaarheid van grondstowwe7 die bestanddele was
plaaslik beskikbaar/ bekostigbaar.8 (Enige 2 x 2) (4)
Toepassing, matig (Verken, p.22; Suksesvol, p.16-20)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 19 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
6.3.5 Bespreek faktore wat tot die volhoubare winsgewendheid van
die tuisgemaakte gemmerbier kleinskaalse onderneming kan
bydra.
Hulle het marknavorsing gedoen dus het hulle geweet dat hulle
„n groot teikenmark het.1
Grondstowwe is plaaslik beskikbaar dus bespaar hulle op
vervoerkoste.2
Produksie sal nie onderbreek word nie omdat grondstowwe
plaaslik beskikbaar is.3
Grondstowwe is nie duur nie, dus is dit goedkoop om die
gemmerbier te produseer.4
Baie min/ geen/ bykans geen aanvangskoste word vir die
besigheid benodig.5
Hulle het genoeg werkspasie/ werk van die huis/ perseel af/
wat veroorsaak dat hulle bespaar op huurkoste/ die koste laag
hou.6
Hulle het geleer hoe om gemmerbier te maak, dus het hulle
oeie kennis en vaardighede gehad om die produk te maak, die
produk is suksesvol.7
Die besigheid het 'n mededingende voordeel omdat hulle ook
hul produk aflewer/ meer kliënte aantrek.8
Hulle hoef nie bottels te koop nie/ hulle gebruik herwinde
bottels dus sal dit hul koste laag hou.9
Dit is „n groen-besigheid dus sal dit omgewingsbewuste
kliënte.10
Hulle doen die bemarking op WhatsApp en ander sosiale
media netwerke.11 (Enige 6) (6)
Toepassing, matig (Verken, p.36 Suksesvol, p.21)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 20 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
6.3.6 Die koste van bestanddele om 30 liter tuisgemaakte
gemmerbier te produseer is R120,00. Hulle het 75% by die
produksiekoste gevoeg om die oorhoofse/bokoste te dek.
(a) Bereken die produksiekoste van 1 liter tuisgemaakte
gemmerbier.
Toon ALLE berekenings.
R120 x 75 1 = R902 OF 120,005 = R4/liter6
100 30
R210 ÷ 303 = R74 R4 x 75 = R37
100
R4 + R3 = R78
LET WEL: Die monetêre waarde (R) moet op die finale bedrag
aangedui word sodat die finale punt toegeken kan word. (4)
Toepassing, matig (Verken, p.38; Suksesvol, p.38)
(b) Bereken die wins op 60 liter tuisgemaakte gemmerbier as
die winsopslag 30% is.
Toon alle berekenings.
R210 x 30 1 = R632 OF R7 x 605 = R4206
100 R420 x 307 = R1268
3 4
R63 x 2 = R126 100
LET WEL: Die monetêre waarde (R) moet op die finale bedrag
aangedui word sodat die finale punt toegeken kan word.
Indien ‘n leerder ‘n fout gemaak het in (a) hou aan merk
met die fout. (4)
Toepassing, matig (Verken, p.38; Suksesvol, p.38)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Verbruikerstudies 21 DBE/November 2020
SS/NSS – Nasienriglyne
6.3.7 Die gebruik van die herwinbare plastiek bottels as verpakking
(houers) vir die tuisgemaakte gemmerbier het 'n positiewe
impak op die natuurlike omgewing.
Evalueer die geldigheid van hierdie stelling.
Daar sal minder rommel1 in die gemeenskap wees en die
omgewing sal nie onooglik/ slordig2 wees nie omdat daar
minder plastiek bottels sal rondlê.3
Minder plastiek eindig op in die plaaslike afvalterrein4 dus
sal minder plastiek die grond/ riviere/ strome/ damme/ oseane
besoedel/ minder skade aan die seelewe verrig word.5
Dit is maklik om te herwin/ maklik om skoon te maak6 sal
minder water gebruik om meer/ nuwe bottels te produseer.7
Daar is baie gebruikte plastiek bottels wat rondlê/ beskikbaar
is8 die gebruik van hierdie bottels sal die behoefte vir die
produksie van nuwe bottels verminder.9
Indien minder nuwe bottels geproduseer word, sal minder
natuurlike hulpbronne gebruik word.10
Indien plastieke bottels verbrand word, om afval te verminder,
word toksiese afval in die atmosfeer vrygestel.11
Dus, indien minder plastiek bottels verbrand word sal dit
lugbesoedeling/ groenhuiseffek/ koolstofvoetspoor
verminder.12
Gevolgtrekking: Gebaseer op die feite hierbo is dit duidelik dat die
gebruik van die herwinbare plastiek bottels as verpakking 'n
positiewe impak op die natuurlike omgewing het. .13 (Enige 8) (8)
Evaluering, moeilik (Verken, p.26-28 Suksesvol, p.26)
LET WEL: Die behoefte om geen nuwe bottels te produseer kan slegs eenkeer 'n punt
toegeken word.
[40]
TOTAAL: 200
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2020 Memo (English)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2020 QP (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2020 Question Paper

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2020 Memo (Eng)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2020 Memo (Afr)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2019 Memo (English)
More from Grade 12 Consumer Studies

Annual teaching plan
Gr 12 Con Stu ATP 2023 24

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2025 QP (Eng)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2025 Question Paper (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2025 QP (Eng)

Errata
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Question paper