Electrical Technology GR 12 PAT 2022 (Digital) Afr

Downloaded from hlayiso.com ELEKTRIESE TEGNOLOGIE (DIGITAL ELEKTRONIKA) RIGLYNE VIR PRAKTIESE ASSESSERINGSTAKE (PAT) GRAAD 12 2022 Hierdie riglyne bestaan uit 42 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com ElektrieseTegnologie: Digitale Elektronika 2 DBE/PAT 2022 NSS INHOUDSOPGAWE BLADSY 1. INLEIDING 3 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 4 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer 4 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/assesseer 4 2.3 PAT-Assesseringsprogram (AP) 5 2.4 Moderering van PAT'e 6 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take 6 2.6 Simulasies 7 2.7 Projekte 7 2.8 Werkende Puntestaat 8 3. RIGLYNE VIR LEERDERS 9 3.1 PAT 2022-dekblad 9 3.2 Instruksies vir leerders 10 3.2 Verklaring van Egtheid (Verpligtend) 10 4. SIMULASIES 11 4.1 Simulasie 1A: Monostabiele multivibrators wat 'n 555-GS gebruik 11 Simulasie 1B: Astabiele multivibrator 14 4.2 Simulasie 2A: Skakelaarkringe wat 'n 555 GS en 'n 741 op-versterker gebruik 17 Simulasie 2B: Differensieerder-versterkerkring wat die 741-op-versterker gebruik 19 4.3 Simulasie 3: Konnekteer 'n 7 segment-vertoonpaneel aan 'n 4-bis-BKD-7-segment-drywer 22 4.4 Simulasie 4A: RS-grendelkring 25 Simulasie 4B: PICAXE 28 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK 30 5.1 Ontwerp en maak: Deel 1 31 5.2 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 1 33 5.3 Ontwerp en maak: Deel 2 35 5.4 Assessering van ontwerp-en-maak-fase: Deel 2 36 6. PROJEKTE 37 6.1 Praktiese projek 6.1: Verkeerslig 37 6.2 Praktiese projek 6.2: Tweesyfer-voorwerp/Produkteller 41 7. GEVOLGTREKKING 42 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com ElektrieseTegnologie: Digitale Elektronika 3 DBE/PAT 2022 NSS 1. INLEIDING Die 18 Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaringsvakke wat 'n praktiese komponent bevat, sluit almal 'n praktiese assesseringstaak (PAT) in. Hierdie vakke is:  LANDBOU: Landboubestuurspraktyke, Landboutegnologie  KUNSTE: Dansstudies, Dramatiese Kunste, Musiek, Ontwerp, Visuele Kunste  WETENSKAPPE: Rekenaartoepassingstegnologie, Inligtingstegnologie, Tegniese Wetenskappe; Tegniese Wiskunde  DIENSTE: Verbruikerstudies, Gasvryheidstudies, Toerisme  TEGNOLOGIE: Siviele Tegnologie, Elektriese Tegnologie, Meganiese Tegnologie en Ingenieursgrafika en -ontwerp 'n Praktiese assesseringstaak(PAT)-punt is 'n verpligte komponent van die finale promosiepunt vir alle kandidate ingeskryf vir vakke met 'n praktiese komponent en tel 25% (100 punte) van die eksamenpunt aan die einde van die jaar. Die PAT, wat afgebreek word in verskillende fases of 'n reeks kleiner aktiwiteite wat die PAT opmaak, word in die eerste drie kwartale van die skooljaar geïmplementeer. Die PAT bied die geleentheid om die leerders op 'n gereelde basis gedurende die skooljaar te assesseer en maak ook voorsiening vir die assessering van vaardighede wat nie in 'n geskrewe formaat geassesseer kan word nie, bv. 'n geskrewe toets of eksamen. Dit is dus belangrik vir skole om te verseker dat alle leerders die praktiese assesseringstake binne die toegelate tydperk voltooi om te verseker dat hulle aan die einde van die skooljaar uitslae kry. Die beplanning en uitvoering van die PAT verskil van vak tot vak. Praktiese assesseringstake word ontwerp om 'n leerder se vermoë om 'n verskeidenheid vaardighede te integreer, om probleme op te los, te ontwikkel en te illustreer. Die PAT gebruik ook 'n tegnologiese proses om die leerder in te lig oor die stappe wat gevolg moet word om 'n oplossing vir die probleem voorhande te vind. Die PAT bestaan uit vier simulasies en 'n praktiese projek. Die onderwyser kan enige EEN van die praktiese projekte kies en enige TWEE van die beskikbare simulasies vir DIGITALE ELEKTRONIKA gebruik. Die onderwyser moet assessering deurgaans toepas terwyl die leerder besig is om die nodige vaardighede te ontwikkel. TWEE simulasies moet deur die leerders voltooi word, saam met die vervaardiging van 'n praktiese projek. Die PAT sluit al die vaardighede in wat die leerder regdeur die jaar ontwikkel het. Die PAT verseker dat leerders al die verskillende vaardighede aanleer deur praktiese werk te voltooi, asook die korrekte gebruik van gereedskap en instrumente. Voorleggingsvereistes 'n Leerder moet die volgende voorberei:  PAT-lêer met al die bewyse van simulasies, ontwerp en prototipering. 'n Kopie van die PAT 2022-voorblad. Die betrokke simulasies en assesseringsblaaie moet gekopieer en aan elke leerder gegee word om by die lêer in te sluit.  Praktiese projek met: o Omslag/Omhulsel:  Daar moet 'n ontwerp in die lêer wees.  Die omslag/omhulsel en die ontwerp moet by mekaar pas.  Geen kartonhouers word toegelaat nie.  Plastiek-, hout- en metaalomslae/-omhulsels sal aanvaar word.  Omslae/Omhulsels wat deur die leerders vervaardig en/of aanmekaargesit is, word verkies.  Die omslag/omhulsel moet vir bestudering binne-in toeganklik wees.  Deksels wat vasskroef, word verkies. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com ElektrieseTegnologie: Digitale Elektronika 4 DBE/PAT 2022 NSS o Strookbord ('Circuit board'):  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet in die lêer wees.  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet op so 'n wyse binne die omslag/omhulsel gemonteer wees dat dit vir bestudering verwyder kan word. Anders kan inspeksie van onder af gedoen word in gevalle waar deursigtige omslae/omhulsels gebruik is.  Skakelaars, potensiometers, verbindings en ander items moet gemonteer wees.  Bedrading moet netjies en verbind wees.  Bedrading moet lank genoeg wees sodat die strookbord verwyder en met gemak nagegaan kan word. o Kenteken/Logo en naam:  Die lêer moet die kenteken/logo en naamontwerp en spesifikasieplaatjie bevat.  Die kenteken/logo, spesifikasieplaatjie en naam moet duidelik op die omslag/omhulsel verskyn.  Die kenteken/logo/spesifikasieplaatjie moet op 'n permanente wyse vasgesit word – geverf, vasgegom of met viniel vasgesit. Die PAT sal 'n finansiële invloed op die skool se begroting hê en daarom moet skoolbestuurspanne vir hierdie besondere uitgawe voorsiening maak. PAT-komponente en ander items moet betyds, voor die einde van die eerste kwartaal aan die begin van die akademiese jaar, vir leerders se gebruik aangekoop word. Dit is die verantwoordelikheid van die departementshoof om toe te sien dat die onderwyser van die begin van die skooljaar af met die PAT vorder. Provinsiale departemente is verantwoordelik vir die opstel van modereringsroosters en daarom moet PAT'e betyds vir moderering gereed wees. 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer Onderwysers moet toesien dat leerders die simulasies wat vir elke kwartaal nodig is, voltooi. Die projek moet in Januarie begin word om te verseker dat dit in Augustus voltooi is. Waar formele assessering plaasvind, moet die onderwyser hierdie verantwoordelikheid aanvaar. Die PAT moet gedurende die EERSTE DRIE KWARTALE voltooi word en moet teen die aanvang van PAT-moderering gereed wees. Onderwysers moet kopieë van die relevante simulasies maak en aan die begin van elke kwartaal aan leerders gee. Die PAT mag nie die werkswinkel verlaat nie en moet te alle tye in veilige bewaring wees wanneer die leerder nie daaraan werk nie. Die gewigswaardes van die PAT moet nagekom word en onderwysers mag nie die gewigswaardes vir die verskillende afdelings verander nie. 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/te assesseer Die PAT vir graad 12 word intern opgestel en geassesseer, maar ekstern gemodereer. Alle formele assessering word deur die onderwyser gedoen. Van die onderwyser word verwag om 'n werkende model en model-antwoordlêer op te bou wat die assesseringstandaard vasstel teen 'n Hoogs Bevoegde Vlak vir elke keuse van projek wat die leerders doen. Hierdie lêer moet al die simulasies met antwoorde insluit wat deur die onderwyser self gedoen is. Die onderwyser sal die modelantwoorde en projek gebruik om die simulasies en projekte van die leerders te assesseer. Sodra 'n fasetblad deur die onderwyser voltooi is, word assessering as afgehandel beskou. Geen herassessering sal gedoen word nadat die fasetbladsye voltooi is en deur die onderwyser vasgelê is nie. Leerders moet seker maak dat die werk op die verlangde standaard gedoen is voordat die onderwyser die PAT gedurende elke fase finaal assesseer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com ElektrieseTegnologie: Digitale Elektronika 5 DBE/PAT 2022 NSS 2.3 PAT-Assesseringsprogram (AP) Die assesseringsprogram (AP) vir die PAT is soos volg: TYDPERK AKTIWITEIT VERANTWOORDELIKHEID Voorbereiding Onderwyser – Bou die modelle en werk die modelantwoorde vir die vir PAT 2022 2022-simulasies uit. Identifiseer tekortkominge t.o.v. gereedskap, toerusting en verbruikbare items vir simulasies wat in 2022 aangekoop moet word SBS – Ontvang aankoopversoeke van onderwysers en prosesseer betalings vir die aankoop van die items benodig Januarie–Maart Simulasie 1 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit 2022 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is Januarie 2022 PAT-projek: Onderwyser – Kry kwotasies vir PAT-projekte aankope Hoof – Keur PAT-aankope vir PAT-projekte goed Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte bestel en afgelewer word Departementshoof – Maak seker dat onderwyser aan die vereistes van die proses voldoen Februarie 2022 PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word leerders begin Onderwyser – Deel PAT-projekte uit en neem dit in met projek Onderwyser – Sluit praktiese sessies elke week in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerder – Begin met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het April–Junie Simulasie 2 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit 2022 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien April–Junie Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en 2022 Simulasie 1 Simulasie 1 modereer 10% van leerders se werk word gemodereer April–Junie PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word 2022 leerders gaan Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in voort met projek Onderwyser – Sluit elke week praktiese sessies in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerders – Gaan voort met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het Julie-vakansie PAT-ingryping Leerders wat met die PAT agter is, moet die projek gedurende hierdie 2022 vakansie voltooi. Julie – Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en Augustus 2022 Simulasie 2 Simulasie 2 modereer – ander leerders as in die vorige kwartaal. 10% van leerders se werk word gemodereer Julie – PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word Augustus 2022 voltooiing Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in Onderwyser – Voltooi die PAT-projek saam met leerders en stel die PAT-lêer saam Leerders – Voltooi die PAT-projek en -lêer Departementshoof – Gaan na of 100% van die PAT-lêers en -projekte voltooi en nagesien is September – PAT-moderering PAT-projekte word deur vakfasiliteerders/vakkundiges van die Oktober 2022 provinsie gemodereer en leerders is beskikbaar om vaardighede te demonstreer 10% van leerders word lukraak gemodereer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com ElektrieseTegnologie: Digitale Elektronika 6 DBE/PAT 2022 NSS 2.4 Moderering van die PAT'e Provinsiale moderering van elke kwartaal se simulasies sal so vroeg as die daaropvolgende kwartaal begin. Simulasie 1 moet gemodereer word sodra die tweede kwartaal begin. Net so moet Simulasie 2 in Julie gemodereer word. Die projek sal egter eers gemodereer word wanneer dit voltooi is. Gedurende moderering van die PAT moet die leerder se lêer en projek aan die moderator voorgelê word. Die modereringsproses verloop soos volg:  Gedurende moderering word leerders lukraak geselekteer om die verskillende simulasies te demonstreer. Beide simulasies sal gemodereer word.  Daar word van die onderwyser verwag om 'n model van elke projek te bou wat vir die skool gekies is.  Hierdie model moet gedurende moderering ten toon gestel word.  Die onderwyser se model vorm die modereringstandaard op Vlak 4 (Hoogs Bevoeg).  Vlak 5-assesserings moet die onderwyser se model ten opsigte van vaardigheid en afwerking oortref.  Leerders wat gemodereer word, sal gedurende moderering toegang tot hulle lêers hê en kan na die simulasies wat hulle vroeër in die jaar voltooi het, verwys.  Leerders mag NIE gedurende moderering hulp by ander leerders vra NIE.  Alle projekte en lêers moet vir die moderator uitgestal word.  Indien 'n leerder nie die simulasie kan herhaal nie of nie 'n werkende kring tydens moderering kan lewer nie, sal punte afgetrek word en kringe as nie-werkend geassesseer word.  Die moderator sal lukraak nie minder as twee projekte (nie simulasies nie) kies nie en daar sal van die betrokke leerders verwag word om te verduidelik hoe die projek vervaardig/gebou is.  Waar nodig, moet die moderator die leerders kan versoek om die funksie en werksbeginsels te verduidelik en ook die leerder versoek om die vaardighede wat deur die simulasies bekom is, vir modereringsdoeleindes te vertoon.  Na moderering sal die moderator, indien nodig, die groep se punte op- of afwaarts aanpas, afhangend van die uitkoms van moderering.  Gewone eksamenprotokol vir appèl moet gevolg word indien 'n dispuut weens aanpassings ontstaan. 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van Take Indien daar sonder 'n geldige rede geen PAT-punt vir Elektriese Tegnologie beskikbaar is nie: Die leerder sal drie weke voor die aanvang van die finale jaareindeksamen gegun word om die ontbrekende taak in te lewer. Indien die leerder sou versuim om aan die uitstaande PAT- vereiste te voldoen, sal so 'n leerder 'n nul (0) vir daardie PAT-komponent ontvang. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com ElektrieseTegnologie: Digitale Elektronika 7 DBE/PAT 2022 NSS 2.6 Simulasies Simulasies is kringe, eksperimente en toetse wat die leerder sal moet bou, toets en meet en prakties doen as deel van die ontwikkeling van praktiese vaardighede. Hierdie vaardighede moet gedurende die skooljaar aan die eksterne moderator, wat met tussenposes die skool besoek, gedemonstreer word. Onderwysers wat rekenaargebaseerde simulasieprogramme op 'n rekenaar gebruik, mag dit gebruik vir leerders om op te oefen. Daar word egter vereis dat die kring met regte komponente gebou word en dat lesings met werklike instrumente vir assesserings- en modereringsdoeleindes geneem word. Die korrekte prosedure vir die voltooiing van simulasies word hieronder uiteengesit vir onderwysers en skoolbestuurpanne wat vir die implementering van die PAT in Elektriese Tegnologie verantwoordelik is. STAP 1: Die onderwyser sal die simulasies selekteer uit die voorbeelde verskaf. STAP 2: Stel 'n komponentelys wat vir elke simulasie benodig word, saam. Voeg ekstra komponente by aangesien hierdie items baie klein is en jy ekstra items gaan benodig omdat dit verloor/beskadig word wanneer leerders daarmee werk. STAP 3: Kontak drie verskillende verskaffers van elektroniese komponente vir vergelykbare kwotasies. STAP 4: Lê die kwotasies aan die SBS voor vir goedkeuring en die aankoop van die items. STAP 5: Stoor die komponente. Organiseer items vir elke simulasie om dit gedurende praktiese sessies makliker uit te deel en te gebruik. Maak seker dat verskillende waardes van komponente nie meng nie, om te voorkom dat die komponente verkeerd gebruik word omdat dit die komponent kan beskadig en, in uiterste gevalle, die toerusting wat gebruik word. STAP 6: Kopieer die relevante simulasies en deel dit aan die begin van die kwartaal aan leerders uit. Onderwysers word toegelaat om kringe en komponentwaardes aan te pas om by hulle omgewing/bronbeskikbaarheid te pas. Onderwysers moet 'n stel voorbeeldantwoorde in die onderwyserportefeulje ontwikkel. Moderators sal die onderwyser se voorbeeldantwoorde en voorbeeldprojek tydens moderering gebruik. 2.7 Projekte Die projekte is konstruksieprojekte wat onderwysers vir hulle leerders kan kies. Hierdie projekte is op kringe gebaseer wat deur skole en vakadviseurs verskaf is. Die projekte word op werkende prototipes gebaseer en vereis noukeurige konstruksie om korrek te funksioneer. Projekte verskil in koste en onderwysers moet seker maak dat die projekte wat gekies is, binne die skool se begroting val. Sodra die onderwyser op 'n kring besluit het, moet hy/sy die prototipe bou. Daarna kan afskrifte van die kringbaan gemaak word en aan leerders uitgedeel word. Hulle MOET hierdie kringe korrek in hulle portefeuljes oorteken. Die beskrywing van die werking van die kringe is NIE volledig NIE. Leerders moet die funksie van die komponente in die kring wat verskaf is, ondersoek om nadere besonderhede te bekom. Hulle moet uitbrei oor die doel van komponente in die kring. Daar word aanbeveel dat leerders soortgelyke kringe ondersoek wat op die internet en in die skoolbiblioteek of in werkswinkelverwysingsbronne beskikbaar is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 8 DBE/PAT 2022 NSS 2.8 Werkende puntestaat ('n Werkende Excel-lêer word saam hierdie PAT verskaf) PAT-puntestaat Kwartaal 1 Kwartaal 2 Projek Punt uit 100 Moderator- Simulasie 1 Simulasie 2 Ontwerp Ontwerp Totaal = Kwartaal en Maak en Maak 1 + Kwartaal 2 + 50 50 Deel 1 Deel 2 Projek 120 30 250 punt Nr. Naam van Leerder 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Totaal Gemiddeld Onderwyser Naam Moderator: Hoof: Handtekening: Handtekening: Handtekening: Datum: Datum: Datum: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 9 DBE/PAT 2022 NS2 3. RIGLYNE VIR LEERDERS PAT 2022-dekblad (Plaas hierdie bladsy voor in die PAT.) Departement van Basiese Onderwys Graad 12 KABV vir Tegniese Hoërskole Praktiese Assesseringstaak – Elektriese Tegnologie Toegelate tyd: Kwartaal 1–3 (2022) Leerder Naam: Klas: Skool: Spesialisering: DIGITALE ELEKTRONIKA Voltooi TWEE simulasies. Projek (Skryf die naam van die projek): _____________________________ Bewyse van moderering: LET WEL: Wanneer die leerderbewyse wat geselekteer is, op skoolvlak gemodereer is, sal die tabel bewyse van moderering bevat. Provinsiale moderatore sal die provinsiale moderering teken en slegs teken indien hermoderering nodig is. Moderering Handtekening Datum Handtekening Datum Skoolvlak Distriksmoderering Provinsiale moderering Hermoderering Puntetoekenning Maksimum Gemodereerde PAT-komponent Leerderpunt Punt Punt Simulasie 1 50 Simulasie 2 50 Ontwerp-en-maak-projek – Kring 120 Ontwerp-en-maak-projek – Kassie 30 Totaal 250 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 10 DBE/PAT 2022 NSC 3.1 Instruksies vir die leerder  Hierdie PAT tel 25% van jou finale promosiepunt.  Alle werk wat jy doen, moet jou eie wees. Groepswerk word NIE toegelaat NIE.  Die praktiese assesseringstaak moet oor drie kwartale voltooi word.  Die PAT-lêer moet TWEE simulasies en 'n praktiese projek bevat.  Berekeninge moet duidelik wees en eenhede insluit. Berekeninge moet tot TWEE desimale afgerond word. SI-eenhede moet gebruik word.  Kringdiagramme kan met die hand of met ROT ('CAD') geteken word. GEEN fotokopieë of geskandeerde lêers word toegelaat NIE.  Foto's word toegelaat en kan in kleur of grysskaal ('greyscale') wees. Geskandeerde foto's en fotokopieë word toegelaat.  Leerders met identiese foto's sal gepenaliseer word en nul (0) vir daardie deel ontvang.  Hierdie dokument moet binne-in jou PAT-lêer saam met die ander bewyse geplaas word. 3.2 Verklaring van Egtheid (VERPLIGTEND) Verklaring: Ek _____________________ (Naam) verklaar hiermee dat die werk in hierdie lêer heeltemal my eie is. Ek verstaan dat indien die teendeel bewys word, my finale uitslae teruggehou mag word. _____ Handtekening van leerder _____ Datum Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 11 DBE/PAT 2022 NSS 4. SIMULASIES 4.1 Simulasie 1A: Monostabiele multivibrators wat 'n 555 GS gebruik Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.1.1 Doel:  Om 'n monostabiele multivibrator met 'n 555 GS te bestudeer.  Om 'n bistabiele multivibrator met die 555 GS te bou.  Om die teorie wat in die klas geleer is, met die werklike stroombaan te vergelyk. 4.1.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Broodbord 1 x 555 GS Voltmeter (multimeter) 2 x 10 kΩ-resistors GS-kragbron, 5 V 1 x 1 kΩ-resistor Sykniptang 2 x 470 Ω-resistors Langbektang 1 x 220 µF elektrolitiese kapasitor, 16 V Draadstroper 1 x LUD 1 x drukknop/-skakelaar Verbindingsdrade 4.1.3 Prosedure: Bou die stroombaandiagram in FIGUUR 4.1.3 op jou broodbord. Skakel die stroom AAN nadat die onderwyser die stroombaan nagegaan het. Verbind 'n multimeter om die spanning op pen 2 te meet. Verbind 'n multimeter om die spanning oor C1 te meet. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 12 DBE/PAT 2022 NSS +5V R1 R2 10 k 10 k 8 4 7 Output 6 555 3 2 1 5 R4 Sneller 470 V1 V C1 220 µF V2 V LUD FIGUUR 4.1.3: MONOSTABIELE MULTIVIBRATOR (a) Skryf die spanning oor pen 2 neer. Spanning op pen 2 V1 = (2) (b) Noem die funksie van R1 met verwysing na pen 2 en die uitvoer. (2) (c) Druk skakelaar S1 en neem waar wat met die spanningsmeting oor die kapasitor gebeur. Skryf die spanning gemeet oor C1 neer net voordat die LUD AFskakel (maksimum gelaaide spanning). Spanning oor C1. V2 = (2) (d) Vergelyk die spanning oor C1 met die toevoerspanning. (2) (e) Druk skakelaar S1 twee keer binne 'n kort tydjie om skakelwip te simuleer. Skryf jou waarneming neer. (4) (f) Vervang kapasitor C1 met 'n 100 µF-kapasitor. Skakel die stroombaan AAN, druk skakelaar S1 en neem waar. Skryf jou waarneming neer en gee 'n rede waarom dit gebeur. (4) Simulasie 1A: [16] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 13 DBE/PAT 2022 NSS FASETBLAD VAN SIMULASIE 1A: MONOSTABIELE MULTIVIBRATOR MAKSIMUM LEERDER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Voorbereiding vir Identifiseer Versamel Versamel instrumente Versamel hand- die simulasie komponente korrek KVE/werkstasie – multimeter gereedskap (1) 4 (1) (1) (1) Handgereedskap Gebruik van handgereedskap 1 (1) Voorbereiding vir Gaan die uitpen van die Stel die die invoeg van 555-GS op die toevoerspanning 2 komponente in die relevante datablad na op +5 V broodbord (1) (1) Korrekte Korrekte verbinding van Polariteit en verbinding Polariteit LUD – verbinding op 555-GS na die toevoer van skakelaars – korrek korrek 4 broodbord – nodes (2) (1) (1) en polariteit Kring werk korrek S1 word gedruk – LUD bly aan m.b.t. die LUD 1 (rooi) AAN RC-tydkonstante 2 (1) (1) Huishouding Maak werksarea na die Bêre gereedskap na eksperiment skoon gebruik 2 (1) (1) Veiligheid Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag voordat daaraan nadat daaraan herinner 2 herinner word word (1) (2) Fasetblad van Simulasie 1A: [17] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 14 DBE/PAT 2022 NSS Simulasie 1B: Astabiele multivibrator 4.1.4 Doel:  Om 'n elektroniese klavier (astabiele multivibrator) te bou met behulp van die 555 GS in FIGUUR 4.1.6 op 'n broodbord en vertoon die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. 4.1.5 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 1 x 555 tydreëlaar-GS Analoog-/Digitale ossilloskoop 1 x 100 nF-kapasitor Funksiegenerator 1 x 10 µF (elektrolitiese kapasitor, 25 V) Verstelbare GS-kragbron 5 x 1 kΩ-resistor Sykniptang 1 x 10 kΩ-potensiometer Draadstroper 1 x 8 Ω-luidspreker/gonser 5 x drukknoppies Verbindingsdrade 4.1.6 Prosedure: (a) Bou die stroombaan in FIGUUR 4.1.6 op die broodbord. Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop met pen 3 van die 555-GS. Skakel die stroombaan AAN, druk die drukknoppies (een vir een) en neem waar. Beantwoord die vrae wat volg. R6 R5 R4 R3 R2 R1 1k 1k 1k 1k 10 k 1k +9V S5 S4 S3 S2 S1 8 4 7 6 555 3 C2 2 + 1 5 10 µF C1 Ch1 100 nF + (104) Luidspreker FIGUUR 4.1.6: ASTABIELE MULTIVIBRATOR As daar geruis is, kan pen 5 na aard gekoppel word deur 'n 0,01 µF-kapasitor. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 15 DBE/PAT 2022 NSS (b) Druk drukknop S1 en teken die uitsetgolf wat op die ossilloskooprooster verskaf, waargeneem word. Stel die ossilloskoop om ten minste VIER volledige siklusse te vertoon. V/Afd:___________ (Ch 1) T/Afd: ___________ LET WEL: 1 punt vir die golfvorm wat korrek geteken is. 1 punt vir die ossilloskoopinstellings. (2) (c) Gebruik die ossilloskoopinstellings en bepaal die frekwensie van die sein. Frekwensie wanneer S1 ingedruk word (2) (d) Druk drukknop S5 en teken die uitsetgolf waargeneem op die ossilloskooprooster verskaf. Moet NIE die tyd per afdelingsinstelling aanpas NIE. V/Afd:___________ (Ch 1) T/Afd: ___________ LET WEL: 1 punt vir die golfvorm wat korrek geteken is. 1 punt vir die ossilloskoopinstellings. (2) (e) Gebruik die ossilloskoopinstellings en bepaal die frekwensie van die sein. Frekwensie as S5 ingedruk word (2) (f) Druk elkeen van die drukknoppies en neem waar. Verduidelik waarom daar 'n verskil in die uitset vir elke drukknoppie is. (3) Simulasie 1B: [11] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 16 DBE/PAT 2022 NSS RUBRIEK VIR SIMULASIE 1B LEERDER- 0 1 2 PUNT Die leerder kon Die leerder kon 'n Die leerder kon die nie die deel van die hele stroombaan stroombaan stroombaan korrek korrek verbind, korrek verbind nie verbind sonder hulp sonder hulp Die leerder kon Die leerder kon die Die leerder kon die nie die uitsetgolf ossilloskoop instel ossilloskoop instel op die en het daarin en kon die uitsetgolf ossilloskoop geslaag om die kry, sonder die hulp vertoon nie uitsetgolf te kry na van die onderwyser die hulp van die onderwyser af Leerder het geen Leerder het Leerder het huishoudelike huishouding gedoen huishouding gedoen pligte uitgevoer nadat hy daaraan sonder om daaraan nie herinner is herinner te word (6) Simulasie 1A: (16) Fasetblad van Simulasie 1A: (17) Simulasie 1B: (11) Rubriek van Simulasie 1B: (6) TOTAAL SIMULASIE 1: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 17 DBE/PAT 2022 NSS 4.2 Simulasie 2A: Skakelaarkringe wat 'n 555 GS en 'n 741-op-versterker gebruik Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.2.1 Doel:  Om die monostabiele multivibrator in FIGUUR 4.2.3 te bou deur 'n 555 GS te gebruik.  Om die teorie wat in die klas geleer is met die werklike stroombaan te vergelyk. 4.2.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Broodbord 1 x 555 GS Voltmeter (multimeter) 2 x 10 kΩ-resistors GS-kragtoevoer, 5 V 1 x 1 kΩ-resistors Sykniptang 2 x 470 Ω-resistors Langbektang 1 x 220 µF elektrolitiese kapasitor, 16 V Draadstroper 1 x 220 µF elektrolitiese kapasitor, 16 V 1 x LUD 1 x drukknop/tasbare skakelaar Verbindingsdrade 4.2.3 Prosedure: Bou die stroombaandiagram in FIGUUR 4.2.3 op jou broodbord. Nadat die onderwyser die stroombaan nagegaan het, skakel die krag AAN. Koppel 'n multimeter om die spanning op pen 2 te meet. Koppel 'n multimeter om die spanning oor C1 te meet. +5V R1 R2 10 k 10 k 8 4 7 Uitset 6 555 3 2 1 5 R4 Sneller 470 V1 V C1 220 µF V2 V LUD FIGUUR 4.2.3: 555 MONOSTABIELE MULTIVIBRATOR Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 18 DBE/PAT 2022 NSS (a) Skryf die spanning gemeet oor pen 2 neer. Spanning oor pen 2 V1 = (1) (b) Noem die funksie van R1 met verwysing na pen 2 en die uitset. (2) (c) Druk die sneller-inset en neem waar wat met die spanningsmeting oor die kapasitor gebeur. Skryf die spanning gemeet oor C1 neer net voor die LUD AFskakel (maksimum gelaaide spanning). Spanning oor C1. V2 = (1) (d) Vergelyk die spanning oor C1 met die toevoerspanning. (2) (e) Druk die sneller-inset twee keer binne 'n kort tydjie om skakelaar-hop te simuleer. Skryf jou waarneming neer. (3) (f) Vervang kapasitor C1 met 'n 100 µF-kapasitor. Skakel die stroombaan AAN, druk die sneller-inset en neem waar. Skryf jou waarneming neer en gee 'n rede hoekom dit gebeur. (4) (g) Leerder was in staat om 'n Leerder kon 'n gedeelte Leerder kon die klein gedeelte van die van die stroombaan stroombaan korrek bou, stroombaan korrek te bou, korrek bou, sonder hulp. sonder hulp sonder hulp 1 3 4 (4) Simulasie 2A: (17) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 19 DBE/PAT 2022 NSS Simulasie 2B: Omkeer-op-versterker met gebruik van 741 GS 4.2.4 Doel:  Om die omkeer-versterkerkring in FIGUUR 4.2.6(a) te bou deur 'n 741-op- versterker te gebruik en die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop te vertoon.  Om die effek van verhouding RF tot RIN op die wins en die uitset van die versterker te ondersoek. 4.2.5 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Funksiegenerator 1 x LM741 op-versterker Dubbelspoor-ossilloskoop 1 x 100 kΩ-resistor + 9 V 0 V–9 V-GS-kragbron 1 x 68 k-resistor Sykniptang 1 x 47 k-resistor Draadstroper 1 x 22 k-resistor Sakrekenaar 1 x 10 k-resistor Verbindingsdrade 4.2.6 Prosedure: Stel die kragbron met dubbele spanning op +9 V/-9 V. Stel die funksiegenerator om 'n 0,5 V-piek-1 kHz-sinusgolf te lewer. Bou die stroombaan in FIGUUR 4.2.6(a) op jou broodbord en koppel dit aan die toevoer en inset. Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop oor die inset om ten minste TWEE volle siklusse te vertoon. Verbind kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitvoer om ten minste TWEE volle siklusse te vertoon. (a) Bou die stroombaan soos in FIGUUR 4.2.6(a) op die broodbord RF = 100 k FG = 0,5 V 1 kHz RIN 10 kΩ +9 V VIN 2 _ 7 6 VUIT 3 CH1 + 4 CH2 -9 V Alternatiewe insetverbinding VIN FG 10 kΩ 5 V / 1 kHz RIN = 10 kΩ 1 kΩ CH1 FIGUUR 4.2.6(a): 741-OMKEER-OP-VERSTERKER Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 20 DBE/PAT 2022 NSS (b) Teken die inset- en uitsetgolfvorms op die ossilloskooprooster verskaf in OSSILLOGRAM 4.2.6(a) hieronder. V/Afd:___________ (Ch 1) V/Afd:___________ (Ch 2) T/Afd: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke korrek getekende golfvorm. 1 punt vir elke korrekte ossilloskoopinstelling. (5) OSSILLOGRAM 4.2.6(a) (c) Gebruik die ossilloskoopinstellings om die waardes van die volgende te bepaal: VIN = (1) VUIT = (1) (d) Bereken die wins van die versterker deur die vasgestelde spanningswaardes te gebruik. (3) (e) Vervang resistor RF 100 kΩ met die volgende resistors en skryf die waarde van die uitsetspanning neer. RF UITSETSPANNING 68 kΩ 47 kΩ 22 kΩ 10 kΩ TABEL 4.2.6(e) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 21 DBE/PAT 2022 NSS (f) Teken die inset- en uitsetgolfvorms soos waargeneem op die ossilloskoop- rooster hieronder verskaf wanneer RF 10 kΩ is in OSSILLOGRAM 4.2.6(f). V/Afd:___________ (Ch 1) V/Afd:___________ (Ch 2) T/Afd: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke korrek getekende golfvorm. 1 punt vir elke korrekte ossilloskoopinstelling. (5) OSSILLOGRAM 4.2.6 (f) (g) Bereken die wins van die versterker wanneer RF = 10 kΩ. (3) (h) Vergelyk die uitsetspannings in TABEL 4.2.6(e) met die insetspanning in (c) en skryf 'n gevolgtrekking. (3) 1 3 4 Leerder was in staat Leerder kon 'n Leerder kon die om 'n minimum gedeelte van die stroombaan korrek gedeelte van die stroombaan korrek bou, sonder hulp stroombaan korrek te bou, sonder hulp bou, sonder hulp Leerder kon die Leerder kon die Leerder kon die ossilloskoopvoelpenne ossilloskoopvoelpenne ossilloskoopvoelpenne korrek verbind, maar korrek verbind en dit korrek verbind en kon dit nie opstel om gedeeltelik opstel om opstel om die seine die seine te vertoon die seine te vertoon korrek te vertoon nie (8) Simulasie: 2B (33) Subtotaal Simulasie 2A: (17) Subtotaal Simulasie 2B: (33) TOTAAL SIMULASIE 2: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 22 DBE/PAT 2022 NSS 4.3 Simulasie 3: Koppel 'n 7-segment-vertoonpaneel aan 'n 4-bis-BKD-7-segment- vertoondrywer Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: Aktiwiteit 3A: Koppel 'n 7-segment-vertoonpaneel aan 'n 4-bis-BKD-7-segment- vertoondrywer 4.3.1 Doel:  Om 'n 7-segment-vertoonpaneel aan 'n 4-bis-BKD-7-segment-vertoondrywer te koppel 4.3.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 4 x LUD's Broodbord 4 x 390 ῼ-resistors Verstelbare GS-kragbron 7 x 1k-resistors Sykniptang CD4511 GS Draadstroper CD4518B GS 5 x SPST-skakelaars 7-segment-vertoonpaneel 4.3.3 Prosedure: Koppel die kringbaan soos hieronder getoon: b c 7-SEGMENT a g d DISPLAY f e 1K each resistor 13 12 11 10 9 15 14 a b c d e f g SW3 CD4511 SW4 D C B A 6 2 1 7 6 5 4 3 Q4A Q3A Q2A Q1A D1 D2 D3 D4 CD4518B CKA ENA CKA Res etA R1 R2 R3 R4 GND1 GND2 GND3 GND4 CLK SW1 SW2 GND 'n Alternatiewe kringbaan kan gebruik word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 23 DBE/PAT 2022 NSS FASETBLAD VIR SIMULASIE 3: KOPPEL 'N 7-SEGMENT-VERTOONPANEEL AAN 'N 4-BIS BKD-7-SEGMENT- VERTOONDRYWER MAKSIMUM LEERDER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Voorbereiding vir die Korrekte Kry KVE/werkstasie Kry instrumente – Kry handgereedskap simulasie identifisering van (1) ossilloskoop (1) (1) 4 komponente (1) Handgereedskap Korrekte gebruik van 1 handgereedskap (1) Voorbereiding vir die Gaan datablad op Stel toevoer- invoeg van komponente die GS'e na spanning korrek op 2 op die broodbord (1) +9 V (1) Korrekte verbinding op 8 nodes vir korrekte 8 nodes vir korrekte broodbord – nodusse en koppeling van koppeling van polariteit CB4518B GS CD4511 GS en die 23 (8) 7-segment- vertoondrywer (20/75 = 15) Huishouding Maak die werkarea Bêre gereedskap na die eksperiment na gebruik 2 skoon (1) (1) Veiligheid Neem veiligheid in Neem veiligheid in ag voor daaraan ag nadat daaraan 3 herinner word (3) herinner is (2) Fasetblad vir Simulasie 3: [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 24 DBE/PAT 2022 NSS Aktiwiteit 3B Voer die volgende stappe uit en beantwoord die vrae in die ruimtes verskaf. GS-CD4185 GEGEWE KODE 7-SEGMENT-VERTOONDRYWER (a) Watter nommer word vertoon op die 7-segment-vertoondrywer as die binêre nommer 0111 op die uitset-LUD's van die teller illumineer is? (3) (b) Watter nommer word vertoon op die 7-segment-vertoondrywer as die binêre nommer 1000 op die uitset-LUD's van die teller illumineer is? (3) (c) Watter nommer word vertoon op die 7-segment vertoondrywer as die binêre nommer 1001 op die uitset LUD's van die teller illumineer is? (3) (d) Watter nommer word vertoon op die 7-segment-vertoondrywer as die binêre nommer 0011 op die uitset LUD's van die teller illumineer is? (3) (e) Watter nommer word vertoon op die 7-segment-vertoondrywer as die binêre nommer 0101 op die uitset LUD's van die teller illumineer is? (3) [15] Aktiwiteit 3A: (35) Aktiwiteit 3B: (15) TOTAAL SIMULASIE 3: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 25 DBE/PAT 2022 NSS 4.4 Simulasie 4: JK-wipkring-kringbaan en PICAXE Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: Simulasie 4A: JK-wipkring-kringbaan 4.4.1 Doel:  Om die werking van die JK-wipkring-kringbaan prakties te demonstreer. 4.4.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Broodbord SN7476 GS Voltmeter Swikskakelaar x 4 Dubbele kragbron 9 V 0–9 V 1 kΩ-resistor x 3 Dubbele kragbron 5 V 0–5 V 10 kΩ-resistor x 1 Sykniptang 1 x rooi en 1 x groen LUD Draadstroper Verbindingsdraad 4.4.3 Kringdiagram Koppel die kringbaan soos in FIGUUR 4.4.3 op die broodbord. Nadat jy die kringbaan aanskakel, druk die herstelknoppie. Jy sal volgens die rubriek wat volg, geassesseer word +V R4 CL K J 10K J Q Q SN CL 7476 IC _ K Q _ Q R3 R2 R1 1K 1K 1K RESET FIGUUR 4.4.3: KRINGDIAGRAM VAN 'N JK-WIPKRING Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 26 DBE/PAT 2022 NSS 4.4.4 Prosedure:  Pas logika 0 toe op J en K-inset en 1 op die KL, en neem die Q- en -uitset waar  Pas logika 0 toe op J- inset en logika 1 op K-inset en 1 op die KL, en neem die Q- en -uitset waar.  Pas logika 1 toe op J-inset en logika 0 op K-inset en 1 op die KL, en neem die Q- en uitset waar  Pas logika 1 toe op J-inset en logika 1 op K-inset en 1 op die KL, neem die Q- en uitset waar RUBRIEK VIR SIMULASIE 4A: VLAKBESKRYWER PUNT 1 2 3 5 TOEGEKEN Leerder kon nie Leerder kon Die leerder het Die leerder het die korrekte die korrekte die korrekte die korrekte komponente komponente komponente en komponente en identifiseer nie identifiseer die polariteit die polariteit maar kon nie van die LUD's van die LUD's die polariteit en die pen uit en die pen uit van die LUD's die GS die GS en die pen van geïdentifiseer geïdentifiseer die GS na hulp van die sonder die hulp identifiseer nie onderwyser af van die onderwyser Leerder kon nie Die leerder het Die leerder het Die leerder het die kringbaan daarin geslaag daarin geslaag daarin geslaag bou nie om die kring te om die kring te om die kring bou nadat hy bou nadat hy sonder die hulp meer as een een keer deur van die keer deur die die onderwyser onderwyser te onderwyser bygestaan is bou bygestaan is (10) 4.4.5 Waarnemings: (a) Druk die J- en K-skakelaars. Skryf jou waarneming neer. (1) (b) Druk die klok- en J-skakelaars gelyktydig. Skryf jou waarneming neer. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 27 DBE/PAT 2022 NSS 4.4.6 Voltooi die waarheidstabel gebaseer op die werking van die kring wat jy gebou het. INSETTE UITSETTE J K CL Q 𝑸 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 1 0 1 1 1 0 1 1 1 1 (8) 4.4.7 Huishouding Nadat jy al die lesings geneem het en die onderwyser al jou antwoorde geldig verklaar het, moet jy jou werksplek opknap as deel van veiligheid in die werkswinkel. Jy sal vir huishouding volgens die rubriek hieronder geassesseer word. RUBRIEK VLAKBESKRYWER PUNT 0 2 3 5 TOEGEKEN Die leerder het Die leerder Die leerder het Die leerder het versuim om op het opgeruim self opgeruim self opgeruim te ruim. eers nadat maar het slegs en gehelp om die sy/haar eie die hele onderwyser werksplek werkswinkel hom/haar netjies op te ruim. daaraan gemaak en het herinner het nie gehelp met die opruim van die res van die werkswinkel nie. (5) Simulasie 4A: [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 28 DBE/PAT 2022 NSS Simulasie 4B: PICAXE 4.4.8 Doel:  Om kennis van vloeidiagramme en PICAXE te toets. Bestudeer die PICAXE-stroombaan hieronder en ontwerp 'n vloeidiagram vir die stroombaan. SCENARIO: Wanneer die aan/af-skakelaar geaktiveer word, moet die program soos volg uitgevoer word: (a) S3 moet gedruk word om die UITSET-LUD te aktiveer (die LUD sal vir óf 5 óf 2 sekondes aangaan). S3 is 'n drukknop. (b) S2 moet gebruik word om een van TWEE tydrëelaars te kies (een gestel op 5 sekondes en die ander op 2 sekondes). S2 is 'n swikskakelaar. (c) S1 moet die gebruiker toelaat om die program te herhaal of om dit te stop. S1 is 'n swikskakelaar. Aan/Af R1 S1 PICAXE 08M S2 S3 Uitset Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 29 DBE/PAT 2022 NSS FASETBLAD VIR SIMULASIE 4B: PICAXE-VLOEIDIAGRAM MAKSIMUM LEERDER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 FASET 5 MOONTLIKE PUNT PUNTE Begin-/ Begin- Stop- Stop- element element 2 element korrek korrek geplaas (1) geplaas (1) Besluit- Een besluit- Twee Drie besluit- Vier besluit- element element besluit- elemente elemente korrek elemente korrek korrek 4 geplaas (1) korrek geplaas (3) geplaas (4) geplaas (2) Proses- Een proses- element element 1 korrek geplaas (1) Data- Een data- Twee data- Drie data- Drie data- Drie data- elemente element elemente elemente elemente elemente 5 korrek korrek korrek korrek korrek geplaas (1) geplaas (2) geplaas (3) geplaas (4) geplaas (5) Vloeilyne 25% van die 50% van die 75% van die Alle vloeilyne vloeilyne vloeilyne vloeilyne korrek 9 korrek korrek korrek geplaas (8) geplaas (2) geplaas (4) geplaas (6) Benoem 3 byskrifte 6 byskrifte 9 byskrifte Alle byskrifte elemente korrek korrek korrek korrek 4 geplaas (1) geplaas (2) geplaas (3) geplaas (4) FASET 4B 25 Simulasie 4A: (25) Simulasie 4B: (25) TOTAAL: SIMULASIE 4: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 30 DBE/PAT 2022 NSS 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK Ontwerp-en-maak-projek Tyd: Januarie tot Augustus 2022 Leerder se Naam: Skool: Klas: Titel/Tipe Projek: INSTRUKSIES  Hierdie afdeling is VERPLIGTEND vir alle leerders.  Die onderwyser sal 'n kringbaan vir die projek kies.  Enige projek gebou, moet (maar is nie beperk tot) ten minste die volgende insluit: o Sewe komponente o 'n Verskeidenheid komponente (beide aktief en passief) o PCB-vervaardiging in een of ander vorm o Soldeerwerk o Kassie met 'n skakelaar en beskerming  Die kontrolelys hieronder moet gebruik word om te verseker dat al die vereiste take vir die PAT voltooi is PAT-KONTROLELYS Die leerder moet hierdie kontrolelys invul VOORDAT nasien van die afdeling plaasvind. NR. BESKRYWING MERK () NEE JA Ontwerp en Maak: Deel 1 1. Kringdiagram geteken   2. Kringbeskrywing ingevul   3. Komponentelys ingevul   4. Gereedskapslys vir stroomkringwerk ingevul   5. Meetinstrumentelys ingevul   Ontwerp en Maak: Deel 2 1. Omslag-/Omhulselontwerp voltooi en in die lêer geplaas   2. Unieke naam neergeskryf en op die omslag/omhulsel aangebring   3. Logo (Kenteken) ontwerp en op omslag/omhulsel aangebring   Allerlei 1. Omslag/Omhulsel by die projek ingesluit   2. Omslag/Omhulsel voorberei en volgens ontwerp geboor   3. Omslag/Omhulsel afgewerk en voltooi met naam en logo   4. PCB stewig in die omslag/omhulsel gemonteer volgens aanvaarbare tegnieke   5. Kring binne-in die omslag/omhulsel is toeganklik   6. Interne bedrading is netjies en gereed vir inspeksie   7. Lêer en projek voltooi en gereed vir moderering by die werkswinkel/vertrek   Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 31 DBE/PAT 2022 NSS 5.1 Ontwerp en maak: Deel 1 5.1.1 Kringdiagram Teken 'n kringdiagram van jou projek en plaas dit op die volgende bladsy. 5.1.2 Projek: Beskrywing van werking Gebruik die ruimte hieronder en gee 'n oorsig van hoe die projek funksioneer. Doen navorsing en gebruik jou eie woorde. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 32 DBE/PAT 2022 NSS 5.1.3 Komponentelys Stel 'n lys saam van die komponente wat jy vir die kringdiagram benodig. BYSKRIF BESKRYWING EN WAARDE HOEVEELHEID 5.1.4 Gereedskaps-/Instrumentelys Stel 'n lys saam van gereedskap wat jy nodig gaan hê om die projek te voltooi. BESKRYWING DOEL/GEBRUIK Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 33 DBE/PAT 2022 NSS 5.2 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 1 NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie  Kringdiagram 1. Kringdiagram is met IGO-instrumente geteken. 5 2. Kringdiagram is met IGO-instrumente en ROT ('CAD') 1 geteken/enige elektroniese ontwerpsagteware. 3. Kringdiagram is met die korrekte simbole geteken. 3 4. Kringdiagram het alle byskrifte – R1, C1, Tr1, ens. 3 5. Kringdiagram het alle komponentwaardes –100 Ω, 4 220 μF, ens. 6. Kringdiagram het 'n naam/titel. 2 7. Kringdiagram het 'n raam en titelblok. 2 (IGO-benadering) Kringdiagram-subtotaal: 20 Komponentelys 8. Byskrifte korreleer met kringdiagram. 2 9. Beskrywing en waardes korreleer met die kringdiagram. 2 10. Getalle is korrek. 1 Komponentelys-subtotaal: 5 Beskrywing van Werking 11. Basiese werking van die kring is korrek beskryf. 10 12. Alle subkringe in die kringdiagram en komponentelys is by die 5 beskrywing ingesluit. 13. Doeleindes van die subkringe in die kringdiagram is korrek 5 beskryf. 14. Leerder het eie interpretasie gebruik en het nie verbatim 4 uit 'n ander bron gekopieer nie. 15. Bronne is erken. 2 Subtotaal van Beskrywing van werking: 25 Gereedskap-/Instrumentelys (2) 16. Die gereedskap-/instrumentelys is ingevul. 4 17. Die gereedskap-/instrumente in die lys het elkeen 'n doel. 1 Subtotaal van Gereedskaps-/Instrumentelys: 5 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 34 DBE/PAT 2022 NSS NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie  Kringbordvervaardiging 18. Oordrag van die PCB-ontwerp na die blanko bord is 5 korrek. Nie oor-blootgestel of onder-blootgestel nie. 19. Kringbord is netjies geëts volgens die PCB-ontwerp. 10 20. Die leerder se naam is op die kringontwerp geëts. 4 21. Alle brame is afgevyl/verwyder. 2 22. Aksiale en radiale komponente word netjies en plat teen 5 die bord gemonteer. 23. Komponentoriëntasie is in lyn tussen eenderse 2 komponente gedoen (bv. die goue bandjies van alle resistors is aan dieselfde kant). 24. Gesoldeerde komponente – terminale is afgeknip en 5 netjies aan die soldeerkant 25. Meer as 60% van die soldeerlaste is blink (geen droë 5 laste nie). 26. Draadisolering is op die korrekte lengte afgesny (geen 3 ekstra koper wys nie). 27. Bedrading is lank genoeg om uitmekaar te haal en 2 inspeksie toe te laat. 28. Bedrading is netjies omgewind/vasgemaak. 2 29. 'n Kragskakelaar is ingesluit en aan die kassie gemonteer. 2 30. 'n Sekering/Beskerming is ingesluit en behoorlik 2 gemonteer. 31. Bedrading in en uit die kassie is met skaafringe/ 2 toepaslike monterings/sokke toegerus. 32. Batterye is netjies gemonteer met 'n batteryomhulsel/ 2 monteerklamp en batteryklem (geen dubbelkantkleefband nie). 33. Die projek het 'n loodsliggie/LUD wat in die omhulsel 2 gemonteer is en wat wys wanneer die kring werk. LUD is met geskikte grommit gemonteer (Skakelaar is aan – moet afgaan wanneer die sekering blaas.) 34. Die projek werk ten volle en is in die omhulsel 10 geïnstalleer. Kringbordvervaardiging-subtotaal: 65 Kringdiagram-subtotaal: 20 Komponentelys-subtotaal: 5 Subtotaal van Beskrywing van Werking: 25 Subtotaal van Gereedskaps-/Instrumentelys: 5 Kringbordvervaardiging-subtotaal: 65 TOTAAL (Deel 1 = 120 punte) LET WEL: In projekte waar fasette nie van toepassing is nie, moet die projekte nagesien word en die totale dienooreenkomstig aangepas word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 35 DBE/PAT 2022 NSS 5.3 Ontwerp en Maak: Deel 2 5.3.1 Omhulselontwerp  Ontwerp 'n kassie/omhulsel vir jou projek.  Geen VRYHANDTEKENINGE nie.  Teken met IGO-instrumente OF gebruik 'n ROT('CAD")-program.  Teken in eerstehandse ortografiese projeksie.  Voeg jou tekeninge nà hierdie bladsy in.  Gebruik kleur om jou tekening te versterk/verbeter. 5.3.2 Vervaardig die omhulsel/kassie netjies volgens jou ontwerp. Jy mag voorafgesnyde panele van metaal, hout en/of Perspex/Plexiglass gebruik. Jy moet egter self die dele bou/saamvoeg. Spuitgietvormige omhulsels is ook aanvaarbaar. Dit is belangrik dat jou omhulsel en die plasing van jou komponente in lyn is met jou ontwerp. 5.3.3 Kies 'n naam vir jou toestel. Skryf die naam van die toestel hieronder neer. 5.3.4 Ontwerp 'n unieke kenteken/logo vir jou toestel, sowel as 'n spesifikasieplaatjie en heg dit na die bladsy by. [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 36 DBE/PAT 2022 NSS 5.4 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 2 NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie Kassie-ontwerp 1. Kassieontwerp is in eerstehoekse ortografiese projeksie ingesluit. 2 2. Getekende ontwerp sluit 'n titelraam en bladsyraam in. 1 3. Isometriese skets is addisioneel ingesluit. 2 4. Afmetings/Dimensies is ingesluit. 2 5. Naam van die toestel is in die PAT-dokument geskryf. 1 6. Die logo-ontwerp en spesifikasie plaat ontwerp is in die 2 PAT-dokument. Kassie-ontwerp-subtotaal: 10 Kassievervaardiging 7. Kassie/Omhulsel pas by ontwerp. 1 − Afmetings/Dimensies en plasing korreleer. 8. Naam van die toestel is op die kassie. 1 9. Die logo-ontwerp is op die kassie. 2 10. Die logo-ontwerp op die kassie is duursaam en nie net 'n stuk 2 papier wat op die kassie geplak is nie (opgeverf/découpage/ skermdrukwerk/sublimasiedrukwerk) 11. Die kassie is van nuuts af vervaardig/vooraf gesnyde dele. 5 Sluit NIE die volgende in NIE:, karton, papier; margarienhouer Sluit die volgende in: plaatmetaal, Perspex, Plexiglass, hout, glas, grondstowwe, inspuitplastiekboksies) 12. Gate/Uitsnywerk in die kassie is met geskikte gereedskap gedoen 3 13. Spesifikasieplaatjie met die leerder se naam, werkspanning, 2 sekeringgrootte en bykomende inligting op die projek 14. Kassie is netjies voorberei, geverf en esteties aangenaam. 2 15. Die kringbord is met geskikte metode in die kassie gemonteer 2 (GEEN dubbelkantband, Prestik, gom, kougom, maskeerband, ens. nie) Kassievervaardiging-subtotaal: 20 TOTAAL (Deel 2 = 30 punte) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 37 DBE/PAT 2022 NSS 6. PROJEKTE 6.1 Praktiese Projek: Verkeerslig Hierdie projek bedryf rooi, geel en groen LUD's in die korrekte volgorde vir verkeersligte by 'n vierrigtingkruising. Die verkeersligte begin deur alle rooi ligte te laat flikker en laat alle rooi ligte aan bly. Die oostelike en westelike groen ligte sal eerste omgeskakel word. Die vertragings tussen groen na geel en tussen geel en rooi is onderskeidelik 5 en 2 sekondes. Die PICAXE 18m2 word gebruik om die verkeersligte te beheer. Verwys na die onvolledige vloeidiagram hieronder en voltooi die vloei van die program. VLOEIKAART: VERKEERSLIGTE Begin Flikker ROOI LUD s GROEN Oos & Wes 2 sek 1 sek GROEN Wag 2 Noord & Wag 2 Suid 5 sek Wag 5 ROOI 5 sek ROOI Noord & Oos & Suid Wag 5 Wes GEEL Oos & Wes 2 sek GEEL 2 sek Noord & Wag 2 Wag 2 Suid (vervolg op volgende bladsy Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 38 DBE/PAT 2022 NSS Flikker ROOI LUD s Skakelaar gedruk? NEE JA Skakelaar gelos? JA NEE Rooi Ligte AAN Wag 0,5 Rooi Ligte AF Wag 0,5 Terug Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 39 DBE/PAT 2022 NSS KOMPONENTELYS GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL  Skootrekenaar/tafelrekenaar  10 kΩ-resistor x 2  Picaxe Editor6-sagteware  22 kΩ-resistor x 1  Picaxe-aflaaikabel (AXE027)  100 Ω-resistor x 6  Ossilloskoop (analoog/digitaal)  LUD groen x 4  Analoog/Digitale werkstasie met dubbele  LUD geel x 4 kragtoevoer  LUD rooi x 4  Elektroniese multimeter  SPST-skakelaar x 1  Soldeerbout  Druk-om-te-maak-skakelaar x 1  Helpende hande  GS-18M+2-Picaxe  PCB-etstenk of soortgelyk  3,5 mm-Stereo Jack-Sok  Soldeersuier  PCB 150 x 100 mm  Draadstroper  Soldeersel  Sykniptang  PCB-etschemikalieë KRINGDIAGRAM: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 40 DBE/PAT 2022 NSS ALTERNATIEWE KRINGDIAGRAM VERKEERSLIG KRINGBAAN 1mF 100K 1mF 8 4 16 7 470K NE 555 3 14 CD 4017 15 22K 6 2 1 5 6 9 11 10 1 2 3 4 7 10mF 220Ω 220Ω 220Ω GROEN GEEL ROOI VERKEERSLIGKRINGBAAN KOMPONENTELYS RESISTORS KAPASITORS DIODES R1 100 k Ω C1 1 µF LUD GROEN R2 220 Ω C2 1 µF LUD GEEL R3 220 Ω C3 10 µF LUD ROOI R4 220 Ω D1 1N4007 x 6 R5 22 kΩ GS CD 4017 R6 470 kΩ (Verstelbare resistor) GS NE555 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 41 DBE/PAT 2022 NSS 6.2 Praktiese projek: Klank-na-lig-beheerder Hierdie klankbeheerde ligstroombaanontwerp word gebruik om die helderheid van die ligte wat daaraan gekoppel is, in sinchronisasie met die klank wat deur die mikrofoon vasgevang word, te beheer. Hierdie elektroniese stroombaanontwerp kom baie algemeen in disko's, kroeë en by partytjies voor. Klankbeheerde ligte word gewoonlik net in parallel met die luidsprekers gekoppel. Hierdie konfigurasie het twee nadele: 'n baie kragtige versterker kan die ligte vernietig of, nog erger, 'n defekte lig kan die versterker vernietig. Hierdie probleem word vermy deur die stroombaan nie direk aan die versterker te koppel nie. In plaas daarvan tel dit die klank op met die mikrofoon. Die kragtoevoergedeelte is aan die linkerkant van die elektretmikrofoonversterker en die ligbeheerdergedeelte is aan die regterkant. Die kapasitors C2 en C3 is die kapasitiewe spanningsverdelers en verminder die kragtoevoervlak. Diodes D1 en D2 stel die positiewe swaai van die WS-spanning reg. Die netwerk, wat uit L1 en C1 bestaan, beskerm die kraglyn teen spanningstuwings. In hierdie kringontwerp word 'n elektretmikrofoon gebruik. Neem kennis dat daar twee tipes elektretmikrofone is. Die eerste tipe het drie penne vir krag, aard en uitset. Die tweede tipe het net twee penne. Die tweede tipe word vir hierdie stroombaan gebruik. F1 10A F2 T1 100mA C2 D2 S1 0.1µF C3 R2 R4 1000µF R5 R6 C4 100µF R3 220V AC C1 R1 D3 D1 0.47µF 630V T2 C5 0.1µF R7 R8 C6 R9 MIC 25µF 6V L1 40µH/6A S1 F4 F5 F3 3A 3A 3A B1 B2 B3 C7 1µF C9 C11 22µF 0.1µF 16V R10 R11 R12 T1 C8 C10 C12 R15 R14 T2 R13 T3 0.047µF 0.1µF 0.1µF 630V KLANK-NA-LIG-BEHEERDERSTROOMBAN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 42 DBE/PAT 2022 NSS F1 10A F4 F5 F3 3A 3A 3A F2 T1 100mA C2 D2 S1 C7 B1 B2 B3 0.1µF C3 R2 R4 C9 C11 1000µF 22µF 0.1µF 16V R5 R6 C4 100µF R3 R10 R11 R12 220V AC C1 R1 D3 D1 0.47µF T1 C8 C10 C12 630V T2 R15 R14 T2 R13 T3 0.047µF 0.1µF 0.1µF C5 630V 0.1µF R7 R8 C6 R9 MIC 25µF 6V L1 40µH/6A S1 1µF KLANK-NA-LIG-BEHEERDERSTROOMBAN KOMPONENTELYS R1 =560 kΩ/1 W C8, C12 = 0,047 μF/630 V R2, R3 = 15 kΩ ¼ W C9 = 22 μF 16 V R4 = 33 kΩ /¼ W C11 = 47 μF 16 V R5, R6, R9 = 1 kΩ ¼ W D1, D2 = 1N4004 R7 =18 kΩ ¼ W D3 = 1N4742 12v/1 W R8 = 560 Ω ¼ W F1 10 A-sekering 220 V R10, R11, R12 =100 kΩ F2 100 Ma-sekering 220 V P1, P2, P3 = 5 kΩ Pot F3, F4, F5 220 V 3 A-sekering C1 = 0,47 uF 630 V L1 = 40 μH 6 A C2, C5 0,1 μF /220 V B1, B2, B3 =60 W-gloeilamp C3 1 000 μF/16 V Mikrofoon = lae-impedansie-mikrofoon C4 100 μF/16 V C6 25 μF/6 V C7 1 μF 16 V WAARSKUWING: Sommige dele in die stroombaanbord is onderhewig aan dodelike potensiaal omdat die toestel aan 230 V-WS gekoppel is. Wanneer die projek ingeprop word, plaas dit in 'n plastiek- of houtboks om te voorkom dat die stroombaan jou skok. Vermy die koppeling van hierdie stroombaan aan ander toestelle (bv. aan die uitset van 'n versterker deur middel van 'n kabel) as gevolg van die afwesigheid van 'n hooftransformator. Gebruik slegs die mikrofoon in die hoofkas om die klank op te tel. 7. GEVOLGTREKKING Na voltooiing van die praktiese assesseringstaak moet leerders in staat wees om hul begrip van die bedryf te demonstreer, hul kennis, vaardighede, waardes en redenasievermoë te verbeter, asook om verbintenisse met die lewe buite die klaskamer te vestig en die uitdagings in die werklike wêreld aan te spreek. Verder ontwikkel die PAT leerders se lewensvaardighede en bied dit geleenthede vir leerders om betrokke te raak by hul eie leer. Kopiereg voorbehou