Electrical Technology GR 12 PAT 2022 (Electronics) Afr

Downloaded from hlayiso.com ELEKTRIESE TEGNOLOGIE (ELEKTRONIKA) RIGLYNE VIR PRAKTIESE ASSESSERINGSTAKE (PAT) GRAAD 12 2022 Hierdie riglyne bestaan uit 39 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 2 DBE/PAT 2022 NSS INHOUDSOPGAWE BLADSY 1. INLEIDING 3 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 4 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer 4 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/assesseer 4 2.3 PAT-Assesseringsprogram (AP) 5 2.4 Moderering van PAT'e 6 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take 6 2.6 Simulasies 7 2.7 Projekte 7 2.8 Werkende Puntestaat 8 3. RIGLYNE VIR LEERDERS 9 3.1 PAT 2022-dekblad 9 3.2 Instruksies vir leerders 10 3.2 Verklaring van Egtheid (Verpligtend) 10 4. SIMULASIES 11 4.1 Simulasie 1: RLC-seriekring 11 4.2 Simulasie 2: Nie-omkeer-op-versterker 14 4.3 Simulasie 3: Skakelaarkringe wat 'n 555 GS en 'n 741-op-versterker gebruik 19 4.4 Simulasie 4A: Gemeenskaplike emittorversterker 24 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK 29 5.1 Ontwerp en maak: Deel 1 30 5.2 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 1 32 5.3 Ontwerp en maak: Deel 2 34 5.4 Assessering van ontwerp-en-maak-fase: Deel 2 35 6. PROJEKTE 36 6.1 Praktiese projek 6.1: Klank-na-lig-beheerder 36 6.2 Praktiese projek 6.2: Dubbelspoorkragbron 48 6.3: Praktiese projek 6.3: Elektroniese klavier 39 7. GEVOLGTREKKING 39 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 3 DBE/PAT 2022 NSS 1. INLEIDING Die 18 Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaringsvakke wat 'n praktiese komponent bevat, sluit almal 'n praktiese assesseringstaak (PAT) in. Hierdie vakke is:  LANDBOU: Landboubestuurspraktyke, Landboutegnologie  KUNSTE: Dansstudies, Dramatiese Kunste, Musiek, Ontwerp, Visuele Kunste  WETENSKAPPE: Rekenaartoepassingstegnologie, Inligtingstegnologie, Tegniese Wetenskappe; Tegniese Wiskunde  DIENSTE: Verbruikerstudies, Gasvryheidstudies, Toerisme  TEGNOLOGIE: Siviele Tegnologie, Elektriese Tegnologie, Meganiese Tegnologie en Ingenieursgrafika en -ontwerp 'n Praktiese assesseringstaak(PAT)-punt is 'n verpligte komponent van die finale promosiepunt vir alle kandidate ingeskryf vir vakke met 'n praktiese komponent en tel 25% (100 punte) van die eksamenpunt aan die einde van die jaar. Die PAT, wat afgebreek word in verskillende fases of 'n reeks kleiner aktiwiteite wat die PAT opmaak, word in die eerste drie kwartale van die skooljaar geïmplementeer. Die PAT bied die geleentheid om die leerders op 'n gereelde basis gedurende die skooljaar te assesseer en maak ook voorsiening vir die assessering van vaardighede wat nie in 'n geskrewe formaat geassesseer kan word nie, bv. 'n geskrewe toets of eksamen. Dit is dus belangrik vir skole om te verseker dat alle leerders die praktiese assesseringstake binne die toegelate tydperk voltooi om te verseker dat hulle aan die einde van die skooljaar uitslae kry. Die beplanning en uitvoering van die PAT verskil van vak tot vak. Praktiese assesseringstake word ontwerp om 'n leerder se vermoë om 'n verskeidenheid vaardighede te integreer, om probleme op te los, te ontwikkel en te illustreer. Die PAT gebruik ook 'n tegnologiese proses om die leerder in te lig oor die stappe wat gevolg moet word om 'n oplossing vir die probleem voorhande te vind. Die PAT bestaan uit vier simulasies en 'n praktiese projek. Die onderwyser kan enige EEN van die praktiese projekte kies en enige TWEE van die beskikbare simulasies vir ELEKTRONIKA gebruik. Die onderwyser moet assessering deurgaans toepas terwyl die leerder besig is om die nodige vaardighede te ontwikkel. TWEE simulasies moet deur die leerders voltooi word, saam met die vervaardiging van 'n praktiese projek. Die PAT sluit al die vaardighede in wat die leerder regdeur die jaar ontwikkel het. Die PAT verseker dat leerders al die verskillende vaardighede aanleer deur praktiese werk te voltooi, asook die korrekte gebruik van gereedskap en instrumente. Voorleggingsvereistes 'n Leerder moet die volgende voorberei:  PAT-lêer met al die bewyse van simulasies, ontwerp en prototipering. 'n Kopie van die PAT 2022-voorblad. Die betrokke simulasies en assesseringsblaaie moet gekopieer en aan elke leerder gegee word om by die lêer in te sluit.  Praktiese projek met: o Omslag/Omhulsel:  Daar moet 'n ontwerp in die lêer wees.  Die omslag/omhulsel en die ontwerp moet by mekaar pas.  Geen kartonhouers word toegelaat nie.  Plastiek-, hout- en metaalomslae/-omhulsels sal aanvaar word.  Omslae/Omhulsels wat deur die leerders vervaardig en/of aanmekaargesit is, word verkies.  Die omslag/omhulsel moet vir bestudering binne-in toeganklik wees.  Deksels wat vasskroef, word verkies. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 4 DBE/PAT 2022 NSS o Strookbord ('Circuit board'):  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet in die lêer wees.  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet op so 'n wyse binne die omslag/omhulsel gemonteer wees dat dit vir bestudering verwyder kan word. Anders kan inspeksie van onder af gedoen word in gevalle waar deursigtige omslae/omhulsels gebruik is.  Skakelaars, potensiometers, verbindings en ander items moet gemonteer wees.  Bedrading moet netjies en verbind wees.  Bedrading moet lank genoeg wees sodat die strookbord verwyder en met gemak nagegaan kan word. o Kenteken/Logo en naam:  Die lêer moet die kenteken/logo en naamontwerp en spesifikasieplaatjie bevat.  Die kenteken/logo, spesifikasieplaatjie en naam moet duidelik op die omslag/omhulsel verskyn.  Die kenteken/logo/spesifikasieplaatjie moet op 'n permanente wyse vasgesit word – geverf, vasgegom of met viniel vasgesit. Die PAT sal 'n finansiële invloed op die skool se begroting hê en daarom moet skoolbestuurspanne vir hierdie besondere uitgawe voorsiening maak. PAT-komponente en ander items moet betyds, voor die einde van die eerste kwartaal aan die begin van die akademiese jaar, vir leerders se gebruik aangekoop word. Dit is die verantwoordelikheid van die departementshoof om toe te sien dat die onderwyser van die begin van die skooljaar af met die PAT vorder. Provinsiale departemente is verantwoordelik vir die opstel van modereringsroosters en daarom moet PAT'e betyds vir moderering gereed wees. 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer Onderwysers moet toesien dat leerders die simulasies wat vir elke kwartaal nodig is, voltooi. Die projek moet in Januarie begin word om te verseker dat dit in Augustus voltooi is. Waar formele assessering plaasvind, moet die onderwyser hierdie verantwoordelikheid aanvaar. Die PAT moet gedurende die EERSTE DRIE KWARTALE voltooi word en moet teen die aanvang van PAT-moderering gereed wees. Onderwysers moet kopieë van die relevante simulasies maak en aan die begin van elke kwartaal aan leerders gee. Die PAT mag nie die werkswinkel verlaat nie en moet te alle tye in veilige bewaring wees wanneer die leerder nie daaraan werk nie. Die gewigswaardes van die PAT moet nagekom word en onderwysers mag nie die gewigswaardes vir die verskillende afdelings verander nie. 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/te assesseer Die PAT vir graad 12 word intern opgestel en geassesseer, maar ekstern gemodereer. Alle formele assessering word deur die onderwyser gedoen. Van die onderwyser word verwag om 'n werkende model en model-antwoordlêer op te bou wat die assesseringstandaard vasstel teen 'n Hoogs Bevoegde Vlak vir elke keuse van projek wat die leerders doen. Hierdie lêer moet al die simulasies met antwoorde insluit wat deur die onderwyser self gedoen is. Die onderwyser sal die modelantwoorde en projek gebruik om die simulasies en projekte van die leerders te assesseer. Sodra 'n fasetblad deur die onderwyser voltooi is, word assessering as afgehandel beskou. Geen herassessering sal gedoen word nadat die fasetbladsye voltooi is en deur die onderwyser vasgelê is nie. Leerders moet seker maak dat die werk op die verlangde standaard gedoen is voordat die onderwyser die PAT gedurende elke fase finaal assesseer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 5 DBE/PAT 2022 NSS 2.3 PAT-Assesseringsprogram (AP) Die assesseringsprogram (AP) vir die PAT is soos volg: TYDPERK AKTIWITEIT VERANTWOORDELIKHEID Voorbereiding Onderwyser – Bou die modelle en werk die modelantwoorde vir die vir PAT 2022 2022-simulasies uit. Identifiseer tekortkominge t.o.v. gereedskap, toerusting en verbruikbare items vir simulasies wat in 2022 aangekoop moet word SBS – Ontvang aankoopversoeke van onderwysers en prosesseer betalings vir die aankoop van die items benodig Januarie–Maart Simulasie 1 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit 2022 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is Januarie 2022 PAT-projek: Onderwyser – Kry kwotasies vir PAT-projekte aankope Hoof – Keur PAT-aankope vir PAT-projekte goed Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte bestel en afgelewer word Departementshoof – Maak seker dat onderwyser aan die vereistes van die proses voldoen Februarie 2022 PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word leerders begin Onderwyser – Deel PAT-projekte uit en neem dit in met projek Onderwyser – Sluit praktiese sessies elke week in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerder – Begin met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het April–Junie Simulasie 2 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit 2022 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien April–Junie Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en 2022 Simulasie 1 Simulasie 1 modereer 10% van leerders se werk word gemodereer April–Junie PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word 2022 leerders gaan Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in voort met projek Onderwyser – Sluit elke week praktiese sessies in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerders – Gaan voort met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het Julie-vakansie PAT-ingryping Leerders wat met die PAT agter is, moet die projek gedurende hierdie 2022 vakansie voltooi. Julie– Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en Augustus 2022 Simulasie 2 Simulasie 2 modereer – ander leerders as in die vorige kwartaal. 10% van leerders se werk word gemodereer Julie– PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word Augustus 2022 voltooiing Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in Onderwyser – Voltooi die PAT-projek saam met leerders en stel die PAT-lêer saam Leerders – Voltooi die PAT-projek en -lêer Departementshoof – Gaan na of 100% van die PAT-lêers en -projekte voltooi en nagesien is September– PAT-moderering PAT-projekte word deur vakfasiliteerders/vakkundiges van die Oktober 2022 provinsie gemodereer en leerders is beskikbaar om vaardighede te demonstreer 10% van leerders word lukraak gemodereer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 6 DBE/PAT 2022 NSS 2.4 Moderering van die PAT'e Provinsiale moderering van elke kwartaal se simulasies sal so vroeg as die daaropvolgende kwartaal begin. Simulasie 1 moet gemodereer word sodra die tweede kwartaal begin. Net so moet Simulasie 2 in Julie gemodereer word. Die projek sal egter eers gemodereer word wanneer dit voltooi is. Gedurende moderering van die PAT moet die leerder se lêer en projek aan die moderator voorgelê word. Die modereringsproses verloop soos volg:  Gedurende moderering word leerders lukraak geselekteer om die verskillende simulasies te demonstreer. Beide simulasies sal gemodereer word.  Daar word van die onderwyser verwag om 'n model van elke projek wat vir die skool gekies is, te bou.  Hierdie model moet gedurende moderering ten toon gestel word.  Die onderwyser se model vorm die modereringstandaard op Vlak 4 (Hoogs Bevoeg).  Vlak 5-assesserings moet die onderwyser se model ten opsigte van vaardigheid en afwerking oortref.  Leerders wat gemodereer word, sal gedurende moderering toegang tot hulle lêers hê en kan na die simulasies wat hulle vroeër in die jaar voltooi het, verwys.  Leerders mag NIE gedurende moderering hulp by ander leerders vra NIE.  Alle projekte en lêers moet vir die moderator uitgestal word.  Indien 'n leerder nie die simulasie kan herhaal nie, of nie 'n werkende kring tydens moderering kan lewer nie, sal punte afgetrek word en kringe as nie-werkend geassesseer word.  Die moderator sal lukraak nie minder as twee projekte (nie simulasies nie) kies nie en daar sal van die betrokke leerders verwag word om te verduidelik hoe die projek vervaardig/gebou is.  Waar nodig, moet die moderator die leerders kan versoek om die funksie en werksbeginsels te verduidelik en ook die leerder versoek om die vaardighede wat deur die simulasies bekom is, vir modereringsdoeleindes te vertoon.  Na moderering sal die moderator, indien nodig, die groep se punte op- of afwaarts aanpas, afhangend van die uitkoms van moderering.  Gewone eksamenprotokol vir appèl moet gevolg word indien 'n dispuut weens aanpassings ontstaan. 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van Take Indien daar sonder 'n geldige rede geen PAT-punt vir Elektriese Tegnologie beskikbaar is nie: Die leerder sal drie weke voor die aanvang van die finale jaareindeksamen gegun word om die ontbrekende taak in te lewer. Indien die leerder sou versuim om aan die uitstaande PAT- vereiste te voldoen, sal so 'n leerder 'n nul (0) vir daardie PAT-komponent ontvang. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 7 DBE/PAT 2022 NSS 2.6 Simulasies Simulasies is kringe, eksperimente en toetse wat die leerder sal moet bou, toets en meet en prakties doen as deel van die ontwikkeling van praktiese vaardighede. Hierdie vaardighede moet gedurende die skooljaar aan die eksterne moderator, wat met tussenposes die skool besoek, gedemonstreer word. Onderwysers wat rekenaargebaseerde simulasieprogramme op 'n rekenaar gebruik, mag dit gebruik vir leerders om op te oefen. Daar word egter vereis dat die kring met regte komponente gebou word en dat lesings met werklike instrumente vir assesserings- en modereringsdoeleindes geneem word. Die korrekte prosedure vir die voltooiing van simulasies word hieronder uiteengesit vir onderwysers en skoolbestuurpanne wat vir die implementering van die PAT in Elektriese Tegnologie verantwoordelik is. STAP 1: Die onderwyser sal die simulasies selekteer uit die voorbeelde verskaf. STAP 2: Stel 'n komponentelys wat vir elke simulasie benodig word, saam. Voeg ekstra komponente by aangesien hierdie items baie klein is en jy ekstra items gaan benodig omdat dit verloor/beskadig word wanneer leerders daarmee werk. STAP 3: Kontak drie verskillende verskaffers van elektroniese komponente vir vergelykbare kwotasies. STAP 4: Lê die kwotasies aan die SBS voor vir goedkeuring en die aankoop van die items. STAP 5: Stoor die komponente. Organiseer items vir elke simulasie om dit gedurende praktiese sessies makliker uit te deel en te gebruik. Maak seker dat verskillende waardes van komponente nie meng nie, om te voorkom dat die komponente verkeerd gebruik word omdat dit die komponent kan beskadig en, in uiterste gevalle, die toerusting wat gebruik word. STAP 6: Kopieer die relevante simulasies en deel dit aan die begin van die kwartaal aan leerders uit. Onderwysers word toegelaat om kringe en komponentwaardes aan te pas om by hulle omgewing/bronbeskikbaarheid te pas. Onderwysers moet 'n stel voorbeeldantwoorde in die onderwyserportefeulje ontwikkel. Moderators sal die onderwyser se voorbeeldantwoorde en voorbeeldprojek tydens moderering gebruik. 2.7 Projekte Die projekte is konstruksieprojekte wat onderwysers vir hulle leerders kan kies. Hierdie projekte is op kringe gebaseer wat deur skole en vakadviseurs verskaf is. Die projekte word op werkende prototipes gebaseer en vereis noukeurige konstruksie om korrek te funksioneer. Projekte verskil in koste en onderwysers moet seker maak dat die projekte wat gekies is, binne die skool se begroting val. Sodra die onderwyser op 'n kring besluit het, moet hy/sy die prototipe bou. Daarna kan afskrifte van die kringbaan gemaak word en aan leerders uitgedeel word. Hulle MOET hierdie kringe korrek in hulle portefeuljes oorteken. Die beskrywing van die werking van die kringe is NIE volledig NIE. Leerders moet die funksie van die komponente in die kring wat verskaf is, ondersoek om nadere besonderhede te bekom. Hulle moet uitbrei oor die doel van komponente in die kring. Daar word aanbeveel dat leerders soortgelyke kringe ondersoek wat op die internet en in die skoolbiblioteek of in werkswinkelverwysingsbronne beskikbaar is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/PAT 2022 NSS 2.8 Werkende puntestaat ('n Werkende Excel-lêer word saam hierdie PAT verskaf) PAT-puntestaat Kwartaal 1 Kwartaal 2 Projek Punt uit 100 Moderator- Simulasie 1 Simulasie 2 Ontwerp Ontwerp Totaal = Kwartaal en Maak en Maak 1 + Kwartaal 2 + 50 50 Deel 1 Deel 2 Projek 120 30 250 punt Nr. Naam van Leerder 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Totaal Gemiddeld Onderwyser Naam Moderator: Hoof: Handtekening: Handtekening: Handtekening: Datum: Datum: ______________________ Datum: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 9 DBE/PAT 2022 NSS 3. RIGLYNE VIR LEERDERS PAT 2022-dekblad (Plaas hierdie bladsy voor in die PAT.) Departement van Basiese Onderwys Graad 12 KABV vir Tegniese Hoërskole Praktiese Assesseringstaak – Elektriese Tegnologie Toegelate tyd: Kwartaal 1–3 (2022) Leerder Naam: Klas: Skool: Spesialisering: ELEKTRONIKA Voltooi TWEE simulasies. Projek (Skryf die naam van die projek neer): _____________________________ Bewyse van moderering: LET WEL: Wanneer die leerderbewyse wat geselekteer is, op skoolvlak gemodereer is, sal die tabel bewyse van moderering bevat. Provinsiale moderatore sal die provinsiale moderering teken en slegs teken indien hermoderering nodig is. Moderering Handtekening Datum Handtekening Datum Skoolvlak Distriksmoderering Provinsiale moderering Hermoderering Puntetoekenning Maksimum Gemodereerde PAT-komponent Leerderpunt Punt Punt Simulasie 1 50 Simulasie 2 50 Ontwerp-en-maak-projek – Kring 120 Ontwerp-en-maak-projek – Kassie 30 Totaal 250 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 10 DBE/PAT 2022 NSS 3.1 Instruksies vir die leerder  Hierdie PAT tel 25% van jou finale promosiepunt.  Alle werk wat jy doen, moet jou eie wees. Groepswerk word NIE toegelaat NIE.  Die praktiese assesseringstaak moet oor drie kwartale voltooi word.  Die PAT-lêer moet TWEE simulasies en 'n praktiese projek bevat.  Berekeninge moet duidelik wees en eenhede insluit. Berekeninge moet tot TWEE desimale afgerond word. SI-eenhede moet gebruik word.  Kringdiagramme kan met die hand of met ROT ('CAD') geteken word. GEEN fotokopieë of geskandeerde lêers word toegelaat NIE.  Foto's word toegelaat en kan in kleur of grysskaal ('greyscale') wees. Geskandeerde foto's en fotokopieë word toegelaat.  Leerders met identiese foto's sal gepenaliseer word en nul (0) vir daardie deel ontvang.  Hierdie dokument moet binne-in jou PAT-lêer saam met die ander bewyse geplaas word. 3.2 Verklaring van Egtheid (VERPLIGTEND) Verklaring: Ek _____________________ (Naam) verklaar hiermee dat die werk in hierdie lêer heeltemal my eie is. Ek verstaan dat indien die teendeel bewys word, my finale uitslae teruggehou mag word. _____ Handtekening van leerder _____ Datum Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 11 DBE/PAT 2022 NSS 4. SIMULASIES 4.1 Simulasie 1: RLC-seriekring Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 50 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.1.1 Doel:  Om die werking van 'n resistor, induktor en kapasitor in 'n seriekring met 'n WS-toevoer te verstaan.  Om resonansiefrekwensie te verstaan.  Om die gemete en die berekende waardes te vergelyk. 4.1.2 Prosedure: Bou die serie-RLC-stroombaan in FIGUUR 4.1.4 op die broodbord met behulp van die komponente verskaf. Verbind die stroombaan aan 'n funksiegenerator. Stel die uitsetspanning van die funksiegenerator op 5 V met 'n frekwensie van 50 Hz. Neem die metings soos gevra in TABEL 4.1.5 met die frekwensie aangepas na 50 Hz, 159 Hz en 500 Hz en beantwoord die vrae wat volg. 4.1.3 Benodigdhede: KOMPONENTE GEREEDSKAP EN TOERUSTING R1 = 100 kΩ-resistor Multimeter L1 = 10 µH-induktor Funksiegenerator C1 = 100 µF-kapasitor Verbindingsdrade Broodbord Sykniptang Tang Ossilloskoop Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 12 DBE/PAT 2022 NSS 4.1.4 Stroombaan: L1 R1 C1 VR VL VC It 5V 50 - 500 Hz Vt FIGUUR 4.1.4: RLC-STROOMBAANDIAGRAM 4.1.5 Voltooi TABEL 4.1.5 deur die waardes van VR, VL, VC, VT en IT gemeet, in te vul. LET WEL: Meet alternatiewelik met die ossilloskoop en skakel om na Vrms-waardes. METERS METINGS TEEN METINGS TEEN METINGS TEEN GEKOPPEL 50 Hz 159 Hz 500 Hz OOR VR VL VC VT IT TABEL 4.1.5 (13) 4.1.6 Bestudeer die afmetings in TABEL 4.1.5 hierbo en beantwoord die volgende: (a) Vergelyk die waardes van VL en VC teen 50 Hz. (2) (b) Bereken die waardes van XL en XC teen 50 Hz met: (4) XL = XC = Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 13 DBE/PAT 2022 NSS (c) Vergelyk die waardes van VL en VC teen 500 Hz. (2) (d) Bereken die waardes van XL en XC teen 500 Hz. (4) XL = XC = (e) Vergelyk die waardes van VL en VC teen 159 Hz. (2) (f) Bereken die waardes van XL en XC teen 159 Hz. (4) XL = XC = (g) Bereken die resonansiefrekwensie. (3) 4.1.7 Skryf 'n gevolgtrekking oor die metings in 4.1.5 en berekenings in 4.1.6 wanneer die kring by resonansie is. (4) RUBRIEK VIR SIMULASIE 1 VLAKBESKRYWER PUNTE TOEGEKEN 0 1 2 4 Die leerder kon nie Die leerder kon die Die leerder kon die Die leerder kon die die kringbaan op kringbaan kringbaan korrek met die kringbaan korrek sy eie bou nie. gedeeltelik op sy hulp van die onderwyser sonder die hulp van die eie bou. bou. onderwyser bou. Die leerder kon nie Die leerder kon die Die leerder kon die Die leerder kon die die meet- meetinstrumente meetinstrumente korrek meetinstrumente korrek instrumente korrek gedeeltelik korrek in in die kringbaan koppel in die kringbaan koppel in die kringbaan die kringbaan en die spannings en en die spannings en koppel nie. koppel. stroomlesings met die stroomlesings korrek hulp van die op sy eie neem. onderwyser neem. (12) Totaal: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 14 DBE/PAT 2022 NSS 4.2 Simulasie 2: Nie-omkeer-op-versterker Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 50 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.2.1 Doel:  Om 'n eenvoudige stroombaan te bou deur 'n 741 op-versterker te gebruik om 'n nie-omkeerversterker te bou en die inset- en uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop te vertoon. 4.2.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 1 x LM 741 op-versterker Analoog-/Digitale ossilloskoop 2 x 10 kΩ vir Ra en Rb Funksiegenerator Verbindingsdrade Verstelbare GS-kragbron Sykniptang Draadstroper Multimeter Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 15 DBE/PAT 2022 NSS 4.2.3 Prosedure: (a) Bou die kringdiagram in FIGUUR 4.2.3 op 'n broodbord. SCOPE Vcc=+12V CH1 GND 7 CH2 3 -0.75 V/0.75V 6 Vout LMZ741 Vi 2 400 Hz RB=10KΩ Vcc= -12V RA=10KΩ FIGUUR 4.2.3: NIE-OMKEER-OP-VERSTERKER (b) Die waarde van CH1 is ingestel op 0,5 V/deling en 1 V/deling vir CH2 en die tyd moet op 1 ms/deling gestel word. (c) Meet die inset- en uitsetspanning met die ossilloskoop en teken die waardes hieronder aan. Alle waardes gemeet met die ossilloskoop is piek-tot-piek. Vuit ( p  p Spanning  ) Vin ( P  P)  ___________  ____________ (2) (d) Gebruik die formule hieronder om die spanningswins van die stroombaan te bepaal. RB Spanningswins  1  RA  ___________  ____________ (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 16 DBE/PAT 2022 NSS (e) Teken die inset- en uitsetgolfvorms vir ten minste TWEE volledige siklusse in die tabel hieronder. t Inset golfvorm Uitset golfvorm t (6) (f) Meet en teken die spanning oor RB en uitsetspanningswaardes in die tabel hieronder aan. Bereken ook die spanningswinswaardes in die tabel hieronder soos jy die waarde van RB in die stroombaan verander. RESISTOR RB VRB VUIT SPANNINGSWINS (a) 15 kΩ (b) 22 kΩ (c) 33 kΩ (d) 47 kΩ (e) 56 kΩ (f) 82 kΩ (18) TABEL 1.5 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 17 DBE/PAT 2022 NSS RUBRIEK VIR SIMULASIE 2 Leerder was in staat Leerder kon 'n gedeelte Leerder kon die om 'n klein gedeelte van die stroombaan stroombaan korrek van die stroombaan korrek bou, sonder hulp bou, sonder hulp korrek te bou, sonder hulp 1 3 4 (4) 4.2.4 Gevolgtrekking: (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 18 DBE/PAT 2022 NSS FASETBLAD VIR SIMULASIE 2: KONSTRUKSIE VAN DIE NIE-OMKEER-VERSTERKER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER SE MOONTLIKE PUNT PUNTE Simulasie- Identifiseer Kry Kry instrumente – Kry voorbereiding komponent korrek KVE/werkstasie ossilloskoop handgereedskap (1) (1) (1) (1) (4) Korrekte 6 nodes korrek Korrekte Korrekte Korrekte verbinding op verbind verbinding op die verbinding op die verbinding op die broodbord – ossilloskoop op-versterker resistors nodes en polariteit (1) (1) (1) (1) (4) Kringbaan Kringbaan werk Kringbaan werk nie korrek (0) (4) (4) Huishouding Nooit Herinner Soms Altyd (0) (2) (3) (4) (4) AFDELING B: 16 AFDELING A: 34 TOTALE PUNT: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 19 DBE/PAT 2022 NSS 4.3 Simulasie 3: Skakelaarkringe wat 'n 555 GS en 'n 741-op-versterker gebruik Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: Simulasie 3A: Monostabiele multivibrator wat 'n 555 GS gebruik 4.3.1 Doel:  Om die monostabiele multivibrator in FIGUUR 4.3.3 met gebruik van 'n 555 GS te bou.  Om die teorie wat in die klas geleer is met die werklike stroombaan te vergelyk. 4.3.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Broodbord 1 x 555 GS Voltmeter (multimeter) 2 x 10 kΩ-resistors GS-kragtoevoer, 5 V 1 x 1 kΩ-resistors Sykniptang 2 x 470 Ω-resistors Langbektang 1 x 220 µF elektrolitiese kapasitor, 16 V Draadstroper 1 x 220 µF elektrolitiese kapasitor, 16 V 1 x LUD 1 x drukknop/tasbare skakelaar Verbindingsdrade 4.3.3 Prosedure: Bou die stroombaandiagram in FIGUUR 4.3.3 op jou broodbord. Nadat die onderwyser die stroombaan nagegaan het, skakel die krag AAN. Koppel 'n multimeter om die spanning op pen 2 te meet. Koppel 'n multimeter om die spanning oor C1 te meet. +5V R1 R2 10 k 10 k 8 4 7 Uitset 6 555 3 2 1 5 R4 Sneller 470 V1 V C1 220 µF V2 V LUD FIGUUR 4.2.3: 555 MONOSTABIELE MULTIVIBRATOR Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 20 DBE/PAT 2022 NSS (a) Skryf die spanning gemeet oor pen 2 neer. Spanning oor pen 2 V1 = (1) (b) Noem die funksie van R1 met verwysing na pen 2 en die uitset. (2) (c) Druk die sneller-inset en neem waar wat met die spanningsmeting oor die kapasitor gebeur. Skryf die spanning gemeet oor C1 neer net voor die LUD AFskakel (maksimum gelaaide spanning). Spanning oor C1. V2 = (1) (d) Vergelyk die spanning oor C1 met die toevoerspanning. (2) (e) Druk die sneller-inset twee keer binne 'n kort tydjie om skakelaar-hop te simuleer. Skryf jou waarneming neer. (3) (f) Vervang kapasitor C1 met 'n 100 µF-kapasitor. Skakel die stroombaan AAN, druk die sneller-inset en neem waar. Skryf jou waarneming neer en gee 'n rede hoekom dit gebeur. (4) (g) Leerder was in staat om 'n Leerder kon 'n gedeelte Leerder kon die klein gedeelte van die van die stroombaan stroombaan korrek bou, stroombaan korrek te bou, korrek bou, sonder hulp. sonder hulp sonder hulp 1 3 4 (4) Simulasie 3A: (17) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 21 DBE/PAT 2022 NSS Simulasie 3B: Omkeer-op-versterker wat 'n 741 GS gebruik 4.3.4 Doel:  Om die omkeer-versterkerkring in FIGUUR 4.2.6(a) te bou deur 'n 741-op- versterker te gebruik en die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop te vertoon.  Om die effek van verhouding RF tot RIN op die wins en die uitset van die versterker te ondersoek. 4.3.5 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Funksiegenerator 1 x LM741 op-versterker Dubbelspoor-ossilloskoop 1 x 100 kΩ-resistor + 9 V 0 V–9 V-GS-kragbron 1 x 68 k-resistor Sykniptang 1 x 47 k-resistor Draadstroper 1 x 22 k-resistor Sakrekenaar 1 x 10 k-resistor Verbindingsdraad 4.3.6 Prosedure: Stel die kragbron met dubbele spanning op +9 V/-9 V. Stel die funksiegenerator om 'n 0,5 V-piek-1 kHz-sinusgolf te lewer. Bou die stroombaan in FIGUUR 4.3.6(a) op jou broodbord en koppel dit aan die toevoer en inset. Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop oor die inset om ten minste TWEE volle siklusse te vertoon. Verbind kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitvoer om ten minste TWEE volle siklusse te vertoon. (a) Bou die stroombaan soos in FIGUUR 4.3.6(a) op die broodbord RF = 100 k FG = 0,5 V 1 kHz RIN 10 kΩ +9 V VIN 2 _ 7 6 VUIT 3 CH1 + 4 CH2 -9 V Alternatiewe insetverbinding VIN FG 10 kΩ 5 V / 1 kHz RIN = 10 kΩ 1 kΩ CH1 FIGUUR 4.3.6(a): 741-OMKEER-OP-VERSTERKER Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 22 DBE/PAT 2022 NSS (b) Teken die inset- en uitsetgolfvorms op die ossilloskooprooster verskaf in OSSILLOGRAM 4.3.6(a) hieronder. V/Afd:___________ (Ch 1) V/Afd:___________ (Ch 2) T/Afd: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke korrek getekende golfvorm. 1 punt vir elke korrekte ossilloskoop- instelling. (5) OSSILLOGRAM 4.3.6(a) (c) Gebruik die ossilloskoopinstellings om die waardes van die volgende te bepaal: VIN = (1) VUIT = (1) (d) Bereken die wins van die versterker deur die vasgestelde spanningswaardes te gebruik. (3) (e) Vervang resistor RF 100 kΩ met die volgende resistors en skryf die waarde van die uitsetspanning neer. RF UITSETSPANNING 68 kΩ 47 kΩ 22 kΩ 10 kΩ TABEL 4.3.6(e) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 23 DBE/PAT 2022 NSS (f) Teken die inset- en uitsetgolfvorms soos waargeneem op die ossilloskoop- rooster hieronder verskaf wanneer RF 10 kΩ is in OSSILLOGRAM 4.3.6(f). V/Afd:___________ (Ch 1) V/Afd:___________ (Ch 2) T/Afd: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke korrek getekende golfvorm. 1 punt vir elke korrekte ossilloskoop- instelling. (5) OSSILLOGRAM 4.3.6(f) (g) Bereken die wins van die versterker wanneer RF = 10 kΩ. (3) (h) Vergelyk die uitsetspannings in TABEL 4.2.6(e) met die insetspanning in (c) en skryf 'n gevolgtrekking. (3) 1 3 4 Leerder was in staat Leerder kon 'n Leerder kon die om 'n minimum gedeelte van die stroombaan korrek gedeelte van die stroombaan korrek bou, sonder hulp stroombaan korrek te bou, sonder hulp bou, sonder hulp Leerder kon die Leerder kon die Leerder kon die ossilloskoopvoelpenne ossilloskoopvoelpenne ossilloskoopvoelpenne korrek verbind, maar korrek verbind en dit korrek verbind en kon dit nie opstel om gedeeltelik opstel om opstel om die seine die seine te vertoon die seine te vertoon korrek te vertoon nie (8) Simulasie: 3B (33) Subtotaal Simulasie 3A: (17) Subtotaal Simulasie 3B: (33) TOTAAL SIMULASIE 3: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 24 DBE/PAT 2022 NSS 4.4 Simulasie 4: Gemeenskaplike emittorversterker Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: Simulasie 4.4A: Gemeenskaplike emittorversterker 4.4.1 Doel:  Om 'n spanningsverdelerkring te bou deur gebruik te maak van diskrete komponente.  Om die spannings en strome van die stroombaan te meet/bereken. 4.4.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 1 x reëlbare resistor(80–90 kΩ) Analoog-/Digitale ossilloskoop 1 x 6,8 kΩ-resistor Funksiegenerator 1 x 15 kΩ-resistor Multimeter 1 x 1,5 kΩ-resistor Verstelbare GS-kragbron 1 x 2N4401-NPN-transistor of enige Sykniptang algemene-doel-NPN-transistor Draadstroper Verbindingsdrade Mikrofoon Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 25 DBE/PAT 2022 NSS 4.4.3 Prosedure: (a) Bou die kringbaan in FIGUUR 4.4.3 op die broodbord. A R1=80-90 kΩ RC=6.8 kΩ C B QI 12 V E GS R2=15 kΩ RE=1.5 kΩ D G FIGUUR 4.4.3: SPANNINGSVERDELERKRING (b) Meet en teken in TABEL 4.4.3(b) die GS-spannings vir toetspunte A-B, B-G, A-C (VRE), C-E, E-G en C-G aan. TOETSPUNTE GEMETE GS-SPANNINGS A-B B-G ( Q waarde) A-C( RE) C-E E-G B-E C-G ( Q waarde) (7) TABEL 4.4.3(b) (c) Meet en teken die volgende GS-stroomwaardes aan deur gebruik te maak van 'n multimeter: IB = (2) IC = (2) (d) Bereken die GS-stroomwins (3) (14) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 26 DBE/PAT 2022 NSS Aktiwiteit 4.4 B: Konstruksie van die gemeenskaplike emittorversterker 4.4.4 Doel:  Om die gemeenskaplike emitt0rversterker met gebruik diskrete komponente te bou.  Om die inset/uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop te vertoon. 4.4.5 Prosedure: Bou die stroombaan hieronder getoon. A OSSILLOSKOOP GND CH1 CH2 R1=80-90 kΩ RC=6.8 kΩ C2=0.1µf C1=0.1µf C B QI 12 V E GS WS CE=0.1µf R2=15 kΩ RE=1.5 kΩ D G FIGUUR 4.4.5: GEMEENSKAPLIKE EMITTORVERSTERKER (a) Bereken die werklike kapasitansiewaarde vir CE as RE= 680 Ω en die minimum frekwensie waarteen CE moet werk = 100 Hertz. LET WEL: As die waarde wat jy bereken het, nie beskikbaar is nie, gebruik 'n 25 µf elektrolitiese kapasitor wat vir 'n baie wye frekwensieband werk. (3) (b) Pas 'n 1 kHz-/10 mV-piek-tot-piek-sinusgolf vanaf die funksiegenerator op die inset van die stroombaandiagram in FIGUUR 4.4.5 toe. Gebruik die ossilloskoop vir die Vp-p-metings. Verbind die inset en uitset en toon die korrekte fases en amplitude. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 27 DBE/PAT 2022 NSS (c) In FIGUUR 4.4.5(c) hieronder meet en teken die inset- en uitset- spanningsgolfvorms wat die korrekte fases en amplitudewaardes toon. LET WEL: As die uitsetsein vervorm is, verminder die insetsein effens. (6) t Inset golfvorm Uitset golfvorm t FIGUUR 4.4.5(c) (d) Bereken die spanningswins van FIGUUR 4.4.5(c). (3) (e) Wat is die faseverwantskap tussen die uitset- en insetgolfvorms? Verduidelik die rede vir hierdie faseverwantskap. (4) (f) Verstel die insetsein totdat die uitset ongeveer Vp-p lees. Verbind 'n multimeter met WS-stroomverstelling in serie met die basis om die basisstroom te meet. IB = ____________________ (µA) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 28 DBE/PAT 2022 NSS (g) Verbind die multimeter om die kollektorstroom te meet deur die mA-skaal te kies. IC = _____________________ (mA) (2) (h) Bereken die stroomwins deur die antwoorde in 'f en g' te gebruik. (4) (i) Verwyder die kapasitor oor die resistor. Meet en skryf IC en Vuit neer. IC = (mA) (2) . VUIT = (Vp-p) (2) (j) Watter effek het die verwydering van CE op die kollektorstroom en VUIT? (4) AKTIWITEIT 4.4 A: (14) AKTIWITEIT 4.4 B: (36) TOTALE PUNT: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 29 DBE/PAT 2022 NSS 5. AFDELING B – ONTWERP EN MAAK Ontwerp-en-maak-projek Tyd: Januarie tot Augustus 2022 Leerder se Naam: Skool: Klas: Titel/Tipe Projek: INSTRUKSIES  Hierdie afdeling is VERPLIGTEND vir alle leerders.  Die onderwyser sal 'n kringbaan vir die projek kies.  Enige projek gebou, moet (maar is nie beperk tot) ten minste die volgende insluit: o Sewe komponente o 'n Verskeidenheid komponente (beide aktief en passief) o PCB-vervaardiging in een of ander vorm o Soldeerwerk o Kassie met 'n skakelaar en beskerming  Die kontrolelys hieronder moet gebruik word om te verseker dat al die vereiste take vir die PAT voltooi is PAT-KONTROLELYS LET WEL: Die leerder moet hierdie kontrolelys invul VOORDAT nasien van die afdeling plaasvind. NR. BESKRYWING MERK () NEE JA Ontwerp en Maak: Deel 1 1. Kringdiagram geteken   2. Kringbeskrywing ingevul   3. Komponentelys ingevul   4. Gereedskapslys vir stroomkringwerk ingevul   5. Meetinstrumentelys ingevul   Ontwerp en Maak: Deel 2 1. Omslag-/Omhulselontwerp voltooi en in die lêer geplaas   2. Unieke naam neergeskryf en op die omslag/omhulsel aangebring   3. Logo (Kenteken) ontwerp en op omslag/omhulsel aangebring   Allerlei 1. Omslag/Omhulsel by die projek ingesluit   2. Omslag/Omhulsel voorberei en volgens ontwerp geboor   3. Omslag/Omhulsel afgewerk en voltooi met naam en logo   4. PCB stewig in die omslag/omhulsel gemonteer volgens aanvaarbare tegnieke   5. Kring binne-in die omslag/omhulsel is toeganklik   6. Interne bedrading is netjies en gereed vir inspeksie   7. Lêer en projek voltooi en gereed vir moderering by die werkswinkel/vertrek   Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 30 DBE/PAT 2022 NSS 5.1 Ontwerp en maak: Deel 1 5.1.1 Kringdiagram Teken 'n kringdiagram van jou projek en plaas dit op die volgende bladsy. 5.1.2 Projek: Beskrywing van werking Gebruik die ruimte hieronder en gee 'n oorsig van hoe die projek funksioneer. Doen navorsing en gebruik jou eie woorde. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 31 DBE/PAT 2022 NSS 5.1.3 Komponentelys Stel 'n lys saam van die komponente wat jy vir die kringdiagram benodig. BYSKRIF BESKRYWING EN WAARDE HOEVEELHEID 5.1.4 Gereedskaps-/Instrumentelys Stel 'n lys saam van gereedskap wat jy nodig gaan hê om die projek te voltooi. BESKRYWING DOEL/GEBRUIK Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 32 DBE/PAT 2022 NSS 5.2 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 1 NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie  Kringdiagram 1. Kringdiagram is met IGO-instrumente geteken. 5 2. Kringdiagram is met IGO-instrumente en ROT ('CAD') 1 geteken/enige elektroniese ontwerpsagteware. 3. Kringdiagram is met die korrekte simbole geteken. 3 4. Kringdiagram het alle byskrifte – R1, C1, Tr1, ens. 3 5. Kringdiagram het alle komponentwaardes –100 Ω, 4 220 μF, ens. 6. Kringdiagram het 'n naam/titel. 2 7. Kringdiagram het 'n raam en titelblok. 2 (IGO-benadering) Kringdiagram-subtotaal: 20 Komponentelys 8. Byskrifte korreleer met kringdiagram. 2 9. Beskrywing en waardes korreleer met die kringdiagram. 2 10. Getalle is korrek. 1 Komponentelys-subtotaal: 5 Beskrywing van Werking 11. Basiese werking van die kring is korrek beskryf. 10 12. Alle subkringe in die kringdiagram en komponentelys is by die 5 beskrywing ingesluit. 13. Doeleindes van die subkringe in die kringdiagram is korrek 5 beskryf. 14. Leerder het eie interpretasie gebruik en het nie woordeliks 4 uit 'n ander bron gekopieer nie. 15. Bronne is erken. 1 Subtotaal van Beskrywing van werking: 25 Gereedskap-/Instrumentelys (2) 16. Die gereedskap-/instrumentelys is ingevul. 4 17. Die gereedskap-/instrumente in die lys het elkeen 'n doel. 1 Subtotaal van Gereedskaps-/Instrumentelys: 5 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 33 DBE/PAT 2022 NSS NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie  Kringbordvervaardiging 18. Oordrag van die PCB-ontwerp na die blanko bord is 5 korrek. Nie oor-blootgestel of onder-blootgestel nie. 19. Kringbord is netjies geëts volgens die PCB-ontwerp. 10 20. Die leerder se naam is op die kringontwerp geëts. 4 21. Alle brame is afgevyl/verwyder. 2 22. Aksiale en radiale komponente word netjies en plat teen 5 die bord gemonteer. 23. Komponentoriëntasie is in lyn tussen eenderse 2 komponente gedoen (bv. die goue bandjies van alle resistors is aan dieselfde kant). 24. Gesoldeerde komponente – terminale is afgeknip en 5 netjies aan die soldeerkant 25. Meer as 60% van die soldeerlaste is blink (geen droë 5 laste nie). 26. Draadisolering is op die korrekte lengte afgesny (geen 3 ekstra koper wys nie). 27. Bedrading is lank genoeg om uitmekaar te haal en 2 inspeksie toe te laat. 28. Bedrading is netjies omgewind/vasgemaak. 2 29. 'n Kragskakelaar is ingesluit en aan die kassie gemonteer. 2 30. 'n Sekering/Beskerming is ingesluit en behoorlik 2 gemonteer. 31. Bedrading in en uit die kassie is met skaafringe/ 2 toepaslike monterings/sokke toegerus. 32. Batterye is netjies gemonteer met 'n batteryomhulsel/ 2 monteerklamp en batteryklem (geen dubbelkantkleefband nie). 33. Die projek het 'n loodsliggie/LUD wat in die omhulsel 2 gemonteer is en wat wys wanneer die kring werk. LUD is met geskikte skaafring ('grommet') gemonteer (Skakelaar is aan – moet afgaan wanneer die sekering blaas.) 34. Die projek werk ten volle en is in die omhulsel 10 geïnstalleer. Kringbordvervaardiging-subtotaal: 65 Kringdiagram-subtotaal: 20 Komponentelys-subtotaal: 5 Subtotaal van Beskrywing van Werking: 25 Subtotaal van Gereedskaps-/Instrumentelys: 5 Kringbordvervaardiging-subtotaal: 65 TOTAAL (Deel 1 = 120 punte) LET WEL: In projekte waar fasette nie van toepassing is nie, moet die projekte nagesien word en die totale dienooreenkomstig aangepas word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 34 DBE/PAT 2022 NSS 5.3 Ontwerp en maak: Deel 2 5.3.1 Omhulselontwerp  Ontwerp 'n kassie/omhulsel vir jou projek.  Geen VRYHANDTEKENINGE nie.  Teken met IGO-instrumente OF gebruik 'n ROT('CAD")-program.  Teken in eerstehandse ortografiese projeksie.  Voeg jou tekeninge nà hierdie bladsy in.  Gebruik kleur om jou tekening te versterk/verbeter. 5.3.2 Vervaardig die omhulsel/kassie netjies volgens jou ontwerp. Jy mag voorafgesnyde panele van metaal, hout en/of Perspex/Plexiglass gebruik. Jy moet egter self die dele bou/saamvoeg. Spuitgietvormige omhulsels is ook aanvaarbaar. Dit is belangrik dat jou omhulsel en die plasing van jou komponente in lyn is met jou ontwerp. 5.3.3 Kies 'n naam vir jou toestel. Skryf die naam van die toestel hieronder neer. 5.3.4 Ontwerp 'n unieke kenteken/logo vir jou toestel, sowel as 'n spesifikasieplaatjie en heg dit ná die bladsy by. [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 35 DBE/PAT 2022 NSS 5.4 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 2 NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie Kassie-ontwerp 1. Kassieontwerp is in eerstehoekse ortografiese projeksie ingesluit. 2 2. Getekende ontwerp sluit 'n titelraam en bladsyraam in. 1 3. Isometriese skets is addisioneel ingesluit. 2 4. Afmetings/Dimensies is ingesluit. 2 5. Naam van die toestel is in die PAT-dokument geskryf. 1 6. Die logo-ontwerp en spesifikasie plaat ontwerp is in die 2 PAT-dokument. Kassie-ontwerp-subtotaal: 10 Kassievervaardiging 7. Kassie/Omhulsel pas by ontwerp. 1 − Afmetings/Dimensies en plasing korreleer. 8. Naam van die toestel is op die kassie. 1 9. Die logo-ontwerp is op die kassie. 2 10. Die logo-ontwerp op die kassie is duursaam en nie net 'n stuk 2 papier wat op die kassie geplak is nie (opgeverf/découpage/ skermdrukwerk/sublimasiedrukwerk) 11. Die kassie is van nuuts af vervaardig/vooraf gesnyde dele. 5 Sluit NIE die volgende in NIE:, karton, papier; margarienhouer Sluit die volgende in: plaatmetaal, Perspex, Plexiglass, hout, glas, grondstowwe, inspuitplastiekboksies) 12. Gate/Uitsnywerk in die kassie is met geskikte gereedskap gedoen 3 13. Spesifikasieplaatjie met die leerder se naam, werkspanning, 2 sekeringgrootte en bykomende inligting op die projek 14. Kassie is netjies voorberei, geverf en esteties aangenaam. 2 15. Die kringbord is met geskikte metode in die kassie gemonteer 2 (GEEN dubbelkantband, Prestik, gom, kougom, maskeerband, ens. nie) Kassievervaardiging-subtotaal: 20 TOTAAL (Deel 2 = 30 punte) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 36 DBE/PAT 2022 NSS 6. PROJEKTE 6.2 Praktiese projek: Klank-na-lig-beheerder Hierdie klankbeheerde ligstroombaanontwerp word gebruik om die helderheid van die ligte wat daaraan gekoppel is, in sinchronisasie met die klank wat deur die mikrofoon vasgevang word, te beheer. Hierdie elektroniese stroombaanontwerp kom baie algemeen in disko's, kroeë en by partytjies voor. Klankbeheerde ligte word gewoonlik net in parallel met die luidsprekers gekoppel. Hierdie konfigurasie het twee nadele: 'n baie kragtige versterker kan die ligte vernietig of, nog erger, 'n defekte lig kan die versterker vernietig. Hierdie probleem word vermy deur die stroombaan nie direk aan die versterker te koppel nie. In plaas daarvan tel dit die klank op met die mikrofoon. Die kragtoevoergedeelte is aan die linkerkant van die elektretmikrofoonversterker en die ligbeheerdergedeelte is aan die regterkant. Die kapasitors C2 en C3 is die kapasitiewe spanningsverdelers en verminder die kragtoevoervlak. Diodes D1 en D2 stel die positiewe swaai van die WS-spanning reg. Die netwerk, wat uit L1 en C1 bestaan, beskerm die kraglyn teen spanningstuwings. In hierdie kringontwerp word 'n elektretmikrofoon gebruik. Neem kennis dat daar twee tipes elektretmikrofone is. Die eerste tipe het drie penne vir krag, aard en uitset. Die tweede tipe het net twee penne. Die tweede tipe word vir hierdie stroombaan gebruik. F1 10A F2 T1 100mA C2 D2 S1 0.1µF C3 R2 R4 1000µF R5 R6 C4 100µF R3 220V AC C1 R1 D3 D1 0.47µF 630V T2 C5 0.1µF R7 R8 C6 R9 MIC 25µF 6V L1 40µH/6A S1 F4 F5 F3 3A 3A 3A B1 B2 B3 C7 1µF C9 C11 22µF 0.1µF 16V R10 R11 R12 T1 C8 C10 C12 R15 R14 T2 R13 T3 0.047µF 0.1µF 0.1µF 630V KLANK-NA-LIG-BEHEERDER Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 37 DBE/PAT 2022 NSS F1 10A F4 F5 F3 3A 3A 3A F2 T1 100mA C2 D2 S1 C7 B1 B2 B3 0.1µF C3 R2 R4 C9 C11 1000µF 22µF 0.1µF 16V R5 R6 C4 100µF R3 R10 R11 R12 220V AC C1 R1 D3 D1 0.47µF T1 C8 C10 C12 630V T2 R15 R14 T2 R13 T3 0.047µF 0.1µF 0.1µF C5 630V 0.1µF R7 R8 C6 R9 MIC 25µF 6V L1 40µH/6A S1 1µF ALTERNATIEWE KRINGBAAN KOMPONENTELYS R1 =560 kΩ/1 W C8, C12 = 0,047 μF/630 V R2, R3 = 15 kΩ ¼ W C9 = 22 μF 16 V R4 = 33 kΩ /¼ W C11 = 47 μF 16 V R5, R6, R9 = 1 kΩ ¼ W D1, D2 = 1N4004 R7 =18 kΩ ¼ W D3 = 1N4742 12v/1 W R8 = 560 Ω ¼ W F1 10 A-sekering 220 V R10, R11, R12 =100 kΩ F2 100 mA-sekering 220 V P1, P2, P3 = 5 kΩ Pot F3, F4, F5 220 V 3 A-sekering C1 = 0,47 uF 630 V L1 = 40 μH 6 A C2, C5 0,1 μF /220 V B1, B2, B3 =60 W-gloeilamp C3 1 000 μF/16 V Mikrofoon = lae-impedansie-mikrofoon C4 100 μF/16 V C6 25 μF/6 V C7 1 μF 16 V WAARSKUWING: Sommige dele in die stroombaanbord is onderhewig aan dodelike potensiaal omdat die toestel aan 230 V-WS gekoppel is. Wanneer die projek ingeprop word, plaas dit in 'n plastiek- of houtboks om te voorkom dat die stroombaan jou skok. Vermy die koppeling van hierdie stroombaan aan ander toestelle (bv. aan die uitset van 'n versterker deur middel van 'n kabel) as gevolg van die afwesigheid van 'n hooftransformator. Gebruik slegs die mikrofoon in die hoofkas om die klank op te tel. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 38 DBE/PAT 2022 NSS Praktiese Projek 6.2 (Elektronika): Dubbelspoorkragbron Hierdie projek gebruik 'n middeltap-transformator. Die aanbevole gradering van die transformator is 240 V tot 18-0-18 V. LET WEL: Die transformator wat jy koop, lewer soms meer as die gespesifiseerde waarde, wees dus versigtig wanneer jy die transformator kies. Kapasitors C1 en C2 dien as die afvlakkingskapasitor; dit is om enige fluktuasie in spanning af te plat. Jy kan ook 'n omtakkapasitor na die C1 en C2 byvoeg om enige WS-geraas wat nie in die stroombaan getoon word nie, te verwyder. Naas die twee spanningsreguleerders, gee die 7812 positiewe 12 V en die 7912 gee jou negatiewe 12 V. Ander variante van spanningsreguleerder-GS'e kan ook gebruik word. LET WEL: 78xx gee die positiewe uitset en 79xx gee die negatiewe uitset. Kapasitors C3 en C4 word as die omtakkapasitor gebruik om die WS-geraas te verwyder en 'n suiwer en skoner GS-sein te gee. Benodighede: GEREEDSKAP MATERIAAL Multimeter 1 x transformator 240 tot 15-0-15 volt 1 x 7812-spanningsreguleerder-GS Sykniptang - 4 x 1n4001 1 x 7912-spanningsreguleerder-GS Draadstropers 2 x 2 200 uF/25 v 1 x swikskakelaar Soldeerbout 2 x 10 uF/25 v 1 x inlyn-sekering en houer Helpende hande 1 x 3,3 kΩ 1 m-hooftoevoerkabel PCB-etstenk of 1 x rooi LUD 1 x 3-pen-prop soortgelyk 2 x hittedissipeerder 1 x PCB Soldeersuier 2 x 3 pen-terminaal-blok Stroombaan: Vi Vo LM7812 BR 1 S1 TR 1 1N4001 R1 + C1 3k3 Ω Gnd + C3 2200 µF 10 µF 230 V 25 V LED 25 V 50 Hz 1 +12 V 2 0 3 C2 C4 -12 V + + 2200 µF 10 µF 25 V Gnd 25 V LM7912 Vi Vo Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 39 DBE/PAT 2022 NSS Praktiese projek 6.3: Elektroniese klavier Die elektroniese klavier gebruik 'n astabiele modus van 'n gewone 555-tydreëlaar- geïntegreerde stroombaan om 'n toon te produseer wat die luidspreker aandryf (piezo- gonser). Elke musieknoot het 'n spesifieke frekwensie. Die frekwensie wat die 555-tydreëlaar in 'n astabiele modus lewer, berus op die waardes van die kapasitor (C1) en twee weerstande (R1 en 'n kombinasie van R2 tot R9). Die weerstand van R2 tot R9 sal wissel na gelang van watter knoppie gedruk word. R9 R8 R7 R6 R5 R4 R3 R2 R1 D1 1,5 kΩ 1,3 kΩ 620 Ω 1 kΩ 1 kΩ 910 Ω 390 Ω 6,2 kΩ 1N 4001 1 kΩ +9V R10 S8 S7 S6 S5 S4 S3 S2 S1 470 Ω 8 4 7 555 3 6 C2 2 + 1 5 10 µF C1 100 nF + (104) Speaker GEREEDSKAP MATERIAAL Multimeter 9 V-battery en batteryklem 470 Ω-resistor Sykniptang SPST-skakelaar LUD rooi x 1 Langbekstang Sekering en houer 100 nF-keramiek- Draadstropers 1N 4001-diode kondensator (104) Soldeerbout 1 kΩ-weerstand x 3 10 µF elektrolitiese Soldeersuier 390 Ω-weerstand kondensator 16 V Helpende hande 910 Ω-weerstand IC NE555 PCB-etstenk of soortgelyk 620 Ω-weerstand Luidspreker 8 Ω/Gonser 1k3 Ω-weerstand PCB 1k5 Ω-weerstand Soldeersel Etschemikalieë LET WEL: Alle stroombane MOET 'n aan/uit-skakelaar met 'n AAN-aanwyser en lontbeskerming insluit. 7. GEVOLGTREKKING Na voltooiing van die praktiese assesseringstaak moet leerders hulle begrip van die bedryf kan demonstreer, hulle kennis, vaardighede, waardes en redenasievermoëns kan versterk, en ook betrekkinge buite die klaskamer kan vestig en uitdagings in die werklike wêreld daarbuite kan aandurf. Die PAT ontwikkel verder leerders se lewensvaardighede en gee aan leerders die geleentheid om by hulle eie leerervarings betrokke te raak. Kopiereg voorbehou