Electrical Technology PAT GR 12 2019 (Electronics) Afr hlayiso.com

Downloaded from hlayiso.com ELEKTRIESE TEGNOLOGIE – ELEKTRONIES RIGLYNE VIR PRAKTIESE ASSESSERINGSTAKE GRAAD 12 2019 Hierdie riglyne bestaan uit 61 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 2 DBE/PAT 2019 NSS INHOUDSOPGAWE 1. INLEIDING..........................................................................................................................3 2. RIGLYNE VIR DIE ONDERWYSER .........................................................................................5 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer .........................................................................................5 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/te assesseer ..............................................................................5 2.3 PAT-assesseringbestuursplan ................................................................................................5 2.4 Moderering van PAT'e ...........................................................................................................6 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take ....................................................................................7 2.6 Simulasies.............................................................................................................................7 2.7 Projekte ................................................................................................................................8 2.8 Werkende puntestaat ...........................................................................................................9 3. RIGLYNE VIR LEERDERS .................................................................................................... 10 3.1 Instruksies vir die leerder .................................................................................................... 11 3.2 Verklaring van egtheid (VERPLIGTEND) ................................................................................ 11 4. SIMULASIES ..................................................................................................................... 12 4.1 Simulasie 1: RLC-kring ......................................................................................................... 12 4.2 Simulasie 2: Die veldeffektransistor ..................................................................................... 17 4.3 Simulasie 3: Versterkers wat 'n VVET en 'n Darlington-paar gebruik ..................................... 23 4.4 Simulasie 4: VVET ('JFET') as 'n versterker ............................................................................ 29 4.5 Simulasie 5: Colpitts-ossillator ............................................................................................. 32 4.6 Simulasie 6: 741 bistabiele multivibrator ............................................................................. 36 4.7 Simulasie 7: 741 op-versterker en 555 IK.............................................................................. 39 4.8 Simulasie 8: 741 op-versterker-Schmidt-sneller- en sommeerversterkerkring ....................... 44 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK .................................................................................... 48 5.1 Ontwerp en Maak: Deel 1 ................................................................................................... 49 5.2 Assessering van die Ontwerp en Maak-fase: Deel 1 .............................................................. 53 5.3 Ontwerp en Maak: Deel 2.................................................................................................... 55 5.4 Assessering van die Ontwerp en Maak-fase: Deel 2 .............................................................. 57 6. PROJEKTE ........................................................................................................................ 58 6.1 Praktiese Projek 1: 5 Watt mini-versterker (draagbare luidspreker) ...................................... 58 6.2 Praktiese Projek 2: Verkeerslig ........................................................................................... 60 7. GEVOLGTREKKING ........................................................................................................... 61 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 3 DBE/PAT 2019 NSS 1. INLEIDING Die 17 Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaringsvakke wat 'n praktiese komponent bevat, sluit almal 'n praktiese assesseringstaak (PAT) in. Hierdie vakke is: • LANDBOU: Landboubestuurspraktyke, Landboutegnologie • KUNSTE: Dansstudies, Dramatiese Kunste, Musiek, Ontwerp, Visuele Kunste • WETENSKAPPE: Rekenaartoepassingstegnologie, Inligtingstegnologie, Tegniese Wetenskappe • DIENSTE: Verbruikerstudies, Gasvryheidstudies, Toerisme • TEGNOLOGIE: Siviele Tegnologie, Elektriese Tegnologie, Meganiese Tegnologie en Ingenieursgrafika en -ontwerp 'n Praktiese assesseringstaak(PAT)-punt is 'n verpligte komponent van die finale promosiepunt vir alle kandidate ingeskryf vir vakke met 'n praktiese komponent en tel 25% (100 punte) van die eksamenpunt aan die einde van die jaar. Die PAT, wat afgebreek word in verskillende fases of 'n reeks kleiner aktiwiteite wat die PAT opmaak, word in die eerste drie kwartale van die skooljaar geïmplementeer. Die PAT bied die geleentheid om die leerders op 'n gereelde basis gedurende die skooljaar te assesseer en maak ook voorsiening vir die assessering van vaardighede wat nie in 'n geskrewe formaat geassesseer kan word nie, bv. 'n geskrewe toets of eksamen. Dit is dus belangrik vir skole om te verseker dat alle leerders die Praktiese Assesseringstake binne die toegelate tydperk voltooi om te verseker dat hulle aan die einde van die skooljaar uitslae kry. Die beplanning en uitvoering van die PAT verskil van vak tot vak. Praktiese assesseringstake word ontwerp om 'n leerder se vermoë om 'n verskeidenheid vaardighede te integreer, om probleme op te los, te ontwikkel en te illustreer. Die PAT gebruik ook 'n tegnologiese proses om die leerder in te lig oor die stappe wat gevolg moet word om 'n oplossing vir die probleem voorhande te vind. Die PAT bestaan uit vier of meer simulasies en 'n praktiese projek. Die onderwyser kan enige praktiese projek selekteer en 'n kombinasie van die beskikbare simulasies gebruik. Die onderwyser moet assessering deurgaans toepas terwyl die leerder besig is om die nodige vaardighede te ontwikkel. Vier simulasies moet deur die leerders voltooi word, saam met die vervaardiging van 'n praktiese projek. Die PAT sluit al die vaardighede in wat die leerder regdeur die jaar ontwikkel het. Die PAT verseker dat leerders al die verskillende vaardighede aanleer deur praktiese werk te voltooi, asook die korrekte gebruik van gereedskap en instrumente. Vereistes vir aanbieding 'n Leerder moet die volgende voorberei: • PAT-lêer met al die bewyse van simulasies, ontwerp en prototipering. 'n Kopie van die PAT 2019-voorblad. Die betrokke simulasies en assesseringsblaaie moet gekopieer word en aan elke leerder gegee word om by die lêer in te sluit. • Praktiese projek met: o Omslag/Omhulsel:  Daar moet 'n ontwerp in die lêer wees.  Die omslag/omhulsel en die ontwerp moet by mekaar pas.  Geen kartonhouers word toegelaat nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 4 DBE/PAT 2019 NSS  Plastiek- en metaalomslae/-omhulsels sal aanvaar word.  Die omslag/omhulsel moet vir bestudering toeganklik wees.  Deksels wat vasskroef, word verkies. o Strookbord ('circuit board'):  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet in die lêer wees.  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet op so 'n wyse binne die omslag/omhulsel gemonteer wees dat dit vir bestudering verwyder kan word.  Skakelaars, potensiometers, verbindings en ander items moet gemonteer wees.  Bedrading moet netjies en gebind wees.  Bedrading moet lank genoeg wees sodat die strookbord verwyder en met gemak nagegaan kan word. o Logo en naam:  Die lêer moet die logo en naamontwerp bevat.  Logo en naam moet duidelik op die omslag/omhulsel verskyn. Die PAT sal 'n finansiële invloed op die skool se begroting hê en daar word van skoolbestuurspanne verwag om vir hierdie besondere uitgawe voorsiening maak. PAT-komponente en ander items moet betyds, voor die einde van die eerste kwartaal aan die begin van die akademiese jaar, vir leerders se gebruik aangekoop word. Dit is die departementshoof se verantwoordelikheid om toe te sien dat die onderwyser van die begin van die skooljaar af met die PAT vorder. Provinsiale departemente is verantwoordelik vir die opstel van modereringsroosters en daarom moet PAT'e betyds vir moderering gereed wees. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 5 DBE/PAT 2019 NSS 2. RIGLYNE VIR DIE ONDERWYSER 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer Onderwysers moet toesien dat leerders die simulasies wat vir elke kwartaal nodig is, voltooi. Die projek moet in Januarie begin word om te verseker dat dit in Augustus voltooi is. Waar formele assessering plaasvind, moet die onderwyser hierdie verantwoordelikheid aanvaar. Die PAT moet gedurende die eerste drie kwartale voltooi word en moet teen die aanvang van PAT-moderering gereed wees. Onderwysers moet kopieë van die relevante simulasies maak en aan die begin van elke kwartaal aan leerders gee. Die PAT mag nie die werkswinkel verlaat nie en moet te alle tye in veilige bewaring wees wanneer die leerder nie daaraan werk nie. Die gewigstoekennings van die PAT moet nagekom word en onderwysers mag nie die gewigstoekennings vir die verskillende afdelings verander nie. 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/te assesseer Die PAT vir graad 12 word intern opgestel en geassesseer, maar ekstern gemodereer. Alle formele assessering word deur die onderwyser gedoen. Van die onderwyser word verwag om 'n werkende model en model-antwoordlêer op te bou wat die assesseringstandaard vasstel teen 'n Hoogs Bevoegde Vlak vir elke keuse van projek wat die leerders doen. Hierdie lêer moet al die simulasies met antwoorde insluit wat deur die onderwyser self gedoen is. Die onderwyser sal die modelantwoorde en projek gebruik om die simulasies en projekte van die leerders te assesseer. Sodra 'n fasetblad deur die onderwyser voltooi is, word assessering as afgehandel beskou. Geen herassessering sal gedoen word nadat die fasetblaaie voltooi is en deur die onderwyser vasgelê is nie. Leerders moet seker maak dat die werk op die verlangde standaard gedoen is voordat die onderwyser die PAT gedurende elke fase finaal assesseer. 2.3 PAT-assesseringbestuursplan Die assesseringsplan vir die PAT is soos volg: TYDPERK AKTIWITEIT VERANTWOORDELIKHEID Voorbereiding Onderwyser – Bou die modelle en werk die modelantwoorde vir vir PAT 2019 die 2019-simulasies uit. Identifiseer tekortkominge t.o.v. gereedskap, toerusting en verbruikbare items vir simulasies wat in 2019 aangekoop moet word SBS – Ontvang aankoopversoeke van onderwysers en prosesseer betalings vir die aankoop van die items benodig Januarie – Simulasie 1 en Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit Maart 2019 2 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is Januarie 2019 PAT-projek: Onderwyser – Kry kwotasies vir PAT-projekte aankope Hoof – Keur PAT-aankope vir PAT-projekte goed Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte bestel en afgelewer word Departementshoof – Maak seker dat onderwyser aan die vereistes van die proses voldoen Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 6 DBE/PAT 2019 NSS Februarie 2019 PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word leerders begin Onderwyser – Deel PAT-projekte uit en neem dit in met projek Onderwyser – Sluit praktiese sessies elke week in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerder – Begin met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het April – Moderering Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en Junie 2019 van Simulasie Simulasie 1 en 2 modereer 1 en 2 10% van leerders se werk word gemodereer April – Simulasie 3 en Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit Junie 2019 4 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is April – PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word Junie 2019 leerders gaan Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in voort met Onderwyser – Sluit elke week praktiese sessies in sodat projek leerders die PAT-projek kan voltooi Leerders – Gaan voort met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het Julie-vakansie PAT-ingryping Leerders wat met die PAT agter is, moet die projek gedurende 2019 hierdie vakansie voltooi. Julie – Moderering Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en Augustus 2019 van Simulasie Simulasie 3 en 4 modereer – ander leerders as in die vorige 3 en 4 kwartaal 10% van leerders se werk word gemodereer Julie – PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word Augustus 2019 voltooiing Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in Onderwyser – Voltooi die PAT-projek saam met leerders en stel die PAT-lêer saam Leerders – Voltooi die PAT-projek en -lêer Departementshoof – Gaan na of 100% van die PAT-lêers en -projekte voltooi en nagesien is September – PAT- PAT-projekte word deur vakfasiliteerders/vakkundiges van die Oktober 2019 moderering provinsie gemodereer en leerders is beskikbaar om vaardighede te demonstreer 10% van leerders word lukraak gemodereer 2.4 Moderering van PAT'e Provinsiale moderering van elke kwartaal se simulasies sal so vroeg as die daaropvolgende kwartaal begin. Simulasie 1 en 2 moet gemodereer word sodra die tweede kwartaal begin. Net so moet Simulasie 3 en 4 in Julie gemodereer word. Die projek sal egter eers gemodereer word wanneer dit voltooi is. Gedurende moderering van die PAT moet die leerder se lêer en projek aan die moderator voorgelê word. Die modereringsproses verloop soos volg: • Gedurende moderering word leerders lukraak geselekteer om die verskillende simulasies te demonstreer. Al vier simulasies sal gemodereer word. • Daar word van die onderwyser verwag om 'n model vir elke projektipe te bou wat vir die skool geselekteer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 7 DBE/PAT 2019 NSS • Hierdie model moet gedurende moderering ten toon gestel word. • Die onderwyser se model vorm die modereringstandaard op Vlak 4 (Hoogs Bevoeg). • Vlak 5-assesserings moet die onderwyser se model ten opsigte van vaardigheid en afwerking oortref. • Leerders wat gemodereer word, sal gedurende moderering toegang tot hulle lêers hê en kan na die simulasies wat hulle vroeër in die jaar voltooi het, verwys. • Leerders mag NIE gedurende moderering hulp by ander leerders vra NIE. • Alle projekte en lêers moet vir die moderator uitgestal word. • Indien 'n leerder nie die simulasie kan herhaal nie of nie 'n werkende kring tydens moderering kan lewer nie, sal punte afgetrek word en kringe as nie-werkend geassesseer word. • Die moderator sal lukraak nie minder nie as twee projekte (nie simulasies nie) selekteer en daar sal van die betrokke leerders verwag word om te verduidelik hoe die projek vervaardig/gemaak is. • Waar nodig, moet die moderator d i e leerders kan versoek om die funksie en werksbeginsels te verduidelik en ook die leerder versoek om die vaardighede wat deur die simulasies bekom is, vir modereringsdoeleindes te vertoon. • Na moderering sal die moderator, indien nodig, die groep se punte op- of afwaarts aanpas, afhangend van die uitkoms van moderering. • Gewone eksamenprotokol vir appèl moet gevolg word indien 'n dispuut weens aanpassings ontstaan. 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take Indien daar sonder 'n geldige rede geen PAT-punt vir Elektriese Tegnologie beskikbaar is nie: Die leerder sal drie weke voor die aanvang van die finale jaareindeksamen gegun word om die ontbrekende taak in te lewer. Indien die leerder sou versuim om aan die uitstaande PAT- vereiste te voldoen, sal so 'n leerder 'n nul (0) vir daardie PAT-komponent ontvang. 2.6 Simulasies Simulasies is kringe, eksperimente en toetse/take wat die leerder sal moet bou, toets en meet en prakties doen as deel van die ontwikkeling van praktiese vaardighede. Hierdie vaardighede moet gedurende die skooljaar aan die eksterne moderator, wat met tussenposes die skool besoek, gedemonstreer word. Onderwysers wat rekenaargebaseerde simulasieprogramme gebruik, mag dit gebruik vir leerders om op te oefen. Daar word egter vereis dat die kring met regte komponente gebou word en dat lesings met werklike instrumente vir assesserings- en modereringsdoeleindes geneem word. Die korrekte prosedure vir die voltooiing van simulasies word hieronder uiteengesit vir onderwysers en skoolbestuurpanne wat vir die implementering van die PAT in Elektriese Tegnologie verantwoordelik is. STAP 1: Die onderwyser sal die simulasies selekteer uit die voorbeelde verskaf. STAP 2: Stel 'n komponentelys wat vir elke simulasie benodig word, saam. Voeg ekstra komponente by aangesien hierdie items baie klein is en jy ekstra items gaan benodig omdat dit verloor/beskadig word wanneer leerders daarmee werk. STAP 3: Kontak drie verskillende verskaffers van elektroniese komponente vir vergelykbare kwotasies. STAP 4: Lê die kwotasies aan die SBS voor vir goedkeuring en die aankoop van die items. STAP 5: Stoor die komponente. Organiseer items vir elke simulasie om dit gedurende praktiese sessies makliker uit te deel en te gebruik. Maak seker dat verskillende waardes van komponente nie meng nie, om te voorkom dat die komponente verkeerd gebruik word omdat dit die komponent kan beskadig en, in uiterste gevalle, die toerusting wat gebruik word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 8 DBE/PAT 2019 NSS STAP 6: Kopieer die relevante simulasies en deel dit aan die begin van die kwartaal aan leerders uit. Onderwysers word toegelaat om kringe en komponentwaardes aan te pas om by hulle omgewing/bronbeskikbaarheid te pas. Onderwysers moet 'n stel voorbeeldantwoorde in die onderwyserportefeulje ontwikkel. Moderators sal die onderwyser se voorbeeldantwoorde en voorbeeldprojek tydens moderering gebruik. 2.7 Projekte Die projekte wat hieronder beskryf word, is konstruksieprojekte wat onderwysers vir hulle leerders kan selekteer. Hierdie projekte word op bewese kringe gebaseer wat deur skole en vakadviseurs verskaf is. Die projekte word op werkende prototipes gebaseer en vereis noukeurige konstruksie om korrek te funksioneer. Projekte verskil in koste en onderwysers moet seker maak dat die projekte wat gekies is, binne die skool se begroting val. Sodra die onderwyser op 'n kring besluit het, moet hy/sy die prototipe bou. Daarna kan kopieë van die kring wat verskaf is, gemaak word en aan leerders uitgedeel word. Hulle MOET hierdie kringe korrek in hulle lêers oorteken. Die beskrywing van die werking van die kringe is NIE volledig NIE. Leerders moet die funksie van die komponente in die kring wat verskaf is, ondersoek om nadere besonderhede te bekom. Hulle moet uitbrei oor die doel van komponente in die kring. Daar word aanbeveel dat daardie leerders soortgelyke kringe ondersoek wat op die internet en in die skoolbiblioteek of in werkswinkelverwysingsbronne beskikbaar is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/PAT 2019 NSS 2.8 Werkende puntestaat ('n Werkende Excel-lêer word saam met hierdie PAT verskaf.) PAT-puntestaat Kwartaal 1 Kwartaal 2 Projek Moderatorpunt Totaal = Punt uit 100 Kwartaal 1 + Simulasie Simulasie Simulasie Simulasie Ontwerp en Ontwerp Kwartaal 2 + Naam van 1 2 3 4 Maak en Maak Projek Nr. Leerder Deel 1 Deel 2 40 40 40 40 70 20 250 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Totaal Gemiddeld Onderwyser Naam: Skoolhoof Naam: Moderator Naam: Handtekening: Handtekening: Handtekening: Skoolstempel Datum: Datum:_______________________ Datum:________________________ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 10 DBE/PAT 2019 NSS 3. RIGLYNE VIR LEERDERS PAT 2019-dekblad (Plaas hierdie bladsy voor in die PAT.) Departement van Basiese Onderwys Graad 12 KABV vir Tegniese Hoërskole Praktiese Assesseringstaak – Elektriese Tegnologie Toegelate tyd: Kwartaal 1–3 (2019) Leerder Naam: Klas: Skool: Spesialisering: ELEKTRONIES Voltooi enige VIER simulasies. Projek (Skryf die naam van die projek): _____________________________ Bewyse van moderering: LET WEL: Wanneer die leerderbewyse wat geselekteer is, op skoolvlak gemodereer is, sal die tabel bewyse van moderering bevat. Provinsiale moderatore sal die provinsiale moderering teken en slegs teken indien hermoderering nodig is. Moderering Handtekening Datum Handtekening Datum Skoolgebaseer Provinsiale moderering Hermoderering Puntetoekenning Maksimum Gemodereerde PAT-komponent Leerderpunt Punt Punt Simulasie 1 40 Simulasie 2 40 Simulasie 3 40 Simulasie 4 40 Ontwerp en maak-projek – Kring 70 Ontwerp en maak-projek – Kassie/Omslag/ 20 Omhulsel Totaal 250 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 11 DBE/PAT 2019 NSS 3.1 Instruksies vir die leerder • Hierdie PAT tel 25% van jou finale promosiepunt. • Alle werk wat jy doen, moet jou eie wees. Jy en jou maat mag nie saamwerk nie en groepwerk word nie toegelaat nie. • Die PAT moet oor drie kwartale voltooi word. • Die PAT-lêer moet vier simulasies en 'n praktiese projek bevat. • Berekeninge moet duidelik wees en eenhede insluit. Berekeninge moet tot TWEE syfers afgerond word. SI-eenhede moet gebruik word. • Kringdiagramme kan met die hand geteken word of met ROT ('CAD'). GEEN fotokopieë of geskandeerde lêers word toegelaat nie. • Foto's word toegelaat en kan in kleur of grysskaal ( ' greyscale') wees. Geskandeerde foto's en fotokopieë word toegelaat. • Leerders met identiese foto's sal gepenaliseer word en nul (0) vir daardie deel ontvang. • Hierdie dokument moet binne-in jou PAT-lêer saam met die ander bewyse geplaas word. 3.2 Verklaring van egtheid (VERPLIGTEND) Verklaring: Ek _____________________ (Naam) verklaar hiermee dat die werk in hierdie lêer heeltemal my eie is. Ek verstaan dat indien die teendeel bewys word, my finale uitslae teruggehou mag word. _____ Handtekening van leerder _____ Datum Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 12 DBE/PAT 2019 NSS 4. SIMULASIES 4.1 Simulasie 1: RLC-kring Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 40 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.1.1 DOEL • Om 'n resonante RLC seriekring te bou • Om die resonante frekwensie te bepaal deur die reaktiewe spannings te meet • Om die totale stroom van 'n RLC-seriekring oor 'n wye reeks frekwensies te meet • Om 'n parallelle RLC resonante kring te bou • Om die stroom deur die induktor en kapasitor in 'n RLC-parallelkring oor 'n wye reeks frekwensies te meet • Om die lesings in 'n RLC-seriekring met 'n RLC-parallelkring te vergelyk 4.1.2 KOMPONENTELYS • Oudio-transformator (Tussenstadium impedansie-aanpassingstransformator soos gevind in modems en oudiokringe. Die waarde is nie krities nie.) • 0,1 uF-kapasitor (104) • 1 K (Bruin Swart Rooi 5% – ¼ Watt) • Seingenerator (Ontkoppel die aardterminaal van die SG.) • Eksperimentbord • Verbindingsdrade • 4 x multimeters • Ossilloskoop met twee aansluiters/voelpenne ('probes') (Ontkoppel die aard- terminaal van die ossilloskoop.) 4.1.3 RLC-SERIEKRING (a) Meet die volgende akkuraat voordat die kring gekoppel word: Presiese weerstand van R (sal effens van leerder tot leerder verskil): R=__________ Presiese weerstand van L (die weerstand van die spoel wat gebruik word): RL=__________ (2) (b) Bou die gegewe kringdiagram op jou eksperimentbord. Jy sal volgens die rubriek op die volgende bladsy geassesseer word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 13 DBE/PAT 2019 NSS VLAKBESKRYWING PUNTE VERWERF 0 1 2 4 Die kandidaat kon Die kandidaat kon Die kandidaat kon Die kandidaat kon nie die kring op sy die kring die kring korrek die kring korrek eie bou nie. gedeeltelik op sy met die hulp van sonder hulp van eie bou. die onderwyser die onderwyser bou. bou. Die kandidaat kon Die kandidaat kon Die kandidaat het Die kandidaat het nie die die die die meetinstrumente meetinstrumente meetinstrumente meetinstrumente koppel nie. gedeeltelik korrek korrek gekoppel korrek gekoppel in die kringbaan en die spanning en die spanning koppel. en stroom met die en stroom op sy hulp van die eie gemeet. onderwyser gemeet. (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 14 DBE/PAT 2019 NSS 4.1.4 PROSEDURE (a) Stel die funksiegenerator om 'n sinusgolf te lewer en verstel die spanning na tussen 3–8 V. (Stel die spanning so hoog as wat die funksiegenerator toelaat.) Stel die frekwensie op 1 kHz. (Onderwyser word gevra om die frekwensie vir elke leerder te verander. Gebruik tussen 150–500 Hz sodat elke leerder 'n unieke frekwensie het.) Moenie die amplitude van die spanning verander as dit eers gestel is nie. (b) Verbind die multimeters om die volgende spannings te weerspieël: - VL (oor die induktor) - VC (oor die kapasitor) - VR (oor die resistor) - VT (totale spanning) (Meters moet egte WGK-meters wees wat op WS gestel is om korrekte lesings te verseker.) (c) Bereken die totale stroom in die kring deur VR en die gemete waarde van R te gebruik. (3) (d) Toon die faseverhouding tussen VT en VL op die ossilloskoop aan. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 15 DBE/PAT 2019 NSS (e) Toon die faseverhouding tussen VT en VC op die ossilloskoop aan. (4) (f) Bereken die impedansie van die kring. (3) (g) Bereken Xc deur die spesifieke frekwensie wat aan jou gegee is, te gebruik. (3) (h) Bereken X deur die volgende te gebruik: (2) (i) Bereken XL van X en XC. (3) (j) Bereken nou L vanaf XL. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 16 DBE/PAT 2019 NSS (k) Tabuleer jou waardes in die volgende tabel en vergelyk met gegewe resultate: Leerder se Resultate V-spoel VC VT IT RL Z X XL XC L Tipiese Waardes V-spoel VC VT IT RL Z X XL XC L 6,6 V 4,5 V 7,9 V 3,1 mA 1 000 Ω 2 548 Ω - 740 Ω 1 592 Ω 117 mH (l) Is die leerder se waardes presies dieselfde as die tipiese waardes? Maak 'n gevolgtrekking en motiveer jou antwoord. (3) (m) Lees die gevolgtrekking hieronder. Verduidelik hoe die spannings in 'n RLC-seriekring voorlopend of nalopend kan wees. Waarom word daar in hierdie geval na die faseverwantskap van die spannings verwys en nie stroom nie? (2) GEVOLGTREKKING In 'n serie-WS-kringbaan is die stroom in al die komponente gelyk. Die spanning in die induktor is voorlopend in vergelyking met die toevoerspanning en die spanning in die kapasitor is nalopend in vergelyking met die toevoerspanning. TOTAAL: [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 17 DBE/PAT 2019 NSS 4.2 Simulasie 2: Die veldeffektransistor Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 40 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.2.1 DOEL Bou eenvoudige kringe met VVET's ('JFETs') en MOSVET's ('MOSFETs') en toon die inset-/uitsetgolwe op 'n ossilloskoop. AKTIWITEIT 2A: Bou 'n kring met gebruik van 'n VVET as 'n skakelaar. 4.2.2 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE VERBRUIKBARE ITEMS • Analoog-/Digitale werkstasie • 1 x 6 V-gonser • 2 x multimeters • 1 x J176 VVET P-kanaal (Enige geskikte • Veranderlike GS-kragbron VVET kan gebruik word.) • Draadstroper • Verbindingsdrade • Sykniptang 4.2.3 PROSEDURE (a) Verbind die kring op die broodbord, soos in FIGUUR 2.1 getoon. FIGUUR 2.1: VVET-skakelaar (b) Sluit die skakelaar en neem die uitset van die gonser waar. Skryf jou waarneming neer. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 18 DBE/PAT 2019 NSS (c) Maak die skakelaar oop en neem die uitset van die gonser waar. Skryf jou waarneming neer. (2) (d) GEVOLGTREKKING Verduidelik wat afgelei kan word van jou waarneming ten opsigte van die VVET as 'n skakelaar. (2) Subtotaal: Aktiwiteit 2A [6] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie Downloaded from hlayiso.com 19 DBE/PAT 2019 NSS FASETBLAD 2A: Bou 'n kring met gebruik van 'n VVET as 'n skakelaar. FASETTE FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER MOONTLIKE PUNT PUNTE Voorbereiding vir die Identifiseer Kry KVE/ Kry instrumente – Kry handgereedskap 4/2 = 1 simulasie komponente korrek (1) werkstasie (1) ossilloskoop (1) (1) Handgereedskap Gebruik sykniptang Gebruik draadstroper 2/2 = 1 korrek (1) korrek (1) Voorbereiding vir Kontroleer die Stel toevoerspanning Stel insetspanning 3 plasing van komponente datablad op die VET korrek op 6 V (1) korrek op 3–4 V (1) op broodbord ('FET') (1) Korrekte verbinding op 6 nodes vir korrekte Polariteit van gonser – Polariteit van VVET – 6/2 = 3 broodbord – nodes en verbinding (6/2 = 3) korrek (1) korrek (2) polariteit Kring werk korrek Skakelaar = AAN Skakelaar = AF 2 Gonser is AF (1) Gonser is AAN (1) Verbinding van meters Verbinding van Verbinding van 2 multimeter oor die multimeter oor uitset inset om 3 V/ Hoog/Laag (1) Aan/Af te toon (1) Huishouding Opruim van werksarea Bêre gereedskap op Gooi afvalmateriaal op 2/2 = 1 na voltooiing van die die regte plek nadat korrekte wyse weg na eksperiment (1) die werk voltooi is (1) werk Veiligheid Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag Neem nie veiligheid in 2/2 = 1 voordat herinner moet nadat herinner moet ag nie (0) word (2) word (1) TOTAAL 14 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 20 DBE/PAT 2019 NSS AKTIWITEIT 2B: Verbind 'n kring met gebruik van MOSVET as 'n skakelaar 4.2.4 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE VERBRUIKBARE ITEMS • Analoog-/Digitale werkstasie • 1 x 1 KΩ-resistor • Analoog-/Digitale ossilloskoop • 1 x MΩ-resistor • Funksiegenerator • 1 x BS 270 N-kanaal • Veranderlike GS-kragbron • 1 x LED • Draadstroper • 1 x swikskakelaar • Sykniptang • Verbindingsdraad 4.2.5 PROSEDURE (a) Bou die kring soos in die gegewe kring hieronder. FIGUUR 2.2: MOSVET (b) Sluit die skakelaar en neem die uitset van die LUD waar. Skryf jou bevindinge neer. (1) (c) Maak die skakelaar oop en neem die uitset van die LED waar. Skryf jou bevindinge neer. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 21 DBE/PAT 2019 NSS (d) Onderskei tussen 'n ledigingsmodus-MOSVET en 'n verbeteringsmodus- MOSVET. (2) (e) GEVOLGTREKKING Verduidelik wat afgelei kan word van jou waarneming ten opsigte van 'n MOSVET as 'n skakelaar. (1) Subtotaal: Aktiwiteit 2B [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie Downloaded from hlayiso.com 22 DBE/PAT 2019 NSS FASETBLAD 2B: Bou 'n kring met gebruik van 'n MOSVET as 'n skakelaar. FASETTE FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER MOONTLIKE PUNT PUNTE Voorbereiding vir die Identifiseer Kry KVE/werkstasie Kry instrumente – Kry handgereedskap 4/2 = 2 simulasie komponente korrek (1) (1) ossilloskoop (1) (1) Handgereedskap Gebruik sykniptang Gebruik draadstroper 2/2 = 1 korrek (1) korrek (1) Voorbereiding vir Kontroleer die Stel toevoerspanning Stel insetspanning 4/2 = 2 plasing van komponente datablad op die VET korrek op 6 V (1) korrek op 3–4 V (1) op broodbord ('FET') (2) Korrekte verbinding op 6 nodes vir korrekte Polariteit van gonser – Polariteit van VVET – 6/2 = 3 broodbord – nodes en verbinding (6/2 = 3) korrek (1) korrek (2) polariteit Kring werk korrek Skakelaar = AAN Skakelaar = AF 2 LED is AAN (1) LED is AF (1) Verbinding van meters Korrekte verstelling Korrekte verbinding Korrekte lesing van die 3 van multimeter (1) van multimeter ten multimeter (1) opsigte van polariteit (1) Huishouding Opruim van werksarea Bêre gereedskap op 2/2 = 1 na voltooiing van die die regte plek nadat eksperiment (1) die werk voltooi is (1) Veiligheid Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag Neem nie veiligheid in 2/2 = 1 voordat herinner moet nadat herinner moet ag nie (0) word (2) word (1) TOTAAL 15 Subtotaal: Aktiwiteit 2A (6) Subtotaal: Fasetblad 2A (14) Subtotaal: Aktiwiteit 2B (5) Subtotaal: Fasetblad 2B (15) TOTAAL: Simulasie 2 [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 23 DBE/PAT 2019 NSS 4.3 Simulasie 3: Versterkers wat 'n VVET en 'n Darlington-paar gebruik Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 40 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.3.1 DOEL Bou 'n eenvoudige versterkerkring met gebruik van VVET ('JFET') en 'n Darlington-paar. Vertoon die inset-/uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. AKTIWITEIT 3A: Gebruik van 'n VVET as 'n versterker 4.3.2 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE VERBRUIKBARE ITEMS • Analoog-/Digitale werkstasie • 1 x 2M2 Ω-resistor • Analoog-/Digitale ossilloskoop • 1 x 5k6 Ω-resistor • Funksiegenerator • 1 x 4k7 Ω voorafgestelde resistor • Veranderlike GS-kragbron • 1 x 470 Ω-resistor • Draadstroper • 1 x 220 nF-kapasitor • Sykniptang • 1 x 10 µF-kapasitor 32 V • 1 x 22 µF-kapasitor 32 V • 1 x 2N3819-VVET (2N5459 of 2N5457) • Verbindingsdraad 4.3.3 PROSEDURE (a) Bou die kringdiagram op 'n broodbord. FIGUUR 3.1: VVET ('JFET') Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 24 DBE/PAT 2019 NSS (b) Verbind die funksiegenerator aan die inset en verstel die spanning na 1 V-piek. (c) Verbind Kanaal 1 van die ossilloskoop oor die inset van die versterker en teken die golfvorm volgens skaal op die rooster verskaf. (2) (d) Verbind Kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitset van die versterker en teken die golfvorm volgens skaal op die rooster verskaf. (2) CH1 V/DIV = CH2 V/DIV = T/DIV = CH1 V/DIV = CH2 V/DIV = T/DIV = Kanaal 1 Kanaal 2 Vergelyk die twee golfvorms en maak 'n gevolgtrekking ten opsigte van die kring. (2) Subtotaal: Aktiwiteit 3A [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie Downloaded from hlayiso.com 25 DBE/PAT 2019 NSS FASETBLAD 3A: Gebruik 'n VVET ('JFET') as 'n versterker FASETTE FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER MOONTLIKE PUNT PUNTE Voorbereiding vir die Identifiseer Kry KVE/ Kry instrumente – Kry handgereedskap 2/2 = 1 simulasie komponente korrek (1) werkstasie (1) ossilloskoop (1) (1) Handgereedskap Gebruik sykniptang Gebruik draadstroper 2/2 = 1 korrek (1) korrek (1) Voorbereiding vir Kontroleer die Stel toevoerspanning Stel insetspanning 3 plasing van komponente datablad op die VET korrek op +12 V na korrek op 1 V vanaf op broodbord ('FET') (1) +20 V (1) funksiegenerator (1) Korrekte verbinding op 6 nodes vir korrekte Polariteit van VVET Polariteit van C2 – Polariteit van C3 – 6/2 = 3 broodbord – nodes en verbinding (6/2 = 3) ('JFET') – korrek (1) korrek (1) korrek (1) polariteit Kring werk korrek Uitset versterk (1) Uitsetfase vs. 2 insetfase (1) Verbinding van Korrekte stelling van Korrekte verbinding en Korrekte lesing van 6/2 = 3 instrumente die ossilloskoop (2) lesing van ossilloskoop ossilloskoop (2) (2) Huishouding Opruim van die Bêre gereedskap op 2/2 = 1 werksarea na die regte plek nadat voltooiing van die die werk voltooi is (1) eksperiment (1) Veiligheid Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag 2/2 = 1 voordat herinner moet nadat herinner moet word (2) word (1) TOTAAL 15 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 26 DBE/PAT 2019 NSS AKTIWITEIT 3B: Gebruik 'n Darlington-transistor as 'n stroomversterker 4.3.4 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Analoog-/Digitale werkstasie • 2 x BC 109 NPN-transistors • Analoog-/Digitale ossilloskoop • 1 x LED • Funksiegenerator • 1 x 470 Ω-resistor • Veranderlike GS-kragbron • 1 x 100-resistor • Draadstroper • 1 x Darlington-transistor (TIP120 of • Sykniptang TIP125) • Verbindingsdraad 4.3.5 PROSEDURE (a) Bou die kring soos in die diagram hieronder gegee. skakelaar toe kollektorstroom basisstroom FIGUUR 3.2: TRANSISTOR AS 'N SKAKELAAR (b) Sodra die skakelaar toe is, neem die helderheid van die LED waar. (c) Vervang die enkeltransistor met twee identiese BC109-transistors, soos hieronder getoon. FIGUUR 3.3: TRANSISTORPAAR (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 27 DBE/PAT 2019 NSS (d) Weer 'n keer, nadat die skakelaar toe is, neem die helderheid van die LED waar. Wat kan jy uit jou bevinding aflei? (e) Vergelyk die helderheid wanneer een transistor gebruik is en wanneer twee transistors gebruik is. (2) (f) Vervang die twee transistors met 'n enkele Darlington-transistor (TIP120 of 125) en neem die helderheid van die LED waar. Maak jou eie afleiding ten opsigte van jou waarneming. (2) Subtotaal: Aktiwiteit 3A [6] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie Downloaded from hlayiso.com 28 DBE/PAT 2019 NSS FASETBLAD 3B: Gebruik 'n Darlington-transistor as 'n stroomversterker FASETTE FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER MOONTLIKE PUNT PUNTE Voorbereiding vir die Identifiseer komponente Kry KVE/werkstasie Kry instrumente – Kry handgereedskap 4/2 = 2 simulasie korrek (1) (1) multimeter (1) (1) Handgereedskap Gebruik sykniptang Gebruik draadstroper 2/2 = 1 korrek (1) korrek (1) Voorbereiding vir Kontroleer die datablad Stel toevoerspanning 2 plasing van op die transistor en die korrek op +9 V (1) komponente op Darlington-paar (1) broodbord Korrekte verbinding 6 nodes vir korrekte Polariteit van TR1 en Polariteit van Polariteit van LED – 8/2 = 4 op broodbord – nodes verbinding (6/2 = 3) TR2 – korrek (2) Darlington-paar – korrek (1) en polariteit korrek (2) Kring werk korrek Wanneer 1 transistor Wanneer 2 transistors Wanneer Darlington- 3 verbind is verbind is paar verbind is Helderheid van LED – Helderheid van LED – Helderheid van LED – normaal (1) helder (1) helderste (1) Huishouding Opruim van die Bêre gereedskap op 2/2 = 1 werksarea na voltooiing die regte plek nadat van die eksperiment (1) die werk voltooi is (1) Veiligheid Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag 2/2 = 1 voordat herinner moet nadat herinner moet word (2) word (1) TOTAAL 14 Subtotaal: Aktiwiteit 3A (5) Subtotaal: Fasetblad 3A (15) Subtotaal: Aktiwiteit 3B (6) Subtotaal: Fasetblad 3B (14) TOTAAL: Simulasie 3 [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 29 DBE/PAT 2019 NSS 4.4 Simulasie 4: VVET ('JFET') as 'n versterker Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 40 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.4.1 DOEL Die bou van die JVET as 'n versterkerkring deur diskrete komponente te gebruik en om die inset-/uitsetgolfvorms op die ossilloskoop te vertoon. AKTIWITEIT 4: Bou van die JVET as 'n versterker 4.4.2 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Analoog-/Digitale werkstasie • 1 x 2M2 Ω-resistor • Analoog-/Digitale ossilloskoop • 1 x 5K6 Ω-resistor • Funksiegenerator • 1 x 4K7 Ω-resistor • Veranderlike GS-kragbron • 1 x 470 Ω-resistor • Draadstroper • 1 x 220 nF-kapasitor • Sykniptang • 1 x 10 µF-kapasitor • 1 x 22 µF-kapasitor • 1 x 2N3819-VVET ('JFET') (2N5459) • Verbindingsdraad V1=12V R3=5.6KΩ C2=220nF C1=220nF 2N3821 Output V2=1Vrms R1=2.2MΩ R=4.7KΩ 100Hz + C3=22ΩF R2=470Ω FIGUUR 4.1: KRINGDIAGRAM VAN DIE VVET AS 'N VERSTERKER Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 30 DBE/PAT 2019 NSS 4.4.3 PROSEDURE Bou die kringbaan op die broodbord soos getoon in FIGUUR 4.1. Verbind Kanaal 1 van die ossilloskoop oor die inset van die versterker. Teken die INSET en UITSET golfvorms. Gebruik die waardes aangedui op die rooster wat verskaf is. 4A FASETBLAD: VVET ('JFET') as 'n versterker FASETTE FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 PUNTE PUNTE VERWERF Voorbereiding Identifiseer Kry KVE/ Gebruik die Gebruik die vir die komponente werkstasie korrekte korrekte simulasie korrek (1) (1) meet- hand- (4) instrumente toerusting (1) (1) Voorbereiding Kring- Kragbron Funksie- Kanale van vir plasing van diagram korrek generator die komponente korrek gebou gekoppel (1) korrek ossilloskoop (4) op broodbord (1) gekoppel (1) korrek gekoppel (1) Kring werk Korrekte Korrekte Korrekte Inset- en korrek vertoning vertoning meting van uitsetgolf- van die van die die wins as vorms korrek (10) inset- uitset- volt en tyd- geteken (4) golfvorm (2) golfvorm (2) verstellings (2) Veiligheid en Neem Neem Opruim van Bêre huishouding veiligheid in veiligheid in die gereedskap ag voordat ag nadat werksarea nadat die herinner herinner na voltooiing werk voltooi (4) moet word moet word van die is (1) (1) (1) eksperiment (1) 4B INSET-/UITSET-ROOSTER CH1 V/DIV = CH2 V/DIV = T/DIV = (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 31 DBE/PAT 2019 NSS 4C VRAE: 1. Bepaal die wins van die versterker. (2) 2. Maak 'n lys van die komponente wat verander kan word om die wins van die versterker in FIGUUR 4.1 meer of minder te maak. (6) 3. Skryf jou gevolgtrekking met betrekking tot die lesings van óf die stroom óf die spanning wat jy waargeneem het. (4) [40] 4A: Fasetblad (22) 4B: Inset-/Uitset-rooster (6) 4C: Vrae (12) TOTAAL: [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 32 DBE/PAT 2019 NSS 4.5 Simulasie 5: Colpitts-ossillator Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 40 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.5.1 DOEL Bou van die Colpitts ossillatorkring deur diskrete komponente te gebruik en vertoon die inset-/uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop 4.5.2 HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Analoog-/Digitale werkstasie PNP 2N22905-transistor & NPN-transistor BC 182 • Analoog-/Digitale ossilloskoop R1= 470 kΩ en R2= 680Ω RC= 2,2KΩ (R1=2KΩ, R2=270KΩ R3=39KΩ, P1=5k Ω) • Funksiegenerator C1=0,1µF (C1=47nF) • Multimeter C2=47 nF (C2=0,1µF) • Veranderlike GS-kragbron C3= 0,1µF (C3= 25µF) • Draadstroper C4= 47nF (C4= 15nF) • Sykniptang C5=0,47 µF • Verbindingsdraad ('Hook-up leads') L=10mH (tussentrapstransformator ('interstage transformer')) Battery= 12 V DC (9 V DC) 4.5.3 PROSEDURE Ossilloskoop-verstelling: Kanaal 1: WS-gekoppeld 0,2V/div Kanaal 2: WS-gekoppeld 0,2V/div Tydbasis: 0,2 mS/div – 2: X-Y-lesings Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 33 DBE/PAT 2019 NSS AKTIWITEIT 5: (a) Bou die kringdiagram op die broodbord soos hieronder aangedui in FIGUUR 5.1. R1=470KΩ RC=2.2KΩ 12V C4=47nF PNP2N22905 C3=0.1 µF C1=0.1 µF R2=680Ω L=10mH C5=0.47µF C2=47nF FIGUUR 5.1: COLPITTS-OSSILLATOR-KRING (b) Meet en skryf die volgende GS-spannings neer: A. VR1 (2) B. VR2 (2) C. VBE (2) D. VCE (2) E. VRC (2) (c) Meet en skryf die resonante frekwensie in kHz neer. (4) (d) Bereken die teoretiese resonante frekwensie. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 34 DBE/PAT 2019 NSS (e) Vervang onderskeidelik kapasitor C1 met 470 pF en C2 met 1 000 pF. (i) Skryf die gemete ossilleerfrekwensie neer: Gemete frekwensie: ____________________ kHz (2) (ii) Bereken die teoretiese resonante frekwensie deur die nuwe kring- waardes te gebruik: Berekende frekwensie: ____________________ ____________________ ____________________ ____________________ ____________________ ____________________ (4) (f) Beantwoord die volgende vrae: (i) Noem die funksie van RC. (2) (ii) Verduidelik die funksie van C1 en C2 gebaseer op jou bevindings in (e) (i) en (ii). C1: C2: (4) (g) Verwys na FIGUUR 5.1 en beantwoord die volgende vrae: (i) Vertoon die uitsetgolfvorm op die ossilloskoop wanneer die V/div op 2 V en die tyd/div op 500 µs gestel is. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 35 DBE/PAT 2019 NSS (ii) Teken die uitsetgolfvorm. CH1 V/DIV = CH2 V/DIV = T/DIV = (4) (iii) Noem TWEE toepassings van die kring in FIGUUR 5.1. (2) TOTAAL Aktiwiteit 5: [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 36 DBE/PAT 2019 NSS 4.6 Simulasie 6: 741 bistabiele multivibrator Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 40 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.6.1 DOEL • Om die 741 bistabiele multivibrator as 'n praktiese kring te bestudeer • Om die teorie wat in die klas geleer is, met die werklike kring te vergelyk • Om 'n bistabiele multivibrator kring met die 741 op-versterker te bou AKTIWITEIT 6: Die bou van 'n 741 bistabiele multivibrator 4.6.2 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Eksperimentbord • 741 op-versterker (DIP8) • Voltmeter • 330 Ω-resistor • Dubbelkragtoevoer 9V-0-9V • 1 kΩ-resistor • Dubbelkragtoevoer 5V-0-5V • 470 Ω-resistor x 2 • Draadstroper • Rooi en groen LED • Sykniptang • Verbindingsdraad 4.6.3 KRINGDIAGRAM Bou die gegewe kringdiagram op jou eksperimentbord. Nadat jy die kring aangeskakel het, druk die stel('set')-skakelaar. Jy sal volgens die rubriek hieronder geassesseer word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 37 DBE/PAT 2019 NSS +5VCC Stel +9 VCC 2 - 7 6 741 Herstel + 4 330 Ω 470 Ω 3 1 kΩ R1 R2 R4 -5VCC -9 VCC R3 470 Ω D1 D2 D1 = Rooi D2 = Groen FIGUUR 6.1: KRINGDIAGRAM VAN 741 BISTABIELE MULTIVIBRATOR VLAKBESKRYWING PUNT 1 2 3 5 VERWERF Die leerder kon Die leerder het Die leerder het Die leerder kon nie die korrekte die korrekte die kring met die komponente komponente komponente die hulp van die korrek identifiseer nie. geïdentifiseer, onderwyser identifiseer en maar kon nie gebou. die kringbaan die kring op die sonder die hulp broodbord bou van die nie. onderwyser bou. Die leerder kon Die leerder kon Die leerder kon Die leerder kon nie die die instrumente die instrumente die instrumente meetinstrumente korrek kalibreer gebruik en EEN gebruik en AL korrek gebruik met die hulp korrekte lesing die korrekte nie. van die neem met die lesings neem onderwyser. hulp van die sonder die hulp onderwyser. van die onderwyser. (10) 4.6.4 WAARNEMINGS (a) Druk die herstel- en stel-skakelaars. Skryf jou waarneming neer. (3) (b) Koppel 'n voltmeter oor R3 en meet die verwysingspanning van die kring. VVerwysing = (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 38 DBE/PAT 2019 NSS (c) Meet die insetspanning na die kring oor R1. LET WEL: MOENIE 'n skakelaar druk NIE. VR1= (3) (d) Meet die insetspanning oor R1 as jy die stel-skakelaar druk. VR1= (3) 4.6.5 HUISHOUDING Indien alle lesings voltooi is en die onderwyser jou lesings bekragtig het, moet jy die werksarea opruim om die veiligheid in die werkswinkel te onderhou. Jy sal met die rubriek hieronder op huishouding geassesseer word. VLAKBESKRYWING PUNT 0 2 3 5 VERWERF Die leerder het Die leerder het Die leerder het Die leerder het geen huishouding huishouding op sy/haar eie huishouding gedoen nadat gedoen, maar huishouding gedoen nie. die net sy/haar eie gedoen en onderwyser werkplek gehelp om die die leerder opgeruim en hele werkswinkel herinner het. het nie gehelp op te ruim. om die res van die werkswinkel skoon te maak nie. TOTAAL Aktiwiteit 6: [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 39 DBE/PAT 2019 NSS 4.7 Simulasie 7: 741 op-versterker en 555 IK Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 40 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.7.1 DOEL Bou 'n eenvoudige kring met gebruik van die 741-op-versterker om 'n nie- omkeerversterker te bou en vertoon die inset-/uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. AKTIWITEIT 7A: Bou van 'n kring met gebruik van die 741-op-versterker 4.7.2 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Analoog-/Digitale werkstasie • 1 x LM741 IK • Analoog-/Digitale ossilloskoop • 1 x 1KΩ-resistor • Funksiegenerator • 1 x 10 KΩ-resistor • Veranderlike GS-kragbron • Verbindingsdraad • Draadstroper • Sykniptang 4.7.3 PROSEDURE (a) Bou die kring soos in FIGUUR 7.1 op die broodbord. Die leerder kon 'n Die leerder kon 'n Die leerder kon die kring minimum gedeelte van gedeelte van die kring korrek sonder hulp bou. die kring korrek sonder korrek sonder hulp bou. hulp bou. 1 3 4 (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 40 DBE/PAT 2019 NSS FIGUUR 7.1 (b) Verbind die funksiegenerator tussen grond en Vin. (1) (c) Verbind Kanaal 1 met die inset en Kanaal 2 met die uitset. (d) Stel die funksiegenerator om 'n sinusgolfuitset te gee. (e) Verstel die funksiegenerator na 1 000 Hz (1 kHz) met 'n spanning van 1 V piek. (f) Skakel die krag na die kring aan en neem die inset- en uitsetgolfvorms waar. (g) Teken die inset- en insetgolfvorms hieronder. INSETGOLFVORM (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 41 DBE/PAT 2019 NSS UITSETGOLFVORM (4) 4.7.4 VRAE (a) Bereken die wins van die versterker met die gegewe resistorwaardes. (3) (b) Sê hoe die wins van die versterker beïnvloed sal word indien die terugvoer- weerstand gehalveer word. (2) 4.7.5 HUISHOUDING Die leerder het nie enige Die leerder het Die leerder het huishoudingstake verrig huishoudingstake verrig, huishoudingstake verrig, nie. maar moes herinner word. sonder om herinner te word. 1 2 3 (3) Subtotaal: Aktiwiteit 7A [21] AKTIWITEIT 7B: Bou van 'n kring met gebruik van die 555-IK 4.7.6 DOEL Bou 'n eenvoudige kring met gebruik van die 555-IK om 'n klokpulsgenerator (astabiele multivibrator) te bou en vertoon die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. 4.7.7 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Analoog-/Digitale werkstasie • 1 x 555-tyd-IK • Analoog-/Digitale ossilloskoop • 1 x 220 Ω-resistor • Funksiegenerator • 1 x LED • Veranderlike GS-kragbron • 1 x 10 nF-kapasitor • Draadstroper • 1 x 10 KΩ-resistor • Sykniptang • 1 x 100 KΩ voorafgestelde POT • 1 x 10 µF (elektrolitiese kapasitor 16 V) • Verbindingsdraad Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 42 DBE/PAT 2019 NSS 4.7.8 PROSEDURE (a) Bou die kring op die broodbord soos in FIGUUR 7.2 hieronder. Die leerder kon 'n Die leerder kon 'n Die leerder kon die kring minimum gedeelte van gedeelte van die kring korrek sonder hulp bou. die kring korrek sonder korrek sonder hulp bou. hulp bou. 1 3 4 (4) FIGUUR 7.2 (b) Verbind Kanaal 1 van die ossilloskoop met die uitset. (c) Skakel die krag na die kring aan en neem die uitsetgolfvorm op die ossilloskoop en die LED waar. (d) Teken die uitsetgolfvorm wat op die ossilloskoop waargeneem is op die rooster hieronder. UITSETGOLFVORM (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 43 DBE/PAT 2019 NSS 4.7.9 VRAE (a) Maak 'n lys van die komponente wat vir die frekwensie van die uitset verantwoordelik is. (3) (b) Bereken die laaityd vir die kring deur die gegewe komponente te gebruik. (3) 4.7.10 HUISHOUDING 1 2 3 Die leerder het nie enige Die leerder het Die leerder het huishoudingstake verrig huishoudingstake verrig, huishoudingstake verrig, nie. maar moes herinner word. sonder om herinner te word. Die leerder kon nie die Die leerder kon die Die leerder kon die uitsetgolf op die ossilloskoop stel en kon ossilloskoop stel en kon ossilloskoop kry nie. die uitsetgolf kry met die die uitsetgolf kry sonder hulp van die onderwyser. die hulp van die onderwyser. (6) Subtotaal: Aktiwiteit 7B [19] Subtotaal: Aktiwiteit 7A (21) Subtotaal: Aktiwiteit 7B (19) TOTAAL: [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 44 DBE/PAT 2019 NSS 4.8 Simulasie 8: 741 op-versterker-Schmidt-sneller- en sommeerversterkerkring Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 40 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.8.1 DOEL Bou 'n eenvoudige kring met gebruik van 'n 741-op-versterker om 'n Schmidt-sneller- kring en 'n sommeerversterkerkring te bou. Vertoon die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. AKTIWITEIT 8A: Bou van 'n Schmidt-sneller-kring met gebruik van die 741-op- versterker 4.8.2 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Analoog-/Digitale werkstasie • 1 x LM741 op-versterker • Analoog-/Digitale ossilloskoop • 2 x 10 KΩ-resistors • Funksiegenerator • 3 x 1 kΩ-resistors • Veranderlike GS-kragbron • 1 x 2k2 Ω-resistor (voorafgestelde POT) • Draadstroper • 1 x 100 kΩ-resistor • Sykniptang • 1 x 1MΩ • 1 x LED • Verbindingsdraad 4.8.3 PROSEDURE (a) Bou die kring soos in FIGUUR 8.1 op die broodbord. Die leerder kon 'n minimum Die leerder kon 'n Die leerder kon die gedeelte van die kring gedeelte van die kring kring korrek sonder korrek sonder hulp bou. korrek sonder hulp bou. hulp bou. 1 3 4 (4) FIGUUR 8.1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 45 DBE/PAT 2019 NSS (b) Verstel die potensiometer terwyl die uitsetspanning waargeneem word. Die uitset skakel na HOOG wanneer Vin ________V is en na LAAG wanneer Vin ________V is. Die histerese is ________V. (3) (c) Vervang die 100 k-resistor met 10 k. Verstel die insetpotensiometer stadig. (d) Terwyl jy na die LED op die uitset kyk, kan jy die uitset van die vergelyker verander om die helderheid van die LED aan te pas? ________ (1) Die uitset skakel nou na HOOG wanneer die insetspanning ________V is en na (1) LAAG by ________V. Die histerese is ________V. (2) (e) Vervang die histerese-weerstand met 1M. Die uitset skakel nou na HOOG by _________V en na LAAG by _____V. (2) Die histerese is ________V. (1) Verwyder die histerese-weerstand en pas die potensiometer stadig aan. 4.8.4 GEVOLGTREKKING (3) 4.8.5 HUISHOUDING Die leerder het nie enige Die leerder het Die leerder het huishoudingstake verrig huishoudingstake verrig, huishoudingstake verrig, nie. maar moes herinner word. sonder om herinner te word. 1 2 4 (4) Subtotaal: Aktiwiteit 8A [21] AKTIWITEIT 8B: Bou van 'n sommeerversterkerkring met gebruik van die 741-op-versterker 4.8.6 VEREISTE HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Analoog-/Digitale werkstasie • 6 x 1k Ω-resistors • Analoog-/Digitale ossilloskoop • 4 x 10 kΩ-resistors • Funksiegenerator • 1 x 2k7 Ω-resistor • Veranderlike GS-kragbron • 3 x 2k2 Ω veranderlike POT'e • Draadstroper • 1 x LM 741 IK • Sykniptang • Verbindingsdraad Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 46 DBE/PAT 2019 NSS 4.8.7 PROSEDURE (a) Bou die kring soos in FIGUUR 8.2 op die broodbord. Die leerder kon 'n Die leerder kon 'n Die leerder kon die kring minimum gedeelte van gedeelte van die kring korrek sonder hulp bou. die kring korrek sonder korrek sonder hulp bou. hulp bou. 2 3 5 (5) FIGUUR 8.2 (b) Gebruik die 2k2Ω-POT'e om V1, V2 en V3 op die spannings te stel soos in die tabel hieronder getoon. Meet die uitsetwaardes en voltooi die tabel hieronder. (c) V1 + V2 + V3 = Vuit 3 + 2,5 + 1,75 = 1,5 + -4 + 2,2 = 5 + -4,5 + 1 = -4 + 1,5 + 2,5 = -1,5 + -2,25 + -3,25 = (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 47 DBE/PAT 2019 NSS 4.8.8 GEVOLGTREKKING (5) 4.8.9 HUISHOUDING Die leerder het nie enige Die leerder het Die leerder het huishoudingstake verrig huishoudingstake verrig, huishoudingstake verrig, nie. maar moes herinner word. sonder om herinner te word. 1 2 4 (4) Subtotaal: Aktiwiteit 8B [19] Subtotaal: Aktiwiteit 8A (21) Subtotaal: Aktiwiteit 8B (19) TOTAAL: [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 48 DBE/PAT 2019 NSS 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK Ontwerp en Maak-projek INSTRUCTIONS •Tyd:This section is COMPULSORY Januarie tot Augustus 2019 for all learners. • The teacher will choose a circuit for the project. Leerder Naam: • Any project constructed must include at least (but is not limited to): o Seven components Skool: o A variety of components (both active and passive) Klas:o PCB making in some form o Soldering o An Titel/Tipe enclosure with a switch and protection _____ Projek: • The checklist must be used to ensure that all the required tasks for the PAT have been completed. INSTRUKSIES • Hierdie afdeling is VERPLIGTEND vir alle leerders. • Die onderwyser sal 'n kringbaan vir die projek kies. • Enige projek wat gebou word moet ten minste (maar is nie beperk nie) die volgende insluit: o Sewe komponente o 'n Verskeidenheid komponente (beide aktief en passief) o PCB-vervaardiging in een of ander vorm o Soldeerwerk o 'n Kassie/Omhulsel met 'n skakelaar en beskerming • Die kontrolelys hieronder moet gebruik word om te verseker dat al die vereiste take vir die PAT voltooi is. PAT-KONTROLELYS NR. BESKRYWING MERK () NEE JA Ontwerp en Maak: Deel 1 1. Kringdiagram geteken   2. Kringbeskrywing ingevul   3. Komponentelys ingevul   4. Gereedskapslys vir kringwerk ingevul   5. Meetinstrumentelys ingevul   6. Bewys van prototipe uitgedruk en in lêer geplak   7. Leerder se eie Vero-bord of kringbord/'PCB'-beplanning/ontwerp uitgedruk en in   lêer ingesluit Ontwerp en Maak: Deel 2 1. Omslag-/Omhulselontwerp voltooi en in die lêer geplaas   2. Unieke naam neergeskryf en op die omslag/omhulsel aangebring   3. Logo (Kenteken) ontwerp en op omslag/omhulsel aangebring   Allerlei 1. Omslag/Omhulsel by die projek ingesluit   2. Omslag/Omhulsel voorberei en volgens ontwerp geboor   3. Omslag/Omhulsel afgewerk en ingevul met naam en logo   4. 'PCB' stewig in die omslag/omhulsel gemonteer volgens aanvaarbare tegnieke   5. Kring binne-in die omslag/omhulsel is toeganklik   6. Interne bedrading is netjies en gereed vir inspeksie   7. Lêer en projek voltooi en gereed vir moderering by die werkswinkel/vertrek   Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 49 DBE/PAT 2019 NSS 5.1 Ontwerp en Maak: Deel 1 5.1.1 Kringdiagram Teken 'n kringdiagram van jou projek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 50 DBE/PAT 2019 NSS 5.1.2 Projek: Beskrywing van werking Gebruik die ruimte hieronder en gee 'n oorsig van hoe die projek funksioneer. Gebruik jou eie woorde en doen jou eie navorsing. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 51 DBE/PAT 2019 NSS 5.1.3 Komponentelys Stel 'n komponentelys saam van wat jy van die kringdiagram benodig. BYSKRIF BESKRYWING EN WAARDE HOEVEELHEID 5.1.4 Gereedskapslys Stel 'n lys van gereedskap saam wat jy nodig gaan hê om die PAT-kringwerk te voltooi. Jy kan die lys aanvul soos wat jy met die PAT vorder. BESKRYWING DOEL/GEBRUIK 5.1.5 Bewys van prototipe Neem foto's van die werkende prototipe op die broodbord met gebruik van 'n digitale kamera of selfoon en heg dit hier aan. Voeg jou naam op die foto by. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 52 DBE/PAT 2019 NSS 5.1.6 Vero-bord-/Strookbordbeplanning/Stroombord('PCB')-ontwerp Ontwerp 'n Vero-bord OF stroombord('PCB')-ontwerp vir die kring wat jy gaan bou. Doen SLEGS EEN van die twee; MOENIE albei doen NIE. Plaas jou ontwerp hieronder. Finale Ontwerp – Vero-bord Dieselfde grootte en plasing van komponente Gebruik 'n X om stroombaanonderbrekings te toon. Gedrukte stroombordbeplanning ('Printed circuit board planning') Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 53 DBE/PAT 2019 NSS 5.2 Assessering van die Ontwerp en Maak-fase: Deel 1 Behaal  Punt NR. FASETBESKRYWING Nie behaal nie  Kringdiagram 1. Die kringdiagram is met gebruik van IGO-toerusting geteken. 1 2. Die kringdiagram is met gebruik van IGO-toerusting en ROT 1 ('CAD')/enige elektroniese ontwerpsagteware geteken. 3. Die kringdiagram is met gebruik van korrekte simbole geteken. 1 4. Die kringdiagram het alle byskrifte – R1, C1, Tr1, ens. 1 5. Die kringdiagram het alle komponentwaardes – 100 Ω, 220 μF, 1 ens. 6. Die kringdiagram het 'n naam. 1 7. Die kringdiagram het 'n raam en titelblok (IGO-benadering). 1 Komponentelys 8. Byskrifte korreleer met kringdiagram. 1 9. Beskrywing en waardes korreleer met kringdiagram. 1 10. Hoeveelhede is korrek. 1 Beskrywing van Werking 11. Basiese werking van die kring word korrek beskryf. 1 12. Alle subkringe in die kringdiagram en komponentelys is by die 1 beskrywing ingesluit. 13. Doel van die subkringe in die kringdiagram word korrek 1 beskryf. 14. Leerder het eie interpretasie gebruik en het nie verbatim van 'n 1 ander bron gekopieer nie. 15. Bronne word erken. 1 Gereedskap-/Instrumentelys 16. Die gereedskap-/instrumentelys is ingevul. 1 17. Die gereedskap/instrumente in die lys het almal 'n doel vir 1 gebruik. Bewys van Prototipering op Broodbord 18. Unieke, oorspronklike foto's van die prototipering is ingesluit. 1 19. Unieke, oorspronklike foto's sluit die leerder se naam in. 1 20. Foto's is duidelik en gefokus: 1 Alle komponente kan duidelik geïdentifiseer word. 21. Prototipe werk. Geen foto, geen punt nie. 2 22. Video van werkende prototipe is as bevestiging beskikbaar. 3 PCB-ontwerp 23. Bordontwerp is by die PAT-lêer ingesluit. 1 24. Komponent-oorleg wat plasing toon, is ingesluit. 1 25. Komponente word dieselfde as in die kringdiagram benoem. 1 26. Die ontwerp is oorspronklik en is nie dieselfde as enige ander 1 leerder se ontwerp nie. 27. Bord-uitleg (bane/stroomvloei) is funksioneel en pas by die 1 oorspronklike stroomdiagram. Kringbordvervaardiging 28. Kringbord is netjies geëts volgens die PCB-ontwerp. 5 29. Die PCB is netjies getin (nie met soldeersel nie). 1 30. Die gesoldeerde PCB, soldeerkant, is met 'n deursigtige 1 beskermende lagie bedek (Plastik 70/deursigtige lak). 31. Gate is netjies geboor en is in lyn in die middel van die 1 eilandjies op die PCB. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 54 DBE/PAT 2019 NSS 32. Monteergate van die PCB is simmetries geboor. 1 33. Alle brame is verwyder. 1 34. Die PCB is netjies gesny/vierkantig en die kante is netjies 1 gevyl. 35. Aksiale en radiale komponente is netjies en plat teen die bord 1 gemonteer. 36. Komponent-oriëntasie is tussen eenderse komponente gedoen 1 (bv. die goue bandjies van alle resistors is aan dieselfde kant geplaas). 37. Gesoldeerde komponente – terminale is afgeknip, glad en 2 netjies aan die soldeerkant. 38. Meer as 60% van die soldeerlaste is blink (geen droë laste 2 nie). 39. Draad-isolering is op die korrekte lengte afgesny (geen ekstra 2 koper wys nie). 40. Bedrading is lank genoeg om uitmekaarhaal te word en 1 inspeksie toe te laat. 41. Bedrading is netjies omgewind/vasgemaak. 1 42. 'n Kragskakelaar is ingesluit en korrek aan die omhulsel 2 gemonteer. 43. 'n Sekering/Beskerming is ingesluit en korrek waar van 2 toepassing gemonteer. 44. Bedrading in en uit die omhulsel is met skaafringe/toepaslike 2 monterings/sokke toegerus, waar van toepassing. 45. Batterye is gemonteer met 'n batteryomhulsel/monteerklamp 1 en batteryklem (GEEN dubbelkantkleefband NIE). 46. Die projek het 'n klikliggie/loodsliggie/LED wat in die omhulsel 2 gemonteer is en wat wys wanneer die kring werk. (Skakelaar is aan – moet afgaan wanneer die sekering blaas.) 47. Die projek werk ten volle en is in die omhulsel geïnstalleer. 10 TOTAAL (DEEL 1 = 70 punte) LET WEL: In projekte waar faset 43 en 44 nie van toepassing is nie, moet die projekte uit 66 nagesien word en die punte moet daarvolgens aangepas word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 55 DBE/PAT 2019 NSS 5.3 Ontwerp en Maak: Deel 2 (a) Omhulselontwerp • Ontwerp 'n omhulsel/kassie vir jou projek. • GEEN VRYHANDTEKENINGE NIE. • Teken met gebruik van IGO-toerusting OF gebruik 'n ROT ('CAD')-program. • Teken in eerstehoekse ortografiese projeksie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 56 DBE/PAT 2019 NSS (b) Vervaardig die omhulsel/kassie netjies volgens jou ontwerp. (c) Kies 'n naam vir jou toestel. Skryf die naam van die toestel hieronder neer. (d) Ontwerp 'n unieke logo (kenteken) vir jou toestel hieronder. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 57 DBE/PAT 2019 NSS 5.4 Assessering van die Ontwerp en Maak-fase: Deel 2 Behaal  Punt Nie behaal nie  NR. FASETBESKRYWING Kassie-/Omhulsel-ontwerp 1. Kassie-/Omhulsel-ontwerp is by eerstehoekse ortografiese 1 projeksie ingesluit. 2. Getekende ontwerp sluit 'n titelraam en bladsyraam in. 1 3. Isometriese skets is addisioneel ingesluit. 1 4. Dimensies is ingesluit. 1 5. Die naam van die toestel is in die PAT-dokument geskryf. 1 6. Die logo-ontwerp is in die PAT-dokument. 1 Subtotaal (6 punte maks.) Kassie-/Omhulselvervaardiging 7. Kassie/Omhulsel pas by die ontwerp. 1 − Dimensies en plasing korreleer. 8. Naam van die toestel is op die kassie/omhulsel. 1 9. Die logo-ontwerp is op die kassie/omhulsel. 1 10. Die logo-ontwerp op die kassie/omhulsel is duursaam en 1 nie net 'n stuk papier wat op die kassie/omhulsel geplak is nie (opgeverf/découpage/skermdrukwerk/sublimasie- drukwerk). 11. Die kassie/omhulsel is van nuuts af vervaardig. 4 Sluit NIE die volgende in NIE: karton, papier, margarien- houer Sluit die volgende in: plaatmetaal, Perspex, Plexiglas, hout, glas en ander grondstowwe, inspuitplastiekkassies 12. Gate/Uitsnywerk in die kassie/omhulsel is met geskikte 2 gereedskap gedoen. 13. Spesifikasieplaatjie met die leerder se naam, bedryf- 1 werkspanning, sekeringsaanslag en bykomende inligting op die projek. 14. Kassie/Omhulsel is netjies voorberei, geverf en esteties 2 aangenaam. 15. Die kringbord is met geskikte metodes in die kassie/ 1 omhulsel gemonteer. (GEEN dubbelkantband ('double- sided tape'), Prestik, gom, kougom, maskeerband, ens. nie) Subtotaal (14 punte maks.) TOTAAL (DEEL 2 = 20 punte) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 58 DBE/PAT 2019 NSS 6. PROJEKTE 6.1 Praktiese Projek 1: 5 Watt mini-versterker (draagbare luidspreker) Hierdie mikro-grootte versterker van hoë kwaliteit is oorspronklik ontwerp om versterkers in motorradio's te vervang, waar die oorspronklike IK's nie meer beskikbaar is nie. Dit beperk nie die gebruik van daardie toepassing nie. Gebruik jou verbeelding: Daar is 'n miljoen ander gebruike. Gebruik altyd 'n voldoende hittedissipeerder ('heat sink'). DIE KRING Die TDA 2002 of TDA 2003 word gebruik in 'n baie eenvoudige klankversterker-konfigurasie en slegs 'n paar voorsorgmaatreëls moet geneem word wanneer dit gebruik word. Eerstens, as gevolg van die baie hoë inset-impedansie, moet die insetverbindings afgeskermde kabel ('screened cable') wees en so kort as moontlik gehou word, om die optel van RF en ander inmenging uit te skakel. Tweedens, die feit dat die PCB so klein is, beperk die hoeveelheid ontkoppelingskapasitansie (C5) wat op die bord voorsien kan word. As die toevoer nie ten minste 'n paar honderd mikrofarads afvlakking het nie, dan kan die versterker ossilleer. Dit beteken dat jy 'n 1 000 mF 16 V-kapasitor oor die toevoerspanning moet koppel. WENKE OOR KONSTRUKSIE Geen probleme behoort ondervind te word tydens montering van hierdie versterker nie. Kyk net na die polariteit van die elektrolitiese kapasitors en maak seker dat die soldeerwerk behoorlik gedoen word. Wees ook versigtig wanneer die krag aan die PCB gekoppel word. LET WEL: INDIEN DIE POLARITEIT OMGEKEER WORD, KAN DIT DIE IK VERNIETIG. KOMPONENTELYS R1 Kan vervang word met 'n 100 K voorafgestelde weerstand indien nodig 1 R1 100 K ¼ W-resistor Bruin Swart Geel Goud 1 R2 47 Ohm ¼ W-resistor Geel Violet Swart Goud 1 R3 220 Ohm ¼ W-resistor Rooi Rooi Bruin Goud 1 R4 2,2 Ohm ¼ W-resistor Rooi Rooi Rooi Goud 1 R5 22 Ohm ¼ W-resistor Rooi Rooi Swart Goud 1 C1 10 uF 16 V Elektrolities Radiale Kapasitor 1 C2 33 PF Nie-gepolariseerd Keramiekkapasitor 1 C3 100 uF 16 V Elektrolities Radiale Kapasitor 1 C4 47 nF Nie-gepolariseerd Kapasitor (473, 0,047 uF) 1 C5 10 uF 16 V Elektrolities Radiale Kapasitor 1 C6 470 uF 16 V Elektrolities Radiale Kapasitor 1 C7 100 nF Nie-gepolariseerd Kapasitor (104, 0,1uF) 1 IC1 TDA 2002 OF TDA 2003 Sound IK 1 PP3 9 V-batteryknippie 1 10 cm Mono-afgeskermde kabel vir Sein IN Verbinding 1 PCB EFK # 1002 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 59 DBE/PAT 2019 NSS GEREEDSKAP/INSTRUMENTE Ossilloskoop (analoog/digitaal) Analoog-/Digitale werkstasie met dubbelkragtoevoer Multimeter Sykniptang Draadstroper Soldeerbout Helping hands PCB-ets-tenk of soortgelyk Soldeersuier BATT +V + C5 10 µF 16 V C1 10 µF 16 V GND C6 Sein + 1 5 470 µF 16 V + 4 2 + - 3 TDA2002V GND R3 220 Ω C4 R2 47 nF 47 Ω R1 C2 C7 100 kΩ 33 pF 100 nF + LS1 + - C3 R4 R5 100 µF 16 V 2,2 Ω 22 Ω Sein GND BATT -V 5 WATT MINI VERSTERKER GND [Verskaf deur RSE Electronics] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 60 DBE/PAT 2019 NSS 6.2 Praktiese Projek 2: Verkeerslig HULPBRONNE GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL • Ossilloskoop (analoog/digitaal) • 100 kΩ-resistor • Analoog-/Digitale werkstasie met dubbelkragtoevoer • 220 Ω-resistor x 3 • Elektroniese multimeter • 22 kΩ-resistor x 1 • Soldeerbout • LED groen x 1 • Helping hands • LED geel x 1 • PCB-ets-tenk of soortgelyk • LED rooi x 1 • Soldeersuier • 1 µF-kapasitor x 2 • Draadstroper • 10 µF-kapasitor x 1 • Sykniptang • 470 kΩ reëlbare resistor x 1 • IK NE555 • IK CD 4017 • 1N4007-diode x 6 • PCB 150 x 100 mm • Soldeersel • PCB-etschemikalieë KRINGDIAGRAM VERKEERSLIG KRINGBAAN 1mF 100K 1mF 8 4 16 7 470K NE 555 3 14 CD 4017 15 22K 6 2 1 5 6 9 11 10 1 2 3 4 7 10mF 220Ω 220Ω 220Ω GREEN YELLOW RED Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 61 DBE/PAT 2019 NSS 7. GEVOLGTREKKING Na voltooiing van die praktiese assesseringstaak moet leerders hulle begrip van die bedryf kan demonstreer, hulle kennis, vaardighede, waardes en redenasievermoëns kan versterk, en ook betrekkinge buite die klaskamer kan vestig en uitdagings in die werklike wêreld daarbuite kan aandurf. Die PAT ontwikkel verder leerders se lewensvaardighede en gee aan leerders die geleentheid om by hulle eie leerervarings betrokke te raak. Kopiereg voorbehou