Electrical Technology PAT GR 12 2021 (Digital) Afr

Downloaded from hlayiso.com ELEKTRIESE TEGNOLOGIE (DIGITALE ELEKTRONIKA) RIGLYNE VIR PRAKTIESE ASSESSERINGSTAKE GRAAD 12 2021 Hierdie riglyne bestaan uit 43 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 2 DBE/PAT 2021 NSS INHOUDSOPGAWE BLADSY 1. INLEIDING 3 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 4 2.1 Hoe om die PAT te administreer 4 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/assesseer 4 2.3 PAT-program vir Assessering (PvA) 5 2.4 Moderering van PAT'e 6 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take 6 2.6 Simulasies 7 2.7 Projekte 7 2.8 Werkende Puntestaat 8 3. RIGLYNE VIR LEERDERS 9 3.1 PAT 2021-dekblad 9 3.2 Instruksies vir leerders 10 3.2 Verklaring van Egtheid (Verpligtend) 10 4. SIMULASIES 11 4.1 Simulasie 1A: Monostabiele multivibrators wat 555-GS ('IC') gebruik 11 Fasetblad van Simulasie 1A: Monostabiele vibrator 14 Simulasie 1B: Astabiele multivibrator 15 Rubriek van Simulasie 1B 17 4.2 Simulasie 2A: 741-omkeer-op-versterker 18 Simulasie 2B: Differensieerder-versterkerkring wat die 741 op-versterker gebruik 21 Fasetblad vir Simulasie 2A en 2B: 741-omkeer-op-versterker en differensieerder 23 4.3 Simulasie 3: Konnekteer 'n 7 segment-vertoonpaneel aan 'n 4-bis-BKD-7-segment-drywer 24 Fasetblad vir Simulasie 3: Konnekteer 'n 7 segment-vertoonpaneel aan 'n 4-bis-BKD-7-segment-drywer 26 4.4 Simulasie 4A: RS-grendelkring 28 Rubriek vir Simulasie 4A 30 Simulasie 4B: PICAXE 31 Fasetblad vir Simulasie 4B: PICAXE-vloeidiagram 32 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK 33 5.1 Ontwerp en maak: Deel 1 34 5.2 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 1 37 5.3 Ontwerp en maak: Deel 2 39 5.4 Assessering van ontwerp-en-maak-fase: Deel 2 40 6. PROJEKTE 41 6.1 Praktiese projek 6.1: Verkeerslig 41 6.2 Praktiese projek 6.2: Tweesyfer-voorwerp/Produkteller 42 7. GEVOLGTREKKING 43 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 3 DBE/PAT 2021 NSS 1. INLEIDING Die 18 Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaringsvakke wat 'n praktiese komponent bevat, sluit almal 'n praktiese assesseringstaak (PAT) in. Hierdie vakke is:  LANDBOU: Landboubestuurspraktyke, Landboutegnologie  KUNSTE: Dansstudies, Dramatiese Kunste, Musiek, Ontwerp, Visuele Kunste  WETENSKAPPE: Rekenaartoepassingstegnologie, Inligtingstegnologie, Tegniese Wetenskappe; Tegniese Wiskunde  DIENSTE: Verbruikerstudies, Gasvryheidstudies, Toerisme  TEGNOLOGIE: Siviele Tegnologie, Elektriese Tegnologie, Meganiese Tegnologie en Ingenieursgrafika en -ontwerp 'n Praktiese assesseringstaak(PAT)-punt is 'n verpligte komponent van die finale promosiepunt vir alle kandidate ingeskryf vir vakke met 'n praktiese komponent en tel 25% (100 punte) van die eksamenpunt aan die einde van die jaar. Die PAT, wat afgebreek word in verskillende fases of 'n reeks kleiner aktiwiteite wat die PAT opmaak, word in die eerste drie kwartale van die skooljaar geïmplementeer. Die PAT bied die geleentheid om die leerders op 'n gereelde basis gedurende die skooljaar te assesseer en maak ook voorsiening vir die assessering van vaardighede wat nie in 'n geskrewe formaat geassesseer kan word nie, bv. 'n geskrewe toets of eksamen. Dit is dus belangrik vir skole om te verseker dat alle leerders die praktiese assesseringstake binne die toegelate tydperk voltooi om te verseker dat hulle aan die einde van die skooljaar uitslae kry. Die beplanning en uitvoering van die PAT verskil van vak tot vak. Praktiese assesseringstake word ontwerp om 'n leerder se vermoë om 'n verskeidenheid vaardighede te integreer, om probleme op te los, te ontwikkel en te illustreer. Die PAT gebruik ook 'n tegnologiese proses om die leerder in te lig oor die stappe wat gevolg moet word om 'n oplossing vir die probleem voorhande te vind. Die PAT bestaan uit vier simulasies en 'n praktiese projek. Die onderwyser kan enige EEN van die praktiese projekte kies en enige TWEE van die beskikbare simulasies gebruik. Die onderwyser moet assessering deurgaans toepas terwyl die leerder besig is om die nodige vaardighede te ontwikkel. TWEE simulasies moet deur die leerders voltooi word, saam met die vervaardiging van 'n praktiese projek. Die PAT sluit al die vaardighede in wat die leerder regdeur die jaar ontwikkel het. Die PAT verseker dat leerders al die verskillende vaardighede aanleer deur praktiese werk te voltooi, asook die korrekte gebruik van gereedskap en instrumente. Vereistes vir aanbieding 'n Leerder moet die volgende voorberei:  PAT-lêer met al die bewyse van simulasies, ontwerp en prototipering. 'n Kopie van die PAT 2021-voorblad. Die betrokke simulasies en assesseringsblaaie moet gekopieer en aan elke leerder gegee word om by die lêer in te sluit.  Praktiese projek met: o Omslag/Omhulsel:  Daar moet 'n ontwerp in die lêer wees.  Die omslag/omhulsel en die ontwerp moet by mekaar pas.  Geen kartonhouers word toegelaat nie.  Plastiek-, hout- en metaalomslae/-omhulsels sal aanvaar word.  Omslae/Omhulsels wat deur die leerders vervaardig en/of aanmekaargesit is, word verkies.  Die omslag/omhulsel moet vir bestudering binne-in toeganklik wees.  Deksels wat vasgesit is, word verkies. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 4 DBE/PAT 2021 NSS o Strookbord ('Circuit board'):  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet in die lêer wees.  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet op so 'n wyse binne die omslag/omhulsel gemonteer wees dat dit vir bestudering verwyder kan word. Anders kan inspeksie van onder af gedoen word in gevalle waar deursigtige omslae/omhulsels gebruik is.  Skakelaars, potensiometers, verbindings en ander items moet gemonteer wees.  Bedrading moet netjies en verbind wees.  Bedrading moet lank genoeg wees sodat die strookbord verwyder en met gemak nagegaan kan word. o Logo en naam:  Die lêer moet die logo en naamontwerp en spesifikasieplaatjie bevat.  Die logo, spesifikasieplaatjie en naam moet duidelik op die omslag/omhulsel verskyn.  Die logo/spesifikasieplaatjie moet op 'n permanente wyse vasgesit word – geverf, vasgegom of met viniel vasgesit. Die PAT sal 'n finansiële invloed op die skool se begroting hê en daarom moet skoolbestuurspanne vir hierdie besondere uitgawe voorsiening maak. PAT-komponente en ander items moet betyds, voor die einde van die eerste kwartaal aan die begin van die akademiese jaar, vir leerders se gebruik aangekoop word. Dit is die verantwoordelikheid van die departementshoof om toe te sien dat die onderwyser van die begin van die skooljaar af met die PAT vorder. Provinsiale departemente is verantwoordelik vir die opstel van modereringsroosters en daarom moet PAT'e betyds vir moderering gereed wees. 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer Onderwysers moet toesien dat leerders die simulasies wat vir elke kwartaal nodig is, voltooi. Die projek moet in Januarie begin word om te verseker dat dit in Augustus voltooi is. Waar formele assessering plaasvind, moet die onderwyser hierdie verantwoordelikheid aanvaar. Die PAT moet gedurende die EERSTE DRIE KWARTALE voltooi word en moet teen die aanvang van PAT-moderering gereed wees. Onderwysers moet kopieë van die relevante simulasies maak en aan die begin van elke kwartaal aan leerders gee. Die PAT mag nie die werkswinkel verlaat nie en moet te alle tye in veilige bewaring wees wanneer die leerder nie daaraan werk nie. Die gewigstoekennings van die PAT moet nagekom word en onderwysers mag nie die gewigstoekennings vir die verskillende afdelings verander nie. 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/te assesseer Die PAT vir graad 12 word intern opgestel en geassesseer, maar ekstern gemodereer. Alle formele assessering word deur die onderwyser gedoen. Van die onderwyser word verwag om 'n werkende model en model-antwoordlêer op te bou wat die assesseringstandaard vasstel teen 'n Hoogs Bevoegde Vlak vir elke keuse van projek wat die leerders doen. Hierdie lêer moet al die simulasies met antwoorde insluit wat deur die onderwyser self gedoen is. Die onderwyser sal die modelantwoorde en projek gebruik om die simulasies en projekte van die leerders te assesseer. Sodra 'n fasetblad deur die onderwyser voltooi is, word assessering as afgehandel beskou. Geen herassessering sal gedoen word nadat die fasetbladsye voltooi is en deur die onderwyser vasgelê is nie. Leerders moet seker maak dat die werk op die verlangde standaard gedoen is voordat die onderwyser die PAT gedurende elke fase finaal assesseer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 5 DBE/PAT 2021 NSS 2.3 PAT-program van Assessering (PvA) Die program van assessering (PvA) vir die PAT is soos volg: TYDPERK AKTIWITEIT VERANTWOORDELIKHEID Voorbereiding Onderwyser – Bou die modelle en werk die modelantwoorde vir die vir PAT 2021 2021-simulasies uit. Identifiseer tekortkominge t.o.v. gereedskap, toerusting en verbruikbare items vir simulasies wat in 2021 aangekoop moet word SBS – Ontvang aankoopversoeke van onderwysers en prosesseer betalings vir die aankoop van die items benodig Januarie–Maart Simulasie 1 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit 2021 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is Januarie 2021 PAT-projek: Onderwyser – Kry kwotasies vir PAT-projekte aankope Hoof – Keur PAT-aankope vir PAT-projekte goed Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte bestel en afgelewer word Departementshoof – Maak seker dat onderwyser aan die vereistes van die proses voldoen Februarie 2021 PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word leerders begin Onderwyser – Deel PAT-projekte uit en neem dit in met projek Onderwyser – Sluit praktiese sessies elke week in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerder – Begin met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het April–Junie Simulasie 2 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit 2021 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien April–Junie Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en 2021 Simulasie 1 Simulasie 1 modereer 10% van leerders se werk word gemodereer April–Junie PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word 2021 leerders gaan Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in voort met projek Onderwyser – Sluit elke week praktiese sessies in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerders – Gaan voort met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het Julie-vakansie PAT-ingryping Leerders wat met die PAT agter is, moet die projek gedurende hierdie 2021 vakansie voltooi. Julie – Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en Augustus 2021 Simulasie 2 Simulasie 2 modereer – ander leerders as in die vorige kwartaal. 10% van leerders se werk word gemodereer Julie – PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word Augustus 2021 voltooiing Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in Onderwyser – Voltooi die PAT-projek saam met leerders en stel die PAT-lêer saam Leerders – Voltooi die PAT-projek en -lêer Departementshoof – Gaan na of 100% van die PAT-lêers en -projekte voltooi en nagesien is September – PAT-moderering PAT-projekte word deur vakfasiliteerders/vakkundiges van die Oktober 2021 provinsie gemodereer en leerders is beskikbaar om vaardighede te demonstreer 10% van leerders word lukraak gemodereer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 6 DBE/PAT 2021 NSS 2.4 Moderering van die PAT'e Provinsiale moderering van elke kwartaal se simulasies sal so vroeg as die daaropvolgende kwartaal begin. Simulasie 1 moet gemodereer word sodra die tweede kwartaal begin. Net so moet Simulasie 2 in Julie gemodereer word. Die projek sal egter eers gemodereer word wanneer dit voltooi is. Gedurende moderering van die PAT moet die leerder se lêer en projek aan die moderator voorgelê word. Die modereringsproses verloop soos volg:  Gedurende moderering word leerders lukraak geselekteer om die verskillende simulasies te demonstreer. Beide simulasies sal gemodereer word.  Daar word van die onderwyser verwag om 'n model vir elke projektipe te bou wat vir die skool gekies is.  Hierdie model moet gedurende moderering ten toon gestel word.  Die onderwyser se model vorm die modereringstandaard op Vlak 4 (Hoogs Bevoeg).  Vlak 5-assesserings moet die onderwyser se model ten opsigte van vaardigheid en afwerking oortref.  Leerders wat gemodereer word, sal gedurende moderering toegang tot hulle lêers hê en kan na die simulasies wat hulle vroeër in die jaar voltooi het, verwys.  Leerders mag NIE gedurende moderering hulp by ander leerders vra NIE.  Alle projekte en lêers moet vir die moderator uitgestal word.  Indien 'n leerder nie die simulasie kan herhaal nie of nie 'n werkende kring tydens moderering kan lewer nie, sal punte afgetrek word en kringe as nie-werkend geassesseer word.  Die moderator sal lukraak nie minder as twee projekte (nie simulasies nie) kies en daar sal van die betrokke leerders verwag word om te verduidelik hoe die projek vervaardig/gemaak is.  Waar nodig, moet die moderator die leerders kan versoek om die funksie en werksbeginsels te verduidelik en ook die leerder versoek om die vaardighede wat deur die simulasies bekom is, vir modereringsdoeleindes te vertoon.  Na moderering sal die moderator, indien nodig, die groep se punte op- of afwaarts aanpas, afhangend van die uitkoms van moderering.  Gewone eksamenprotokol vir appèl moet gevolg word indien 'n dispuut weens aanpassings ontstaan. 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van Take Indien daar sonder 'n geldige rede geen PAT-punt vir Elektriese Tegnologie beskikbaar is nie: Die leerder sal drie weke voor die aanvang van die finale jaareindeksamen gegun word om die ontbrekende taak in te lewer. Indien die leerder sou versuim om aan die uitstaande PAT- vereiste te voldoen, sal so 'n leerder 'n nul (0) vir daardie PAT-komponent ontvang. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 7 DBE/PAT 2021 NSS 2.6 Simulasies Simulasies is kringe, eksperimente en toetse/take wat die leerder sal moet bou, toets en meet en prakties doen as deel van die ontwikkeling van praktiese vaardighede. Hierdie vaardighede moet gedurende die skooljaar aan die eksterne moderator, wat met tussenposes die skool besoek, gedemonstreer word. Onderwysers wat rekenaargebaseerde simulasieprogramme gebruik, mag dit gebruik vir leerders om op te oefen. Daar word egter vereis dat die kring met regte komponente gebou word en dat lesings met werklike instrumente vir assesserings- en modereringsdoeleindes geneem word. Die korrekte prosedure vir die voltooiing van simulasies word hieronder uiteengesit vir onderwysers en skoolbestuurpanne wat vir die implementering van die PAT in Elektriese Tegnologie verantwoordelik is. STAP 1: Die onderwyser sal die simulasies selekteer uit die voorbeelde verskaf. STAP 2: Stel 'n komponentelys wat vir elke simulasie benodig word, saam. Voeg ekstra komponente by aangesien hierdie items baie klein is en jy ekstra items gaan benodig omdat dit verloor/beskadig word wanneer leerders daarmee werk. STAP 3: Kontak drie verskillende verskaffers van elektroniese komponente vir vergelykbare kwotasies. STAP 4: Lê die kwotasies aan die SBS voor vir goedkeuring en die aankoop van die items. STAP 5: Stoor die komponente. Organiseer items vir elke simulasie om dit gedurende praktiese sessies makliker uit te deel en te gebruik. Maak seker dat verskillende waardes van komponente nie meng nie, om te voorkom dat die komponente verkeerd gebruik word omdat dit die komponent kan beskadig en, in uiterste gevalle, die toerusting wat gebruik word. STAP 6: Kopieer die relevante simulasies en deel dit aan die begin van die kwartaal aan leerders uit. Onderwysers word toegelaat om kringe en komponentwaardes aan te pas om by hulle omgewing/bronbeskikbaarheid te pas. Onderwysers moet 'n stel voorbeeldantwoorde in die onderwyserportefeulje ontwikkel. Moderators sal die onderwyser se voorbeeldantwoorde en voorbeeldprojek tydens moderering gebruik. 2.7 Projekte Die projekte wat hieronder beskryf word, is konstruksieprojekte wat onderwysers vir hulle leerders kan selekteer. Hierdie projekte word op bewese kringe gebaseer wat deur skole en vakadviseurs verskaf is. Die projekte word op werkende prototipes gebaseer en vereis noukeurige konstruksie om korrek te funksioneer. Projekte verskil in koste en onderwysers moet seker maak dat die projekte wat gekies is, binne die skool se begroting val. Sodra die onderwyser op 'n kring besluit het, moet hy/sy die prototipe bou. Daarna kan kopieë van die kring wat verskaf is, gemaak word en aan leerders uitgedeel word. Hulle MOET hierdie kringe korrek in hulle lêers oorteken. Die beskrywing van die werking van die kringe is NIE volledig NIE. Leerders moet die funksie van die komponente in die kring wat verskaf is, ondersoek om nadere besonderhede te bekom. Hulle moet uitbrei oor die doel van komponente in die kring. Daar word aanbeveel dat daardie leerders soortgelyke kringe ondersoek wat op die internet en in die skoolbiblioteek of in werkswinkelverwysingsbronne beskikbaar is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 8 DBE/PAT 2021 NSS 2.8 Werkende puntestaat ('n Werkende Excel-lêer word saam hierdie PAT verskaf) PAT-puntestaat Kwartaal 1 Kwartaal 2 Projek Punt uit 100 Moderator- Simulasie 1 Simulasie 2 Ontwerp Ontwerp Totaal = Kwartaal en Maak en Maak 1 + Kwartaal 2 + 50 50 Deel 1 Deel 2 Projek 120 30 250 punt Nr. Naam van Leerder 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Totaal Gemiddeld Onderwyser Naam Moderator: Hoof: Handtekening: Handtekening: Handtekening: Datum: Datum: Datum: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 9 DBE/PAT 2021 NSS 3. RIGLYNE VIR LEERDERS PAT 2021-dekblad (Plaas hierdie bladsy voor in die PAT.) Departement van Basiese Onderwys Graad 12 KABV vir Tegniese Hoërskole Praktiese Assesseringstaak – Elektriese Tegnologie Toegelate tyd: Kwartaal 1–3 (2021) Leerder Naam: Klas: Skool: Spesialisering: DIGITALE ELEKTRONIKA Voltooi TWEE simulasies. Projek (Skryf die naam van die projek): _____________________________ Bewyse van moderering: LET WEL: Wanneer die leerderbewyse wat geselekteer is, op skoolvlak gemodereer is, sal die tabel bewyse van moderering bevat. Provinsiale moderatore sal die provinsiale moderering teken en slegs teken indien hermoderering nodig is. Moderering Handtekening Datum Handtekening Datum Skoolgebaseer Provinsiale moderering Hermoderering Puntetoekenning Maksimum Gemodereerde PAT-komponent Leerderpunt Punt Punt Simulasie 1 50 Simulasie 2 50 Ontwerp-en-maak-projek – Kring 120 Ontwerp-en-maak-projek – Kassie/Omslag/ 30 Omhulsel Totaal 250 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 10 DBE/PAT 2021 NSS 3.1 Instruksies vir die leerder  Hierdie PAT tel 25% van jou finale promosiepunt.  Alle werk wat jy doen, moet jou eie wees. Groepswerk en saamwerk word nie toegelaat nie.  Die praktiese assesseringstaak moet oor drie kwartale voltooi word.  Die PAT-lêer moet 2 simulasies en 'n praktiese projek bevat.  Berekeninge moet duidelik wees en eenhede insluit. Berekeninge moet tot TWEE syfers afgerond word. SI-eenhede moet gebruik word.  Kringdiagramme kan met die hand geteken word of met ROT ('CAD'). GEEN fotokopieë of geskandeerde lêers word toegelaat NIE.  Foto's word toegelaat en kan in kleur of grysskaal ('greyscale') wees. Geskandeerde foto's en fotokopieë word toegelaat.  Leerders met identiese foto's sal gepenaliseer word en nul (0) vir daardie deel ontvang.  Hierdie dokument moet binne-in jou PAT-lêer saam met die ander bewyse geplaas word. 3.2 Verklaring van Egtheid (VERPLIGTEND) Verklaring: Ek _____________________ (Naam) verklaar hiermee dat die werk in hierdie lêer heeltemal my eie is. Ek verstaan dat indien die teendeel bewys word, my finale uitslae teruggehou mag word. _____ Handtekening van leerder _____ Datum Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 11 DBE/PAT 2021 NSS 4. SIMULASIES 4.1 Simulasie 1: Monostabiele multivibrators wat 555-GS ('IC') gebruik Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.1.1 Doel:  Om 'n monostabiele multivibrator wat 'n 555-GS ('IC') gebruik, te bestudeer.  Om 'n bistabiele multivibrator met die 555-GS ('IC') te bou.  Om die teorie wat in die klas geleer is, met die werklike stroombaan te vergelyk. 4.1.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Eksperimentbord 1 x 555 GS ('IC') Voltmeter (multimeter) 2 x 10 kΩ-resistors GS kragbron 5 V 1 x 1 kΩ-resistor Sykniptang 2 x 470 Ω-resistors Langbektang 1 x 220 µF elektrolitiese kapasitor 16 V Draadstroper 1 x LUD 1 x drukknop/-skakelaar Verbindingsdrade 4.1.3 Prosedure: Bou die stroombaandiagram in FIGUUR 4.1.3 op jou eksperimentbord. Skakel die stroom AAN nadat die onderwyser die stroombaan nagegaan het. Verbind 'n multimeter om die spanning op pen 2 te meet. Verbind 'n multimeter om die spanning oor C1 te meet. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 12 DBE/PAT 2021 NSS +5V R1 R2 10 kΩ 10 kΩ 8 4 7 Output 6 555 3 2 1 5 R4 Trigger 470 Ω V1 V C1 220 µF V2 V LED FIGUUR 4.1.3: MONOSTABIELE MULTIVIBRATOR (a) Skryf die spanning oor pen 2 neer Spanning op pen 2 V1 = (2) (b) Noem die funksie van R1 met verwysing na pen 2 en die uitvoer. (2) (c) Druk skakelaar S1 en neem waar wat met die spanningsmeting oor die kapasitor gebeur. Skryf die spanning gemeet oor C1 neer net voordat die LUD AFskakel (maksimum gelaaide spanning). Spanning oor C1. V2 = (2) (d) Vergelyk die spanning oor C1 met die toevoerspanning. (2) (e) Druk skakelaar S1 twee keer binne 'n kort tydraamwerk om skakelwip te simuleer. Skryf jou waarneming neer. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 13 DBE/PAT 2021 NSS (f) Vervang kapasitor C1 met 'n 100 µF-kapasitor. Skakel die stroombaan AAN, druk skakelaar S1 en neem waar. Skryf jou waarneming neer en gee 'n rede waarom dit gebeur. (4) Simulasie 1A: [16] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 14 DBE/PAT 2021 NSS FASETBLAD VAN SIMULASIE 1A: MONOSTABIELE MULTIVIBRATOR MAKSIMUM LEERDER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Identifiseer Kry KVE/werkstasie Kry instrumente – Kry hand- Voorbereiding vir komponente korrek (1) multimeter gereedskap (1) 4 die simulasie (1) (1) Korrekte gebruik van Korrekte gebruik van Korrekte gebruik van Handgereedskap sykniptang langbektang draadstroper 1 (1) (1) (1) Gaan die penplasing Stel die Voorbereiding vir van die 555-GS ('IC') toevoerspanning korrek die plaas van die op die relevante op +5 V 1 komponente in die datablad na (1) eksperimentbord (1) Korrekte konneksie Korrekte verbinding van Polariteit en verbinding Polariteit LUD – op eksperiment- 555-GS ('IC') na die van skakelaars – korrek korrek 5 bord – nodes en toevoer (2) (1) polariteit (2) S1 word gedruk – LUD LUD bly aan m.b.t. die Kring werk korrek 1 (rooi) AAN RC-tydkonstante 2 (1) (1) Maak werksarea na die Bêre gereedskap na Huishouding eksperiment skoon gebruik 2 (1) (1) Bêre gereedskap na Neem veiligheid in ag Veiligheid gebruik nadat daaraan herinner 2 (2) is (1) Fasetblad van Simulasie 1A: [17] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 15 DBE/PAT 2021 NSS Simulasie 1B: Astabiele multivibrators 4.1.4 Doel: Bou 'n elektroniese klavier (astabiele multivibrator) met behulp van die 555-GS ('IC') in FIGUUR 4.1.6 op 'n eksperimentbord en vertoon die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. 4.1.5 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 1 x 555 tydreëlaar-GS (IC') Analoog-/Digitale ossilloskoop 1 x 100 nF-kondensator Funksiegenerator 1 x 10 µF (elektrolitiese kondensator 25 V) Verstelbare GS-kragbron 5 x 1 kΩ-weerstand Sykniptang 1 x 10 kΩ-potensiometer Draadstroper 1 x 8 Ω-luidspreker/gonser 5 x drukknoppies Verbindingsdrade 4.1.6 Prosedure: (a) Bou die stroombaan in FIGUUR 4.1.6 op die eksperimentbord. Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop met pen 3 van die 555-GS ('IC'). Skakel die stroombaan AAN, druk die drukknoppies (een vir een) en neem waar. Beantwoord die vrae wat volg. R6 R5 R4 R3 R2 R1 1 kΩ 1 kΩ 1 kΩ 1 kΩ 10 kΩ 1 kΩ +9V S5 S4 S3 S2 S1 8 4 7 555 3 6 C2 2 + 1 5 10 µF C1 Ch1 100 nF + (104) Speaker FIGUUR 4.1.6: ASTABIELE MULTIVIBRATOR Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 16 DBE/PAT 2021 NSS (b) Druk drukknop S1 en teken die uitsetgolf wat op die ossilloskooprooster verskaf, waargeneem word. Stel die ossilloskoop om ten minste VIER volledige siklusse te vertoon. V/Div:___________ (Ch 1) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir die golfvorm wat korrek geteken is. 1 punt vir die ossilloskoopinstellings. (2) (c) Maak gebruik van die ossilloskoopinstellings en bepaal die frekwensie van die sein. Frekwensie wanneer S1 ingedruk word (2) (d) Druk drukknop S5 en teken die uitsetgolf wat op die ossilloskooprooster verskaf, waargeneem word. Moet NIE die tyd per afdelingsinstelling aanpas NIE. V/Div:___________ (Ch 1) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir die golfvorm wat korrek geteken is. 1 punt vir die ossilloskoopinstellings. (2) (e) Maak gebruik van die ossilloskoopinstellings en bepaal die frekwensie van die sein. Frekwensie as S5 ingedruk word (2) (f) Druk elkeen van die drukknoppies en neem waar. Verduidelik waarom daar 'n verskil in die uitset vir elke drukknop is. (3) Simulasie 1B: [11] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 17 DBE/PAT 2021 NSS RUBRIEK VAN SIMULASIE 1B LEERDER- 0 1 2 PUNT Die leerder kon Die leerder kon 'n Die leerder kon die nie die deel van die hele stroombaan stroombaan stroombaan korrek korrek verbind korrek verbind nie verbind sonder hulp sonder hulp Die leerder kon Die leerder kon die Die leerder kon die nie die uitsetgolf ossilloskoop instel ossilloskoop instel op die en het daarin en kon die uitsetgolf ossilloskoop geslaag om die kry sonder die hulp vertoon nie uitsetgolf te kry na van die onderwyser die hulp van die onderwyser Leerder het geen Leerder het Leerder het huishoudelike huishouding gedoen huishouding gedoen pligte uitgevoer nadat hy daaraan sonder om daaraan nie herinner is herinner te word (6) Simulasie 1A: (16) Fasetblad van Simulasie 1A: (17) Simulasie 1B: (11) Rubriek van Simulasie 1B: (6) TOTAAL SIMULASIE 1: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 18 DBE/PAT 2021 NSS 4.2 Simulasie 2A: 741 omkeer-op-versterker Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.2.1 Doel: Bou die omkeerversterkerkring in FIGUUR 4.2.3 en vertoon die uitsetgolfvorms op die ossilloskoop. Ondersoek die effek van RF tot RIN-verhouding op die versterking en die uitset van die versterker. 4.2.2 Benodighede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Funksiegenerator 1 x LM741-op-versterker Dubbelspoor-ossilloskoop 1 x 100 kΩ-resistor +9 V 0 V–9 V GS-kragbron 1 x 10 k-resistor Sykniptang 1 x 1 k-resistor Draadstroper Verbindingsdrade Sakrekenaar 4.2.3 Prosedure: Stel die dubbelspanningskrag op + 9 V/-9 V. Stel die funksiegenerator om 'n 0,5 V-piek-1 kHz-sinusgolf te lewer. Verbind die stroombaan in FIGUUR 4.2.3 op die eksperimentbord en koppel dit aan die toevoer. Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop oor die inset om ten minste TWEE volledige siklusse te vertoon. Verbind kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitset om ten minste TWEE volledige siklusse te vertoon. Beantwoord die vrae wat volg. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 19 DBE/PAT 2021 NSS (a) Verbind die stroombaan in FIGUUR 4.2.3 op die eksperimentbord. RF = 100 kΩ FG = 0,5 V 1 kHz +9 V RIN = 10 kΩ VIN 2 _ 7 6 VOUT 3 CH1 + 4 CH2 -9 V VIN FG 10 kΩ 5 V / 1 kHz RIN = 10 kΩ 1 kΩ CH1 Alternatiewe invoerverbinding FIGUUR 4.2.3: 741-OMKEER-OP-VERSTERKER (b) Teken die inset- en uitsetgolfvorms wat op die ossilloskoopskerm gegee, waargeneem word. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir die golfvorm wat korrek geteken is. 1 punt vir die ossilloskoopinstellings. (3) (c) Gebruik die ossilloskoopinstellings en bepaal die waardes van: VIN = (1) VUIT = (1) (d) Bereken die wins van die versterker. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 20 DBE/PAT 2021 NSS (e) Vervang die RIN 10 kΩ-weerstand met die volgende weerstande en skryf die waarde van die uitsetspanning neer. (4) RIN UITSETSPANNING 47 kΩ 22 kΩ 4,7 kΩ 1 kΩ TABEL 4.2.3(e) (f) Vergelyk die uitsetspannings in TABEL 4.2.3(e) met die uitsetspanning in (c) en skryf 'n gevolgtrekking neer. (4) Simulasie 2A: [16] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 21 DBE/PAT 2021 NSS Simulasie 2B: Differensieerder-versterkerkring wat die 741-op-versterker gebruik 4.2.4 Doel: Verbind 'n differensieerder-op-versterker-kring met 'n 741 GS ('IC') en vertoon die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. Ondersoek hoe die waarde van RF en CIN die vorm van die uitset beïnvloed. 4.2.5 Benodighede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Funksiegenerator 1 x 1 MΩ-weerstand Dubbelspoor-ossilloskoop 1 x 100 kΩ-weerstand + 9 V 0–9 V-GS-kragbron 1 x 47 kΩ-weerstand Sykniptang 1 x 22 kΩ-weerstand Draadstroper 1 x 100 nF keramiekkondensator (104) 1 x LM 741-IC Verbindingsdrade Alternatiewelik kan 'n (102)- of (103)- keramiekondensator gebruik word. Pas die frekwensie daarvolgens aan. 4.2.6 Prosedure: Stel die kragbron met dubbele spanning op +9 V/-9 V. Stel die funksiegenerator om 'n 0,5 V-piek, 500 Hz-driehoekige golf te lewer. Verbind die stroombaan in FIGUUR 4.2.6 op jou eksperimentbord en koppel dit aan die toevoer en inset. Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop oor die inset om ten minste TWEE volle siklusse te vertoon. Verbind kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitset om ten minste TWEE volle siklusse te vertoon. (a) Verbind die stroombaan soos in FIGUUR 4.2.6 op die eksperimentbord. 1 MΩ +V FG 5 to 9 V 0,5 V / 500 Hz 100 nF VOUT CH 1 CH 2 -V 5 to 9 V FIGUUR 4.2.6: DIFFERENSIEERDER-VERSTERKERKRING Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 22 DBE/PAT 2021 NSS (b) Teken die inset- en uitsetgolfvorms op die ossilloskooprooster verskaf. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir die golfvorm wat korrek geteken is. 1 punt vir die ossilloskoopinstellings. (3) (c) Vervang die 1 MΩ-weerstand (RF) deur 'n 100 kΩ-weerstand. Skakel aan en neem waar. (d) Vervang die weerstand van 100 kΩ-weerstand met 'n 47 kΩ-weerstand. Skakel aan en neem waar. (e) Vervang die 47 kΩ-weerstand met 'n 22 kΩ-weerstand. Skakel aan en neem waar. Teken die inset- en uitsetgolfvorms op die ossilloskooprooster verskaf. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir die golfvorm wat korrek geteken is. 1 punt vir die ossilloskoopinstellings. (3) 4.2.7 Skryf 'n gevolgtrekking oor waarom die waardes van RF en CIN die uitset van die stroombaan beïnvloed. (4) Simulasie 2B: [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 23 DBE/PAT 2021 NSS FASETBLAD VIR SIMULASIE 2A EN 2B: 741-OMKEER OP-VERSTERKER EN DIFFERENSIEERDER MAKSIMUM LEERDER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Voorbereiding vir die Korrekte identifisering Kry KVE/werkstasie Kry instrumente – Kry handgereedskap simulasie van komponente (1) (1) multimeter (1) (1) 4 Handgereedskap Korrekte gebruik van Korrekte gebruik van Korrekte gebruik van sykniptang langbektang draadstroper 3 (1) (1) (1) Voorbereiding vir die Gaan die penplasing Stel toevoer-spanning aanbring van van die 741 IC na (1) korrek op +9 V 0 V– 9 V (1) 2 komponente op die eksperimentbord Korrekte verbinding op Korrekte verbinding Korrekte verbinding Korrekte verbinding eksperimentbord – van 741 IC aan van RIN en RF aan van RF en CIN aan 6 nodusse en polariteit toevoer (2) 741 IC (2) 741 IC (2) Stroombaan werk reg Vuit is omgekeer met Vuit is 'n omgekeerde Stel die ossilloskoop RIN= 10 kΩ (1) vierkantige golf korrek op om ten wanneer RF= 1 MΩ minste TWEE volle 4 en CIN = 100 nF (1) siklusse te vertoon (2) Huishouding Maak die werkarea Bêre gereedskap na na die eksperiment gebruik 2 skoon (1) (1) Veiligheid Neem veiligheid in Neem veiligheid in ag ag voor herinner nadat daaraan 3 word (3) herinner is (2) Fasetblad vir Simulasie: 2A en 2B: [24] Simulasie 2A: (16) Simulasie 2B: (10) Fasetblad vir Simulasie 2A en 2B: (24) TOTAAL Simulasie 2: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 24 DBE/PAT 2021 NSS 4.3 Simulasie 3: Konnekteer 'n 7-segment-vertoonpaneel aan 'n 4-bis-BKD- 7-segment-drywer Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: Aktiwiteit 3A 4.3.1 Doel: Verbind 'n eenvoudige kringbaan om 'n 7-segment-vertoonpaneel aan 'n 4-bis-BKD- 7-segment-drywer te konnekteer 4.3.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 4 x LUD's Eksperimentbord 4 x 390 ῼ-weerstande Verstelbare GS-kragbron 7 x 1k-weerstande Sykniptang CD4511 IC Eksperimentborddraad CD4518B IC 5 x SPST-skakelaars 7-segment-vertoonpaneel Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 25 DBE/PAT 2021 NSS 4.3.4 Prosedure: Bou die kringbaan soos in die kringbaan hieronder. b c 7-SEGMENT a g d DISPLAY f e 1K each resistor 13 12 11 10 9 15 14 a b c d e f g SW3 CD4511 SW4 D C B A 6 2 1 7 6 5 4 3 Q4A Q3A Q2A Q1A D1 D2 D3 D4 CD4518B CKA ENA CKA Res etA R1 R2 R3 R4 GND1 GND2 GND3 GND4 CLK SW1 SW2 GND 'n Alternatiewe kringbaan kan gebruik word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 26 DBE/PAT 2021 NSS FASETBLAD VIR SIMULASIE 3: 4: KOPPEL 'N 7-SEGMENT-VERTOONPANEEL AAN 'N 4-BIS-BKD-7-SEGMENT-DRYWER MAKSIMUM LEERDER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Voorbereiding vir die Korrekte identifisering Kry Kry Kry simulasie van komponente KVE/werkstasie instrumente – handgereed- (1) (1) ossilloskoop skap(1) 4 (1) Handgereedskap Korrekte gebruik van Korrekte gebruik van sykniptang draadstroper 2/2 = 1 (1) (1) Voorbereiding vir die Gaan datablad op die Stel toevoerspanning aanbring van komponente IC's na korrek op +9 V 2 op die eksperimentbord (1) (1) Korrekte verbinding op 8 nodes vir korrekte 20 nodes vir korrekte eksperimentbord – nodusse verbinding van CB4518B verbinding van CD4511 en polariteit IC IC en die 7-segment- 23 vertoon (8/8 = 8) (20/.75 = 15) Stroombaan werk reg Maak werksarea na die Bêre gereedskap na eksperiment skoon gebruik 2 (1) (1) Huishouding Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in ag voor herinner word nadat daaraan herinner is 3 (2) (1) Fasetblad vir Simulasie 3: [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 27 DBE/PAT 2021 NSS Aktiwiteit 3B Onderneem die volgende stappe en antwoord die vrae in die spasie verskaf. IC-CD4185 GEGEWE KODE 7-SEGMENT-VERTOONDRYWER (a) Watter nommer word vertoon op die 7-segment-vertoon as die binêre nommer 0111 op die uitset LUD's van die teller illumineer is? (3) (b) Watter nommer word vertoon op die 7-segment-vertoon as die binêre nommer 1000 op die uitset LUD's van die teller illumineer is? (3) (c) Watter nommer word vertoon op die 7-segment vertoon as die binêre nommer 1001 op die uitset LUD's van die teller illumineer is? (3) (d) Watter nommer word vertoon op die 7-segment vertoon as die binêre nommer 0011 op die uitset LUD's van die teller illumineer is? (3) (e) Watter nommer word vertoon op die 7-segment vertoon as die binêre nommer 0101 op die uitset LUD's van die teller illumineer is? (3) [15] Aktiwiteit 3A: (35) Aktiwiteit 3B: (15) TOTAAL SIMULASIE 3: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 28 DBE/PAT 2021 NSS 4.4 Simulasie 4A: RS-grendelkring en PICAXE Naam van leerder: Punt: Klas: Datum voltooi: 50 Assesseringsdatum: Assessor handtekening: Modereringsdatum: Moderator handtekening: 4.4.1 Doel: Om die werking van die RS-grendel prakties te demonstreer. 4.4.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Eksperimentbord 74L500 GS Voltmeter Swikskakelaars x 2 Dubbelspoorkragbron 9 V 0–9 V 1 kΩ-weerstand x 2 Dubbelspoorkragbron 5 V 0–5 V 220 Ω-weerstand x 2 Sykniptang 1 x rooi en 1 x groen LUD Draadstroper Verbindingsdraad 4.4.3 Kringdiagram Bou die kringbaan, soos in FIGUUR 4.4.3 getoon, op die eksperimentbord. Nadat jy die kringbaan aangeskakel het, druk die stelknoppie. Jy sal volgens die rubriek op die volgende bladsy geassesseer word. 1kΩ 220Ω 1 3 S 2 Q 4 6 5 Q R 1kΩ 220Ω FIGUUR 4.4.3: KRINGDIAGRAM VAN 'N RS-GRENDELKRING

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 29 DBE/PAT 2021 NSS 4.4.4 Prosedure:  Pas logika 0 op S-inset toe, en neem die Q-uitset waar.  Herstel die S-inset na logika 1 en neem die Q-uitset waar.  Pas logika 0 op S en R toe en neem die Q-uitset waar.  Pas logika 1 op S en R toe en neem die Q-uitset waar. RUBRIEK VIR SIMULASIE 4A: VLAKBESKRYWER PUNT 1 2 3 5 TOEGEKEN Leerder kon nie Leerder kon Die leerder kon Leerder kon die korrekte die korrekte die kringbaan die korrekte komponente komponente bou met die komponente identifiseer nieidentifiseer onderwyser se identifiseer en maar kon nie hulp die kringbaan die kringbaan bou sonder op die hulp van die eksperiment- onderwyser bord bou nie Leerder kon nie Die leerder kon Die leerder kon Die leerder kon die die instrumente die instrumente die instrumente meetinstrumente kalibreer met gebruik en kon gebruik en kon gebruik nie hulp van die EEN vereiste AL die vereiste onderwyser lesing kry met lesings kry hulp van die sonder hulp onderwyser van die onderwyser (10) 4.4.5 Waarnemings: (a) Druk die stel- en herstel-skakelaars. Skryf jou waarneming neer. (3) (b) Druk beide stel- en herstelskakelaars gelyktydig. Skryf jou waarneming neer. (3) 4.4.6 Voltooi die waarheidstabel gebaseer op die werking van die kring wat jy gebou het. INSETTE UITSETTE S R Q 0 0 0 1 1 0 1 1 (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 30 DBE/PAT 2021 NSS 4.4.7 Huishouding: Nadat jy al die lesings verkry het en die onderwyser al jou antwoorde geldig verklaar het, moet jy jou werkplek opknap as deel van die veiligheid in die werkswinkel. Jy sal vir huishouding volgens die rubriek hieronder geassesseer word. RUBRIEK VLAKBESKRYWER PUNT 0 2 3 5 TOEGEKEN Die leerder het Die leerder Die leerder het Die leerder het versuim om op het opgeruim self opgeruim self opgeruim te ruim. eers nadat maar het slegs en gehelp om die sy/haar eie die hele onderwyser werkplek werkswinkel hom/haar netjies op te ruim. daaraan gemaak en het herinner het nie gehelp met die opruim van die res van die werkswinkel nie. (5) Simulasie 4A: [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 31 DBE/PAT 2021 NSS Simulasie 4B PICAXE 4.4.8 Doel: Om kennis van vloeidiagramme en PICAXE te toets. Gebruik PICAXE en teken 'n vloeidiagram van 'n beheerstelsel wat TWEE digitale sensors gebruik wat motors tel wat 'n parkeerterrein binnegaan en verlaat . Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 32 DBE/PAT 2021 NSS FASETBLAD VIR SIMULASIE 4B: PICAXE-VLOEIDIAGRAM MAKSIMUM LEERDER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MOONTLIKE PUNT PUNTE Begin-/ Element Stop- korrek 1 element geplaas (1) Een besluit- Twee besluit- Drie besluit- Vier besluit- Besluit- element elemente elemente elemente 4 element korrek korrek korrek korrek geplaas (1) geplaas (2) geplaas (3) geplaas (4) Een proses- Twee proses- Drie proses- Proses- element elemente elemente 3 element korrek korrek korrek geplaas (1) geplaas (2) geplaas (3) Een data- Twee data- Drie data- Data- element elemente elemente 3 elemente korrek korrek korrek geplaas (1) geplaas (2) geplaas (3) 25% van die 50% van die 75% van die Alle vloeilyne vloeilyne vloeilyne vloeilyne korrek Vloeilyne 8 korrek korrek korrek geplaas (8) geplaas (2) geplaas (4) geplaas (6) 3 byskrifte 6 byskrifte 9 byskrifte Alle byskrifte Benoem korrek korrek korrek korrek 6 elemente geplaas (1) geplaas (3) geplaas (5) geplaas (6) FASET 4B 25 Simulasie 4A: (25) Simulasie 4B: (25) Totaal: Simulasie 4: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 33 DBE/PAT 2021 NSS 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK Ontwerp-en-maak-projek Tyd: Januarie tot Augustus 2021 Leerder se Naam: Skool: Klas: Titel/Tipe Projek: INSTRUKSIES  Hierdie afdeling is VERPLIGTEND vir alle leerders.  Die onderwyser sal 'n kringbaan vir die projek kies.  Enige projek gebou, moet (maar is nie beperk tot) om ten minste die volgende in te sluit: o Sewe komponente o 'n Verskeidenheid komponente (beide aktief en passief) o PCB-vervaardiging in een of ander vorm o Soldeerwerk o Kassie met 'n skakelaar en beskerming  Die kontrolelys hieronder moet gebruik word om te verseker dat al die vereiste take vir die PAT voltooi is PAT-KONTROLELYS Die leerder moet hierdie kontrolelys invul VOORDAT nasien van die afdeling plaasvind. NR. BESKRYWING MERK () NEE JA Ontwerp en Maak: Deel 1 1. Kringdiagram geteken   2. Kringbeskrywing ingevul   3. Komponentelys ingevul   4. Gereedskapslys vir kringwerk ingevul   5. Meetinstrumentelys ingevul   6. Bewys van prototipe uitgedruk en in lêer geplak   7. Leerder se eie Vero-bord of kringbord/PCB-beplanning/ontwerp uitgedruk en by   lêer ingesluit Ontwerp en Maak: Deel 2 1. Omslag-/Omhulselontwerp voltooi en in die lêer geplaas   2. Unieke naam neergeskryf en op die omslag/omhulsel aangebring   3. Logo (Kenteken) ontwerp en op omslag/omhulsel aangebring   Allerlei 1. Omslag/Omhulsel by die projek ingesluit   2. Omslag/Omhulsel voorberei en volgens ontwerp geboor   3. Omslag/Omhulsel afgewerk en voltooi met naam en logo   4. PCB stewig in die omslag/omhulsel gemonteer volgens aanvaarbare tegnieke   5. Kring binne-in die omslag/omhulsel is toeganklik   6. Interne bedrading is netjies en gereed vir inspeksie   7. Lêer en projek voltooi en gereed vir moderering by die werkswinkel/vertrek   Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 34 DBE/PAT 2021 NSS 5.1 Ontwerp en maak: Deel 1 5.1.1 Kringdiagram Teken 'n kringdiagram van jou projek en plaas dit na hierdie bladsy. 5.1.2 Projek: Beskrywing van werking Gebruik die ruimte hieronder en gee 'n oorsig van hoe die projek funksioneer. Gebruik jou eie woorde en doen navorsing op jou eie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 35 DBE/PAT 2021 NSS 5.1.3 Komponentelys Stel 'n lys saam van die komponente wat jy vir die kringdiagram benodig. BYSKRIF BESKRYWING EN WAARDE HOEVEELHEID 5.1.4 Gereedskapslys Stel 'n lys saam van gereedskap wat jy nodig gaan hê om die projek te voltooi. BESKRYWING DOEL/GEBRUIK 5.1.5 Bewys van prototipering Neem foto's van die werkende prototipe op die eksperimentbord met gebruik van 'n digitale kamera of selfoon en plaas dit hier. Voeg jou naam op die foto by. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 36 DBE/PAT 2021 NSS 5.1.6 Stroombord(PCB)-ontwerp Ontwerp 'n stroombord(PCB)-ontwerp vir die kring wat jy gaan bou. Druk uit en plaas dit hier. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 37 DBE/PAT 2021 NSS 5.2 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 1 NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie Kringdiagram (10) 1. Kringdiagram is met IGO-instrumente geteken. 1 2. Kringdiagram is met IGO-instrumente en ROT ('CAD') geteken/enige elektroniese ontwerpsagteware. 1 3. Kringdiagram is met die korrekte simbole geteken. 2 4. Kringdiagram het alle byskrifte – R1, C1, Tr1, ens. 2 5. Kringdiagram het alle komponentwaardes –100 Ω, 220 μF, ens. 2 6. Kringdiagram het 'n naam/titel. 1 7. Kringdiagram het 'n raam en titelblok. 1 (IGO-benadering) Komponentelys (3) 8. Byskrifte korreleer met kringdiagram. 1 9. Beskrywing en waardes korreleer met die kringdiagram. 1 10. Getalle is korrek. 1 Beskrywing van Werking (10) 11. Basiese werking van die kring is korrek beskryf. 2 12. Alle komponente in die kringdiagram en die komponentelys is 3 by die beskrywing ingesluit. 13. Doel van die komponente in die kringdiagram en 3 komponentelys is korrek beskryf. 14. Leerder het eie interpretasie gebruik en het nie verbatim 1 van 'n ander bron gekopieer nie. 15. Bronne is erken. 1 Gereedskap-/Instrumentelys (2) 16. Die gereedskap-/instrumentelys is ingevul. 1 17. Die gereedskap-/instrumente in die lys het elkeen 'n doel. 1 Bewys van Prototipering op Eksperimentbord (10) 18. Unieke en oorspronklike foto's van die prototipering is 1 ingesluit. 19. Unieke oorspronklike foto's sluit die leerder se naam in. 2 20. Foto's is duidelik en gefokus: 2 Alle komponente kan duidelik geïdentifiseer word. 21. Prototipe werk. Geen foto, geen punt. 5 PCB-ontwerp (15) (Indien 'n vooraf vervaardigde 'kit' in hierdie afdeling gebruik is, = 0) 22. Bordontwerp is by die PAT-lêer ingesluit. 1 23. PCB-ontwerp is gemaak met behulp van 'n ROT ('CAD')- 5 benadering. 24. Komponentoorlegsel wat plasing toon, is ingesluit. 1 25. Komponente is dieselfde as in die kringdiagram benoem. 1 26. Die ontwerp is uniek en is nie dieselfde as enige ander leerder 2 se ontwerp nie. 27. Borduitleg (bane/stroombane) is funksioneel en stem met 5 die oorspronklike kringbaan ooreen. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 38 DBE/PAT 2021 NSS NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie Kringbordvervaardiging (70) 28. Kringbord is netjies geëts volgens die PCB-ontwerp. 10* 29. Die leerder se naam is op die kringontwerp geëts. 2 30. Gate is netjies geboor en in lyn in die middel van die 2 eilandjies op die PCB. 31. Monteergate van die PCB is simmetries geboor. 2 32. Alle brame is afgevyl/verwyder. 2 33. Die PCB is netjies gesny/vierkantig en die kante is netjies 2 gevyl. 34. Aksiale en radiale komponente word netjies en plat teen 2 die bord gemonteer. 35. Komponentoriëntasie is in lyn tussen eenderse 2 komponente gedoen (bv. die goue bandjies van alle resistors is aan dieselfde kant). 36. Gesoldeerde komponente – terminale is afgeknip en 3 netjies aan die soldeerkant 37. Meer as 60% van die soldeerlaste is blink (geen droë 5 laste nie). 38. Draadisolering is op die korrekte lengte afgesny (geen 3 ekstra koper wys nie). 39. Bedrading is lank genoeg om uitmekaarhaal en inspeksie 2 toe te laat. 40. Bedrading is netjies omgewind/vasgemaak. 2 41. 'n Kragskakelaar is ingesluit en aan die kassie gemonteer. 2 42. 'n Sekering/Beskerming is ingesluit en behoorlik 2 gemonteer. 43. Bedrading in en uit die kassie is met 2 skaafringe/toepaslike monterings/sokke toegerus. 44. Batterye is netjies gemonteer met 'n batteryomhulsel/ 2 monteerklamp en batteryklem (geen dubbelkantkleefband nie). 45. Die projek het 'n loodsliggie/LUD wat in die omhulsel 3 gemonteer is en wat wys wanneer die kring werk. (Skakelaar is aan – moet afgaan wanneer die sekering blaas.) 46. Die projek werk ten volle en is in die omhulsel 20 geïnstalleer. TOTAAL (Deel 1 = 120 punte) LET WEL: In projekte waar fasette nie van toepassing is nie, moet die projekte nagesien word en die totale dienooreenkomstig aangepas word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 39 DBE/PAT 2021 NSS 5.3 Ontwerp en Maak: Deel 2 5.3.1 Omhulselontwerp  Ontwerp 'n kassie/omhulsel vir jou projek.  Geen VRYHANDTEKENINGE nie.  Teken met IGO-instrumente OF gebruik 'n ROT('CAD")-program.  Teken in eerstehandse ortografiese projeksie.  Voeg jou tekeninge nà hierdie bladsy in.  Gebruik kleur om jou tekening te versterk/verbeter. 5.3.2 Vervaardig die omhulsel/kassie netjies volgens jou ontwerp. Jy mag vooraf gesnyde panele van metaal, hout en/of Perspex/Plexiglass gebruik. Jy moet egter self die dele bou/saamvoeg. Spuitgietvormige omhulsels is ook aanvaarbaar. Dit is belangrik dat jou omhulsel en die plasing van jou komponente in lyn is met jou ontwerp. 5.3.3 Kies 'n naam vir jou toestel. Skryf die naam van die toestel hieronder neer. 5.3.4 Ontwerp 'n unieke kenteken/logo vir jou toestel, sowel as 'n spesifikasieplaatjie en heg dit na die bladsy by. [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronies 40 DBE/PAT 2021 NSS 5.4 Assessering van die Ontwerp-en-maak-fase: Deel 2 NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie Kassie-ontwerp (10) 1. Kassieontwerp is in eerstehoekse ortografiese projeksie ingesluit. 2 2. Getekende ontwerp sluit 'n titelraam en bladsyraam in. 1 3. Isometriese skets is addisioneel ingesluit. 2 4. Afmetings/Dimensies is ingesluit. 2 5. Naam van die toestel is in die PAT-dokument geskryf. 1 6. Die logo-ontwerp en spesifikasie plaat ontwerp is in die 2 PAT-dokument. Subtotaal (10 punte maks. Kassievervaardiging (20) 7. Kassie/Omhulsel pas by ontwerp. 1 − Afmetings/Dimensies en plasing korreleer. 8. Naam van die toestel is op die kassie. 1 9. Die logo-ontwerp is op die kassie. 2 10. Die logo-ontwerp op die kassie is duursaam en nie net 'n stuk papier wat op die kassie geplak is nie (opgeverf/découpage/ 2 skermdrukwerk/sublimasiedrukwerk) 11. Die kassie is van nuuts af vervaardig/vooraf gesnyde dele. Sluit NIE die volgende in NIE:, karton, papier; margarienhouer 5 Sluit die volgende in: plaatmetaal, Perspex, Plexiglass, hout, glas, grondstowwe, inspuitplastiekboksies) 12. Gate/Uitsnywerk in die kassie is met geskikte gereedskap gedoen 3 13. Spesifikasieplaatjie met die leerder se naam, werkspanning, sekeringgrootte en bykomende inligting op die projek 2 14. Kassie is netjies voorberei, geverf en esteties aangenaam. 2 15. Die kringbord is met geskikte metode in die kassie gemonteer (GEEN dubbelkantband, Prestik, gom, kougom, maskeerband, 2 ens. nie) Subtotaal (20 punte maks.) TOTAAL (Deel 2 = 30 punte) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 41 DBE/PAT 2021 NSS 6. PROJEKTE Praktiese Projek 6.1: Verkeerslig Hierdie projek laat rooi, groen en geel LUD's in die korrekte volgorde vir 'n enkele verkeerslig werk. Die tyd geneem vir die volledige rooi-rooi- en geel-groen-geel-volgorde kan gevarieer word vanaf ongeveer 7 s tot ongeveer 2½ minute deur die 1M-voorafstelling aan te pas. Party geel LUD's straal lig uit wat byna rooi is, so jy kan verkies om 'n geel LUD te gebruik. Die 555-astabiele kringbaan verskaf klokpulse vir die 4017-teller wat tien uitsette (Q0 tot Q9) het. Elke uitset raak beurtelings hoog soos wat die klokpulse ontvang word. Geskikte uitsette word met diodes gekombineer om die geel en groen LUD's te voorsien. Die rooi LUD is aan die ÷10-uitset gekoppel wat vir die eerste 5 tellings (Q0 tot Q4 hoog) hoog is. Dit sorg dat 5 diodes vir rooi gespaar word en vereenvoudig hierdie kringbaan. VERKEERSLIG KRINGBAAN 1mF 100K 1mF 8 4 16 7 470K NE 555 3 14 CD 4017 15 22K 6 2 1 5 6 9 11 10 1 2 3 4 7 10mF 220Ω 220Ω 220Ω GREEN YELLOW RED KOMPONENTLYS RESISTORS KAPASITORS DIODES R1 100 k Ω C1 1 µF LUD GROEN R2 220 Ω C2 1 µF LUD GEEL R3 220 Ω C3 10 µF LUD ROOI R4 220 Ω D1 1N4007 X 6 R5 22 kΩ IC CD 4017 R6 470 kΩ (verstelbare resistor) IC NE555 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 42 DBE/PAT 2021 NSS Praktiese projek 6.2: Tweesyfer-voorwerp/produkteller In hierdie stroombaan is 'n vergelyker (IC LM358), 'n IR-sender en 'n ontvangerpaar gebruik om 'n voorwerp op te spoor. 'n 555-timer-GS ('IC') is gebruik om 'n pols te genereer om die 7-segment-dekodeerder (CD4033) te aktiveer en twee gewone katode-7-vertooneenhede is met 'n 7-segment-dekodeerder-IC verbind. 'n 555-tydreëlaar-GS ('IC') is in monostabiele modus ingestel om polsslag te genereer. 'n LM7805-spanningsreguleerder word gebruik om 'n konstante 5 volt-kragbron vir die stroombaan te voorsien. 'n 9 volt-battery word gebruik om die hele stroombaan aan te dryf. U5 7805 GND V0 V1 R7 100K 8 U2 3 15 3 14 2 1 15 3 14 2 1 4 CL K LT D3 7 MR RBI LT INH CL K MR RBI INH U4 D4 R2 U1A R1 R5 4033 IR TX IR R X 10k 5 16 LM358 555 10k 150 VSS VDD U3 RBO CO RBO 4033 8 CO C F G E C G E D B A 3 D B + F A 1 2 6 2 - 4 5 7 6 11 9 13 12 10 4 5 12 10 7 6 11 4 9 13 1 B1 R3 150 9V RV1 10k a R4 R6 C6 a 10k 220uF D2 150 f b f b D1 g g 10 LED-RED e c e c d d TWEESYFER-VOORWERP/PRODUKTELLERKRING KOMPONENTLYS RESISTORS KAPASITORS DIODES R1 10 kΩ C6 220 µF D1 LUD ROOI R2 10 kΩ IC CD 4017 D2 LUD R3 150 Ω IC CD4033 D3 IR TX R4 150 Ω IC NE555 D4 IR RX R5 150 Ω IC LM358 D1 1N4007 X 6 R6 10 kΩ Spanningsreguleerder 7805 R7 100 kΩ 7-segment-vertoon RV1 10 kΩ (reëlbare resistor) 7-segment-vertoon Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Digitale Elektronika 43 DBE/PAT 2021 NSS Werking In hierdie stroombaan spoor ons voorwerpe op met behulp van 'n IR-sensor en 'n vergelyker. Die uitset van die vergelyker word dan op die monostabiele multivibrator toegepas. Hierdie monostabiele multivibrator genereer 'n puls van 'n vaste tydperk wat met behulp van 'n gegewe formule ingestel kan word. Nadat 'n pols van die 555-tydreëlaar verkry is, word hierdie pols op die klokpen van die 7-segment-dekodeerder (U4) toegepas en voer dan die sein (pen 5) uit na die klokpen van die ander 7-segment-dekodeerder (U3). Nadat 'n puls van die 555-timer verkry is, verander die 7-segmentteller die getalwaarde van die segmentvertoon en wanneer die getaltelling 10 in die U4-dekodeerder bereik, stuur dit 'n uitvoersein of -puls na die tweede 7-segment-dekodeerder (U3) uit. Die tweede vertoon verander sy getalwaarde. Hierdie proses herhaal homself. Hierdie voorwerptellerbaan kan van 00 tot 99 tel. LET WEL: Alle stroombane MOET 'n aan/af-skakelaar met 'n AAN-aanwyser en lontbeskerming insluit. 7. GEVOLGTREKKING Na voltooiing van die praktiese assesseringstaak moet leerders hulle begrip van die bedryf kan demonstreer, hulle kennis, vaardighede, waardes en redenasievermoëns kan versterk, en ook betrekkinge buite die klaskamer kan vestig en uitdagings in die werklike wêreld daarbuite kan aandurf. Die PAT ontwikkel verder leerders se lewensvaardighede en gee aan leerders die geleentheid om by hulle eie leerervarings betrokke te raak. Kopiereg voorbehou