Electrical Technology PAT GR 12 2021 (Electronics) Afr

Downloaded from hlayiso.com ELEKTRIESE TEGNOLOGIE (ELEKTRONIKA) RIGLYNE VIR PRAKTIESE ASSESSERINGSTAKE GRAAD 12 2021 Hierdie riglyne bestaan uit 44 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 2 DBE/PAT 2021 NSS INHOUDSOPGAWE BLADSY 1. INLEIDING 3 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 4 2.1 Hoe om die PAT te administreer 4 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/assesseer 4 2.3 PAT-program van assessering (PvA) 5 2.4 Moderering van die PAT'e 6 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take 6 2.6 Simulasies 7 2.7 Projekte 7 2.8 Werkende puntestaat 8 3. RIGLYNE VIR LEERDERS 9 3.1 PAT 2021-dekblad 9 3.2 Instruksies vir leerders 10 3.2 Verklaring van Egtheid 10 4. SIMULASIES 11 4.1 Simulasie 1: RLC-seriekring 11 4.2 Simulasie 2A: VVET-versterkerkring 15 Fasetblad vir simulasie 2A: VVET-versterkerkring 18 Simulasie 2B: Darlingtonpaar-stroomversterker 19 Fasetblad vir simulasie 2B 21 4.3 Simulasie 3A: Monostabiele multivibrator wat 555 GS ('IC') gebruik 22 Simulasie 3B: Omkeer-op-versterker wat 741-GS ('IC') gebruik 24 Simulasie 3C: Differensieerderkring wat 'n 741-op-versterker gebruik 26 Fasetblad vir simulasie 3A, 3B en 3C 28 4.4 Simulasie 4: Hartley-ossillator 29 Fasetblad: Hartley-ossillator 32 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK 33 5.1 Ontwerp en Maak: Deel 1 34 5.2 Assessering van die Ontwerp-en-Maak-fase: Deel 1 37 5.3 Ontwerp en Maak: Deel 2 39 5.4 Assessering van die Ontwerp-en-Maak-fase: Deel 2 40 6. PROJEKTE 41 6.1 Praktiese Projek 1: Watt-miniversterker (draagbare luidspreker) 41 6.2 Praktiese Projek 2 (Elektronika): Dubbelspanningkragbron 43 6.3 Praktiese Projek 3: Elektroniese klavier 44 7. GEVOLGTREKKING 44 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 3 DBE/PAT 2021 NSS 1. INLEIDING Die 18 Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaringsvakke wat 'n praktiese komponent bevat, sluit almal 'n praktiese assesseringstaak (PAT) in. Hierdie vakke is:  LANDBOU: Landboubestuurspraktyke, Landboutegnologie  KUNSTE: Dansstudies, Dramatiese Kunste, Musiek, Ontwerp, Visuele Kunste  WETENSKAPPE: Rekenaartoepassingstegnologie, Inligtingstegnologie, Tegniese Wetenskappe; Tegniese Wiskunde  DIENSTE: Verbruikerstudies, Gasvryheidstudies, Toerisme  TEGNOLOGIE: Siviele Tegnologie, Elektriese Tegnologie, Meganiese Tegnologie en Ingenieursgrafika en -ontwerp 'n Praktiese assesseringstaak(PAT)-punt is 'n verpligte komponent van die finale promosiepunt vir alle kandidate ingeskryf vir vakke met 'n praktiese komponent en tel 25% (100 punte) van die eksamenpunt aan die einde van die jaar. Die PAT, wat afgebreek word in verskillende fases of 'n reeks kleiner aktiwiteite wat die PAT opmaak, word in die eerste drie kwartale van die skooljaar geïmplementeer. Die PAT bied die geleentheid om die leerders op 'n gereelde basis gedurende die skooljaar te assesseer en maak ook voorsiening vir die assessering van vaardighede wat nie in 'n geskrewe formaat geassesseer kan word nie, bv. 'n geskrewe toets of eksamen. Dit is dus belangrik vir skole om te verseker dat alle leerders die Praktiese Assesseringstake binne die toegelate tydperk voltooi om te verseker dat hulle aan die einde van die skooljaar uitslae kry. Die beplanning en uitvoering van die PAT verskil van vak tot vak. Praktiese assesseringstake word ontwerp om 'n leerder se vermoë om 'n verskeidenheid vaardighede te integreer, om probleme op te los, te ontwikkel en te illustreer. Die PAT gebruik ook 'n tegnologiese proses om die leerder in te lig oor die stappe wat gevolg moet word om 'n oplossing vir die probleem voorhande te vind. Die PAT bestaan uit vier of meer simulasies en 'n praktiese projek. Die onderwyser kan enige EEN van die praktiese projekte kies en enige TWEE simulasies beskikbaar vir elektronika. Die onderwyser moet deurgaans assessering toepas terwyl die leerder besig is om die nodige vaardighede te ontwikkel. TWEE simulasies moet deur die leerders voltooi word, saam met die vervaardiging van 'n praktiese projek. Die PAT sluit al die vaardighede in wat die leerder regdeur die jaar ontwikkel het. Die PAT verseker dat leerders al die verskillende vaardighede aanleer deur praktiese werk te voltooi, asook die korrekte gebruik van gereedskap en instrumente. Vereistes vir aanbieding Elke leerder moet die volgende voorberei:  PAT-lêer met al die bewyse van simulasies, ontwerp en prototipering. 'n Kopie van die PAT 2021-voorblad. Die betrokke simulasies en assesseringsblaaie moet gekopieer word en aan elke leerder gegee word om by die lêer in te sluit.  Praktiese projek met: o Omslag/Omhulsel:  Daar moet 'n ontwerp in die lêer wees.  Die omslag/omhulsel en die ontwerp moet by mekaar pas.  Geen kartonhouers word toegelaat nie.  Plastiek-, hout- en metaalomslae/-omhulsels sal aanvaar word.  Die omslag/omhulsel moet vir bestudering binne-in toeganklik wees.  Deksels wat vasskroef, word verkies. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 4 DBE/PAT 2021 NSS o Strookbord ('circuit board'):  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet in die lêer wees.  Die strookbordontwerp ('PCB design') moet op so 'n wyse binne die omslag/omhulsel gemonteer wees dat dit vir bestudering verwyder kan word. Óf inspeksie kan van onder af gedoen word in gevalle waar deursigtige omhulsels gebruik is.  Skakelaars, potensiometers, verbindings en ander items moet gemonteer wees.  Bedrading moet netjies en gebind wees.  Bedrading moet lank genoeg wees sodat die strookbord verwyder en met gemak nagegaan kan word. o Logo en naam:  Die lêer moet die logo en naamontwerp en spesifikasieplaatjie bevat.  Logo, spesifikasieplaatjie en naam moet duidelik op die omslag/omhulsel verskyn.  Die logo/spesifikasieplaatjie moet op 'n permanente wyse aangebring word – geverf, vasgegom of met viniel vasgevasgeplak. Die PAT sal 'n finansiële invloed op die skool se begroting hê en daarom moet skoolbestuurspanne vir hierdie besondere uitgawe voorsiening maak. PAT-komponente en ander items moet betyds, voor die einde van die eerste kwartaal aan die begin van die akademiese jaar, vir leerders se gebruik aangekoop word. Dit is die verantwoordelikheid van die departementshoof om toe te sien dat die onderwyser van die begin van die skooljaar af met die PAT vorder. Provinsiale departemente is verantwoordelik vir die opstel van modereringsroosters en daarom moet PAT'e betyds vir moderering gereed wees. 2. RIGLYNE VIR ONDERWYSERS 2.1 Hoe om die PAT'e te administreer Onderwysers moet toesien dat leerders die simulasies wat vir elke kwartaal nodig is, voltooi. Die projek moet in Januarie begin word om te verseker dat dit in Augustus voltooi is. Waar formele assessering plaasvind, moet die onderwyser hierdie verantwoordelikheid aanvaar. Die PAT moet gedurende die eerste drie kwartale voltooi word en moet teen die aanvang van PAT-moderering gereed wees. Onderwysers moet kopieë van die relevante simulasies maak en aan die begin van elke kwartaal aan leerders gee. Die PAT mag nie die werkswinkel verlaat nie en moet te alle tye in veilige bewaring wees wanneer die leerder nie daaraan werk nie. Die gewigstoekennings van die PAT moet nagekom word en onderwysers mag nie die gewigstoekennings vir die verskillende afdelings verander nie. 2.2 Hoe om die PAT'e na te sien/te assesseer Die PAT vir graad 12 word intern opgestel en geassesseer, maar ekstern gemodereer. Alle formele assessering word deur die onderwyser gedoen. Van die onderwyser word verwag om 'n werkende model en model-antwoordlêer op te bou wat die assesseringstandaard vasstel teen 'n Hoogs Bevoegde Vlak vir elke keuse van projek wat die leerders doen. Hierdie lêer moet al die simulasies met antwoorde insluit wat deur die onderwyser self gedoen is. Die onderwyser sal die modelantwoorde en projek gebruik om die simulasies en projekte van die leerders te assesseer. Sodra 'n fasetblad deur die onderwyser voltooi is, word assessering as afgehandel beskou. Geen herassessering sal gedoen word nadat die fasetbladsye voltooi is en deur die onderwyser vasgelê is nie. Leerders moet seker maak dat die werk op die verlangde standaard gedoen is voordat die onderwyser die PAT gedurende elke fase finaal assesseer. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 5 DBE/PAT 2021 NSS 2.3 PAT-program van assessering (PvA) Die assesseringsplan vir die PAT is soos volg: TYDPERK AKTIWITEIT VERANTWOORDELIKHEID Voorbereiding Onderwyser – Bou die modelle en werk die modelantwoorde vir die vir PAT 2021 2021-simulasies uit. Identifiseer tekortkominge t.o.v. gereedskap, toerusting en verbruikbare items vir simulasies wat in 2021 aangekoop moet word. SBS – Ontvang aankoopversoeke van onderwysers en prosesseer betalings vir die aankoop van die items benodig Januarie–Maart Simulasie 1 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit 2021 Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is Januarie 2021 PAT-projek: Onderwyser – Kry kwotasies vir PAT-projekte aankope Hoof – Keur PAT-aankope vir PAT-projekte goed Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte bestel en afgelewer word Departementshoof – Maak seker dat onderwyser aan die vereistes van die proses voldoen Februarie 2021 PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word leerders begin Onderwyser – Deel PAT-projekte uit en neem dit in met projek Onderwyser – Sluit praktiese sessies elke week in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerder – Begin met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het April–Junie 2021 Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en Simulasie 1 simulasie 1 modereer 10% van leerders se werk word gemodereer April–Junie 2021 Simulasie 2 Onderwyser – Kopieer en deel simulasies uit Leerders – Voltooi simulasies Onderwyser – Assesseer simulasies Departementshoof – Gaan na of take voor die vakansie voltooi en deur die onderwyser nagesien is April–Junie 2021 PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word leerders gaan Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in voort met projek Onderwyser – Sluit elke week praktiese sessies in sodat leerders die PAT-projek kan voltooi Leerders – Gaan voort met die voltooiing van die PAT-projek Departementshoof – Sorg dat onderwyser op 'n weeklikse basis praktiese werkswinkel-sessies met leerders het Julie-vakansie PAT-ingryping Leerders wat met die PAT agter is, moet die projek gedurende hierdie 2021 vakansie voltooi. Julie–Augustus Moderering van Distriksvakfasiliteerder/Vakkundige sal die skool besoek en 2021 Simulasie 2 simulasie 2 modereer – ander leerders as in die vorige kwartaal 10% van leerders se werk word gemodereer Julie–Augustus PAT-projek: Onderwyser – Maak seker dat PAT-projekte veilig bewaar word 2021 voltooiing Onderwyser – Deel PAT-take uit en neem dit in Onderwyser – Voltooi die PAT-projek saam met leerders en stel die PAT-lêer saam Leerders – Voltooi die PAT-projek en -lêer Departementshoof – Gaan na of 100% van die PAT-lêers en -projekte voltooi en nagesien is September– PAT-moderering PAT-projekte word deur vakfasiliteerders/vakkundiges van die Oktober 2021 provinsie gemodereer en leerders is beskikbaar om vaardighede te demonstreer 10% van leerders word lukraak gemodereer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 6 DBE/PAT 2021 NSS 2.4 Moderering van die PAT'e Provinsiale moderering van elke kwartaal se simulasies sal so vroeg as die daaropvolgende kwartaal begin. Simulasie 1 moet gemodereer word sodra die tweede kwartaal begin. Net so moet Simulasie 2 in Julie gemodereer word. Die projek sal egter eers gemodereer word wanneer dit voltooi is. Gedurende moderering van die PAT moet die leerder se lêer en projek aan die moderator voorgelê word. Die modereringsproses verloop soos volg:  Gedurende moderering word leerders lukraak geselekteer om die verskillende simulasies te demonstreer. Beide simulasies sal gemodereer word.  Daar word van die onderwyser verwag om 'n model vir elke projektipe te bou wat vir die skool gekies is.  Hierdie model moet gedurende moderering ten toon gestel word.  Die onderwyser se model vorm die modereringstandaard op Vlak 4 (Hoogs Bevoeg).  Vlak 5-assesserings moet die onderwyser se model ten opsigte van vaardigheid en afwerking oortref.  Leerders wat gemodereer word, sal gedurende moderering toegang tot hulle lêers hê en kan na die simulasies wat hulle vroeër in die jaar voltooi het, verwys.  Leerders mag NIE gedurende moderering hulp by ander leerders vra NIE.  Alle projekte en lêers moet vir die moderator uitgestal word.  Indien 'n leerder nie die simulasie kan herhaal nie of nie 'n werkende kring tydens moderering kan lewer nie, sal punte afgetrek word en kringe as nie-werkend geassesseer word.  Die moderator sal lukraak nie minder as twee projekte (nie simulasies nie) kies en daar sal van die betrokke leerders verwag word om te verduidelik hoe die projek vervaardig/gemaak is.  Waar nodig, moet die moderator die leerders kan versoek om die funksie en werksbeginsels te verduidelik en ook die leerder versoek om die vaardighede wat deur die simulasies bekom is, vir modereringsdoeleindes te vertoon.  Na moderering sal die moderator, indien nodig, die groep se punte op- of afwaarts aanpas, afhangend van die uitkoms van moderering.  Gewone eksamenprotokol vir appèl moet gevolg word indien 'n dispuut weens aanpassings ontstaan. 2.5 Afwesigheid/Nie-inlewering van take Indien daar sonder 'n geldige rede geen PAT-punt vir Elektriese Tegnologie beskikbaar is nie: Die leerder sal drie weke voor die aanvang van die finale jaareindeksamen gegun word om die ontbrekende taak in te lewer. Indien die leerder sou versuim om aan die uitstaande PAT- vereiste te voldoen, sal so 'n leerder 'n nul (0) vir daardie PAT-komponent ontvang. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 7 DBE/PAT 2021 NSS 2.6 Simulasies Simulasies is kringe, eksperimente en toetse/take wat die leerder sal moet bou, toets en meet en prakties doen as deel van die ontwikkeling van praktiese vaardighede. Hierdie vaardighede moet gedurende die skooljaar aan die eksterne moderator, wat met tussenposes die skool besoek, gedemonstreer word. Onderwysers wat rekenaargebaseerde simulasieprogramme gebruik, mag dit gebruik vir leerders om op te oefen. Daar word egter vereis dat die kring met regte komponente gebou word en dat lesings met werklike instrumente vir assesserings- en modereringsdoeleindes geneem word. Die korrekte prosedure vir die voltooiing van simulasies word hieronder uiteengesit vir onderwysers en skoolbestuurpanne wat vir die implementering van die PAT in Elektriese Tegnologie verantwoordelik is. STAP 1: Die onderwyser sal die simulasies selekteer uit die voorbeelde verskaf. STAP 2: Stel 'n komponentelys wat vir elke simulasie benodig word, saam. Voeg ekstra komponente by aangesien hierdie items baie klein is en jy ekstra items gaan benodig omdat dit verloor/beskadig word wanneer leerders daarmee werk. STAP 3: Kontak drie verskillende verskaffers van elektroniese komponente vir vergelykbare kwotasies. STAP 4: Lê die kwotasies aan die SBS voor vir goedkeuring en die aankoop van die items. STAP 5: Stoor die komponente. Organiseer items vir elke simulasie om dit gedurende praktiese sessies makliker uit te deel en te gebruik. Maak seker dat verskillende waardes van komponente nie meng nie, om te voorkom dat die komponente verkeerd gebruik word omdat dit die komponent kan beskadig en, in uiterste gevalle, die toerusting wat gebruik word. STAP 6: Kopieer die relevante simulasies en deel dit aan die begin van die kwartaal aan leerders uit. Onderwysers word toegelaat om kringe en komponentwaardes aan te pas om by hulle omgewing/bronbeskikbaarheid te pas. Onderwysers moet 'n stel voorbeeldantwoorde in die onderwyserportefeulje ontwikkel. Moderators sal die onderwyser se voorbeeldantwoorde en voorbeeldprojek tydens moderering gebruik. 2.7 Projekte Die projekte wat hieronder beskryf word, is konstruksieprojekte wat onderwysers vir hulle leerders kan selekteer. Hierdie projekte word op bewese kringe gebaseer wat deur skole en vakadviseurs verskaf is. Die projekte word op werkende prototipes gebaseer en vereis noukeurige konstruksie om korrek te funksioneer. Projekte verskil in koste en onderwysers moet seker maak dat die projekte wat gekies is, binne die skool se begroting val. Sodra die onderwyser op 'n kring besluit het, moet hy/sy die prototipe bou. Daarna kan kopieë van die kring wat verskaf is, gemaak word en aan leerders uitgedeel word. Hulle MOET hierdie kringe korrek in hulle lêers oorteken. Die beskrywing van die werking van die kringe is NIE volledig NIE. Leerders moet die funksie van die komponente in die kring wat verskaf is, ondersoek om nadere besonderhede te bekom. Hulle moet uitbrei oor die doel van komponente in die kring. Daar word aanbeveel dat daardie leerders soortgelyke kringe ondersoek wat op die internet en in die skoolbiblioteek of in werkswinkelverwysingsbronne beskikbaar is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/PAT 2020 NSS 2.8 Werkende puntestaat ('n Werkende Excel-lêer word saam hierdie PAT verskaf) PAT-puntestaat Kwartaal 1 Kwartaal 2 Projek Punt uit 100 Moderator- Simulasie 1 Simulasie 2 Ontwerp Ontwerp Totaal = Kwartaal en Maak en Maak 1 + Kwartaal 2 + 50 50 Deel 1 Deel 2 Projek 120 30 250 punt Nr. Naam van Leerder 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Totaal Gemiddeld Onderwyser Naam Moderator: Hoof: Handtekening: Handtekening: Handtekening: Datum: Datum: Datum: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 9 DBE/PAT 2021 NSS 3. RIGLYNE VIR LEERDERS PAT 2021-dekblad (Plaas hierdie bladsy voor aan die PAT.) Departement van Basiese Onderwys Graad 12 KABV vir Tegniese Hoërskole Praktiese Assesseringstaak – Elektriese Tegnologie Toegelate tyd: Kwartaal 1–3 (2021) Leerder Naam: Klas: Skool: Spesialisering: ELEKTRONIKA Voltooi TWEE simulasies. Projek (Skryf die naam van die projek): _____________________________ Bewyse van moderering: LET WEL: Wanneer die leerderbewyse wat geselekteer is, op skoolvlak gemodereer is, sal die tabel bewyse van moderering bevat. Provinsiale moderatore sal die provinsiale moderering teken en slegs teken indien hermoderering nodig is. Moderering Handtekening Datum Handtekening Datum Skoolgebaseer Provinsiale moderering Hermoderering Puntetoekenning Maksimum Gemodereerde PAT-komponent Leerderpunt Punt Punt Simulasie 1 50 Simulasie 2 50 Ontwerp-en-maak-projek – Kring 120 Ontwerp-en-maak-projek – Kassie/Omslag/ 30 Omhulsel Totaal 250 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 10 DBE/PAT 2021 NSS 3.1 Instruksies vir die leerder  Hierdie PAT tel 25% van jou finale promosiepunt.  Alle werk wat jy doen, moet jou eie wees. Groepswerk en saamwerk word nie toegelaat nie.  Die praktiese assesseringstaak moet oor drie kwartale voltooi word.  Die PAT-lêer moet 2 simulasies en 'n praktiese projek bevat.  Berekeninge moet duidelik wees en eenhede insluit. Berekeninge moet tot TWEE syfers afgerond word. SI-eenhede moet gebruik word.  Kringdiagramme kan met die hand geteken word of met ROT ('CAD'). GEEN fotokopieë of geskandeerde lêers word toegelaat NIE.  Foto's word toegelaat en kan in kleur of grysskaal ('greyscale') wees. Geskandeerde foto's en fotokopieë word toegelaat.  Leerders met identiese foto's sal gepenaliseer word en nul (0) vir daardie deel ontvang.  Hierdie dokument moet binne-in jou PAT-lêer saam met die ander bewyse geplaas word. 3.2 Verklaring van Egtheid (VERPLIGTEND) Verklaring: Ek _____________________ (Naam) verklaar hiermee dat die werk in hierdie lêer heeltemal my eie is. Ek verstaan dat indien die teendeel bewys word, my finale uitslae teruggehou mag word. _____ Handtekening van leerder _____ Datum Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 11 DBE/PAT 2021 NSS 4. SIMULASIES 4.1 Simulasie 1: RLC-seriekring Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 50 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.1.1 Doel:  Om die werking van 'n weerstand, induktor en kapasitor in 'n seriekring met 'n WS-toevoer te verstaan.  Om resonansiefrekwensie te verstaan.  Om die gemete en die berekende waardes te vergelyk. 4.1.2 Prosedure: Bou die serie-RLC-stroombaan in FIGUUR 4.1.4 op die eksperimentbord met behulp van die komponente verskaf. Verbind die stroombaan aan 'n funksiegenerator. Stel die uitsetspanning van die funksiegenerator op 3 V piek tot piek met 'n frekwensie van 1 kHz. 4.1.3 Benodighede: KOMPONENTE GEREEDSKAP EN TOERUSTING R1 = 1 kΩ-resistor Multimeter L1 = 1 µH-induktor Funksiegenerator C1 = 1 µF-kapasitor Verbindingsdrade Eksperimentbord Sykniptang Tang Ossilloskoop Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 12 DBE/PAT 2021 NSS 4.1.4 Stroombaan: L1 R1 C1 VR VL VC It -1.5/1.5Volt 1 KHz Vt FIGUUR 4.1.4: RLC-SERIEKRING 4.1.5 Voltooi TABEL 4.1.5 deur die waardes van VR, VL, VC, VT en IT gemeet, in te vul. LET WEL: Alternatiewelik meet met die ossilloskoop skakel om na Vrms-waardes. METERS VERBIND AAN METINGS VR VL VC VT IT (5) TABEL 4.1.5 4.1.6 Bereken die volgende: (a) Die induktiewe reaktansie van die induktor. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 13 DBE/PAT 2021 NSS (b) Die kapasitiewe reaktansie van die kapasitor. (3) (c) Die impedansie van die stroombaan (3) (d) Die totale stroom in die stroombaan met behulp van berekende waardes. (3) (e) Die spanningsval oor die weerstand met behulp van berekende waardes. (3) (f) Die spanningsval oor die induktor met behulp van berekende waardes. (3) (g) Die spanningsval oor die kapasitor met behulp van berekende waardes. (3) (h) Die resonansiefrekwensie vir die stroombaan. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 14 DBE/PAT 2021 NSS 4.1.7 Vergelyk die gemete waardes met die berekende waardes en vul die waardes in die tabel hieronder in: HOEVEELHEDE GEMETE WAARDES BEREKENDE WAARDES (a) Totale stroomvloei (b) Weerstandspanning (c) Induktorspanning (d) Kapasitorspanning (e) VXC by resonansie (f) VXL by resonansie Is die gemete en berekende waardes dieselfde? Ja of Nee. Motiveer: (2) 4.1.8 Stel die funksiegenerator op die resonansiefrekwensie en teken die waarde aan van: (4) VXC = (V) VXL = (V) VR = (V) IT = (A) 4.1.9 Maak 'n gevolgtrekking oor die afmetings wat in VRAAG 4.1.8 waargeneem is wanneer die stroombaan by resonansie is. (3) Subtotaal: (38) VLAKBESKRYWER PUNTE TOEGEKEN 0 1 2 4 Die leerder kon nie Die leerder kon die Die leerder kon die Die leerder kon die die kringbaan op kringbaan kringbaan korrek met die kringbaan korrek sy eie bou nie. gedeeltelik op sy hulp van die onderwyser sonder die hulp van die eie bou. bou. onderwyser bou. Die leerder kon nie Die leerder kon die Die leerder kon die Die leerder kon die die meet- meetinstrumente meetinstrumente korrek meetinstrumente korrek instrumente korrek gedeeltelik korrek in in die kringbaan koppel in die kringbaan koppel in die kringbaan die kringbaan en die spannings en en die spannings en koppel nie. koppel. stroomlesings met die stroomlesings korrek hulp van die onderwyser op sy eie neem. neem. (12) Total: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 15 DBE/PAT 2021 NSS 4.2 Simulasie 2: VVET('JFET')-versterkerkring Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 50 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.2.1 Doel: Bou die VVET-versterkerkring in FIGUUR 4.2.3 op 'n eksperimentbord en ondersoek die voordeel van die gebruik van 'n Darlington-paar in vergelyking met 'n enkele transistor. Vertoon die inset-/uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. 4.2.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 2 x 1 kΩ-resistors Analoog-/Digitale ossilloskoop 1 x 100 -resistor Funksiegenerator 1 x 100 k-resistor Verstelbare GS-kragbron 1 x 2k2 -resistor Sykniptang 1 x 750 -resistor Draadstroper 1 x 10 k-resistor Multimeter 1 x 22 Nf-kapasitor (223) 1 x 10 F elektrolitiese kapasitor 32 V 1 x 2N5457 VVET (2N5459 of 2N3819) Verbindingsdraad Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 16 DBE/PAT 2021 NSS 4.2.3 Prosedure: (a) Bou die kringdiagram in FIGUUR 4.2.3 op 'n eksperiment bord. +9 V R4 2k2 Ω R1 1 kΩ C1 22 nF Function Generator 2N5457 R2 R6 Ch1 100 Ω 10 kΩ Ch2 R3 + C2 100 kΩ R5 10 µF 750 Ω d g 2N5457 g s s d FIGUUR 4.2: VVET-VERSTERKERKRING (b) Verbind die funksiegenerator oor R1 en R2 en pas dit aan om 'n 1 V-piek-tot- piek-sinusgolf te gee. (As die uitset versadig word, verlaag die insetspanning om 'n onvervormde uitset te verkry.) (c) Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop oor R2 en teken die golfvorm op die grafiek volgens skaal. (d) Verbind kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitset van die versterker en teken die golfvorm op die grafiek volgens skaal. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke korrek getekende golfvorm en 1 punt vir elke korrekte ossilloskoop- verstelling. (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 17 DBE/PAT 2021 NSS (e) Maak gebruik van die ossilloskoopinstellings en bepaal die piekwaarde van die inset- en uitsetseine. (3) VIN(piek) = VUIT(piek) = Faseverskuiwing tussen invoer en afvoer? (J/N): (f) Bereken die wins van die versterker. (3) (g) Vergelyk die twee golfvorms en skryf 'n gevolgtrekking rakende die kring. (4) Simulasie 2A: (15) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 18 DBE/PAT 2021 NSS FASETBLAD VAN SIMULASIE 2A: VVET-VERSTERKERKRING FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER- MOONTLIK PUNT Simulasievoorbereiding Korrekte Kry KVE/ Kry instrumente – Kry hand- E 4/4 = 1 identifisering van werkstasie (1) ossilloskoop gereedskap PUNTE komponente (1) (1) (1) Handgereedskap Korrekte gebruik Korrekte gebruik Gebruik die lang- 3/3 = 1 van sykniptang van draadstroper neustang korrek (1) (1) (1) Voorbereiding vir Gaan die datablad Stel toevoer- Stel insetspanning 3 plasing van op die FET na (1) spanning korrek op korrek op 1 V vanaf komponente op +9 V (1) funksiegenerator (1) eksperimentbord Korrekte Verbind 6 nodes Polariteit van VVET Polariteit van C2 – 6/2 = 3 verbinding op korrek (6/2 =) 3) korrek (2) korrek (1) eksperimentbord – nodes en van Verbinding Korrekte stelling Korrekte instelling Korrekte verbinding 6/2 = 3 polariteit instrumente van die van ossilloskoop van die funksiegenerator (2) (2) ossilloskoop (2) Kringwerking is korrek Uitset versterk Uitsetfase vs. 2 (1) insetfase (1) Huishouding Maak werksarea na Bêre gereedskap 2/2 = 1 die eksperiment na gebruik skoon (1) (1) Veiligheid Neem veiligheid in ag Neem veiligheid in 2/2 = 1 voordat daaraan ag na herinnering herinner word (2) daaraan (1) FASETBLAD van Simulasie 2A: 15 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 19 DBE/PAT 2021 NSS Simulasie 2B: Darlington-stroomversterker 4.2.4 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 2 x BC 109 NPN-transistors Analoog-/Digitale funksiegenerator 1 x LUD Verstelbare GS-kragbron 1 x 560 Ω-resistor Sykniptang 1 x 100 kΩ resistor Draadstroper Verbindingsdraad 4.2.5 Prosedure: (a) Bou die kringbaan in FIGUUR 4.2.5 op 'n eksperimentbord. FIGUUR 4.2.5: TRANSISTORKRINGBAAN (b) Gebruik jou vinger as 'n baan vir die stroom om punte X en Y te verbind. Sodra jou vinger gekoppel is, neem die helderheid van die LUD waar en teken jou bevindings aan. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 20 DBE/PAT 2021 NSS (c) Vervang die enkele transistor met twee identiese BC109-transistors, soos in FIGUUR 4.2.6 getoon. FIGUUR 4.2.6: DARLINGTONPAAR (d) Verbind punte X en Y met jou vinger. Teken jou waarneming van die helderheid van die LED aan. Konnekteer 'n ammeter tussen die resistor en LUD. (2) (e) Vergelyk die helderheid van die LUD wanneer een transistor gebruik is en wanneer twee transistors gebruik word. Motiveer waarom dit gebeur. (2) (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 21 DBE/PAT 2021 NSS FASETBLAD VAN SIMULASIE 2B: DARLINGTONPAAR-STROOMVERSTERKER FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER MOONTLIKE PUNT PUNT Simulasievoorberei- Korrekte identifisering Kry KVE/werkstasie Kry instrumente – Kry hand- 4/2 = 2 ding van komponente (1) (1) multimeter (1) gereedskap (1) Handgereedskap Korrekte gebruik van Korrekte gebruik van 2/2 = 1 sykniptang (1) draadstroper (1) Voorbereiding vir Identifiseer die penuitleg Stel toevoerspanning 2/2=1 plasing van van die transistor korrek korrek teen +9 V komponente op (1) (1) eksperimentbord - Korrekte verbinding Verbind 6 nodes korrek Polariteit van TR1 en Polariteit van 6 op eksperimentbord (6/2 =3) TR2 korrek LUD – korrek – nodes en polariteit (2) (1) Kringwerk korrek 1 transistor. 2 transistors. 2 Helderheid van LUD – Helderheid van LUD – dof (1) helder (1) Huishouding Maak werksarea na die Bêre gereedskap na 2/2 = 1 eksperiment skoon gebruik (1) (1) Veiligheid Neem veiligheid in ag 2/2 = 1 sonder om herinner te word (2) Fasetblad van Simulasie 2B: 14 Aktiwiteit 2A: (15) Fasetblad van Simulasie 2A: (15) Simulasie 2B: (6) Fasetblad van Simulasie 2B: (14) TOTAAL SIMULASIE 2: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 22 DBE/PAT 2021 NSS 4.3 Simulasie 3A: Monostabiele multivibrator wat 555 GS ('IC') gebruik Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 50 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.3.1 Doel:  Om die monostabiele multivibrator in FIGUUR in 4.3.3 met behulp van 'n 555 GS ('IC') te bou.  Om die teorie wat in die klas geleer is met die werklike stroombaan te regverdig. 4.3.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE VERBRUIKBARE VOORRAAD Eksperimentbord 1 x 555 GS ('IC') Voltmeter (multimeter) 2 x 10 kΩ-weerstande GS-kragbron 5 V 1 x 1 kΩ-weerstand Sykniptang 2 x 470 Ω-weerstande Langbektang 1 x 220 µF elektrolitiese kapasitor 16 V Draadstroper 1 x 220 µF elektrolitiese kapasitor 16 V 1 x LUD 1 x drukknop/tasbare skakelaar Verbindingsdrade 4.3.3 Prosedure: Bou die stroombaandiagram in FIGUUR 4.3.3 op jou eksperimentbord. Skakel die stroom AAN nadat die onderwyser die stroombaan nagegaan het. Verbind 'n multimeter om die spanning op pen 2 te meet. Verbind 'n multimeter om die spanning oor C1 te meet. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 23 DBE/PAT 2021 NSS +5V R1 R2 10 kΩ 10 kΩ 8 4 7 Uitset 6 555 3 2 1 5 R4 Sneller 470 Ω V1 V C1 220 µF V2 V LUD FIGUUR 4.3.3: 555 MONOSTABIELE MULTIVIBRATOR (a) Skryf die spanning oor pen 2 neer. Spanning op pen 2 V1 = (1) (b) Noem die funksie van R1 met verwysing na pen 2 en die uitvoer. (2) (c) Druk die sneller-inset en neem waar wat met die spanningsmeting oor die kapasitor gebeur. Skryf die spanning gemeet oor C1 neer net voordat die LUD AFskakel (maksimum gelaaide spanning). (1) Spanning oor C1. V2 = (d) Vergelyk die spanning oor S1 met die toevoerspanning. (2) (e) Druk die sneller-invoer twee keer binne 'n kort tydraamwerk om skakelwip te simuleer. Skryf jou waarneming neer (3) (f) Vervang kapasitor C1 met 'n 100 µF-kapasitor. Skakel die stroombaan AAN, druk die sneller-invoer en neem waar. Skryf jou waarneming neer en gee 'n rede waarom dit gebeur. (3) Simulasie 3A: (12) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 24 DBE/PAT 2021 NSS Simulasie 3B: Omkeer-op-versterker wat 741 GS ('IC') gebruik 4.3.4 Doel: Om die omkeer-versterkerkring in FIGUUR 4.3.6 met behulp van 'n 741-op-versterker te bou en om die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop te vertoon. Ondersoek die effek van die RF tot RIN-verhouding op die wins en die uitset van die versterker. 4.3.5 Benodighede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Funksiegenerator 1 x LM741-op-versterker Ossilloskoop 1 x 100 kΩ-weerstande +9 V 0 V -9 V-GS-kragbron 1 x 50 kΩ veranderlike weerstand Sykniptang Verbindingsdrade Draadstroper Sakrekenaar 4.3.6 Prosedure:  Stel die dubbelspanningskrag op + 9 V/-9 V.  Stel die funksiegenerator in om 'n 0,5 V-piek-1 kHz-sinusgolf te lewer.  Bou die stroombaan in FIGUUR 4.3.6 op u eksperimentbord en koppel dit aan die toevoer en invoer.  Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop oor die inset om ten minste TWEE volledige siklusse te vertoon.  Verbind kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitset (uitvoer) om ten minste TWEE volledige siklusse te vertoon. (a) Bou die stroombaan in FIGUUR 4.3.6(a) op die eksperimentbord met die verstelbare weerstand op 10 kΩ gestel. RF = 100 kΩ FG = 0,5 V 1 kHz RIN 50 kΩ +9 V VIN 2 _ 7 6 VOUT 3 CH1 + 4 CH2 -9 V VIN FG 10 kΩ 5 V / 1 kHz RIN = 50 kΩ 1 kΩ CH1 Alternatiewe insetverbinding FIGUUR 4.3.6(a): 741-OMKEER-OP-VERSTERKER Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 25 DBE/PAT 2021 NSS (b) Teken die ingangs- en uitsetgolfvorms waargeneem op die ossilloskooprooster wat verskaf word met die verstelbare weerstand op 10 kΩ gestel. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke korrek getekende golfvorm. 1 punt vir elke korrekte ossilloskoopverstelling. (5) (c) Gebruik die ossilloskoopinstellings om die waardes van die volgende te bepaal: VIN = (1) VUIT = (1) (d) Bereken die wins van die versterker met behulp van die bepaalde spanningswaardes. (3) (e) Stel die verstelbare weerstand RIN op die volgende waardes en teken die uitsetspanning in TABEL 4.3.6 (e) aan. (4) RIN AFVOERSPANNING 47 kΩ 22 kΩ 4,7 kΩ 1 kΩ TABEL 4.3.6(e) (f) Vergelyk die uitsetspanning in TABEL 4.3.6(e) met die insetspanning in (c) en skryf 'n gevolgtrekking. (3) Simulasie 3B: (17) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 26 DBE/PAT 2021 NSS Simulasie 3C: Differensieerderkring wat 'n 741-op-versterker gebruik 4.3.7 Doel: Bedraad die differensieerder-op-versterkerkring in FIGUUR 4.3.9 met gebruik van 'n 741-GS ('IC') en vertoon die uitsetgolfvorms op 'n ossilloskoop. Ondersoek hoe die waarde van RF en CIN die vorm van die uitsetsein beïnvloed. 4.3.8 Benodighede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Funksiegenerator 1 x 1 MΩ-weerstand Dubbelspoorossilloskoop 1 x 100 kΩ-weerstand + 9 V 0 -9 V-GS-kragbron 1 x 47 kΩ-weerstand Sykniptang 1 x 22 kΩ-weerstand Draadstroper (Die terugvoerweerstande kan vervang word met 'n reëlbare weerstand binne die voorgeskrewe waardes) 1 x 100 nF-keramiekkapasitor (104) 1 x LM 741 GS ('IC') Verbindingsdrade Alternatiewelik kan 'n keramiekkapasitor (102) of (103) gebruik word. Pas die frekwensie daarvolgens aan. 4.3.9 Prosedure:  Stel die kragbron met dubbele spanning op +9 V/-9 V.  Stel die funksiegenerator om 'n 0,5 V-piek-500 Hz driehoekige golf te lewer.  Bedraad die stroombaan in FIGUUR 4.3.9 op jou eksperimentbord en koppel dit aan die toevoer en invoer.  Verbind kanaal 1 van die ossilloskoop oor die invoer om ten minste TWEE volle siklusse te vertoon.  Verbind kanaal 2 van die ossilloskoop oor die uitvoer om ten minste TWEE volle siklusse te vertoon.  Varieer RF na 100 kΩ, 47 kΩ en 22 kΩ, en meet en teken die uitset aan. (a) Bedraad die stroombaan in FIGUUR 4.3.9. op die eksperimentbord. 1 MΩ +V FG 5 to 9 V 0,5 V / 500 Hz 100 nF VOUT CH 1 CH 2 -V 5 to 9 V FIGUUR 4.3.9: DIFFERENSIEERDERKRING MET 'N 741 OP-VERSTERKER Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 27 DBE/PAT 2021 NSS (b) Teken die invoer- en uitsetgolfvorms op die ossilloskooprooster verskaf. V/Div:___________ (Ch 1) V/Div:___________ (Ch 2) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke korrek getekende golfvorm. 1 punt vir elke korrekte ossilloskoopinstelling. (5) (c) Stel die 1 MΩ-weerstand (RF) op 100 kΩ. Skakel aan en neem waar. (d) Stel die 100 kΩ-weerstand (RF) op 47 kΩ. Skakel aan en neem waar. (e) Stel die 47 kΩ-weerstand (RF) op 22 kΩ. Skakel aan en neem waar. 4.3.10 GEVOLGTREKKING: Verduidelik die effek wat verskillende waardes van RF en CIN op die uitset van die stroombaan het. (2) Simulasie 3C: (7) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 28 DBE/PAT 2021 NSS FASETBLAD VAN SIMULASIE 3A, 3B EN 3C FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER- MOONTLIKE PUNT PUNTE Simulasie- Korrekte identifisering Kry KVE/ Kry instrumente – Kry hand- 4/2 = 2 voorbereiding van komponente (1) werkstasie (1) multimeter (1) gereedskap (1) Handgereedskap Korrekte gebruik Korrekte gebruik Korrekte gebruik van 3/3 = 1 van sykniptang van langbektang draadstroper (1) (1) (1) Voorbereiding vir Gaan die Stel toevoer- Gaan die penplasing Stel toevoer- 4/2 = 2 plasing van penplasing van 555 spanning korrek op van die 741-GS ('IC') spanning korrek op komponente op GS ('IC') na (1) +5 V vir 555 GS ('IC') na (1) +9 V 0 V -9 V vir eksperimentbord (1) 741- GS ('IC') (1) Korrekte Korrekte verbinding Korrekte verbinding Korrekte verbinding Korrekte verbinding 6/2 = 3 verbinding op van 555 GS ('IC') (1) van 555 GS ('IC') na van 741-GS ('IC') aan van 741-GS ('IC') aan eksperimentbord – inset en uitset (2) toevoer (1) inset en uitset (2) nodes en polariteit Kringwerking is S1 is gedruk - LUD 1 LUD bly aan met Vuit is omgekeer met Vuit is 'n omgekeerde 4 korrek (rooi) AAN (1) betrekking tot RIN= 10 kΩ (1) vierkantsgolf wanneer RC-tydkonstante (1) RF= 1 MΩ en CIN = 100 nF (1) Huishouding Maak werksarea na Bêre gereedskap 2/2 = 1 die eksperiment na gebruik skoon (1) (1) Veiligheid Neem veiligheid sonder om daaraan 1 herinner te word. (1) FASETBLAD van Simulasie 3A, 3B, 3C: [14] Simulasie 3A: (12) Simulasie 3B: (17) Simulasie 3C: (7) Fasetblad 4: 741 van Simulasie 3A, 3B en 3C: (14) TOTAAL Simulasie 3: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 29 DBE/PAT 2021 NSS 4.4 Simulasie 4: Hartley-ossilator Naam van leerder: Punt Klas: Datum Voltooi: _______ 50 Assesseringsdatum: Assessor Handtekening: _____________ Modereringsdatum: Moderator Handtekening: ____________ 4.4.1 Doel: Bou die Hartley-ossillatorkringbaan deur diskrete komponente te gebruik en vertoon die inset/uitsetgolfvorms op die ossilloskoop. 4.4.2 Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Analoog-/Digitale werkstasie 1 x 2N2905-transistor Analoog-/Digitale ossilloskoop 1 x 470 KΩ-resistor Funksiegenerator 1 x 680 Ω-resistor Multimeter 1 x 2,2 KΩ-resistor Verstelbare GS-kragbron 2 x 0,1 µF-kapasitor Sykniptang 1 x 47 µF-kapasitor Draadstroper 1 x 0,1 µF-kapasitor Langbektang 2 x 47 nF-kapasitor Verbindingsdraad 1 x 0,47 µF-kapasitor 1 x 10 mH-induktor 12 V-GS-bron 4.4.3 PROSEDURE (a) Bou die kringbaan in FIGUUR 4.4.3 op die eksperimentbord. S1 12V R1=470KΩ RC=2.2KΩ Output C3=47nF 2n2905 PNP2N22905 C2=0.1µF R2=1.5 KΩ L1=10mH C1= 0,1µF C4=0.47µF L2=10mH FIGUUR 4.4.3: HARTLEY-OSSILLATOR Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 30 DBE/PAT 2021 NSS Alternatiewe kringbaan R1 RC S1 100 kΩ 1 kΩ C4 100 pF C2 Output 100 pF Q1 BC 547 9V R3 5 kΩ R2 C3 10 kΩ 100 nF L1 L2 10 mH 20 mH C1 10 pF (b) Skakel die kring AAN. Teken die uitset van die ossillator op die rooster verskaf. V/Div:___________ (Ch 1) T/Div: ___________ LET WEL: 1 punt vir elke korrek getekende golfvorm. 1 punt vir elke korrekte ossilloskoop- verstelling. (3) (c) Meet en teken die volgende GS-spannings aan: VR1 (2) VR2 (2) VBE (2) VCE (2) VRC (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 31 DBE/PAT 2021 NSS (d) Verbind die ossilloskoop, meet en skryf die resonante frekwensie neer. __________________ kHz. (2) (e) Bereken die teoretiese resonansiefrekwensie. (3) (f) Vervang kapasitors C1 en C2 met C1 = 470 pF en C2 = 1 000 pF onderskeidelik. Meet en notuleer die frekwensie van ossillasies: (2) (g) Bereken die teoretiese resonansiefrekwensie van die nuwe tenkkring. (3) (h) Maak 'n kortsluiting oor kapasitor C4, neem die WS- en GS-metings by die kollektor waar en teken dit aan. WS = (V) (2) GS = (V) (2) (i) Verduidelik die doel van RC in die kringbaan. (3) [30] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Elektriese Tegnologie: Elektronika Downloaded from hlayiso.com 32 DBE/PAT 2021 NSS FASETBLAD 4: HARTLEY-OSSILLATOR FASET 1 FASET 2 FASET 3 FASET 4 MAKSIMUM LEERDER MOONTLIKE PUNT PUNTE Simulasie- ID-komponente Kry PSU/ Kry instrumente – Kry 4 voorbereiding korrek werkstasie (1) multimeter (1) handgereed- (1) skap (1) Handgereedskap Gebruik sykniptang Gebruik die lang- Gebruik draad- 3 korrek (1) bektang korrek (1) stroper korrek (1) Voorbereiding vir Raadpleeg die Stel die 2 plasing van datablad vir toevoerspanning komponente op penplasing (1) korrek op 12 V (1) eksperimentbord Korrekte Korrekte verbinding Korrekte polariteit Spanningsmeting 6 verbinding op van transistor (2) van die toevoer oor komponente eksperiment-bord – (1) (3) nodes en polariteit Kringwerk korrek Ossillasie- 2 frekwensie by afvoersinusgolf (2) Huishouding Maak die werkarea Bêre gereedskap 2 skoon na die na gebruik (1) eksperiment (1) Veiligheid Neem veiligheid 1 sonder om daaraan herinner te word (1) Fasetblad van Simulasie 4: [20] Subtotaal Simulasie 4 (30) Subtotaal Fasetblad: (20) TOTAAL Simulasie 4: [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 33 DBE/PAT 2021 NSS 5. AFDELING B: ONTWERP EN MAAK Ontwerp-en-maak-projek Tyd: Januarie tot Augustus 2021 Leerder se Naam: Skool: Klas: Titel/Tipe Projek: INSTRUKSIES  Hierdie afdeling is VERPLIGTEND vir alle leerders.  Die onderwyser sal 'n kringbaan vir die projek kies.  Enige projek wat gebou word, moet ten minste (maar is nie beperk tot) die volgende insluit: o SEWE komponente o 'n Verskeidenheid komponente (beide aktief en passief) o PCB-vervaardiging in een of ander vorm o Soldeerwerk o 'n Kassie/Omhulsel met 'n skakelaar en beskerming  Die kontrolelys hieronder moet gebruik word om te verseker dat al die take vereis vir die PAT, voltooi is. PAT-KONTROLELYS LET WEL: Die leerder moet hierdie kontrolelys vir die onderwyser invul VOORDAT die nasien van daardie afdeling plaasvind. NR. BESKRYWING MERK () NEE JA Ontwerp en Maak: Deel 1 1. Kringdiagram geteken   2. Kringbeskrywing ingevul   3. Komponentelys ingevul   4. Gereedskapslys vir kringwerk ingevul   5. Meetinstrumentelys ingevul   6. Bewys van prototipe uitgedruk en in lêer geplak   7. Leerder se eie Vero-bord/kringbord/PCB-beplanning/ontwerp uitgedruk en by   lêer ingesluit Ontwerp en Maak: Deel 2 1. Omslag-/Omhulselontwerp voltooi en in die lêer geplaas   2. Unieke naam neergeskryf en op die omslag/omhulsel aangebring   3. Logo (Kenteken) ontwerp en op omslag/omhulsel aangebring   Allerlei 1. Omslag/Omhulsel by die projek ingesluit   2. Omslag/Omhulsel voorberei en volgens ontwerp geboor   3. Omslag/Omhulsel afgewerk en ingevul met naam en logo   4. 'PCB' stewig in die omslag/omhulsel gemonteer volgens aanvaarbare tegnieke   5. Kring binne-in die omslag/omhulsel is toeganklik   6. Interne bedrading is netjies en gereed vir inspeksie   7. Lêer en projek voltooi en gereed vir moderering by die werkswinkel/vertrek   Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 34 DBE/PAT 2021 NSS 5.1 Ontwerp en maak: Deel 1 5.1.1 Kringdiagram Teken 'n kringdiagram van jou projek en plaas dit op die volgende bladsy. 5.1.2 Projek: Beskrywing van werking Gebruik die ruimte hieronder en gee 'n oorsig van hoe die projek funksioneer. Gebruik jou eie woorde en doen navorsing op jou eie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 35 DBE/PAT 2021 NSS 5.1.3 Komponentelys Maak 'n lys van die komponente vir die kringdiagram. BYSKRIF BESKRYWING EN WAARDE HOEVEELHEID 5.1.4 Gereedskapslys Maak 'n lys van die gereedskap nodig om die projek te voltooi. BESKRYWING DOEL/GEBRUIK 5.1.5 Bewys van prototipe Neem foto's van die werkende prototipe op die eksperimentbord met gebruik van 'n digitale kamera of selfoon en voeg dit hier in. Voeg jou naam op die foto by. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 36 DBE/PAT 2021 NSS 5.1.6 Stroombord('PCB')-ontwerp Ontwerp 'n stroombord(PCB)-uitleg vir die kring wat jy bou. Druk dit uit en plaas dit na hierdie bladsy. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 37 DBE/PAT 2021 NSS 5.2 Assessering van die Ontwerp-en-Maak-fase: Deel 1 NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal  Nie behaal nie  Kringdiagram (10) 1. Kringdiagram is met IGO-instrumente geteken. 1 2. Kringdiagram is met IGO-instrumente en ROT ('CAD')/ 1 enige elektroniese ontwerpsagteware geteken. 3. Kringdiagram is met die korrekte simbole geteken. 2 4. Kringdiagram het alle byskrifte – R1, C1, Tr1, ens. 2 5. Kringdiagram het alle komponentwaardes –100 Ω, 220 μF, 2 ens. 6. Kringdiagram het 'n naam/titel. 1 7. Kringdiagram het 'n raam en titelblok (IGO-benadering) 1 Komponentelys (3) 8. Byskrifte korreleer met kringdiagram. 1 9. Beskrywing en waardes korreleer met die kringdiagram. 1 10. Hoeveelhede is korrek. 1 Beskrywing van Werking (10) 11. Basiese werking van die kring is korrek beskryf. 2 12. Alle subkringe in die kringdiagram en komponentelys is by 3 die beskrywing ingesluit. 13. Doel van die komponente in die kringdiagram en 3 komponentelys is korrek beskryf. 14. Leerder het eie interpretasie gebruik en nie woordeliks uit 1 'n ander bron gekopieer nie. 15. Bronne is erken. 1 Gereedskap-/Instrumentelys (2) 16. Die gereedskap-/instrumentelys is ingevul. 1 17. Die gereedskap-/instrumente in die lys het elkeen 'n doel vir 1 gebruik. Bewys van Prototipering op Broodbord (10) 18. Unieke, oorspronklike foto's van die prototipering is ingesluit. 1 19. Unieke, oorspronklike foto's sluit die leerder se naam in. 2 20. Foto's is duidelik en in fokus: 2 Alle komponente kan duidelik geïdentifiseer word. 21. Prototipe werk. Geen foto, geen punt nie. 5 PCB-ontwerp (15) (Indien 'n 'kit' in hierdie afdeling gebruik is = 0) 22. Gedrukte bordontwerp (PCB) is by die PAT-lêer ingesluit. 1 23. PCB-ontwerp is gemaak met behulp van 'n CAD-benadering. 5 24. Komponentoorlegsel wat plasing toon, is ingesluit. 1 25. Komponente is dieselfde as in die kringdiagram benoem. 1 26. Die ontwerp is oorspronklik en is nie dieselfde as enige ander 2 leerder se ontwerp nie. 27. Borduitleg (bane/stroombane) is funksioneel en stem met die 5 oorspronklike kringbaan ooreen. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 38 DBE/PAT 2021 NSS NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal  Nie behaal nie  Kringbordvervaardiging 28. Kringbord is netjies geëts volgens die PCB-ontwerp. 10* 29. Die leerder se naam is op die kringontwerp geëts. 2 30. Gate netjies geboor en is in lyn in die middel van die 2 eilandjies op die PCB. 31. Monteergate van die PCB is simmetries geboor. 2 32. Alle brame is afgevyl/verwyder. 2 33. Die PCB is netjies gesny/vierkantig en die kante is netjies 2 gevyl. 34. Aksiale en radiale komponente word netjies en plat teen die 2 bord gemonteer. 35. Komponentoriëntasie is netjies tussen eenderse komponente 2 gedoen (bv. die goue bandjies van alle resistors is aan dieselfde kant geplaas.) 36. Gesoldeerde komponente – terminale is afgeknip en netjies 3 aan die soldeerkant. 37. Meer as 60% van die soldeerlaste is blink (geen droë laste 5 nie). 38. Draadisolering is op die korrekte lengte afgesny (geen ekstra 3 koper wys nie). 39. Bedrading is lank genoeg om uitmekaarhaal en inspeksie toe 2 te laat. 40. Bedrading is netjies omgewind/vasgemaak. 2 41. 'n Kragskakelaar is ingesluit en aan die kassie gemonteer. 2 42. 'n Sekering/Beskerming is ingesluit en behoorlik gemonteer. 2 43. Bedrading in en uit die kassie is met skaafringe/toepaslike 2 monterings/sokke toegerus. 44. Batterye is gemonteer met 'n batteryomhulsel/ monteerklamp 2 en batteryklem (NIE dubbelkantkleefband NIE). 45. Die projek het 'n loodsliggie/LUD wat in die omhulsel 3 gemonteer is en wat wys wanneer die kring werk. (Skakelaar is aan – moet afgaan wanneer die sekering blaas.) 46. Die projek werk ten volle en is in die omhulsel geïnstalleer. 20 TOTAAL (DEEL 1 = 120 punte) LET WEL: In projekte waar fasette nie van toepassing is nie, moet die projekte nagesien word en die totale moet daarvolgens aangepas word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 39 DBE/PAT 2021 NSS 5.3 Ontwerp en Maak: Deel 2 5.3.1 Omhulselontwerp  Ontwerp 'n omhulsel/kassie vir jou projek.  Geen VRYHANDTEKENINGE nie.  Teken met IGO-instrumente OF gebruik 'n ROT('CAD")-program.  Teken in eerstehandse ortografiese projeksie.  Voeg jou tekeninge na hierdie bladsy by.  Gebruik kleur om jou tekening te verbeter. 5.3.2 Vervaardig die omhulsel/kassie netjies volgens jou ontwerp. Jy mag vooraf gesnyde panele van metaal, hout, Perspex/Plexiglas, ens. gebruik. Jy moet egter self die dele bou/saamvoeg. Spuitgietvormige omhulsels is ook aanvaarbaar. Dit is belangrik dat jou omhulsel en die plasing van jou komponente met jou ontwerp in lyn is. 5.3.3 Kies 'n naam vir jou toestel. Skryf die naam van die toestel hieronder neer. _________________________________________________________________ 5.3.4 Ontwerp 'n unieke kenteken/logo vir jou toestel, sowel as 'n spesifikasieplaatjie en heg dit na hierdie bladsy by. [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 40 DBE/PAT 2021 NSS 5.4 Assessering van die ontwerp-en-maak-fase: Deel 2 NR. FASETBESKRYWING Punt Behaal = 1 Nie Behaal Nie Kassie-ontwerp (10)  1. Kassieontwerp by eerstehoekse ortografiese projeksie ingesluit. 2 2. Getekende ontwerp sluit 'n titelraam en bladsyraam in. 1 3. Isometriese skets is bykomend ingesluit. 2 4. Afmetings/Dimensies is ingesluit. 2 5. Naam van die toestel is in die PAT-dokument geskryf. 1 6. Die logo-ontwerp en spesifikasie plaat ontwerp is in die 2 PAT-dokument. Subtotaal (10 punte maksimum) Kassievervaardiging (20) 7. Kassie/Omhulsel pas by ontwerp 1 − Afmetings/Dimensies en plasing korreleer. 8. Naam van die toestel is op die kassie. 1 9. Die logo-ontwerp is op die kassie. 2 10. Die logo-ontwerp op die kassie is duursaam en nie net 'n stuk 2 papier wat op die kassie geplak is nie (opgeverf/découpage/ skermdrukwerk/sublimasiedrukwerk). 11. Die kassie is van nuuts af vervaardig / vooraf gesnyde parte. 5 Sluit NIE die volgende in NIE:, karton; margarienhouer Sluit die volgende in: plaatmetaal, Perspex, Plexiglass, hout, glas, inspuitplastiekboksies) 12. Gate/Uitsnywerk in die kassie is met geskikte gereedskap gedoen. 3 13. Spesifikasieplaatjie met die leerder se naam, werkspanning, 2 sekeringgrootte en bykomende inligting oor die projek 14. Kassie is netjies voorberei, geverf en esteties aangenaam. 2 15. Die kringbord is met geskikte metode in die kassie gemonteer 2 (GEEN dubbelkantband, prestik, gom, kougom, maskeerband, ens. nie) Subtotaal (20 punte maksimum) TOTAAL (Deel 2 = 30 punte) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 41 DBE/PAT 2021 NSS 6. PROJEKTE 6.1 Praktiese Projek 6.1: 5 watt-mini-versterker (draagbare luidspreker) Hierdie mikrogrootte versterker van hoë gehalte is oorspronklik ontwerp om versterkers in motorradio's te vervang, waar die oorspronklike GS'e ('ICs') nie meer beskikbaar is nie. Dit beperk nie gebruik tot daardie toepassing nie: gebruik jou verbeelding; daar is 'n miljoen ander gebruike. Gebruik altyd 'n voldoende hittedissipeerder ('heat sink'). DIE KRING Die TDA 2002 of TDA 2003 word gebruik in 'n baie eenvoudige klankversterker- konfigurasie en slegs 'n paar voorsorgmaatreëls moet geneem word wanneer dit gebruik word. Eerstens, as gevolg van die baie hoë inset-impedansie, moet die insetverbindings afgeskermde kabels wees ('screened cables') en so kort as moontlik gehou word om die optel van ander radiofrekwensies en inmenging uit te skakel. Tweedens, die feit dat die PCB so klein is, beperk die hoeveelheid ontkoppelingskapasitansie (C5) wat op die bord voorsien kan word. As die toevoer nie ten minste 'n paar honderd mikrofarad se afvlakking het nie, dan kan die versterker ossilleer, en dit beteken dat jy, bv., 'n 1 000 mF 16 V-kapasitor oor die toevoer-spanning moet koppel. Wenke oor konstruksie: Geen probleme behoort ondervind te word tydens die montering van hierdie versterker nie. Kyk net na die polariteit van die elektrolitiese kapasitors en maak seker dat die soldeerwerk behoorlik gedoen word. Wees ook versigtig wanneer die krag aan die PCB gekoppel word. INDIEN DIE POLARITEIT OMGEKEER WORD, SAL DIE GS ('IC') VERNIETIG WORD. KOMPONENTELYS: R1 Kan met 'n 100 K voorafgestelde weerstand vervang word indien nodig R1 100 K 1/4 W-resistor Bruin Swart Geel Goud 1 R2 47 ohm 1/4 W-resistor Geel Violet Swart Goud 1 R3 220 ohm1/4 W-resistor Rooi Rooi Bruin Goud 1 R4 2,2 ohm1/4 W-resistor Rooi Rooi Goud 1 R5 22 ohm 1/4 W-resistor Rooi Rooi Swart Goud 1 C1 10 uF 16V elektrolitiese radiale kapasitor 1 C2 33 PF nie-gepolariseerde keramiekkapasitor 1 C3 100 uF 16 V elektrolitiese radiale kapasitor 1 C4 47 nF nie-gepolariseerde kapasitor (473, 0,047 uF) 1 C5 10 uF 16 V elektrolitiese radiale kapasitor 1 C6 470 uF 16 V elektrolitiese radiale kapasitor 1 C7 100 nF nie-gepolariseerde kapasitor (104, 0,1 uF) 1 IC1 TDA 2002 OF TDA 2003 klank-GS ('IC') 1 PP3 9 V-batteryknippie 1 10 cm mono-afgeskermde kabel vir seinaansluiting 1 PCB EFK # 1002 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie: Elektronika 42 DBE/PAT 2021 NSS Benodigdhede: GEREEDSKAP/INSTRUMENTE MATERIAAL Ossilloskoop (analoog/digitaal) Sykniptang Analoog-/Digitale werkstasie met dubbelspoor- Draadstroper kragbron Soldeerbout Multimeter 'Helping hands' PCB ets-tenk of soortgelyk Soldeersuier Kringbaan: BATT +V + C5 10 µF 16 V C1 10 µF 16 V GND C6 Sein + 1 5 470 µF 16 V + 4 2 + - 3 TDA2002V GND R3 220 Ω C4 R2 47 nF 47 Ω R1 C2 C7 100 kΩ 33 pF 100 nF + LS1 + - C3 R4 R5 100 µF 16 V 2,2 Ω 22 Ω Sein GND BATT -V 5 WATT MINI VERSTERKER GND Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 43 DBE/PAT 2021 NSS Praktiese Projek 6.2 (Elektronika): Dubbelspoorkragbron Hierdie projek gebruik 'n middeltap-transformator. Die aanbevole gradering van die transformator is 240 V tot 18-0-18 V. LET WEL: Die transformator wat jy koop, lewer soms meer as die gespesifiseerde waarde, wees dus versigtig wanneer jy die transformator kies. Kapasitors C1 en C2 dien as die afvlakkingskapasitor; dit is om enige fluktuasie in spanning af te plat. Jy kan ook 'n omtakkapasitor na die C1 en C2 byvoeg om enige WS-geraas wat nie in die stroombaan getoon word nie, te verwyder. Naas die twee spanningsreguleerders, gee die 7812 positiewe 12 V en 7912, gee jou negatiewe 12 V. Ander variante van spanningsreguleerder-GS'e kan ook gebruik word. LET WEL: 78xx gee die positiewe uitset en 79xx gee die negatiewe uitset. Kapasitors C3 en C4 word as die omtakkapasitor gebruik om die wisselstroomgeraas te verwyder en 'n suiwer en skoner GS-sein te gee. Benodighede: GEREEDSKAP MATERIAAL Multimeter 1 x transformator 240 tot 15-0-15 volt 1 x 7812-spanningsreguleerder- Sykniptang - 4 x 1n4001 GS Draadstropers 2 x 2 200 uF/25 v 1 x 7912-spanningsreguleerder- Soldeerbout 2 x 10 uF/25 v GS Helpende hande 1 x 3,3 kΩ 1 x wipskakelaar PCB-etstenk of 1 x red LUD 1 x inlyn-sekering en houer soortgelyk 2 x hittedissipeerder 1 m-hooftoevoerkabel Soldeersuier 2 x 3 pen-terminaal-blok 1 x 3-pen-prop 1 x PCB Stroombaan: Vi Vo LM7812 BR 1 S1 TR 1 1N4001 R1 + C1 3k3 Ω Gnd + C3 2200 µF 10 µF 230 V 25 V LED 25 V 50 Hz 1 +12 V 2 0 3 C2 C4 -12 V + + 2200 µF 10 µF 25 V Gnd 25 V LM7912 Vi Vo Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Elektriese Tegnologie 44 DBE/PAT 2021 NSS Praktiese projek 6.3: Elektroniese klavier Die elektroniese klavier gebruik 'n astabiele modus van 'n gewone 555-tydreëlaar- geïntegreerde stroombaan om 'n toon te produseer wat die luidspreker aandryf (piezo- gonser). Elke musieknoot het 'n spesifieke frekwensie. Die frekwensie wat die 555-tydreëlaar in 'n astabiele modus lewer, berus op die waardes van die kapasitor (C1) en twee weerstande (R1 en 'n kombinasie van R2 tot R9). Die weerstand van R2 tot R9 sal wissel na gelang van watter knoppie gedruk word. R9 R8 R7 R6 R5 R4 R3 R2 R1 D1 1,5 kΩ 1,3 kΩ 620 Ω 1 kΩ 1 kΩ 910 Ω 390 Ω 6,2 kΩ 1N 4001 1 kΩ +9V R10 S8 S7 S6 S5 S4 S3 S2 S1 470 Ω 8 4 7 555 3 6 C2 2 + 1 5 10 µF C1 100 nF + (104) Speaker GEREEDSKAP MATERIAAL Multimeter 9 V-battery en batteryklem 470 Ω-weerstand Sykniptang SPST-skakelaar LUD rooi x 1 Langbekstang Sekering en houer 100 nF-keramiek- Draadstropers 1N 4001-diode kondensator (104) Soldeerbout 1 kΩ-weerstand x 3 10 µF elektrolitiese Soldeersuier 390 Ω-weerstand kondensator 16 V Helpende hande 910 Ω-weerstand IC NE555 PCB-etstenk of soortgelyk 620 Ω-weerstand Luidspreker 8 Ω/Gonser 1k3 Ω-weerstand PCB 1k5 Ω-weerstand Soldeersel Etschemikalieë LET WEL: Alle stroombane MOET 'n aan/uit-skakelaar met 'n AAN-aanwyser en lontbeskerming insluit. 7. GEVOLGTREKKING Na voltooiing van die praktiese assesseringstaak moet leerders hulle begrip van die bedryf kan demonstreer, hulle kennis, vaardighede, waardes en redenasievermoëns kan versterk, en ook betrekkinge buite die klaskamer kan vestig en uitdagings in die werklike wêreld daarbuite kan aandurf. Die PAT ontwikkel verder leerders se lewensvaardighede en gee aan leerders die geleentheid om by hulle eie leerervarings betrokke te raak. Kopiereg voorbehou