Accounting Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2013 Memo (Afr)

Downloaded from hlayiso.com Province of the EASTERN CAPE EDUCATION NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2013 REKENINGKUNDE NASIENGIDS ALGEMENE REELS: 1. Ken volpunte vir die korrekte finale antwoorde toe. Indien die antwoord verkeerd is, merk die bewerkinge. Indien die bewerkingsbedrag as die finale antwoord gegee word, ken die werk-met punt toe. 2. “Metode” punte word aangedui met   In berekeninge en finale totale moet minstens een deel van die bewerking korrek wees om ʼn punt te verdien.  In die geval waar die antwoord van ʼn vorige vraag gebruik word, kontroleer die oordrag van daardie antwoord.  Ignoreer hakies in die state, maar kontroleer die berekening voordat punte toegeken word. 3. Waar leerder gepenaliseer word, kan die punte vir die afdeling nie negatief wees nie. (vreemde items) 4. Waar daar vir vrae verduidelikings en kommentaar gevra word, ken deelpunte toe. ʼn Goeie verduideliking sal gewoonlik die punt noem en dit dan verduidelik. Wees gewaarsku dat leerders soms dieselfde feit net weer anders bewoord. Hierdie merkriglyn voorsien sekere verduidelikings-dit is nie omvattend nie. Lees die leerder se antwoord en gee krediet vir sy aanvaarbare interpretasies. 5. Waar nodig, aanvaar geskikte/aanvaarbare en herkenbare afkortings. 6. Hierdie merkriglyn is nie omvattend nie. Daar word van opvoeders verwag om self deur die hele vraestel te werk en kan dan aanvaarbare veranderinge binne die raamwerk van die merkriglyn aanbring. Lees ook die leerders se verduideliking om die vrae te interpreteer en gee punte vir geldige verduidelikings (neem taalagterstand in aanmerking.) Hierdie nasiengids bestaan uit 15 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2013) VRAAG 1 LU1(AS4); LU3(AS6) Versoenings (40 punte ; 24 minute) 1.1 Bankversoening 1.1.1 Is die saldo volgens die bankstaat gunstig of ongunstig? Verduidelik. Enige geldige verduideliking  Gunstig  Kredietsaldo soos per bankstaat/bank krediteer ons rekening as geld in die bank vermeerder. 3 1.1.2 Tjeknommer 784 behoort nie in die versoeningstaat te verskyn nie. Verduidelik hoekom. Enige soortgelyke verduideliking  Tjek is ouer as 6 maande/tjek is verouderd/tjek is nie meer geldig nie/bank sal nie tjek uitbetaal nie. 2 1.1.3 Tjeknommer 1024 is aan ʼn krediteur uitgereik as gedeeltelike betaling van rekening. Verduidelik hoe hierdie tjek aan die einde van die finansiële jaar in die finansiële state te boek gestel moet word. ʼn Geldige verduideliking   Bank sal gedebiteer word (bate vermeerder)  en Krediteure sal gekrediteer word (las vermeerder)   Aan die einde van die finansiële jaar is die rekening nog steeds onbetaald (dit is ʼn vooruitgedateerde tjek)  Slegs geldig na 7 Mei 2013. Daarom moet die inskrywing teruggeskryf word om die werklike finansiële posisie van die besigheid te weerspieël. 4 1.1.4 Voorsien ʼn gepaste (geskikte) rede vir die R880 wat in die versoeningstaat verskyn. Enige geldige verduideliking   Fout van die bank/besigheid se rekening is gedebiteer met ʼn tjek van ʼn ander besigheid of eienaar/bankkoste dubbeld verhaal/debietorder. 2 1.1.5 Die groot uitstaande bedrag van die deposito is ondersoek. Daar is vasgestel dat die bedrag van R5 000 ʼn inkomste van verkope op 2 April 2013 was. Die kassier wat op daardie stadium verantwoordelik vir die deposito’s was, het gevolglik bedank. Die bestuur het aanvaar dat die geld nie verhaal sal word nie. (a) Watter rekeningkundige inskrywing/s moet gemaak word om die boeke aan te suiwer? Dt Verlies weens diefstal  en Kt Bank (verminder die banksaldo)  4 (b) Noem en verduidelik die AARP-beginsel wat op bogenoemde aansuiwering van toepassing is. Omsigtigheidsbeginsel  ʼn Geldige rede   Moet die transaksie in ʼn pessimistiese manier hanteer omdat daar geen sekerheid is dat die geld verhaal sal word nie.  ʼn Konserwatiewe benadering word gevolg in rapportering oor winste. Moet verliese wat opgespoor word, in ag neem. 4

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2013) REKENINGKUNDE 3 (c) Maak TWEE voorstelle waarvan die besigheid gebruik kan maak om te verhoed dat so iets weer gebeur. (Interne kontrole). Twee geldige redes    Gereelde toesig/kontroleer deposito’s (dokumentasie)/rotering van pligte, ens.  Verdeling van pligte/aanmanings van banke (SMS’se)  Maak gebruik van senior bestuurders om deposito’s te doen/moniteer of stel gereeld ondersoek in  Dissiplinêre aksie moet teen oortreders geneem word – afskrikmiddel vir ander werknemers 4 1.2.1 Verduidelik die waarde van die Debiteure-Ouderdomsanalise vir ʼn besigheid. Enige geldige verduideliking   Dit is ʼn belangrike deel van interne kontrole vir ʼn besigheid – identifiseer debiteure wat nie by kredietterme hou nie – verleen hulp in waar/hoe dissiplinêre stappe geneem moet word. (deelpunte vir onvolledige antwoord) 3 1.2.2 Bereken Debiteurekontrole se saldo. 5 560  (geen punte vir individuele bedrae) 2 1.2.3 Indien Z. Nomhle besluit om haar rekening onmiddellik te vereffen, hoeveel sal sy moet betaal? (Toon berekeninge) 740 – 5% = 703 + 170 = 873    (1 deel korrek om metodepunt te verdien) 4 1.2.4 Indien T. Naicker R500 aan die einde van die maand betaal, hoe sal haar ouderdomsanalise-rekord in die volgende maand verander? (Voltooi die tabel wat voorsien word) 61 – 90 30 – 60 DEBITEUR +90 DAE HUIDIG DAE DAE T. Naicker 220 820 1 230 Ouderdomsanalise vir die 0 of -  540  1 230  - volgende maand 4 1.2.5 Verduidelik TWEE maatreëls wat ʼn besigheid kan instel om die betaling van debiteure te verbeter. TWEE geldige redes    Bied korting aan vir vroeë betalings  Hef rente op oortrokke rekeninge  “Screen” debiteure (kontroleer kredietverwysings)  Gereelde aanmanings en telefoonoproepe/SMS 4 VRAAG 1 TOTAAL: 40

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2013) VRAAG 2 LU3(AS4) Voorraadstelsels (30 punte ; 18 minute) 2.1 2.1.1 Bereken die aankope van kameras gedurende die jaar. 60 x 42 x 10,80 = 27 216  110 x 44 x 10,90 = 52 756  70 x 47 x 11,10 = 36 519  40 x 43 x 11,05 = 19 006  Totale Aankope = 135 497  5 2.1.2 Bereken die koste van verkope (deur gebruik te maak van geweegde gemiddelde metode). OF   (2.1.1) hierbo  35 200 + 135 497 + 13 550 35 200 + 135 497 + 13 550 x 292  184 247 / 360 = 511, 7 OF 512 (80 + 280)  21 491 360 512 X 42 = 21 504 (slotvoorraad) = 149 445  (1 deel korrek om metodepunt te verdien) 184 247 – 21 504 = 162 743 Of : 512 x 292 = 149 504 184 247 – 21 491 = 162 756 indien afgerond na geweegde gemiddelde) 6 2.2 Bereken die Brutowins op die verkope van die kameras.   (VRAAG 2.1.2)  (1 deel moet korrek wees om die metodepunt te verdien) 219 000 - 149 445 of 149 504 = 69 555 of 69 496 3 2.3 Bereken die aantal kameras wat verlore (weg) is. (360) (80 + 280) – 42 = 318 – 292(verkoop) = 26       (1 deel moet korrek wees om die metodepunt te verdien) of (80 + 280) – 292 – 42 = 26 2 punte vir – 42 indien hierdie metode gebruik word 6 2.4 Stel TWEE maatreëls voor wat hulle in werking kan stel om voorraadverlies te verhoed en te voorkom. Twee geldige punte    Ordentlike kontrole oor voorraad (dokumentasie, bestellings, ens.)  Verdeling van pligte/rotasie van pligte (met betrekking tot bestellings, ontvangs van voorraad)  Sekuriteitskontrole/kameras/opsporingsapparaat 4 2.5 Die eienaar is tevrede met die gebruik van die beswaarde/geweegde gemiddelde metode om sy voorraad te waardeer. Jy stem egter nie daarmee saam nie. 2.5.1 Noem ʼn ander metode wat hy kan gebruik. Eerste in Eerste uit (EIEU)  2 2.5.2 Noem TWEE feite om jou antwoord te staaf. Twee aparte en geldige redes    Hoë waarde van goedere/verkope in individuele eenhede  Pryse van elke aankope mag aansienlik verskil (EIEU gee pryse van voorraad teen huidige waardes)  Maklik om voorraadverliese/-tekorte te voorkom 4 VRAAG 2 TOTAAL: 30

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2013) REKENINGKUNDE 5 VRAAG 3 LU2(AS2); LU3(AS3;AS6) Vervaardigingsrekeninge en Batebestuur (55 punte ; 33 minute) 3.1 Bereken die fabrieksbokoste. (Vervaardigingsbokoste) Indirekte arbeid 37 300 Verbruiksgoedere 19 740  Huuruitgawe 73 500 x 4/7 of (24/42) 42 000  Water en elektrisiteit 67 000 x 75% 50 250  Versekering 12 600 x 3/4 9 450  Diverse fabrieksuitgawes 36 260 TOTALE FABRIEKSBOKOSTE 195 000  Geen punte vir bewerkinge -1 vir vreemde items (maks -2) 8 3.2 MAJOLA VOORSIENERS PRODUKSIEKOSTESTAAT VIR DIE JAAR EINDIGENDE 30 JUNIE 2013 Direkte materiaalkoste 463 125  (42 000  + 436 000  + 24 000  – 38 875 ) Direkte Arbeidskoste Balanserende getal 316 875  PRIMÊRE KOSTE (24 x 32 500) 780 000  kontroleer Fabrieksbokoste 195 000  3.1 TOTALE VERVAARDIGINGSKOSTE/ inspeksie 975 000  KOSTE VAN PRODUKSIE 10 3.3 3.3.1 Bereken die direkte materiaalkoste per eenheid Kontroleer VRAAG 3.2 463 125 ÷ 32 500 = R14,25    3 3.3.2 Bereken die produksiekoste per eenheid Kontroleer VRAAG 3.2 975 000 ÷ 32 500 = R30    3 3.3.3 Bereken die aantal eenhede vervaardig en verkoop om gelyk te breek. Kontroleer VRAAG 3.2   = 20 366 of 20367    5

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2013) 3.4 Verwys na die Eenheidskoste-tabel wat voorsien word. 3.4.1 Gee ʼn moontlike rede vir die verandering in die direkte materiaalkoste per eenheid. Een geldige punt  Verduideliking moet VRAAG 3.3.1 hierbo in ag neem.  Inflasie/skaarsheid  Verhoging is meer as die inflasiekoers en daarom kon daar vermorsing gewees het  Addisionele vervoerkoste/prys van petrol/stoor, ens.  Swak bestuur en beheer oor voorraad 2 3.4.2 Stel TWEE maatreëls voor wat die besigheid kan gebruik om die koste so laag as moontlik te hou. Twee geldige en aparte punte    Kyk daarna om te vervang met goeie kwaliteit  Oorweeg goedkoper alternatiewe verskaffers/bied na-verkope diens/groot afslag  Probeer plaaslike vervaardigers (spaar op vervoerkoste)  Lei werkers op om materiaal effektief te gebruik (verminder vermorsing) Enige ander geldige verduideliking (gee deelpunte vir onvolledige antwoorde) 4 3.5 ALGEMENE GROOTBOEK VAN MAJOLA VOORSIENERS TOERUSTING (B5) 2012 2013 1 Saldo a/b 172 000 Jan 1 Bateverkope  22 500  Julie 2013 1 Krediteurekontrole  KJ 24 500  Saldo o/d 174 000 Jan 196 500 196 500 2013 Julie 1 Saldo a/b 174 000 4 BATEVERKOPE (N12) Opgehoopte 2013 2013 waardevermindering op 1 Toerusting 22 500  1 toerusting 9 540  Jan Jan (8 100 + 1 440 ) Bank  6 000  Verlies met verkoop 6 960  van vaste bate  22 500 22 500 9 3.6 Bereken die Waardevermindering op Voertuie wat in die Inkomstestaat sal verskyn. Voertuig: 133 499 – 99 150 = 34 749  2

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2013) REKENINGKUNDE 7 3.7 Jy voel dat die groot verlies met die verkoop van die rekenaars aan die waardeverminderingsbeleid toe te skryf is. Verduidelik. Enige geldige verduideliking   20% verminderde-saldo metode verleng in die algemeen die leeftyd van die bates.  Rekenaars (tegnologiese bates) verloor hulle waarde vinniger as gevolg van moderne gevorderde tegnologie.  Dit is moeilik om van sulke bates ontslae te raak omdat hulle so gou verouderd is. Daarom moet waardevermindering vir hulle vir korter lewensduur voorsiening maak. (gee deelpunte vir onvolledige/gedeeltelike antwoorde) 3 3.8 Verduidelik waarom afleweringsvoertuig nr. 2 se boekwaarde as R1 aangetoon word. Enige geldige verduideliking   Algeheel afgeskryf/ten volle in waarde verminder/drawaarde geen of gelyk aan 0.  Ken waarde van R1 toe vir boekhou-doeleindes. 2 VRAAG 3 TOTAAL: 55

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2013) VRAAG 4 LU1(AS5); LU3(AS5;AS6) Maatskappye: Finansiële State en Vertolking (85 punte ; 51 minute) A Finansiële State en Vertolking 4.1.1 Beskryf kortliks die AARP-beginsel wat betrekking het op die aansuiwerings aan die einde van die finansiële jaar. Paringsbeginsel  Enige geldige rede.   Inkomstes en Uitgawes word erken en aangeteken in die periode waarop dit betrekking het.  Uitgawes moet gemeet word teen die inkomstes verdien in ʼn spesifieke finansiële jaar. 2 4.1.2 INKOMSTESTAAT VIR DIE JAAR EINDIGENDE 28 FEBRUARIE 2013 BRUTOWINS 314 000 Ander Inkomste 57 250 Huurinkomste (51 300  + 4 860 ) 56 160   Wins met verkoop van bate 470 Oninbare Skulde ingevorder/verhaal 400  Voorsiening vir Oninbare Skulde Aansuiwering (1 075 – 855) 220   BRUTO-INKOMSTE 371 250 Bedryfsuitgawes (305 875) Salarisse 83 200 Korting Toegestaan 1 450 Ouditfooie 5 500 Direkteursfooie 142 000 Skryfbehoeftes 7 220 Diverse Uitgawes 18 400 Verbruiksgoedere (7 330  – 1 130 ) 6 200   Versekering (6 400  – 3 200 ) of 6400/2 3 200   Oninbare Skulde 830  Waardevermindering (28 000 + 6 375) gegee 34 375  Handelsvoorraadtekort (32 800 – 29 300) 3 500  BEDRYFSWINS 65 375 Rente-inkomste 4 (4 125  + 1 375 ) of 4 125 x /3 5 500   NETTOWINS VOOR RENTE-UITGAWE 70 875 12,5 Rente-uitgawe (135 000 x /112,5) (15 000)  NETTOWINS VOOR BELASTING 55 875 Inkomstebelasting (22 475) NETTOWINS VIR DIE JAAR 33 400  23 -1 elk vir vreemde items (balansstaatrekeninge) maks -2 Misplaaste items moet verkeerd gemerk word.

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2013) REKENINGKUNDE 9 4.2: MEERA HANDELAARS BPK BALANSSTAAT OP 28 FEBRUARIE 2013 NOTAS BATES NIE-BEDRYFSBATES 750 380 Tasbare/Vaste Bates 700 380 Finansiële Bates: Vaste Deposito 50 000 BEDRYFSBATES 59 610  Voorrade (29 300  + 1 130 ) 30 430  (3) Handels- en ander ontvangbare bedrae Kontroleer oordrag 25 680  Kontant en Kontantekwivalente (2 500 + 1 000) 3 500 TOTALE BATES (5) 809 990 EKWITEIT EN LASTE AANDEELHOUERSEKWITEIT 631 455 Gewone Aandelekapitaal 550 000 Aandelepremie 35 555 Behoue Inkomste 34 500  + 33 400  – (13 200 + 8 800)  45 900   NIE-BEDRYFSLASTE 117 000 Of 2 Lening: Sandy Bank (135 000  – 18 000 ) 117 000 punte Inspek- BEDRYFSLASTE teer 61 535  Handels- en ander betaalbare bedrae (Krediteure) Aanvaar verskillende kombinasies van Handels- en ander Betaalbare 22 360  bedrae SAID: (Inkomstebelasting) (22 475 – 20 000) 2 475  Aandeelhouers vir dividende 8 800  Korttermynlening 18 000  Oortrokke Bank 9 900  TOTALE EKWITEIT EN LASTE (13) 809 990 25 Onthou die algemene reëls wanneer metodepunte toegeken word -1 vir vreemde items (maks -3) Balansstaatrekeninge misplaas, is nie vreemde items nie. Ken die punte toe (-1 vir elke misplaaste item)

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2013) HANDELS- EN ANDER ONTVANGBARE BEDRAE Handelsdebiteure (17 530  – 830  + 400 ) 17 100 OF 3 PUNTE Voorsiening vir Oninbare skulde (855)  Opgelope inkomste (1 375 + 4 860 ) 6 235 OF 2 PUNTE Vooruitbetaalde uitgawes 3 200  25 680 7 4.3.1(a) Bereken die BEDRYFSVERHOUDING en die VUURPROEFVERHOUDING vir 2013. BEDRYFSVERHOUDING VUURPROEFVERHOUDING    Kyk bedrae oorgeplaas vanaf VRAAG 4.2 (59 610 – 30 430) : 61 535 Kyk VRAAG 4.2 59 610 : 61 535  29 180 Of (25 680 + 3 500) 0,97 : 1  (3) 0,47 : 1  (4) 7 (b) Lewer kommentaar op die likiditeitsposisie van die besigheid. Kwoteer/Noem TWEE finansiële aanwysers/syfers om jou argument te ondersteun. Moet twee van Bedryfsverhouding, Vuurproefverhouding, Debiteure-invorderingstydperk en Krediteure-betalingstydperk noem.   -1 vir enige ander verhouding wat genoem is (indien meer as drie verhoudings gegee is)   vir aanhaal van bedrae   vir elke verduideliking  Bedryfs- en Vuurproefverhouding het verminder en is baie laer as aanvaarbare vlakke.  Debiteure neem te lank om hulle rekeninge te betaal (30 dae)  Krediteure word binne die normale 60 dae wat toegelaat word betaal 6 4.3.2 Aandeelhouers was nie gelukkig met die dividende wat hulle ontvang het nie.  Bereken die dividend per aandeel (DPA) en die verdienste per aandeel (VPA) vir die huidige jaar. DPA VPA 22 000  13 200  + 8 800 x 100 33 400 x 100 110 000  110 000  = 20 sent  = 30 sent (30,3)  7  Gebruik bogenoemde bevindinge (asook die finansiële aanwysers wat voorsien is) om te verduidelik hoekom die aandeelhouers ongelukkig is. Twee geldige verduidelikings    Die aandeelhouers ontvang ʼn laer DPA as die vorige jaar alhoewel die VPA gestyg het.  Die besigheid het besluit om liewers inkomste te behou i.p.v. nog dividende uit te betaal.  Verder is die verdienste op aandeelhouersekwiteit hoër as enige alternatiewe belegging (bedoelende dat hulle tevrede behoort te wees) alhoewel die DPA verminder het. 4

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2013) REKENINGKUNDE 11 4.4 Die maatskappy beoog om al die onuitgereikte aandele in die volgende finansiële jaar uit te reik. Een van die aandeelhouers het ʼn direkteur genader en gevra dat hy toegelaat moet word om eerste aandele te koop voordat dit aan die publiek beskikbaar gestel word. Kan die direkteur toelaat dat dit gebeur? Verduidelik. Enige geldige verduideliking  Nee.   Dit is oneties en teen die Maatskappyewet.  Alle aandele moet geadverteer word en die algemene publiek moet daartoe toegang hê. (Deursigtigheid).  Die Aandeelhouers is lede van die publiek en moet saam met hulle in die mark meeding om die nuwe aandele. (ken deelpunte toe vir onvolledige/gedeeltelike antwoorde) 3 B Oudit en Professionele Liggame 4.5 Verduidelik waarom dit vir die onafhanklike ouditeur belangrik is om lid van ʼn professionele liggaam soos SAIGR te wees. Enige geldige rede   Versekering van kennis van rekeningkunde en ouditbeginsels/verseker eenvormigheid of standaardisering van behandeling van finansiële inligting  Gedurige professionele opleiding/gebind deur professionele gedragskode/kan nie nalatig wees in uitvoering van hul pligte nie 2 4.6 Gee ʼn voorbeeld van die bewyse wat die ouditeur sal gebruik om ʼn ouditeursverslag saam te stel. Enige geldige punt  Enige een van:  bateregister;  voorraadregister;  rekord van debiteure en krediteure;  joernale en dokumente, ens. 2 4.7 Wat word met “op ʼn toetsbasis” bedoel? Verduidelik. Enige geldige punt   Ouditeure maak gebruik van steekproewe (hulle kontroleer nie elke dokument of prosedure nie) en spreek ʼn opinie uit op grond van die steekproef wat hulle gedoen het. 2 4.8 Verduidelik waarom die maatskappy met die ouditeursverslag tevrede behoort te wees. Enige geldige punt   Dit is ʼn ongekwalifiseerde verslag. Geen materiële foute/probleme ontdek nie/ouditeure is tevrede dat aanbieding regverdig is/die state betroubaar is. 2 VRAAG 4 TOTAAL: 85

Downloaded from hlayiso.com 12 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2013) VRAAG 5 LU1(AS5) Kontantvloei en Vertolking (45 punte ; 27 minute) 5.1 ALGEMENE GROOTBOEK VAN HONEY DEW BPK SAID: INKOMSTEBELASTING (B9) 2013 2012 Feb 28 Bank KBJ 67 000  Mar 1 Saldo a/b 8 000  2013 Feb 28 Inkomstebelasting  AJ 54 000  Saldo o/d 5 000  67 000 67 000 2013 Mar 1 Saldo a/b 5 000 5 GEWONE AANDELE DIVIDENDE (N12) 2012 2013 Aug 31 Bank KBJ 20 000  Feb 28 Verdelingsrekening  GJ 65 000  2013 Aandeelhouers vir 28 AJ 45 000  Feb Dividende  65 000 65 000 5 5.2 KONTANT GEGENEREER VAN BEDRYFSAKTIWITEITE Nettowins … Voor Belasting  180 000  Aansuiwerings vir: Waardevermindering 88 500  Rente betaal 23 100  291 600 Kontantveranderinge in bedryfskapitaal (117 900) 1 punt vir die Toename in voorraad (290 000 – 200 000) bedrag en 1 (90 000)  punt vir die Toename in debiteure (192 500 – 160 000) korrekte (32 500)  gebruik van die Toename in krediteure (77 000 – 72 400) hakie 4 600  KONTANT DEUR BEDRYWIGHEDE GEGENEREER operasie 173 700  11 5.3: Uittreksel uit Kontantvloeistaat KONTANTVLOEI VAN operasie 195 000  FINANSIERINGSAKTIWITEITE Opbrengs van aandele uitgereik (200 000  + 55 000 ) 255 000  Terugbetalings van nie-bedryfslaste (lenings) (60 000)  (120 000 – 180 000) Uitvloei en Invloei moet getoon word om punte te kan verdien 6

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2013) REKENINGKUNDE 13 5.4 Bereken die Netto Batewaarde (NBW) per aandeel soos op 28 Februarie 2013. (NBW vir 2012 : 275 sent)    of 866 000 vir 3 punte = 289 sent   5 5.5 Nuwe aandele word teen 255 sent per aandeel uitgereik. Lewer kortliks kommentaar op die prys van die nuut uitgereikte aandele. Enige geldige punt    Alhoewel aandele teen ʼn premie van 55c aangebied word, is dit nog steeds minder as die NBW van 275 sent van 2012.  Die NBW het verhoog na 289 sent.  Beleggers word ʼn goeie prys aangebied – moontlik om die verkope van die aandele aan te moedig en die belegger se vertroue in die besigheid te herstel.  Dit is ook goed om na die markprys van die aandele te kyk. 4 5.6 Is die maatskappy hoog- of laaggerat? Verduidelik jou antwoord deur gebruik te maak van ʼn geskikte verhouding/aanwyser. Skuld : Ekwiteits-  verhouding   Baie laaggerat. Die besigheid maak nie veel van geleende 120 000 : 866 000 kapitaal (lenings) gebruik nie. In plaas daarvan reik hulle meer 0,12 : 1  aandele uit.  Kan oorweeg om meer effektief van lenings gebruik te maak. (positiewe “gearing”)  vir verduideliking. 5 5.7 Identifiseer TWEE moontlike maniere hoe die fondse (verkry deur die uitreiking van nuwe aandele) aangewend is. Enige 2 redes    Lening is betaal  Voorrade vermeerder  Oortrokke bankrekening is afbetaal 4 VRAAG 5 TOTAAL: 45

Downloaded from hlayiso.com 14 REKENINGKUNDE (SEPTEMBER 2013) VRAAG 6 LU2(AS3) ; LU3(AS6) Begroting (45 punte ; 27 minute) 6.1 Voltooi die volgende tabel deur die korrekte bedrae in die korrekte kolom/me in te vul. Neem kennis dat bedrae in meer as een kolom ingevul kan word. GEPROJEKTEERDE KONTANTBEGROTING NR INLIGTING INKOMSTESTAAT ONTVANGSTE BETALING INKOMSTE UITGAWE (a) Verwagte kontantverkope van R7 400 per maand teen ʼn 7 400  7 400  5 920  winsopslag van 25% op kosprys. (b) ʼn Ou rekenaar met drawaarde van R4 400 sal in die volgende maand 2 500  1 900  vir R2 500 kontant verkoop word. (c) Waardevermindering op toerusting 950  word op R950 per maand geraam. (d) ʼn Jaarlikse versekeringspremie van R5 200 was per tjek betaal. 5 200  4 000  R1 200 is vir die volgende finansiële jaar. 10 6.2.1 Bereken die persentasie goedere wat op krediet verkoop word. OF (15 500 + 46 500) = 62 000 [totale verkope vir As Augustus se bedrae gebruik word Julie]  (16 000 + 48 000) = 64 000 x 100 = 75%  x 100 = 75%  3 6.2.2  Bereken die bedrae verteenwoordig deur (a), (b) en (c) op die debiteure-invorderingskedule. (a) 46 500 x 55%  = 25 575  (b) 48 000 x 30%  = 14 400  – 2% = 14 112  (c) (a) hierbo (b) hierbo 6 120 + 25 575 + 14 112 = 45 807  (inspekteer) 7  Beheer die besigheid hulle krediet effektief? Motiveer jou antwoord deur gepaste bedrae van gegewe inligting te kwoteer. Nee.   vir bedrae  vir verduideliking  Kredietterme is 30 dae. Daar word verwag dat net 30% van debiteure gaan betaal. (Begroot) – dit mag wees dat die 2% afslag nie ʼn goeie inisiatief/aansporing is nie.  Selfs van die R48 201 wat in Julie ontvang moes word, is slegs R41 120 ontvang. Daar word nie genoeg druk op debiteure geplaas om betyds te betaal nie. 4

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2013) REKENINGKUNDE 15 6.2.3 Bereken die persentasie verhoging van Huurinkomste.    4 6.2.4 Bereken die bedrag rente op die belegging. (Verwys na punt 7) 3% per kwartaal (12% p.j.)   8 755 x (3 ÷ 103) = R255  3 6.2.5 Gebruik die inligting in punt 4 en 5 en bereken die waarde van (d). Julie se totale verkope = (46 500 + 15 500) = 62 000  x = 49 600  – 6% = 46 624  4 6.2.6 Gebruik die inligting in punt 6 en bereken die waarde van (e). 12 600 ÷ 3 = 4 200  elk x 108% = 4 536  x 4 = 18 144  Of 12 600/3 x 4 x 108/100 = 18 144 3 6.2.7 Behoort die werknemers tevrede te wees met die salarisverhogings wat hulle gaan kry? Motiveer jou antwoord. Ja of Nee  Verduideliking  Ja. Dit is bo die inflasiekoers van 6 – 7 %. OF Nee. Dit is amper dieselfde as die inflasiekoers en dra nie by tot die verbetering van hulle lewensstandaard nie. 3 6.2.8 Identifiseer TWEE betalings wat na jou mening swak bestuur word. Gee raad aan die bestuurder hoe hy die interne kontrole op die items kan verbeter.  TWEE BETALINGS: Telefoon/Skryfbehoeftes/Onttrekkings (Enige 2)    RAAD: Een geldige verduideliking   Moet ondersoek instel hoekom hulle meer as die begroting spandeer het.  Moontlike misbruik van maatskappy se bronne deur werknemers.  Verbeter die gebruik van papier en teken aan/beperk die gebruik van die telefoon/stel skakelkodes in, ens. 4 VRAAG 6 TOTAAL: 45 GROOTTOTAAL: 300