Downloaded from hlayiso.com
GAUTENG DEPARTEMENT VAN ONDERWYS
VOORBEREIDENDE EKSAMEN
2021
NASIENRIGLYNE
BESIGHEIDSTUDIES (10721)
VRAESTEL 1
27 bladsye
Skip to contentMemorandum %20June%202025%20Possible%20Answers--f4a2fe3f-aebb-41a3-958b-d0e7753b1b85/v1-a090b324ce237899a944/card.webp)





%202020%20Preparatory%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--48729a29-53d6-4800-bf7a-8ddb1d000fc1/v1-c0247759dd52e188bca8/card.webp)


%202020%20Preparatory%20Question%20Paper_hlayiso.com_--f8c01536-6bfb-46a9-a239-5be24871bd21/v1-c9ca7e0ece876c8b71ba/card.webp)


View all
%20June%202025%20%20Possible%20Asnwers--4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4/v1-46f460592da3f68239bc/card.webp)

%20June%202024%20Question%20Paper_hlayiso.com_--11936e49-b2e2-4b0c-a897-9ba405666580/v1-16192050a36172f1cbdf/card.webp)


Business Studies Grade 12 P1 Gauteng Mock 2021 Memo (Afrikaans)
Grade 12 Business Studies Paper 1 memorandum from the Gauteng Mock Exam 2021 (Afrikaans), 27 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Business Studies · Grade 12 · Gauteng Mock Exam · 2021 · Afrikaans. Memorandum, 27 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Business Studies
- Grade
- Grade 12
- Language
- Afrikaans
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2021
- Exam period
- Gauteng Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 27
- File size
- 357.3 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 27
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
NOTAS AAN NASIENERS
VOORWOORD
Die notas aan nasieners word voorsien vir gehaltebeheer doeleindes om die volgende te
verseker:
1. Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van nasien
2. Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
3. Om die nasienproses te vergemaklik met inagneming van die breë spektrum merkers
regoor die provinsies
4. Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by
skole/instellings
1. Kandidate se antwoorde moet in volsinne vir AFDELINGS B en C wees. Dit sal
egter afhang van die aard van die vraag.
2. Omvattende nasienriglyne is verskaf, maar dit is geensins volledig nie.
Behoorlike oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar:
'n Ander uitdrukking gebruik is as wat in die nasienriglyne verskyn
Uit 'n ander bron afkomstig is
Oorspronklik is
'n Ander benadering gebruik
NOTA: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.
3. Let op ander relevante antwoorde wat deur kandidate verskaf word en ken
punte dienooreenkomstig toe. (In gevalle waar die antwoord onduidelik is of 'n
mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een punt
in plaas van die maksimum van twee punte.)
4. Die woord 'sub maksimum' word gebruik om die toekenning van punte binne 'n
vraag of subvraag te fasiliteer.
5. Die doel van omsirkeling van punte (gelei deur 'maksimum' in die uiteensetting
van punte) aan die regterkant is om konsekwentheid en akkuraatheid in die
nasien van skrifte, sowel as berekening / modereringsdoeleindes te verseker.
6. Subtotale van vrae moet in die regterkantse kantlyn geskryf word. Omsirkel die
subtotale soos aangedui deur die toekenning van punte. Dit moet gelei word
deur 'maksimum' in die nasienriglyne. Slegs die totaal vir elke vraag moet
binne die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn.
7. In 'n indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord relevant wees en
verband hou met die vraag.
8. Verkeerde nommering van antwoorde op vrae of subvrae in Afdelings A en B
sal gepenaliseer word. Daarom word korrekte nommering sterk aanbeveel in
alle afdelings.
2
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
9. Geen addisionele krediet moet gegee word vir die herhaling van feite nie. Dui
aan met 'n 'H'.
10. Let daarop dat geen punte toegeken sal word vir die aanduiding van Ja / Nee in
evaluering tipe vrae wat substansie of motivering vereis nie. (Van toepassing op
Afdelings B en C.)
11. Die verkil tussen 'evalueer' en 'krities evalueer' kan soos volg verduidelik word:
11.1 Wanneer 'evalueer' gebruik word, word daar van kandidate verwag
om op 'n positiewe/negatiewe wyse te reageer of 'n neutrale
(positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA
elimineer tyd en koste wat spandeer word√ op lang siviele
hofverrigtinge.'√
11.2 Wanneer 'krities evalueer' gebruik word, word daar van kandidate
verwag om op 'n positiewe/negatiewe wyse te reageer of 'n neutrale
(positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval word
daar ook van kandidate verwag om hul antwoorde met meer diepte te
ondersteun, bv. 'COIDA elimineer tyd en koste wat spandeer word√
op lang siviele hofverrigtinge√, omdat die werkgewer nie aanspreeklik
sal wees vir vergoeding aan die werknemer vir beserings wat
gedurende werksure opgedoen word solank dit bewys kan word dat
die besigheid nie nalatig was nie.'√
NOTA: 1) Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'ontleding'.
2) Let op die plasing van die merkie (√) in die toekenning van
punte.
12. Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, die
kognitiewe werkwoord wat gebruik word, die puntetoekenning in die
nasienriglyne en die konteks van elke vraag.
Kognitiewe werkwoorde, soos:
12.1 Adviseer, noem, stel, beskryf in breë trekke, motiveer, beveel aan, stel
voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate
se antwoorde nie, daarom verskyn die puntetoekenning vir elke
stelling/antwoord aan die einde.
12.2 Beskryf, verduidelik, bespreek, vergelyk, onderskei, regverdig, ontleed,
evalueer, krities evalueer(lys nie volledig nie) vereis meer diepte van
begrip, toepassing en redenasie, daarom moet die punte meer
objektief toegeken word om te verseker dat assessering volgens
gevestigde norme gedoen word sodat eenvormigheid, konsekwentheid
en regverdigheid bereik word.
13. Merk slegs die EERSTE antwoord waar kandidate meer as een antwoord vir
AFDELINGS B- en C-vrae bied wat slegs een antwoord vereis.
3
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
14. AFDELING B
14.1 Indien VYF feite benodig word, merk die kandidaat se EERSTE VYF antwoorde
en ignoreer die res van die antwoorde. Dui aan deur 'n lyn oor die ongemerkte
gedeelte te trek of die woord 'Kanselleer' te gebruik.
NOTA: Dit geld slegs vir vrae waar die aantal feite gespesifiseer word.
14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, ken die kandidaat VOLLE krediet toe.
Punt 14.1 hierbo geld steeds.
14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hul eie voorbeelde/sienings te
verskaf, moet dit by die nasiensentrum beredeneer word om alternatiewe
antwoorde te finaliseer.
14.4 Gebruik van die kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:
14.4.1 Indien die aantal feite gespesifiseer word, kan vrae wat vereis dat
kandidate 'beskryf/bespreek/verduidelik' soos volg gemerk word:
Feit 2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyne)
Verduideliking 1 punt
Die 'feit' en 'verduideliking' word afsonderlik in die nasienriglyne gegee
om puntetoekenning te fasiliteer.
14.4.2 Indien die aantal feite wat benodig word nie gespesifiseer word nie,
moet die toekenning van punte deur die aard van die vraag en die
maksimum punte wat in die nasienriglyne toegeken word, gelei word.
14.5 EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te onthou,
eenwoord antwoorde vereis of direk aangehaal word uit 'n scenario /
gevallestudie. Dit geld veral vir AFDELING B en C (waar van toepassing).
15. AFDELING C
15.1 Die uiteensetting van die puntetoekenning vir die opsteltipe vrae is soos volg:
Inleiding
Maksimum:
Inhoud
32
Slot
Insig 8
TOTAAL 40
4
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
15.2 Insig bestaan uit die volgende komponente:
Uitleg / Struktuur Is daar 'n inleiding, inhoud en 'n gevolgtrekking? 2
Analise en Is die kandidaat in staat om die vraag af te breek in opskrifte / 2
Interpretasie subopskrifte / korrek te interpreteer om begrip te toon van wat
gevra word?
Sintese Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak op grond van die 2
vrae?
Punte wat toegeken moet word deur hierdie gids te gebruik:
Geen relevante feite nie: 0 (Twee '-S')
Sommige relevante feite: 1 (Een '-S')
Slegs relevante feite: 2 (Geen '-S')
Opsie 1: Slegs relevante feite: 2 punte (Geen '-S')
Waar 'n kandidaat 50% of meer (twee tot vier
subvrae) van die vraag met slegs relevante feite
beantwoord; is daar geen '-S' in die linkerkantlyn
nie. Ken die maksimum van TWEE (2) punte vir
sintese toe.
Opsie 2: Sommige relevante feite: 1 punt (Een '-S')
Waar 'n kandidaat minder as 50% (slegs een
subvraag) van die vraag met slegs OF 'n paar
relevante feite beantwoord; een '-S' word
aangeteken in die linkerkantlyn. Ken 'n maksimum
van EEN (1) punt vir sintese toe.
Opsie 3: Sommige relevante feite: 1 punt (Een '-S')
Waar 'n kandidaat VIER subvrae skryf, maar een
subvraag van die vraag met geen relevante feite
nie; een '-S' word aangeteken in die linkerkantlyn.
Ken 'n maksimum van EEN (1) punt vir sintese
toe.
Opsie 4: Geen relevante feite: 0 punte (Twee '-S')
Waar 'n kandidaat minder as 50% (slegs een
subvraag) van die vraag beantwoord met geen
relevante feite nie; twee '-S' word aangeteken in
die linkerkantlyn. Ken NUL punte vir sintese.
Oorspronklikheid Is daar bewyse van voorbeelde, onlangse inligting, huidige 2
tendense en ontwikkelings?
TOTAAL VIR INSIG: 8
TOTALE PUNTE VIR FEITE: 32
TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40
NOTA: 1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat uit die inleiding en
gevolgtrekking herhaal word nie.
2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie geskryf is nie.
3. Geen punte sal vir uitleg toegeken word, indien die opskrifte
INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie deur 'n verduideliking
ondersteun word nie.
4. Vanaf November 2017 word 'n kandidaat nou 'n maksimum van
EEN (1) punt vir opskrifte/subopskrifte en EEN (1) punt vir
interpretasie (16 of meer uit 32 punte) toegeken. Dit geld
spesifiek vir die analise en interpretasie as deel van insig.
5
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
15.3 Dui insig in die linkerkantlyn aan met 'n simbool, bv. ('L, A, -S en/of O').
15.4 Die uiteensetting van punte word aan die einde van die voorgestelde antwoord/nasienriglyne op
elke vraag aangedui.
15.5 Merk alle relevante feite totdat die SUB MAKS/MAKS-punt in 'n subafdeling bereik is. Skryf
SUB MAKS/MAKS nadat maksimum punte verkry is.
15.6 Aan die einde van elke opstel dui die toekenning van punte vir feite en punte vir insig soos volg
aan: (L – Uitleg, A – Analise, S – Sintese, O – Oorspronklikheid)
soos in die tabel hieronder.
INHOUD PUNTE
Feite 32 (maks.)
L 2
A 2
S 2
O 2
TOTAAL 40
15.7 Wanneer punte vir feite toegeken word, let op die sub-maksimum aangedui,
veral as kandidate nie van dieselfde subopskrifte gebruik maak nie. Onthou,
opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig (strukturering /
logiese vloei / opvolging) en dui op duidelikheid van denke. (Sien
PUNTEUITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)
15.8 Indien die kandidaat die vraag verkeerd identifiseer/interpreteer, kan hy/sy
steeds punte vir uitleg verkry.
15.9 Indien 'n ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat die
antwoorde geassesseer word volgens die puntetoekenning/subopskrifte soos
aangedui in die nasienriglyne.
15.10 15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir frases,
onvolledige sinne en vae antwoorde.
15.10.2 Met in werking van November 2015 verskyn die TWEE punte nie
meer noodwendig aan die einde van elke voltooide sin nie. Die
merkies (√) sal geskei word en langs elke feit aangedui word, bv.
'Produkontwikkeling is 'n groeistrategie√ waar besighede daarop
gemik is om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.'√
Dit sal gelei word deur die aard en konteks van die vraag, sowel as
die kognitiewe werkwoord wat gebruik word.
15.11 Vanaf November 2017 is die maksimum van TWEE (2) punte vir feite wat as
opskrifte in die nasienriglyne getoon word, nie meer noodwendig op elke vraag
van toepassing nie. Dit sal afhang van die aard van die vraag.
6
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
AFDELING A
VRAAG 1
1.1 1.1.1 C√√
1.1.2 C√√
1.1.3 D√√
1.1.4 A√√
1.1.5 C√√
(5 x 2) (10)
1.2 1.2.1 sosiale√√
1.2.2 Wet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en -siektes√√
1.2.3 verpligte√√
1.2.4 bemarking√√
1.2.5 tydverwante√√
(5 x 2) (10)
1.3 1.3.1 D√√
1.3.2 G√√
1.3.3 E√√
1.3.4 J√√
1.3.5 A√√
(5 x 2) (10)
TOTAAL AFDELING A: 30
7
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
AFDELING B
Merk SLEGS die EERSTE TWEE antwoorde.
VRAAG 2: BESIGHEIDS-OMGEWINGS
2.1 Bepalings van die Wet op Basiese Diensvoorwaardes (WBDV)
- Oortyd√
- Werksure√
- Etenstye en rusperiodes√
- Verlof√
- Openbare vakansiedae√
- Beëindiging van indiensneming√
- Vergoeding√
- Kinder- en gedwonge arbeid√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die bepalings van die WBDV
NOTA: Merk slegs die eerste DRIE (3). (3 x 1) (3)
2.2 Verbruikersregte uit gegewe stellings
2.2.1 Reg op regverdige en eerlike transaksies√√ (2)
2.2.2 Reg om te kies√√ (2)
2.2.3 Reg op aanspreeklikheid van verskaffers√√ (2)
2.3 Betekenis van leerlingskappe
- Teoretiese/Praktiese opleidingsgeleenthede√ wat tot 'n erkende
beroepskwalifikasies kan lei.√
- Gestruktureerde leerprogram wat voltooi word gedurende werksure√ vir 'n
bepaalde tydperk.√
- Ooreenkoms tussen 'n leerder/leerling/werkgewer√ 'n opleidingsverskaffer.√
- Mag werk vir 'n bepaalde tydperk insluit√ nadat leerlingskap voltooi is.√
- Sluit 'n opleidingskursus in met leermateriaal√ asook praktiese
werkservaring.√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die betekenis van
leerlingskappe Maks (4)
8
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
2.4 Klassifikasie van uitdagings en die mate van beheer
UITDAGINGS BESIGHEIDS- MATE VAN BEHEER
(2.4.1) OMGEWINGS (2.4.3)
(2.4.2)
1. VDP koop hul Mark√ Gedeeltelike / Beperkte /
toerusting by Gerald Minder beheer / Geen
Verskaffers aan wat hul beheer, maar kan die
pryse met meer as 20% omgewing beïnvloed√
verhoog het. √
2. Jane, die toesighouer Mikro√ Volle beheer√
het nie 'n goeie
werksverhouding met
haar werknemers nie.√
3. VDP kan nie meer hul Makro√ Geen beheer√
produkte uitvoer nie
weens 'n verhoging in
die wisselkoers.√
Maks (3) Maks (3) Maks (3)
NOTA: 1. Merk slegs die eerste uitdaging vir elke omgewing.
2. As die besigheid-omgewing nie gekoppel is aan die uitdaging nie,
merk net die uitdaging.
3. Ken volpunte vir die besigheid-omgewing toe, selfs al is die
uitdaging nie ten volle aangehaal nie.
4. Die mate van beheer moet aan die besigheid-omgewing gekoppel
wees.
5. Moenie punte vir die mate van beheer toeken as die besigheid-
omgewing nie genoem word nie.
6. Aanvaar antwoorde in enige volgorde. Maks (9)
2.5 Die regte van werknemers volgens die Wet op Arbeidsverhoudinge
- Werknemers kan by 'n vakbond van hul keuse√ aansluit.√
- Begin met wettige stakings√ as 'n remedie vir griewe.√
- Onopgeloste werkplekgeskille√ na die KVBA verwys.√
- Onopgeloste KVBA-geskille√ na die arbeidshof op appèlhof verwys.√
- Vakbondverteenwoordigers versoek om werknemers te help/verteenwoordig√
in „n grief/dissiplinêre verhoor.√
- Vakbondverteenwoordigers kan redelike tyd afneem met betaling,√ om
aandag te gee aan vakbond verpligtinge.√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die regte van werknemers
volgens die Wet op Arbeidsverhoudinge Maks (6)
9
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
2.6 Tipes verdedigende strategieë
2.6.1 Ontbondeling/Disinvestering√√
- Wegdoen / Verkoop van sommige bates / afdelings√ wat nie meer
winsgewend / produktief is nie. √
- Verkoop van afdelings / produklyne√ met stadige groeipotensiaal.√
- Vermindering van die aantal aandeelhouers√ deur eienaarskap te verkoop.√
- Afbetaling van skuld√ deur die verkoop van onproduktiewe bates.√
- Onttrek hul beleggingsaandeel√ in 'n ander besigheid (disinvestering).√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met ontbondeling/disinvestering
as 'n verdedigende strategie
Strategie (2)
Verduideliking (1)
Sub maks (3)
2.6.2 Aflegging√√
- Beëindiging van die dienskontrakte van werknemers√ vir operasionele
redes.√
- Die vermindering van die aantal produklyne / Die sluiting van sekere
departemente√ kan daartoe lei dat sommige werkers oorbodig raak.√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met aflegging as 'n
verdedigende strategie
Strategie (2)
Verduideliking (1)
Sub maks (3)
2.6.3 Likwidasie√√
- Verkoop alle bates om krediteure te betaal√ as gevolg van 'n gebrek aan
kapitaal/kontantvloei.√
- Verkoop van die hele besigheid √ ten einde alle laste te betaal / die
besigheid te sluit. √
- Maatskappye in finansiële moeilikheid kan aansoek doen √ vir sakeredding
om likwidasie te vermy. √
- Laat krediteure toe om aansoek te doen vir gedwonge likwidasie√ om hul
eise te laat vereffen.√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met likwidasie as 'n
verdedigende strategie
Strategie (2)
Verduideliking (1)
Sub maks (3)
NOTA: Merk slegs die eerste TWEE (2) Maks (6)
2.7 Voordele van diversifikasiestrategieë
- Verhoog verkope en groei van besigheid. √√
- Verbeter die besigheid se handelsmerk en beeld. √√
- Verminder die risiko om slegs op een produk staat te maak. √√
- Meer produkte kan aan bestaande kliënte verkoop word en bykomende
nuwe markte kan gevestig word. √√
- Besighede kry meer tegnologiese vermoëns deur produk verandering. √√
- Diversifikasie in 'n aantal nywerhede of produklyne kan help om 'n balans te
skep tydens ekonomiese skommelinge. √√
- Besigheid produseer meer uitset met behulp van minder insette as een
fabriek gebruik kan word om meer produkte te vervaardig. √√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van
diversifikasiestrategieë om besigheidsuitdagings aan te spreek Maks (6)
[40]
10
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
VRAAG 3: BESIGHEID-BEDRYWIGHEDE
3.1 Bronne van eksterne werwing
- Werwingsagentskappe√
- Advertensieborde√
- Gedrukte media, bv. koerante/pamflette/tydskrifte/plakkate√
- Elektroniese media, bv. radio/TV√
- Sosiale media / Sosiale netwerke / Internet / Besigheid webwerwe√
- Toevallige aansoekers/“Walk ins”√
- Roofwerwing√
- Professionele verenigings√
- Netwerke√
- Opvoedkundige/Opleidingsinstellings√
- Mededeling/Word of mouth√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die bronne van eksterne
werwing.
Let wel: Merk slegs die eerste TWEE. (2 x 1) (2)
3.2 Posbeskrywing en Posspesifikasie uit die scenario
VOORBEELDE VAN VOORBEELDE VAN
POSBESKRYWING POSSPESIFIKASIE
1. Dokumente opstel√ 1. Uitstekende
kommunikasievaardighede√
2. Regsdokumente liasseer√ 2. Minimum van 2 jaar relevante
ervaring√
Submaks (2) Submaks (2)
NOTA: 1. Die voorbeelde moet duidelik gekoppel word aan die
posbeskrywing en posspesifikasie.
2. Die voorbeelde kan in enige volgorde wees solank dit aan die
korrekte konsep gekoppel is.
3. Ken slegs punte toe vir antwoorde wat uit die scenario
aangehaal word. Maks (4)
3.3 Impak van interne werwing op besighede
11
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
Positiewe / Voordele
- Goedkoper / Vinniger om die pos√ te vul. √
- Bied geleenthede vir loopbane√ binne die besigheid. √
- Verminder die kanse om werknemers te verloor √, aangesien toekomstige
loopbaan vooruitsigte beskikbaar is. √
- Plasing is maklik√, aangesien die bestuur die werknemers se vaardighede /
persoonlikheid / ervarings / sterkpunte ken. √
- Die werknemer het reeds 'n begrip √ van hoe die besigheid werk√. /
Induksie /Opleiding is nie√ altyd nodig nie. √
- Gedetailleerde / Betroubare inligting kan verkry word √ van die bestuurders
/ werknemer se rekords. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die positiewe
impak/voordele van interne werwing op besighede.
EN/OF
Negatiewe / Nadele
- Dit kan die geleentheid√ van nuwe idees van buitestaanders uitsluit. √
- Werknemers wat nie bevorder word nie√, kan gedemotiveerd voel. √
- Die bevordering van 'n werknemer kan jaloesie√ onder ander werknemers
veroorsaak. √
- Die aantal aansoekers van te kies is beperk√ tot bestaande personeel. √
- Daar is „n moontlikheid dat sekere werknemers bevorder word wat nie
regtig die vereiste vaardighede√ vir die nuwe werk het nie. √
- Die besigheid moet meer geld spandeer op opleiding / ontwikkeling van
bestaande werknemers√ vir die nuwe posisie. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe
impak/nadele van interne werwing op besighede Maks (8)
[40]
12
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
3.4 Voordele van byvoordele vir besighede
- Verbeter produktiwiteit√ wat lei tot hoër winsgewendheid.√
- Aantreklike byvoordeel pakkette kan lei tot hoër√ werknemer retensie
/verminder werknemer omset.√
- Lok gekwalifiseerde / vaardige / ervare werknemers√ wat positief kan bydra
tot die besigheid doelwitte.√
- Dit verhoog werknemer tevredenheid / lojaliteit√ aangesien hulle bereid is
om die ekstra myl te loop.√
- Besighede spaar geld√ aangesien voordele belastingaftrekbaar is.√
- Byvoordele kan gebruik word as oorreding√ vir salarisonderhandelinge.√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van byvoordele
vir besighede Maks (6)
3.5 TGB elemente uit die scenario
3.5.1
TGB ELEMENTE MOTIVERINGS
1. Monitering en evaluering van VV voer kwaliteit beheer kontroles en
gehalteprosesse√√ prosedures by sleutelpunte uit.√
2. Totale kliënt / Hulle gebruik ook marknavorsing om
kliëntetevredenheid√√ koper se behoeftes te ontleed.√
Submaks (4) Submaks (2)
NOTA 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
2. Ken punte vir die TGB-elemente toe, selfs al is die
aanhalings onvolledig.
3. Moenie punte vir die motiverings toeken as die TGB-
elemente verkeerd geïdentifiseer is nie.
4 Merk slegs die eerste TWEE (2).
Maks (6)
3.5.2 Voordele van monitering en evaluering van gehalteprosesse en totale
kliëntetevredenheid op groot besighede
Voordele van monitering en evaluering van gehalteprosesse
- Voorkom foutiewe produkte√ en verminder vermorsing / klagtes van
kliënte.√
- Goeie gehalte kontrole / prosedures√ verminder die vervanging / breek van
toerusting / masjinerie op 'n gereelde basis.√
- Is toegerus word om dinge die eerste keer√ reg te doen.√
- Verbeter prestasie√ en handhaaf 'n hoë gehalte standaarde.√
- Verbeter huidige en toekomstige bestuur√ van gehalte-uitsette /uitkomste
/impak.√
- Verskaf 'n duidelike aanduiding oor gehalte-aspekte√ wat bydra tot die
bereiking van doelwitte/teikens.√
- Verander aanpassings√ wat die doeltreffende gebruik van hulpbronne kan
verbeter.√
- Ondersteun bestuur om inligting te bekom√ wat nodig is om ingeligte
besluite oor prosesse te neem.√
- Produksiekoste word verminder√ aangesien afwykings van vasgestelde
standaarde reggestel kan word.√
- Strategieë word hersien√ ten einde die kwaliteit van die produk en dienste /
13
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
besigheid se beeld te verbeter.√
- Sleutelprestasie-aanwysers word noukeurig gekies√ om die uitkoms te
monitor en evalueer.√
- Standaarde word gebruik om beste praktyke te vind√ ten einde die
mededingende posisie van die besigheid te bepaal.√
- Gehaltesirkels vergader gereeld√ om die vordering in terme van gehalte te
bepaal.√
- Deurlopende navorsing word gedoen oor jongste verwikkelinge√ om te
verseker dat TGB-beplanning op datum is.√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van monitering
en evaluering van gehalteprosesse op groot besighede
OF
Voordele van totale kliënt / kliëntetevredenheid op groot besighede
- Bevorder voortdurend√ 'n positiewe beeld van die maatskappy.√
- Mag 'n staat van totale kliëntetevredenheid bereik, as besighede gesonde
sakepraktyke volg√ wat alle belanghebbendes insluit.√
- Streef daarna om kliënte se verwagtinge te verstaan en te bevredig√ deur
kruisfunksionele spanne oor kritieke prosesse in lyn te bring.√
- Verseker dat kruisfunksionele spanne hulle kernbevoegdhede verstaan√ en
ontwikkel/versterk.√
- Kan lei tot hoër kliëntretensie / lojaliteit√ en besighede kan in staat wees om
hoër pryse te vra.√
- Groot besighede kan toegang verkry√ tot die globale mark.√
- Kan lei tot verhoogde√ mededingendheid / winsgewendheid.√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van totale kliënt
/ kliëntetevredenheid op groot besighede
NOTA: 1. Merk die voordele van die EERSTE TGB-element.
2. Ken punte vir korrekte antwoorde toe, selfs al is die TGB element
verkeerd geïdentifiseer as ‘n antwoord in VRAAG 3.5.1.
3. Moenie punte toeken vir antwoorde wat in VRAAG 3.5.1 aangehaal
is nie. Maks (4)
3.6 Gehalte aanwysers van die produksie funksie
- Verskaf hoë gehalte dienste / produkte√ volgens spesifikasies.√
- Die produksie/bedryfsprosesse van 'n besigheid moet reg gedoen word√
deur behoorlike produksiebeplanning en -beheer.√
- Produkte en dienste moet teen die laagste moontlike koste geproduseer
word √ om wins te maksimaliseer.√
- Besighede moet duidelik die rolle en verantwoordelikhede kommunikeer√
aan die produksie arbeidsmag.√
- Produkte moet voldoen aan die vereistes van kliënte√ deur veilig,
betroubaar en duursaam te wees.√
- Besighede moet goeie naverkoopdienste hê√ en waarborge.√
- Bemagtig werkers √ sodat hulle trots kan wees op hul werksmanskap.√
- Kry akkreditasie van die SABS/ISO 9001√ om te verseker dat kwaliteit
produkte geproduseer word.√
- Spesifiseer die produk- of diensstandaarde√ en let op die faktore wat
verbruikers gebruik om gehalte te meet.√
- Monitor prosesse√ en vind die oorsake van produksie probleme.√
- Implementeer gehaltebeheerstelsels√ om te verseker dat kwaliteit produkte
14
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
konsekwent geproduseer word.√
- Gebruik masjiene√ toerusting optimaal.√
- Doen akkurate berekeninge√ van die produksiekoste.√
- Kies die toepaslike produksiestelsel√ bv. massa/ bondel / stuk.√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die gehalte aanwysers van
die produksie funksie Maks (4)
3.7 Die voordele van 'n goeie gehalte bestuurstelsel
- Effektiewe kliëntedienste word gelewer, wat lei tot verhoogde
kliëntetevredenheid. √√
- Tyd en hulpbronne word doeltreffend gebruik. √√
- Produktiwiteit verhoog deur behoorlike tydbestuur / die gebruik van hoë
gehalte hulpbronne. √√
- Produkte / Dienste word voortdurend verbeter, wat lei tot verhoogde vlakke
van kliëntetevredenheid. √√
- Visie/Missie/Besigheidsdoelwitte kan bereik word. √√
- Besigheid het 'n mededingende voordeel bo sy mededingers. √√
- Gereelde opleiding sal voortdurend die gehalte van werknemers se
vaardighede/ kennis verbeter. √√
- Werkgewers en werknemers sal 'n gesonde werksverhouding hê wat
gelukkige/produktiewe werkers tot gevolg het. √√
- Verhoogde markaandeel / meer kliënte verbeter winsgewendheid. √√
- Verbeter besigheid se beeld aangesien daar minder gebreke / terugsendings
is. √√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van 'n goeie
gehalte bestuurstelsel Maks (6)
[40]
VRAAG 4: DIVERSE PNDERWERPE
BESIGHEID - OMGEWINGS
4.1 Pilare van die Wet op Breëbasis-Swart ekonomiese Bemagtiging/ BBSEB
- Eienaarskap√
- Bestuursbeheer√
- Vaardigheidsontwikkeling√
- Ondernemings- en verskafferontwikkeling√
- Sosio ekonomiese ontwikkeling√
LET WEL: 1. Merk slegs die eerste VIER (4).
2. Moenie punte toeken vir ou BBSEB-pilare wat nie dieselfde is as
die hersiene weergawe nie. (4 x 1) (4)
4.2 Befondsing van SOOO’s (SETAs)
- Skenkings en toelaes van die publiek.√√
- Surplusfondse van regeringsinstellings.√√
- Fondse ontvang van die lewering van hul dienste.√√
- Vaardigheidsontwikkelingsheffings wat deur werkgewers betaal word, bv.
80% word aan die verskillende SETAs versprei en 20% word in die
Nasionale Vaardigheidsfonds inbetaal.√√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe SETAs befonds word.
NOTA: Merk slegs die eerste DRIE (3). (3 x 2) (6)
15
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
4.3 PESTWO ANALISE
4.3.1 PESTWO uit die scenario
PESTWO FAKTORE MOTIVERINGS
1. Ekonomiese√√ MNB se winsgewendheid het afgeneem as
gevolg van die hoë inflasiekoers.√
2. Tegnologiese √√ Sommige van MNB-werknemers het nie
die vaardighede om die nuwe
naeltoerusting te gebruik nie. √
Submaks (4) Submaks (2)
NOTE: 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
2. Ken punte vir PESTLE-faktore toe, selfs al was die
aanhalings onvolledig.
3. Moenie punte vir die motiverings toeken as die PESTLE-
faktore verkeerd geïdentifiseer is nie.
4. Merk slegs die eerste TWEE (2). Maks (6)
4.3.2 Maniere om die ekonomiese en tegnologiese faktore te hanteer
Maniere om die ekonomiese faktore te hanteer
- MNB / Besighede moet oorweeg om winsmarges te verminder eerder as
om produkpryse te verhoog. √√
- Leen geld by finansiële instellings wanneer rentekoerse gunstig is. √√
- Oorweeg wisselkoerse wanneer met ander lande handel gedryf word. √√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop
MNB/besighede ekonomiese faktore as 'n PESTWO-faktor kan hanteer
Of
Maniere om tegnologiese faktore te hanteer
- Deurlopende navorsing oor die nuutste beskikbare tegnologie / toerusting in
die mark. √√
- MNB/Besighede moet bestaande/nuwe werknemers oplei om nuwe
toerusting in stand te hou / te gebruik. √√
- Vergelyk pryse / Kies geskikte verskaffers vir nuwe toerusting teen billike
pryse. √√
- Besighede moet gereed wees vir aanlyn handel / e-handel. √√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop MNB /
besighede tegnologiese faktore as 'n PESTWO-faktor kan hanteer
NOTA: 1. Merk slegs die eerste PESTWO- FAKTOR.
2. Merk slegs die eerste TWEE (2). (2 x 2) (4)
16
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
BESIGHEID - BEDRYWIGHEDE
4.4 Rol van die onderhoudvoerder wanneer jy voorberei vir 'n onderhoud
4.4.1 Rol van die onderhoudvoerder wanneer jy voorberei vir 'n onderhoud uit die
scenario
- Hulle het Faith versoek om die lokaal vir die onderhoud te bespreek en
voor te berei. √
- Sy moet ook die kandidate op die kortlys inlig oor die datum en plek van
die onderhoud. √
LET WEL:1. Merk slegs die eerste TWEE (2).
2. ken slegs punte toe vir antwoorde aangehaal uit die scenario.
(2 x 1) (2)
4.4.2 Die werwingsprosedure
- Die menslikehulpbronbestuurder moet die werk evalueer /'n posontleding
voorberei√, wat die posspesifikasie / posbeskrywing / insluit om
werwingsbehoeftes te identifiseer. √
- Die menslikehulpbronbestuurder (MHB) moet die posbeskrywing
voorberei√ om werwingsbehoeftes te identifiseer. √
- MHB moet die posspesifikasie/beskrywing/sleutelprestasie-areas aandui√
om geskikte kandidate te lok.√
- Kies die metode van werwing,√ interne / eksterne, om die geskikte
aansoekers / kandidate te bereik / teiken. √
- Vakatures kan intern geadverteer word √ via interne e-pos / mededeling /
plakkate / personeel kennisgewings.√
- Indien die eksterne werwing gekies word, moet die toepaslike
werwingsbronne gekies word, √ bv. werwingsagentskappe /tersiêre
instellings/koerante, ens.√
- As interne werwing onsuksesvol is, moet eksterne werwing oorweeg word.√
- Indien die eksterne werwing gedoen word, moet die betrokke werwingsbron
gekies word, √ bv. werwingsagentskappe, tersiêre instellings, koerante.√
- Die advertensie moet voorberei word met die relevante inligting,√ die naam
van die maatskappy, kontakbesonderhede, kontakpersoon, ens.√
- Plaas die advertensie in die toepaslike media√ wat sal verseker dat die
beste kandidate aansoek sal doen. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die werwingsprosedure
NOTA: Aanvaar stappe in enige volgorde. Maks (6)
17
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
4.5 Onderskeid tussen gehaltebestuur en gehalteprestasie
GEHALTEBESTUUR GEHALTEPRESTASIE
- Tegnieke / gereedskap√ wat - Totale prestasie van elke
gebruik word om die kwaliteit van departement√ teen gespesifiseerde
'n produk te ontwerp / te verbeter.√ standaarde gemeet.√
- Kan gebruik word vir - Kan bereik word indien alle
aanspreeklikheid√ binne elke departemente saamwerk√ na
besigheidfunksie.√ dieselfde gehalte standaarde.√
- Poog om te verseker dat die - Gehalte word gemeet deur fisiese
gehalte van goedere / dienste√ produk/√ statistiese uitset van
konsekwent is√ / fokus op die prosesse / opnames van die
middele om konsekwentheid te gebruikers en / of kopers van
bereik. goedere / dienste.√
Enige ander relevante antwoord Enige ander relevante antwoord
wat verband hou met wat verband hou met
gehaltebestuur. gehalteprestasie.
Submaks (2) Submaks (2)
NOTA: 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
2. Die onderskeid moet duidelik wees, maar nie gekoppel nie.
3. Ken 'n maksimum van TWEE (2) punte toe indien die onderskeid
nie duidelik is nie/Merk óf gehaltebestuur of gehalteprestasie. Maks (4)
4.6 Toepassing van die BDKH-model/stappe om die gehalte van hul produkte te
verbeter
Beplan√
- Die besigheid moet die probleem identifiseer. √
- Ontwikkel 'n plan vir verbeterings aan prosesse en stelsels. √
- Beantwoord vrae soos 'wat om te doen' en 'hoe om dit te doen'. √
- Beplan die metode en benadering. √
Doen√
- Die besigheid moet die verandering op klein skaal implementeer. √
- Implementeer die prosesse en stelsels.√
Kontroleer/Ontleed√
- Gebruik data om die resultate van verandering te analiseer. √
- Bepaal of dit 'n verskil gemaak het. √
- Kyk of die prosesse effektief werk. √
- Die besigheid moet assesseer, beplan en vasstel of dit werk / of dinge
volgens plan verloop. √
Handel/Tree op soos nodig √
- Institusionaliseer die verbetering. √
- Bedink strategieë oor hoe om voortdurend te verbeter. √
- As die verandering suksesvol was, implementeer dit op 'n groter skaal. √
- Hersien die proses voortdurend. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die PDCA-model
NOTA: Aanvaar stappe in enige volgorde. Maks (8)
[40]
TOTAAL AFDELING B: 80
18
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
AFDELING C
Merk slegs die EERSTE vraag.
VRAAG 5: BESIGHEIDS - OMGEWINGS (BESIGHEIDSTRATEGIEË)
5.1 Inleiding
- 'n Strategie is 'n aksie wat die onderneming volg om sy doel/doelwitte te
bereik.√
- Die strategiese bestuursproses lei besighede oor hoe hulle relevante
strategieë moet kies om die uitdagings wat die sake-omgewings inhou,
te hanteer.√
- Intensiewe strategieë stel besighede in staat om hul markaandeel te
behou en winsgewendheid te verhoog.√
- Besighede gebruik die bevindinge wat verkry is uit die toepassing van
Porter se Vyf Kragte om omkeerstrategieë te ontwikkel.√
- Porter se Vyf Kragte word gebruik om die faktore in die markomgewing
wat die besigheid kan beïnvloed te identifiseer en te evalueer.√
- 'n Sakestrategie moet in elke stadium van werking geëvalueer word om
die mate waarin dit sake-uitdagings aanspreek, te meet.√
Enige ander relevante inleiding wat verband hou met die strategiese
bestuursproses/ intensiewe strategieë/Porter se Vyf Kragte /stappe om
strategieë te evalueer
Enige (2 x 1) (2)
5.2 Die strategiese bestuursproses
Opsie 1
- Kry 'n duidelike visie, 'n missiestelling en meetbare / realistiese doelwitte
in plek.√√
- Identifiseer geleenthede/swakhede/sterk punte/bedreigings deur
omgewingsskandering/situasie-analise uit te voer.√√
- Instrumente beskikbaar vir omgewingsskandering kan 'n SSGB-analise /
Porter se Vyf Kragte-model / PESTWO-analise / industriële analise
instrumente.√√
- Formuleer alternatiewe strategieë om op die uitdagings te reageer.√√
- Ontwikkel 'n aksieplan, insluitend die take wat gedoen moet word/
sperdatums wat nagekom moet word/hulpbronne wat verkry moet word,
√√
- Implementeer geselekteerde strategieë deur dit aan alle
belanghebbendes te kommunikeer/ die organisering van die besigheid
se hulpbronne/motivering van personeel.√√
- Evalueer/ monitor / meet strategieë voortdurend om regstellende aksie
te neem.√√
OF
19
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
Opsie 2
- Hersien die visiestelling. √√
- Ontleed/Hersien die missiestelling. √√
- Voer 'n omgewingsanalise uit deur instrumente soos PESTWO /
PORTER / SWOT te gebruik. √√
- Formuleer 'n strategie soos 'n verdedigende / afleggingstrategie. √√
- Implementeer die strategie, met behulp van 'n templaat soos 'n
aksieplan. √√
- Beheer/Evalueer/Monitor die geïmplementeerde strategie om
gapings/afwykings in implementering te identifiseer. √√
- Neem regstellende aksie om te verseker dat doelwitte nagekom word.
√√
Enige ander relevante antwoord wat met die strategiese bestuursproses
verband hou.
NOTA: Die stappe kan in enige volgorde wees. Maks (10)
5.3 Toepassing van die Porter se Vyf Kragte -model
5.3.1 Bedingingsmag van verskaffers / Krag van verskaffers√√
- Verskaffers wat produkte van hoë gehalte lewer, kan mag√ oor die
onderneming hê. √
- Assesseer die krag van die verskaffer√ om pryse te beïnvloed. √
- Hoe kragtiger die verskaffers√, hoe minder beheer het die onderneming
daaroor. √
- Hoe kleiner die aantal verskaffers√ hoe meer mag het hulle, aangesien
die keuse van verskaffers beperk word. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede die mag
van verskaffers/bedingingsmag kan gebruik om die markomgewing te ontleed
Faktor (2)
Verduideliking (2)
Sub maks (4)
5.3.2 Bedingingsmag van kopers / Mag van kopers √√
- Bepaal hoe maklik dit is vir kopers / kliënte om die prys√ af te dwing. √
- Bepaal die aantal kopers / die belangrikheid van elke koper√ vir die
besigheid en die koste van oorskakeling na ander produkte. √
- „n Paar kragtige kopers kan dikwels hul terme√ aan die onderneming
voorskryf. √
- Kopers wat in grootmaat koop, kan beding vir pryse √ in hul guns. √
- As kopers kan klaarkom sonder die besigheid se produkte √, dan het
hulle meer mag om die pryse en verkoopsvoorwaardes te bepaal. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede die mag
van kopers/bedingingsmag kan gebruik om die markomgewing te ontleed
Faktor (2)
Verduideliking (2)
Sub maks (4)
20
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
5.3.3 Bedreiging van substitute/plaasvervangers√√
- Stel vas of die verkopers van plaasvervanger produkte hul produkte √
verbeter het / laer gehalte goedere teen laer pryse verkoop. √
- As die besigheid se produk maklik vervang kan word√, verswak dit die
krag van die onderneming in die mark. √
- As die onderneming unieke produkte verkoop, sal dit nie bedreig word√
deur plaasvervangers nie. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede die
bedreiging van substitute/plaasvervangers kan gebruik om hul posisie in die
mark te ontleed
Faktor (2)
Verduideliking (2)
Sub maks (4)
5.3.4 Krag van mededingers / Mededingende wedywering√√
- Mededingers wat dieselfde / soortgelyke produkte / dienste verkoop, √
kan 'n groter impak op die mark van die onderneming hê. √
- As mededingers 'n unieke produk / dienste het,√ sal hulle groter mag hê.
√
- „n Besigheid met baie mededingers in dieselfde mark het baie min mag√
in hul mark. √
- Stel 'n mededinger se profiel op√ sodat die besigheid se eie mag sowel
as dié van mededingers kan bepaal. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede die krag
van mededingers / mededingende wedywering kan gebruik om hul posisie in
die mark te ontleed
Faktor (2)
Beskrywing (2)
Sub maks (4)
5.3.5 Bedreiging / Hindernisse van nuwe toetreders tot die mark √√
- As die hindernisse om die mark te betree min is,√ is dit maklik vir nuwe
ondernemings om die mark / bedryf te betree. √
- As die besigheid baie winsgewend is, sal dit potensiële mededingers
lok√ wat voordeel wil trek uit hoë winste. √
- Nuwe mededingers kan vinnig / maklik die mark betree,√ as dit min tyd /
geld neem om die mark te betree. √
- As daar 'n paar verskaffers van 'n produk / diens is, maar baie kopers,√
is dit maklik om die mark te betree. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede
bedreiging/hindernisse van nuwe toetreders tot die mark kan gebruik om hul
posisie in die mark te ontleed
Faktor (2)
Beskrywing (2)
Sub maks (4)
Maks (16)
21
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
5.4 Tipes intensiewe strategieë
Markpenetrasie√√
- Nuwe produkte dring 'n bestaande mark binne teen 'n lae prys,√ totdat
dit welbekend is aan die kliënte en dan styg die pryse.√
- Dit is 'n groeistrategie waar besighede fokus op die verkoop van
bestaande produkte√ aan bestaande markte.√
- Fokus op die verkryging van 'n groter deel van die mark√ deur pryse te
verminder om verkope te verhoog / meer advertensies en promosies. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met markpenetrasie as 'n
tipe intensiewe strategie.
Strategie (2)
Verduideliking (2)
Sub maks (4)
Markontwikkeling√√
- Dit is 'n groeistrategie waar besighede bestaande produkte√ in nuwe
markte verkoop. √
- Hierdie strategie behels die ontwikkeling van nuwe markte√ en nuwe
maniere om produkte te versprei. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met markontwikkeling as 'n
tipe intensiewe strategie.
Strategie (2)
Verduideliking (2)
Sub maks (4)
Produkontwikkeling √√
- Dit is 'n groeistrategie waar besighede nuwe produkte√ in bestaande
markte bekend stel / 'n bestaande produk verander. √
- Besighede genereer nuwe idees√ en nuwe produkte / dienste word
ontwikkel. √
Enige ander relevante antwoord verwant aan produkontwikkeling as 'n tipe
intensiewe strategie
Strategie (2)
Verduideliking (2)
Sub maks (4)
NOTA: Merk slegs die eerste DRIE (3) Maks (12)
5.5 Stappe in die evaluering van 'n strategie
- Ondersoek die onderliggende basis van 'n besigheidstrategie. √√
- Kyk vorentoe en agtertoe na die implementeringsproses. √√
- Vergelyk die verwagte resultate ten einde die redes vir afwykings te
bepaal en hierdie redes te ontleed. √√
- Neem regstellende aksie sodat afwykings reggestel kan word. √√
- Stel spesifieke datums vir beheer op en volg op. √√
- Stel 'n tabel op van die voor - en nadele van die strategie. √√
- Besluit oor die gewenste uitkoms. √√
- Oorweeg die impak van die strategiese implementering in die interne en
eksterne omgewings van die onderneming. √√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met stappe in die evaluering
van 'n strategie
NOTA: Die stappe kan in enige volgorde wees. Maks (8)
22
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
5.6 Slot
- Die strategiese bestuursproses stel besighede in staat om strategieë
te kies wat hulle beter sal laat presteer.√√
- Besighede pas Porter se Vyf Kragte Model toe om 'n beter begrip te hê
van die uitdagings wat die markomgewing inhou. √√
- Hierdie model maak dit moontlik vir besighede om te bepaal hoe om
die krag van die magte in hul guns te verskuif.√√
- Alhoewel die implementering van intensiewe strategieë duur kan
wees, lei dit gewoonlik tot beheer van die mark en produkgroei.√√
- Besighede moet voortdurend strategieë evalueer om dit te verander /
aan te pas volgens huidige eise van hul markte.√√
Enige ander relevante gevolgtrekking wat verband hou met die strategiese
bestuursproses, intensiewe strategieë / Porter se Vyf Kragte Model /stappe
in die evaluering van strategieë (1 x 2) (2)
[40]
TOEKENNING VAN PUNTE
BESKRYWING MAKS TOTAAL
Inleiding 2
Strategiese bestuursproses 10
Toepassing van Porter se Vyf
16
Kragte model Maks. 32
Tipes intensiewe strategieë 12
Stappe om „n strategie te evalueer 8
Slot 2
INSIG
Uitleg 2
Analise, interpretasie 2 8
Sintese 2
Oorspronklikheid/voorbeelde 2
TOTALE PUNTE 40
23
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
VRAAG 6: BESIGHEIDS - BEDRYWIGHEDE : (MENSLIKE HULPBRONNE
FUNKSIE & GEHALTE VAN PRESTASIE)
6.1 Inleiding
- Keuring stel besighede in staat om mense in diens te neem wie se
vaardighede en kwalifikasies in ooreenstemming is met die vereistes
van die werk.√
- Die mees geskikte werknemers sal dié wees met die relevante
kwalifikasies/vaardighede/vermoëns/ervarings.√
- „n Goeie induksiestelsel sal nuwe werknemers in staat stel om vinnig te
pas en meer effektief te werk.√
- Gehaltesirkels is 'n groep spesialiste wat kundige kennis verskaf oor
hoe besighede strategieë kan ontwikkel om volhoubaar te bly in die
mark.√
- „n Span wat toesig hou oor alle aspekte van gehalte in 'n besigheid,
kan kliënte tevredenheid verseker.√
- Besighede moet met maatreëls instel om die koste van gehalte van hul
produkte te verminder. √
Enige ander relevante inleiding wat verband hou met die keuringsprosedure
/doel van induksie/rol van gehaltesirkels / maniere waarop TGB die koste van
gehalte kan verminder Enige (2 x 1) (2)
6.2 Keuringsprosedure
Opsie 1
- Bepaal billike assesseringskriteria waarop keuring gebaseer sal word
√√
- Aansoekers moet die aansoekvorms/curriculum vitae en
gesertifiseerde afskrifte van persoonlike dokumente/ID's/bewys van
kwalifikasies, ens. indien.√√
- Sorteer die dokumente wat ontvang is / CV's volgens die assessering /
keuringskriteria.√√
- Kies/Bepaal watter aansoekers minimum merkvereistes voldoen en
skei dit van die res.√√
- Voorlopige onderhoude word gevoer indien baie geskikte aansoeke
ontvang is.√√
- Verwysingskontroles moet gemaak word om die inhoud van CV's te
verifieer, bv. kontak vorige werkgewers om werkervaring na te gaan.√√
- Stel 'n kortlys saam van potensiële kandidate wat geïdentifiseer is.√√
- Kandidate op die kortlys kan aan verskillende soorte keuringstoetse
onderwerp word, bv. vaardigheidstoetse, ens.√√
- Nooi kandidate op die kortlys vir 'n onderhoud.√√
- 'n Skriftelike aanbod word aan die gekose kandidaat gemaak.√√
- Lig onsuksesvolle aansoekers in oor die uitkoms van hul aansoek./
Sommige advertensies dui die sperdatum aan om slegs suksesvolle
kandidate in te lig.√√
OF
24
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
Opsie 2
- Ontvang dokumentasie, bv. aansoekvorms en sorteer dit volgens die
kriteria vir die werk.√√
- Evalueer CV's en maak 'n kortlys /Keur die aansoekers.√√
- Kontroleer inligting in die CV's en kontak verwysings.√√
- Voer voorlopige siftingsonderhoude om aansoekers te identifiseer wat
nie geskik is vir die pos nie, hoewel hulle aan alle vereistes voldoen.√√
- Assesseer/Toets kandidate wat aansoek gedoen het vir senior
posisies/om te verseker dat die beste kandidaat gekies word.√√
- Voer onderhoude met kandidate op die kortlys.√√
- Maak „n geskrewe aanbod aan die gekose kandidaat.√√
Enige ander relevante antwoord wat met die keuringsproses verband hou
NOTA: Die prosedure kan in enige volgorde wees. Maks (12)
6.3 Doel van Induksie
- Stel nuwe werknemers bekend aan bestuur/kollegas√ om verhoudings
met medekollegas op verskillende vlakke te vestig.√
- Gee nuwe werknemers 'n toer/inligting√ oor die uitleg van die
gebou/kantoor.√
- Laat nuwe werknemers welkom voel√ deur hulle bekend te stel aan hul
fisiese werkruimte.√
- Verbeter vaardighede√ deur middel van indiensopleiding.√
- Maak nuwe werkers bekend√ met die organisatoriese struktuur/hul
bestuurders.√
- Bied nuwe werknemers die geleentheid om vrae te vra√ wat hulle op
hul gemak sal plaas/ onsekerheid / angs / vrees sal verminder.√
- Skep geleenthede vir nuwe werknemers om verskillende
departemente√ te ervaar/ te verken.√
- Verduidelik veiligheidsregulasies en reëls,√ sodat nuwe werknemers
hul rol/verantwoordelikhede in hierdie verband sal verstaan.√
- Maak seker dat werknemers hul rolle/verantwoordelikhede verstaan√
sodat hulle meer doeltreffend/produktief sal wees.√
- Kommunikeer inligting oor die produkte / dienste√ aangebied deur die
besigheid.√
- Kommunikeer besigheidsbeleide√ met betrekking tot etiese /
professionele gedrag / prosedures /dienskontrak /
diensvoorwaardes,ens. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die doel van
induksie Maks (12)
25
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
6.4 Rolle van gehaltesirkels as deel van deurlopende verbetering aan
prosesse en stelsels
- Los probleme op wat verband hou met gehalte√ en implementeer
verbeterings.√
- Ondersoek probleme√ en stel oplossings aan bestuur voor.√
- Maak seker dat daar geen duplisering van aktiwiteite/take√ in die
werkplek is nie.√
- Maak voorstelle vir die verbetering van stelsels en prosesse √ in die
werkplek. √
- Verbeter die kwaliteit van produkte / dienste /produktiwiteit√ deur
gereelde hersiening van kwaliteit prosesse. √
- Monitor strategieë√ om die bestuur van sakebedrywighede te verbeter. √
- Verminder koste van oortolligheid√ op die lang duur. √
- Verhoog werknemers se moraal/motivering√ as uitdagings/probleme
opgelos kan word.√
- Gehaltesirkels bespreek maniere om die gehalte van √ werk/
vakmanskap te verbeter.√
- Dra by tot die verbetering en ontwikkeling √ van die organisasie.√
- Verminder koste / vermorste pogings√ op die lang duur.√
- Verhoog die vraag na produkte /dienste√ van die besigheid.√
- Skep harmonie en hoë werkverrigting√ in die werkplek.√
- Bou 'n gesonde verhouding√ tussen die werkgewer en werknemer.√
- Verbeter werknemers se lojaliteit en toewyding√ tot die organisasie en
sy doelwitte. √
- Verbeter werknemers se kommunikasie√ op alle vlakke van die
besigheid. √
- Ontwikkel 'n positiewe gesindheid/gevoel van betrokkenheid by
besluitnemingsprosesse√ die dienste wat aangebied word. √
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rolle van
gehaltesirkels as deel van die voortdurende verbetering aan prosesse en
stelsels Maks (12)
6.5 Maniere waarop TGB die koste van gehalte kan verminder
- Implementeer gehaltesirkels om maniere te bespreek om die gehalte
van werk/ vakmanskap te verbeter.√√
- Skeduleer aktiwiteite om duplisering van take uit te skakel.√√
- Deel verantwoordelikheid vir gehalte uitsette onder bestuur en
werkers.√√
- Lei werknemers op alle vlakke op, sodat almal hul rol in gehaltebestuur
verstaan.√√
- Ontwikkel stelsels wat werknemers bemagtig om nuwe maniere te vind
om gehalte te verbeter.√√
- Werk nou saam met verskaffers om die gehalte van grondstowwe /
insette te verbeter.√√
- Verbeter kommunikasie oor gehalte-uitdagings/afwykings, sodat almal
uit ervaring kan leer.√√
- Verminder belegging in duur, maar ondoeltreffende inspeksieprosedures
in die produksieproses.√√
- Implementeer pro-aktiewe instandhoudingsprogramme vir toerusting /
masjinerie om onderbrekings te verminder/uit te skakel.√√
Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die maniere waarop
TGB die koste van gehalte kan verminder Maks (10)
26
Downloaded from hlayiso.com
10721/21
6.6 Slot
- Werknemers is die belangrikste hulpbron in enige besigheid en die
besigheid se sukses word sterk beïnvloed deur 'n goeie
werwingsproses.√√
- Induksie speel 'n belangrike rol in die verbetering van produktiwiteit en
die vermindering van werknemeromset.√√
- Besighede moet verseker dat gehaltesirkels op 'n gereelde basis
vergader en kwaliteit terugvoer gee oor hoe hulle die gehalte van hul
produkte kan verbeter.√√
- Die korrekte implementering van TGB-elemente sal besighede in staat
stel om die koste van kwaliteit te verminder.√√
Enige ander relevante gevolgtrekking wat verband hou met die
keuringsprosedure/doel van induksie/rol van gehaltesirkels/maniere waarop
TGB die koste van gehalte kan verminder Enige (2 x 1) (2)
[40]
UITEENSETTING VAN PUNTE
BESKRYWING MAKS TOTAAL
Inleiding 2
Keuringsprosedure 12
Doel van induksie 12
Rol van gehaltesirkels 12 Maks 32
Maniere waarop TGB koste kan
10
verminder
Slot 2
INSIG
Uitleg 2
Analise, interpretasie 2 8
Sintese 2
Oorspronklikheid/voorbeelde 2
TOTALE PUNTE 40
TOTAAL AFDELING C: 40
TOTAAL: 150
27
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
- Grade 12 Business Studies notes
CAPS revision notes with worked examples.
- Business Studies questions by topic
Past exam questions sorted by CAPS topic, with memos where available.
- Grade 12 Business Studies quizzes
Short topic quizzes with instant feedback.
- All Grade 12 Business Studies past papers
Past papers by year, with memos where available.
- Grade 12 past papers
More Business Studies and other subjects in this collection.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.
%20June%202025%20Possible%20Answers--f4a2fe3f-aebb-41a3-958b-d0e7753b1b85/v1-a090b324ce237899a944/card.webp)
Memorandum
Business Studies Grade 12 P1 Gauteng June 2025 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Business Studies Grade 12 KZN March Test 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 1 KZN Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 1 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 2 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 2 KZN Prelim 2024 Memo
Related documents
%202020%20Preparatory%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--48729a29-53d6-4800-bf7a-8ddb1d000fc1/v1-c0247759dd52e188bca8/card.webp)
Memorandum
Business Studies Grade 12 P1 Gauteng Mock 2020 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Business Studies Grade 12 P2 Gauteng Mock 2018 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape June 2023 Memo (Afr)
%202020%20Preparatory%20Question%20Paper_hlayiso.com_--f8c01536-6bfb-46a9-a239-5be24871bd21/v1-c9ca7e0ece876c8b71ba/card.webp)
Question paper
Business Studies Grade 12 P2 Gauteng Mock 2020 QP (Afr)

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 North West June 2024 QP (Afr)

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape June 2023 QP (Afr)
More from Grade 12 Business Studies

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 Free State Mock 2025 Question Paper
%20June%202025%20%20Possible%20Asnwers--4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4/v1-46f460592da3f68239bc/card.webp)
Question paper
Business Studies Grade 12 P2 Gauteng June 2025 QP (Afr)

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper
%20June%202024%20Question%20Paper_hlayiso.com_--11936e49-b2e2-4b0c-a897-9ba405666580/v1-16192050a36172f1cbdf/card.webp)
Question paper
Business Studies Grade 12 P2 Gauteng June 2024 QP (Afr)

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 1 Limpopo June 2024 Memo

Memorandum