Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 March Test 2017 Question Paper

Question paperisiZulu FALGrade 1220178 pages

Grade 12 isiZulu FAL question paper from the March Test 2017, 8 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
KWAZULU NATAL DEPARTMENT OF BASIC EDUCATION GREENBURY SECONDARY SCHOOL ISIVIVINYO SIKAMASHI ISIZULU ULIM! LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IBANGA LE-12 UMHLOLI: P.N. LUTHULI UMCUBUNGULI: S.P. MKHIZE ISIKHATHI: IHORA (1) AMAMAKI: 40 USUKU: 23 /3/17 NP: & IMIYALELO KWABAHLOLWAYO 1.LELI] PHEPHA LIHLUKANISWE IZIQEPHU EZINTATHU 2. ABAHLOLWAYO MABAFUNDISISE YONKE IMIYALELO YEPHEPHA. 3. MABAPHENDULE YONKE IMIBUZO. 4. MABABHALE IZINOMBOLO ZEZIMPENDULO NJENGOBA ZIBHALIWE EMBUZWENI. 5, MABABHALE NGOBUNONO NANGESANDLA ESIFUNDEKAYO. 6. ABAHLOLWAYO MABAQAPHELE UPELOMAGAMA. 1 Pheqa ikhasi
ISIQEPHU A ; ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1 Fundisisa lesi sigephu esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela: UZETHEMBA KANGAKANANI? Ukuzethemba kubalulekile. Kunomehluko omkhulu phakathi kokuzethemba okujwayelekile nokuzethemba ngokweqile. Kuphinde kube nomehluko omncane phakathi kokuzethemba ngokwedqile/ngokwedlulele nokuzenyeza (low self-esteem). Lezi zinto ziyahambisana. Umuntu ozenyezayo ujwayele ukubona sengathi abantu bambukela phansi kanti kusuke kunguye uqobo ozibukela phansi. Ukuzenyeza nokucabanga kwakhe ukuthi ubukelwa phansi yikhona okumenza afune ukuthi wonke umuntu abone— ukuthi naye akamncane. Ukuzama_ ukukhombisa — ukuthi naye ubalulekile yikona okumenza azwakale aphinde abukeke sengathi usezethemba ngokweqile. Ziningi izinto ezenziwa ngumuntu ozethemba ngokwegile. Okujwayelekile ukuthi akhulume angaqedi kulalelwe yena. Akabaniki abanye ithuba lokuthi nabo baphendule. Inkulumo yakhe igala ngo ‘mina.’ Nakho lokho akukhulumayo kusuke kungenamgondo. Kuvame/Kujwayeleke ukuba izinto ezifana nokuthi yena ugqoka kahle noma uhlala endaweni engcono nokunye nje okuzokwenza abantu babone ukuthi yena unemali kangakanani. Konke akukhulumayo kuba ngaye nempilo yakhe. Ngesikhathi ekhuluma engaqedi ezama ukuveza ukuthi wazi kangakanani kulapho eziveza ukuthi wazi |: kancane kangakanani. Lolu hlobo lomuntu aluphatheki. Alushayelwa imithetho. Uma kuyilona oluqashiwe |uba inkinga kubaqashi ngoba_ bazithola bengasazi ukuthi bazobhekana kanjani nalo. Aluvami ukwenza okwenziwa abanye, luphuma eceleni njalo. Umuntu ozethemba ngokwegile uyehluleka ukubona umehluko phakathi kwakhe nomqashi. Okuba yinkinga ukuthi ugcina esenza nemisebenzi okungeyona eyakhe noma angawenzi umsebenzi ngoba enggondweni yakhe yena ungaphezu kwabo bonke abantu. Uzibona |: kunguyena kuphela owaziyo futhi engekho nongenza kangcono kunaye. Uma kunguyena ophethe uba ngundlovu kayiphikiswa. Kokunye abone sengathi nenkampani leyo .ayisebenzelayo ingawa uma engayeka ukusebenza. Kwesinye isikhathi angafuni nokuhlaba ikhefu ngoba usaba ukuthi izinto zizosala zonakale/zimosheka. Ezinye zezimpawu zokuzethemba ngokweqile ukuthi umuntu aqambe amanga ngezinto anazo noma akwazi ukuzenza isidingo sibe singekho. Lokhu kugamba amanga kusuke kuyindlela yokwenza ukuthi labo bantu anabo bangambukeli phansi. Asuke engakwazi ukuthi lokhu kugqamba amanga yikhona okwenza abantu bambone sengathi akaphilile ekhanda. Amanga awaqambayo afana nokuthi yena wazana nabantu abasezikhundleni eziphezulu, noma ngempilo ephezulu ayiphilayo. Okusuke kuxake ukuthi uma azana nabantu abaphezulu kangaka kungani esaphila nabantu abasezingeni eliphansi. 2 phega ikhasi
Okunye okugqamile ngomuntu ozethemba ngokweqile ukuthi akakwazi ukukhetha afanele akukhulume noma angakukhulumi okungahambisani nohlobo Iwabantu asuke enabo ngaleso sikhathi. lsibonelo nje, angathi ehlezi nabantu abasezingeni eliphezulu kunelakhe, avele abatshele ukuthi uhamba ngahlobo luni Iwemoto. Ukwenza lokhu kungekho muntu obuzile. Nalaba bantu abaxoxelayo mhlawumbe banezimoto eziphindwe kabili noma kathathu ngobuhle kunale yakhe. Inhloso yakhe ukuthi izikhulu lezi asuke ehlezi nazo zingamthathi kancane. Kunokuthi zikhombise ukumhlonipha izikhulu zivele zibe namahloni okuthi luhlobo luni lomuntu lolu oluveza_ukuthi lunothe kangakanani emphakathini. Abantu abanemali abakhulumi ngemali yabo. Ucwaningo (research) olwenziwa yiLukhozi Research Institute lukhomba ukuthi umuntu ozethemba ngokweqile ushintshashintsha izithombe zakhe ezinkundleni zokuxhumana (social networks) eveza ubuso bakhe. Lokhu ukwenza ngoba ezibona emuhle kunawo wonke umuntu, Uthanda nokwazisa umhlaba wonke ukuthi yena wenzani ngasikhathi sini. Lokhu ukwenza ngoba ecabanga ukuthi wonke umuntu ukukhathalele ukuthi wenzani, nini nobani. Imiphumela yocwaningo ikhombisa ukuthi umuntu ozibona engcono kunabanye akakwazi ukuhlela impilo yakhe. Konke akwenzayo yilokhu okwenziwa abangani bakhe. Lolu hlobo lokuziphatha® luyisifo esingalapheka. Umuntu akazalwa_naso kodwa sidalwa izimo ezithile umuntu abhekana nazo ngesikhathi esakhula, ikakhulukazi esemncane. Ukubonana nabalaphi bengqondo (psychologists) kungamsiza onalesi sifo/mkhuba ukuthi abone izenzo nezinkulumo zakhe zimenza abukeleke phansi. Nawe ake uzibuze ukuthi uzethemba kangakanani. 1.1 Bhala izinto EZIMBILI ezenziwa umuntu ozethemba ngokwegile. (2) 1.2 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo: Ngesikhathi umuntu ozethemba kakhulu ekhuluma engaqedi uziveza ukuthi ulwazi lwakhe ............ Kangakanani: A Lukhulu B Lubanzi C Lubaluleke D Luncane 1.3 Yini evame ukucatshangwa ngumuntu ozenyezayo? (1) 1.4 Ngokwale ndaba kusuke kuyini inhloso yokuqamba amanga kumuntu ozethemba ngokwedgile? (1) 3 Pheqa ikhasi
1.5 Bhala OKUKODWA umuntu ozethemba ngokwegile ajwayele ukugamba amanga ngakho. (1) 1.6 Umuntu ozethemba ngokwegile uba yinkinga kanjani kubaqashi bakhe? (1) 1.7 Chaza lezi zimo zokukhuluma ezibhalwe ngokugqamile kule misho elandelayo: (a) Ukuzenyeza nokucabanga kwakhe ukuthi ubukelwa phansi yikhona okumenza afune wonke umuntu abone ukuthi naye akamncane. (2) (b) Aluvami ukwenza okwenziwa abanye, luphuma eceleni njalo. (2) (c Kwesinye isikhathi angafuni nokuhlaba ikhefu. (2) 1.8 Ukukhuluma kakhulu komuntu ozethemba ngokwegile kuba namuphi umphumela kubantu asuke ehleli nabo? (2) 1.9 Ngokwale ndaba ukuzithemba kakhulu kuyiphazamisa kanjani inqubekela phambili yomuntu. (2) 1.10 Ngabe IQINISO noma UMBONO ukuthi wonke umuntu oshintsha izithombe zakhe ezinkundleni zokuxhumana yingoba ezithemba ngokwegile. Sekela. (3) [20] 4 Phegqa ikhasi
ISIQEPHU B : UKUFINGQA UMBUZO 2 Fundisisa lesi sigeshana esingezansi esikhuluma ngezindlela zokunakekela amateki bese usifingqa ngamaphuzu ayi-7. IMIYALELO 1. Bhala amaphuzu ayi-7 ngemisho ephelele. Amagama akho abe phakathi kwamagama angama-50 kuya kwangama-60. 2. Imisho yakho mayibe nezinombolo kusukela ki- kuya ku-7. 3. Bhala iphuzu elilodwa emshweni. 4. Sebenzisa amagama akho emshweni. 5. Ekugcineni kwamaphuzu onke owabhalile bhala inanilamagama owasebenisile. GCINA AMETEKI AKHO EHLANZEKILE Amateki yizicathulo ezithambile futhi ezithandwa kakhulu ngabantu abasebancane kanye nalabo abadala. Abiza imali eshisiwe — futhi asesitayeleni, Ziningi izinhlobo zawo; kukhona enziwa ngendwangu, Ipulasitiki kanye nesikhumba. Amateki agqokelwa izizathu ezahlukene. Abanye bawagqoka uma beya emsebenzini, abanye bawagqokele ezemidlalo kanti |, abanye bawagqokela imfashini. Ungawagcina kuwodilophu ekamelweni noma uwabeke ebhokisini lawo. Zama ukungawabeki phezu kwamanye noma uwacindezele ngezinye izicathulo ngoba lokho kungenza alahlekelwe indlela akhiwe ngayo. Ukuwawasha njalo ngamanzi kungawalimaza ngokuthi asheshe athambe futhi ashintshe nombala wawo. Uma ukade uwaggqokile kuhle ukuthi uthathe indwangu emanzi bese uwasula ngayo ngaphambi kokuwabeka. Ungasebenzisa insipho eyenzelwe ukuwasha izicathulo uma uwawasha. Kubalulekile ukukhipha izintambo zawo ukuze uwashisise kahle ingaphakathi lawo. Waneke elangeni kodwa ugade ukuthi ilanga lingawashisi kakhulu ngoba lokho kungenza alahlekelwe umbala wawo. Amateki akho ayonuka kahle uma uwashayisa ngomoya kancane emva kokuwakhumula, Kuhle ukugqoka amasokisi uma ugqoke amateki. Ungawaphindi amasokisi uma ungumuntu ogqoka njalo amateki. Lokho kusiza ukubamba umjuluko kugcine amateki akho kanye nezinyawo kunephunga elihle. Ukugqoka amateki ngezinyawo ezingcolile kungenza ube nezilonda ezinyaweni ugcine usunalesi sifo okuthiwa impehlwa. Iphunga eliba sematekwini anganakekelwa alithandeki kwabanye abantu. Khumbula ukuthi izinyawo ezivaleleke ematekwini ziyajuluka. 5 Pheqa ikhasi
Ungalivimba iphunga elibi ngokuthi usebenzise uphawuda wabantwana noma wezicathulo. Lezi zindlela zokunakekela amateki ziyokongela imali ngoba angeke ube nenkinga yokuba namateki adabukile/agugile futhi angeke ulokhu uwathenga njalo. Izinyawo zakho ziyohlala zithokozile. Yiba namateki abukeka emasha zonke izinsuku! [Sicashunwe ephephandabeni_iLanga, Okthoba 2013] {20] Phega ikhasi
ISIQEPHU C: UHLELO NOKUSETSHENZISWA KOLIMI UMBUZO 3 Fundisisa lesi siqeshana bese uphendula imibuzo ezolandela: Sekusondele ukubhala_ izivivinyo zokuphela konyaka. Abafundi bakaMatikuletsheni abasalali. Sekuphele nya ukudlala. Akusekho ngisho noyedwa owehla enyuka ezitaladini. Bonke bazivalele endlini bayafunda. Impumelelo ayitholakali ngamlingo, ukufunda nje kuphela. Abafundi sebekhuthazwa amazwi kathishanhloko awasho njalo athi; ‘Bafundi sebenzani ngokuzimisela ukuze ningaphoxi abazali benu.' Abazali kufanele babambe iqhaza ekufundeni kwezingane zabo ukuze ziphumelele. Lokhu abazali bangakwenza ngokuthi baqinisekise ukuthi ungabibikho umsindo ozophazamisa abafundi emakhaya. Abafundi akumele banikwe umsebenzi wasekhaya omningi ukuze bakwazi ukuchitha isikhathi esiningi befunda izincwadi zabo. Ayikho into ebuhlungu njengokuthi umfundi ahlale esikoleni iminyaka eminingi kodwa ekugcineni angaphumeleli. Kubamba ezingelayo bafundi sebenzani. 3.1 Esiqeshini esingenhla caphuna isimo sokukhuluma esichazwa yilo musho olandelayo: Abazali kumele basize ekufundeni kwezingane zabo. (2) 3.2 Phinda ubhale umusho olandelayo ukhombe ukuphika: Sebenzani kanzima ukuze nijabulise abazali benu. (2) 3.3 Khetha isihlanganiso esisodwa kulezi ezikubakaki usisebenzise ukuhlanganisa imisho elandelayo: (noma, uma, mhlawumbe). Bangaphasa bonke abafundi. Abafundi bafunda ngokuzimisela. (2) 3.4 Phinda ubhale umusho olandelayo ube inkulumo mbiko. UThishanhloko wakhuthaza abafundi wathi: ‘ Sebenzani ngokuzimisela ukuze ningaphoxi abazali benu’. (2) 3.5 Phinda ubhale lomusho olandelayo uqale ngebinzana elibhalwe ngokugqamile: ' Pheqa ikhasi
Abazali basiza izingane zabo. Ngonyaka ozayo... (2) [10] [AMAMAKI ESEWONKE: 40] HOD-TANGUARS ~ 3,R. PANDAY

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all