Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

MemorandumisiZulu FALGrade 12202526 pages

Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2025, 26 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2025

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) NHLABA/NHLANGULANA 2025 UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA AMAMAKI: 70 Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi angama-26. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA: • Ohlolwayo akufanele aphendule imibuzo engaphezulu kowodwa ngohlobo olufanayo lombhalo. • Uma umfundi enikeze izimpendulo ezimbili, maka eyokuqala bese ungayinaki elandelayo. • Uma izinombolo zezimpendulo zingahleliwe ngendlela efanele, maka ngokwememo. • Uma iphutha lesipelingi liphazamisa umqondo, ayingamukelwa leyo mpendulo. Uma lingawuphazamisi umqondo, ayamukelwe impendulo. • Uma ohlolwayo engabasebenzisi onokucaphuna lapho kuthiwe akacaphune khona, ungamjezisi ngalokho. • Emibuzweni evulekile, akunganikwa mamaki ngoYEBO/CHA noma NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kanjalo futhi akukho mamaki okumele anikezwe ngoYIQINISO/AKULONA IQINISO noma UMBONO/IQINISO. Kumele kugxilwe kulokhu okwesekelwa ngakho impendulo. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQEPHU A: INOVELI UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa ISIQESHANA A 1.1.1 Akulona iqiniso.√ (1) 1.1.2 Iqiniso.√ (1) 1.1.3 Iqiniso.√ (1) 1.1.4 Akulona iqiniso.√ (1) 1.1.5 Iqiniso.√ (1) 1.2 KwaHlazakazi.√ (1) 1.3 Into eyenzeka zonke izinsuku.√/A√ (1) 1.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Ukufa okwakuphethe uSandanezwe kwakumphica. √/ • Wayebona ukuthi kungaba yingozi ukuthi uSandanezwe ashonele emzini wakhe ngoba lokho kwakuzophuphisa imithi yakhe. √/ • Wayengafuni ukuvuma kuSandanezwe ukuthi ukufa kuyamehlula ngoba engafuni ukuthunaza umsebenzi wakhe. √/ • Ukulahleka kwesitho sowesifazane ayesesitholile kwawaqeda nya amathenjana ayenawo okunqoba isifo. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 1.5 ... wayifumana iziphumulele endlini ibeke umancishana ide yehlisa ilanga lasemini kwazise kuyashisa kuleliya eligudla ugu. √ (1) 1.6 1.6.1 UZondiwe Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Unenhliziyo enhle. Ngesikhathi kugula uNokulindela wasiza umzala wakhe ngesikhathi ehambisa ingoduso yakhe enyangeni. √/ • Uyazazisa izihlobo zakhe. Ngesikhathi ethole ikhefu lezinsukwana emsebenzini wadlula kubo kaSandanezwe ngoba efuna ukuyozwa ukuthi ngabe sinjani isimo somzawakhe. √/ • Unozwelo. Wayephatheke kabi kakhulu ngokugula kukaSandanezwe, nguye oweluleka umzala wakhe ukuthi aye kodokotela. √/ • Uyaphana. Ngesikhathi edlule kubo kaSandanezwe wafike wapha umalume wakhe iphepha elibomvu. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 1.6.2 UMaZikalala Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Uyaqaphelisisa. Wakwazi ukuzibonela ngokwakhe ukuthi kukhona okwakungahambi kahle endodakazini yakhe. √/ • Uma kunento engamphethe kahle uyiveza obala. Ngesikhathi ebona ukuthi indodakazi yakhe ayiphathekile kahle wayihlalisa phansi waxoxisana nayo. √/ • Unozwelo. Wakhala waze waquleka ngesikhathi kugula uNokulindela. √/ • Uyalazisa ihlazo. Watshela indodakazi yakhe ukuthi ukuqoma kwayo uZabalaza kungathela umndeni wonke wakwaMchunu ngehlazo.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 1.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Ingculazi√/Isifo esingalapheki √ ngoba: • Incwadi ikhuluma ngesifo esingalapheki ingculazi. √/ • USandanezwe wahamba odokotela, izinyanga nabathandazi ezama ukuthola usizo. √/ • Bonke abelaphi ayebahamba behluleka bancama ukunqoba isifo esasimphethe. √/ • Ukufa kuSandanezwe kwakuya ngokuya kudlondlobala kwaze kwaba sesiphethweni sencwadi elokhu ebambekile. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 1.8 Akabange esahlonipheka kuNokulindela ngoba wayesemgcona ngakho ukungakwazi ukuzivikela √√ (2) 1.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wayethandana nezintombi eziningi ngesikhathi esebenza ezitimeleni zamanzi eThekwini.√/ • USandanezwe wayethandana nayo yonke inhlobo yentombi: amaKhaladi, abaMnyama, amaNdiya kanye nabaMhlophe.√/ • Wayelala namantombazane amaningi ngaphandle kokusebenzisa ijazi lomkhwenyana.√/ • Wakhombisa ukungayicabangeli ingoduso yakhe uNokulindela ngoba kwakungenzeka ayithelele ngengculazi.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQESHANA B 1.10 UMnumzane uSiwela.√ (1) 1.11 Inyanga yathi balicupha ngalesi silwane okuthiwa yimbila bayixube nezinhlamvu zesihlahla esithile okuthi uma leso sihlahla sesiqhuma nazo izimbilaphu ziqhume.√ (1) 1.12 • Benihlaleleni nalo muntu esecishe wanifela nje? √ • Niyambona ukuthi usengamathambo kanjani? √ (2) 1.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UMbuyisa uncoma izimbiza ebezidliwa nguSandanezwe ngoba zikwazile ukubamba izimbilaphu ukuthi zingaqhumi. √/ • UMbuyisa uthi le nto ephethe uSandanezwe iyilumbo elicushwa kumuntu wesifazane. √/ • UMbuyisa uthi leli lumbo abanye balicupha ngalesi silwane okuthiwa yimbila. √ (2) 1.14 Izenzo ezinhle: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Uyinyanga edumile ngokusiza izindimbane zabantu abagulayo.√/ • Welapha uNokulindela ngempumelelo.√/ • Uyabalalisa, abaphe ukudla abantu emzini wakhe ngaphandle kokubakhokhisa. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) KANYE Izenzo ezimbi: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wacwiya isitho sangasese somuntu wesifazane owabe egingqike nebhasi.√/ • Akamtshelanga uSandanezwe iqiniso lokuthi isifo esabe simphethe siyamehlula.√/ • Wenza isenzo esasingabeka umsebenzi kaNtshingila engozini ngokumenzisa into eyicala. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 1.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Nguye esimthola ekuqaleni kwendaba kuze kube sekugcineni.√/ • Nguye obhekene nenkinga yokugula.√/ • Zonke izigameko ezenzeka endabeni zithinta yena.√/ • Indaba izungeza kuye ize ifike esiphethweni engalutholi usizo aludingayo.√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 1.16 Kwaba isenzo esihle ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UNokulindela wacishe wafa ngenxa yesenzo sabo. √/ • AbakwaMchunu noSandanezwe bangena ezindlekweni zokwelapha uNokulindela. √/ • UMaZikalala wacishe walahlekelwa impilo yakhe ngesikhathi equleka uma ebona indodakazi yakhe ibangwa nezibi.√/ • Umnumzane kwakumele enze isibonelo ngabo ukuze nabanye abafisa ukwenza okufanayo babe nokwesaba babone ukuthi uyasebenza umthetho kule ndawo. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 1.17 Umbhali uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule noveli ngoba usebenzise: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • Umlingiswa onguSandanezwe ukusifundisa ukuthi kubalulekile ukuziphatha kahle uma umuntu esebenza kude nasekhaya.√/ • Abalingiswa okunguNonkamfela noMbuyisa ukusifundisa ukuthi kubalulekile ukuba umuntu ogulayo aqaphele angadlali izinyanga eziqamba amanga ngokuthi zelapha zonke izifo.√/ • Isibhedlela okwalala kuso uSandanezwe, izinyanga nabathandazi ukusifundisa ukuthi alikho ikhambi lokwelapha isifo sengculazi.√/ • Inkulumompendulwano phakathi kukaSandanezwe, uyise nonina ukusivezela ukwehlukana kwabantu ngemibono ngesifo sengculaza. √/ • Abalingiswa abangoZabalaza, uNomgedla noJiyane ukusifundisa ukuthi imithi yentando ingaba yingozi uma isetshenziswa ngendlela okungesiyo. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu UMBUZO 2 ISIQESHANA C 2.1.1 Akulona iqiniso.√ (1) 2.1.2 Iqiniso.√ (1) 2.1.3 Iqiniso.√ (1) 2.1.4 Akulona iqiniso.√ (1) 2.1.5 Iqiniso.√ (1) 2.2 eBergville. √ (1) 2.3 Abantu abanemali eningi.√/A√ (1) 2.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UManyoba wayesephelelwe amandla okuzondla yena nomkakhe. √/ • Amadodana kaManyoba ahlanganisa amakhanda ngalolu daba, abona ukuthi kuzoba izindleko ezinkulu ukubahambisela ukudla nyanga zonke. √/ • Amadodana kaManyoba ayebona ukuthi ngeke abe naso isikhathi sokubuya nyanga zonke ekhaya ngenxa yomsebenzi. √/ • Amadodana kaManyoba ayehlala kude kakhulu naseMdlovana, ngakho- ke ayebona kuzoba umqansa ukuya khona nyanga zonke. √/ • Emva kokuvumelana ngokubathatha abazali babo bayohlala nabo, babona ukuthi kuzobasinda ukubahlalisa ndawonye base beqhamuka neqhinga lokubahlalisa ngokwehlukana.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 2.5 Bayambona futhi ukuthi lo muntu uya ngokuya eguga kube sengathi akasadli nakudla lapho ehlala khona. √ (1) 2.6 2.6.1 UMduduzi. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Unenhliziyo enhle. Wayebazwela abazali bakhe engahambisani nokuthi bahlaliswe ngokwehlukana.√/ • Uyamlalela unkosikazi wakhe. Uyavumelana nomkakhe uma embonisa ngephutha abalenza nabafowabo.√/ • Unozwelo ngabazali bakhe. Ngesikhathi engabafici abazali bakhe eMnambithi wazihlupha waze waya emaphoyiseni.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 2.6.2 UFanyana. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Akanaso isibindi sokumela into akholelwa kuyona. Uyabayeka abafowabo bathathe isinqumo nakuba engahambisani naso.√/ • Unozwelo. Wayengahambisani nokuba abazali babo behlukaniswe. √/ • Wehlulwa ngunkosikazi wakhe. Wavumelana naye uma ethi akathandi ukuthi umama wakhe akhuleke lapha emzini wakhe ngoba ungumuntu ongahambisani nesonto.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 2.7 Inhlalo yomndeni√/ ukungalilahli ithemba√ ngoba: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Inhlalo yomndeni wakwaMchunu yayingaseyinhle ngemuva kokuthi uManyoba esethathe umhlalaphansi.√/ • Ikhuluma ngokungalilahli ithemba nanxa izimo sezinzima emndenini. OManyoba noMaNdlovu baphindela emuva emzini wabo oseMsinga, baqala impilo kabusha emva kokuhlukumezeka abakuthola ezinganeni zabo ngesikhathi behlala nazo ngokwehlukana.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 2.8 Wayenenjabulo ngoba uNgobese wayeseshilo ukuthi uma ubizelwa kuleli hhovisi usuke uzotshelwa izindaba ezimnandi kepha wayenovalo ngoba wayengenaso isiqiniseko sokuthi ubizelwa izindaba ezinhle ngempela. √√ (2) 2.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UNtombela wayeshade noMaNgubane, benezingane nomuzi endaweni yaseXobho, kuthe lapho esesebenza eGoli waphinde washada noMaNgcobo ngaphandle kokwazisa unkosikazi wakhe wokuqala. √/ • UNtombela wayenomuzi eGoli kodwa wawungaziwa wumndeni wakhe ayewushiye emakhaya. √/ • Kwavela ukungathembeki kwakhe ngesikhathi eseshonile ngoba uMaNgcobo wayengabhaliwe emafeni kaNtombela. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQESHANA D 2.10 UFanyana wayezobuza umakhelwane ukuthi alukho yini ulwazi analo ngomama wakhe njengoba umfowabo engamtholanga lapho ayeyomhlangabeza khona, eMnambithi.√ (1) 2.11 OKUKODWA kokulandelayo: • Wayefike athole okuya ethunjini.√/ • Wayesethandazela khona.√ (1) 2.12 Imibuzo EMIBILI kwelandelayo: • Ubani lowo? √/ • Ngiyaphupha yini bantu? √/ • Ngiyaphupha ngilele yini? √/ • Uthi akuzuvuka ubaba emathuneni esazilalela? √/ • Ngabe uwena lo ozongena kwami? √ (2) 2.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UFanyana wancenga umakhelwane wakhe waze wagebisa ikhanda. √/ • Umakhelwane kaFanyana wamtshela ukuthi akangene ngokushesha endlini. √/ • Ngesikhathi kufika uFanyana umakhelwane wayematasa elungiselela ukuwasha izingubo eziningi. √/ • UFanyana wangena ngokushesha endlini watshela umakhelwane indaba ayeze ngayo. √ (2) 2.14 Izenzo ezinhle: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wagcina esenobudlelwane obuhle nogogo wakhe ngoba esebonile ukuthi umtshela amaqiniso ngendlela okumele aziphathe ngayo.√/ • Wayesezilalela izeluleko zikagogo wakhe.√/ • Wasola abazali bakhe wabatshela emehlweni ukuthi abanayo indlela yokukhulisa intombazane. √/ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) KANYE Izenzo ezimbi: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • UThembalihle wabikela umama wakhe ukuthi ugogo uyamhlupha ngokumshumayeza ngokuziphatha kahle.√/ • Wayehamba ebusuku aze abuye entathakusa. √/ • Wayengaceli futhi engabazisi abazali bakhe uma ezohamba lezi zindlela zakhe.√/ • Wayevumela ukuthi isoka lakhe elihamba ngemoto limlethe lize liyomehlisa esangweni kubo.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 2.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Nguye esimthola ekuqaleni kwendaba kuze kube sekugcineni.√/ • Nguye obhekene nenkinga yokweqa epulazini ayofuna umsebenzi eGoli.√/ • Zonke izigameko ezenzeka endabeni zithinta yena.√ (2) 2.16 Kwaba isenzo esihle ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wayengeke abe nemali eyanele yokulobola uNtombi, eyokondla umndeni wakhe, ukufundisa izingane zakhe nokuzakhela umuzi. √/ • Wayezophila ngokuhlukumezeka epulazini kanti nezingane zakhe zazingeke zibe nekusasa eliqhakazile. √/ • Wayengeke alithole ithuba lokufunda esikoleni sasebusuku nokufundela ukushayela. √/ • Wayezoba yisehluleki impilo yakhe yonke angakwazi ukuzithuthukisa. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) 2.17 Umbhali uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule noveli ngoba usebenzise: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • Izenzo zamadodana kaManyoba; uFanyana, uMjwayeli, uBheki noMduduzi ukusifundisa ngokubaluleka kokunakekela abazali uma sebephelelwe amandla okuzondla.√/ • Umlingiswa onguManyoba ukusifundisa ngokubaluleka kokuzibekela imali yomhlalaphansi uma usasebenza ukuze ungahlupheki.√/ • Abalingiswa abangamakhosikazi kaMjwayeli noFanyana ukusifundisa ngokubaluleka kokuthi amadodana axoxisane namakhosikazi awo ngaphambi kokuthatha izinqumo ezibalulekile ezithinta ukubhekwa kwabazali noma umndeni.√/ • Umlingiswa onguManyoba ukusifundisa ngokubaluleka kokungalilahli ithemba uma izinto zingakuhambeli kahle, njengoba adlala iLotho wawina imali eyagcina imsize ukubuyisela impilo esimweni esihle.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka UMBUZO 3 UMSHADO – N Zulu ISIQESHANA E 3.1.1 Akulona iqiniso.√ (1) 3.1.2 Iqiniso.√ (1) 3.1.3 Iqiniso.√ (1) 3.1.4 Akulona iqiniso.√ (1) 3.1.5 Iqiniso.√ (1) 3.2 Epulazini.√ (1) 3.3 ukuthukuthela.√/A√ (1) 3.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Imvelaphi kaTholakele abayazi kanti noBhekani kuncane akwaziyo ngalo muntu wesifazane afuna ukumshada.√/ • UTholakele ungumfelokazi osazilile.√/ • Akaziwa ukuthi usebenza msebenzi muni uTholakele.√/ • Endaweni kwakudume ukuthi uTholakele udayisa insangu.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 3.5 Wayethi uma ezifaka esikalweni, ezihlolisisa zonke zingafaneli ukumgana.√ (1) 3.6 3.6.1 UZenze. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Unobugebengu ngoba wayehlangene noTholakele noPamella ekudayiseni izidakamizwa, ukusabalalisa imali yomgunyathi, waqola noBhekani futhi.√/ • Uyiqili ngoba wathatha imali yelobolo wangayihambisa kubo kaTholakele.√/ • Akathembekile ngoba wakhohlisa uBhekani ethi kufuneka enye imali yelobolo√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) 3.6.2 Umalume kaBhekani. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Akezwani nehlazo ngoba wayengafuni ukuthi umshana wakhe ashade nomfelokazi okwakuzofaka wonke umndeni ehlazweni.√/ • Ulikhonzile isiko lesintu ngoba uthanda ukuthi izinto zenziwe kulandelwe indlela yesintu yokuphila.√/ • Uyazazisa izihlobo zakhe ngoba waphuthuma emzini kadadewabo ngesikhathi ecelwa ukuba enze njalo.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 3.7 Ubugebengu√/Uthando√ngoba: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Indaba ikhuluma ngobugebengu kusukela ekuqaleni kuze kube sekugcineni.√/ • Ikhuluma ngothando kusukela ekuqaleni kuze kube sekugcineni.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) 3.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Umalume wamduba ngoba uBhekani enza izinto eziphambene nomndeni, efuna ukushada nomfelokazi osazilile, ongafundile, ongaziwa nemvelaphi yakhe.√√/ • Umalume wathi angeke abe yingxenye yabantu abazohambisa ilobolo. √√/ • Wathi angeke aze aye emshadweni ngoba uBhekani wayengafuni ukulalela unina.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) 3.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Uthandana namantombazane amaningi ngesikhathi esisodwa.√/ • Wakhombisa ukungathembeki ngesikhathi uLindiwe efika kuye ezoxolisa ngokungamtsheli ukuthi usethandana noTholakele.√/ • Washiya uLindiwe endlini wahamba noTholakele.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) KANYE ISIQESHANA F 3.10 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wayegqoke izingubo ezimnyama.√/ • Wayefake isiketi esinezinkinobho phambili ezisuka phezulu ziphele ezansi. √ (1) 3.11 Azikho.√ (1) 3.12 • Singayitholaphi indawo esingahlala kuyo isikhashana eside nje Tholakele? √ • Kanti uhlala wedwa? √ (2) 3.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UTholakele wenzela uBhekani isiphuzo esibandayo. √/ • Ngesikhathi uTholakele enza isiphuzo, uBhekani wathola kahle ithuba lokumbuka. √/ • Isiketi esasigqokwe uTholakele sasinezinkinobho phambili ezisuka phezulu ziphele ezansi. UTholi wayengazifasile ezimbili ezingasekugcineni. √/ • Amehlo kaBhekani ayengasasuki kuleso sikhadlana sezinkinobho esasiveza ithanga likaTholi. √ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 3.14 Izenzo ezinhle: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wayekwazi ukuxolisa uma enze iphutha.√/ • Wayephathela umama kaBhekani izipho uma evakashele kubo kaBheki.√/ • Wayekwazi ukuxolela ngoba waxolela uBheki emva kokuba emlaxazile ekhulelwe ingane yakhe.√/ • Wafunda waze waba nguthisha.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) KANYE Izenzo ezimbi: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wayelova esikoleni ehleli kubo kaBhekani.√/ • Wayezifikela kubo kaBhekani ngaphandle kokumenywa noma ukucelwa.√/ • Waya ocansini olungaphephile.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) 3.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Nguye esimthola ekuqaleni kwendaba kuze kube sekugcineni.√/ • Nguye obhekene nenkinga yokufuna ukuganwa njengokuyalela kwephupho likayise.√/ • Zonke izigameko ezenzeka endabeni zithinta yena.√ (2) 3.16 Kwaba isenzo esihle ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wayengeke akuthole ukujabula ngoba babefuna ukumshadisa nomuntu angamthandi.√/ • Babengeke bahlalisane kahle noBhatomu ngoba umshado wabo wawungeke ube nesisekelo sothando.√/ • Wayengagcina esehlukumezeka ngoba uBhatomu uyindoda enodlame.√/ • Kwakuzosho ukunikela ngelungelo lakhe lokuzikhethela okumele akwenze emva kokushonelwa umyeni wakhe.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) 3.17 Umbhali uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule noveli ngoba usebenzise: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • Umlingiswa onguBhekani ukusifundisa ngokubaluleka kokulalela abazali uma bekuxwayisa ngomuntu othandana naye, njengoba umama kaBhekani nomalume wakhe babemxwayisa.√/ • Umlingiswa onguSifiso ukusifundisa ukubaluleka kokulalela izeluleko zabangani bakho ukuze ugweme izinkinga, uBhekani wangena ezinkingeni ngoba akazithathanga izeluleko zikaSifiso.√/ • Izenzo zoTholakele, uPamella noZenze ukusifundisa ukuthi ubugebengu abubuyiseli ngalutho, ngoba baphelela ejele. √/ • Ukuxhamazela kukaBhekani ukushada noTholakele ukusifundisa ngokubaluleka kokuthola ulwazi olwanele ngomuntu ngaphambi kokumshada. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (3) [35] AMAMAKI ESIQEPHU A: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQEPHU B: UMDLALO UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi ISIQESHANA G 4.1 NguDlamini.√ (1) 4.2 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wathi yena usenaye umama omphekelayo njengoba ayengaganiwe.√/ • Wayengathandi ukuhamba sekuhlwile. √/ • Wathi ayikho inkinga uma engadli ngoba uhlale edla lapha ekhaya kwaDuma.√ (2) 4.3 Wayeboshelwe ukuhlasela/ukushaya uMbandlwa ngosuku lomhlangano.√ (1) 4.4 C√/ Ukukhuluma ngobuciko. √ (1) 4.5 Yingoba uDuma akazange azehlise kwasekuqaleni athathise enkosini uShandu uma efuna ukubiza umhlangano.√√ (2) 4.6 Mbandlwa, ngicela usho uma ngabe unenkinga nge-air time futhi ungajwayeli ukuyivala iselula yakho. √√ (2) 4.7 4.7.1 D√/UDlamini.√ 4.7.2 A√/UDuma.√ 4.7.3 E√/UMbandlwa.√ 4.7.4 B√/UShandu.√ 4.7.5 C√/UMaNgema.√ (5) 4.8 Uvuthondaba lulapho kunomhlangano wokuthelelana amanzi owawuphethwe uMfundisi uMazongolo efunda incwadi eyayibhalwe yinkosi uShandu isesibhedlela.√√ (2) 4.9 Ikhansela uDuma lacela uSayitsheni ukuthi agcine ukuthula endaweni.√√ (2) 4.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Kwenza ukuthi inkosi uShandu ingameseki ngoba ibona engakhombisi inhlonipho, lokhu kwawuhlukanisa phakathi umphakathi futhi kwakuzokwenza izinhlelo zentuthuko ziphazamiseke.√/ • Kwenza ukuthi uDlamini amlwise njalo uma ezama ukumemezela umhlangano ngoba wayengathathisi enkosini uma ezoba nomhlangano, lokhu kwakwenza ukuba angakutholi ukwesekelwa yinkosi. √/ • Ukuzibona engcono kunabanye abaholi engasayihloniphi nenkosi kwenza ukuthi umphakathi ungameseki. √/ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQESHANA H 4.11 Wayethuswe yisimo sikaMbandlwa kanye nabafanyana abahambisana nenkosi, abadlula kwakhe bedelela. √ (1) 4.12 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wayefuna babonisane ngezinkinga ezazihlasele endaweni ezazidalwa ukungasebenzisani kwenkosi nekhansela, bese beqhamuka nesu lokuzixazulula. √/ • Kwase kunezinkomba zodlame, uMaShezi engafuni ukuthi afe umyeni wakhe uDuma kwazise wayemthanda.√/ • Wathi uyabona futhi uyezwa ukuthi abantu benkosi sebeyaxokozela, bayamsola uDuma. √/ • Wathi akafuni ukubona ake wakubona endaweni yakomalume eseyingane.√ (1) 4.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Itiyela lalizolimaza izinselo zemfuyo yomphakathi.√/ • Kwakuzodingeka ukuthi abantu bakhokhe amaleyithi.√/ • Imfuyo yayizoxhoshwa ugesi.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 4.14 Isimo sokufika kwentando yeningi. √ Lokhu kuqhatha/kuhlukanisa phakathi umphakathi ngokuthi kube khona abahambisana nenkosi uShandu bese abanye bahambisane nekhansela uDuma/intando yeningi. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 4.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Abantu ababesemhlanganweni baxhawulana, okuwuphawu lokuthelelana amanzi, kwaba nokuthula endaweni.√/ • Inkosikazi yenkosi neyekhansela bawolana, okuwuphawu lokuzwana. √/ • Inkosi yanikeza uDuma indawo yokusebenzela emzini wayo.√/ • Abantu base bezothola intuthuko endaweni. √ (2) 4.16 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Usethulela isimo sesigcawu nenkundla. √√/ • Umlandi usinikeza ulwazi ngeminyakazo yabalingiswa. √√/ • Umlandi usazisa ngesimo abalingiswa abasuke bekuso. √√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 4.17 UShandu wayehlakaniphile ngoba: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • Wakhuluma iphuzu elibalulekile elithi kwakumele uHulumeni abavikele ngokubafundisa ngokusebenzisana nabantu ekuletheni intuthuko.√/ • Wayezicabangela izinduna ukuthi kumele zihole njengamakhansela.√/ • Wayengazimisele ukulwisana nemithetho kaHulumeni, kodwa wayedinga ukuhlonishwa nje kuphela.√/ • Wathi akathandi ukuthi kubuye udlame nokufa kwabantu endaweni ngoba akuklomelisi muntu.√/ • Uyalalela uma uMaNgema embonisa, njengokuthi akavume ukuxoxisana noDuma.√/ • Wabhala incwadi eyayizodala uxolo emphakathini.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3) 4.18 Wayengumlingiswa olimelayo iqiniso ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Ngesikhathi uDuma eyocela uSayitsheni ukuthi avakashele uDlamini nenkosi, wathi ngeke alokothe aye enkosini ngoba yayingathinteki esenzweni sikaDlamini sokuphazamisa umhlangano womphakathi. √/ • Wathi kumele uDuma ayihloniphe inkosi nakuba esesikhundleni sobukhansela.√/ • USayitsheni wasola uDuma ngokungathathisi enkosini uma ezoba nomhlangano emphakathini. Akamfihlelanga uDuma ukuthi yiso lesi senzo esasiqhatha umphakathi.√/ • Wakhuthaza uDuma ukuthi angayeki ukuba yikhansela bazosebenzisana naye. √/ • Uyamyala ukuthi akaboqala enkosini uma kukhona afuna ukukwenza emphakathini.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) [35] NOMA Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele ISIQESHANA I 5.1 Abaphathi basemaphoyiseni.√ (1) 5.2 • Wathi ukhonza naye.√ • uZondo ungumfundisi wakhe. √ (2) 5.3 Wadubula umfundisi efuna ukuntshontsha imali yesonto.√ (1) 5.4 C√/Asithandaze√ (1) 5.5 Yingoba uMbhele wathandana noSonto esashade noMaNtuli, kanti nguye lo Sonto ozogcina emeluleka ngokuthi amise imoto ukuze oMthofi bambulale. √√ (2) 5.6 Kakuzukungisiza nakancane ukuphikisana nawe lapha.√√ (2) 5.7 5.7.1 D√/USonto.√ 5.7.2 A√/UMaMkhize.√ 5.7.3 E√/UMbhele.√ 5.7.4 B√/UZinhle.√ 5.7.5 C√/UDlamini.√ (5) 5.8 Uvuthondaba lulapho umseshi uNhleko efica oMthofi bezungeza umuzi kaMbhele ebusuku wathi uma ebabuza ukuthi benzani base bemtshela lonke iqiniso.√√ (2) 5.9 USonto wacela oMthofi ukuthi babulale uMbhele ukuze athole ifa bese ekwazi ukubakhokhela imali yabo.√√ (2) 5.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UZinhle washintsha isikole ayefunda kuso sezinhlanga ezixubile wayofunda endaweni yasemakhaya. √/ • UZinhle wayesezophila ngaphandle kwabazali bakhe ngoba uyise wayesedlulile emhlabeni kanti umama wakhe wayeseboshiwe.√/ • UZinhle walahlekelwa abangani bakhe ayesebajwayele esezoqala abangani abasha. √/ • Isimo senhlalo kaZinhle sashintsha ngoba wayesezohlala nogogo wakhe owayengeyena umacaphunakusale njengobaba wakhe. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQESHANA J 5.11 OMthofi balikhipha lonke iqiniso.√ (1) 5.12 Wayengenayo imali yokukhokhela ummeli.√ (1) 5.13 • Ngenxa yokuthi imizi yoDlamini noMbhele yayisondelene, wayekwazi ukubona konke okwenzeka khona uma emi egcekeni. √ • UDlamini wayekwazi ukubona kwaMbhele ngisho ebuka ngewindi.√ (2) 5.14 Isimo sokuthi uSonto ufisa ukuthola imali yokukhokhela uMthofi. √ UMthofi wayesephumile ejele, esefuna imali yakhe kuSonto ngomsebenzi amenzela wona wokubulala uMaNtuli. √ (2) 5.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • USonto wakhathazeka ngoba akabange esakwazi ukuthola ifa likaMbhele ngenxa yemibandela ayeyibekile ngefa lakhe.√/ • Waphila ngokukhathazeka ngoba akabange esakwazi ukukhokhela oMthofi imali yabo njengokwethembisa kwakhe. Lokhu kwenza ukuthi aphile ngokubaleka, angabi nokuphumula.√/ • Wabolela ejele ngoba wabanjwa esathi uyabaleka.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 5.16 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Usethulela isimo sesigcawu nenkundla.√√/ • Umlandi usinikeza ulwazi ngeminyakazo yabalingiswa. √√/ • Umlandi usazisa ngesimo abalingiswa abasuke bekuso. √√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 5.17 UMbhele wayengahlakaniphile kangako ngoba: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • UMbhele ukholwa konke okushiwo nguSonto ngisho kungawenzi umqondo.√/ • UMbhele wayengayinaki indaba yokuphatha ukhiye womuzi wakhe. Lokho kwakudala ukuthi uma engamficanga uSonto angakwazi ukungena endlini. √/ • Wayesefuna ukuyolwisa oMthofi ngesikhathi becashe noNtshangase kwaDlamini. Lokhu kwakungamdalela ingozi ngoba wayengakujwayele ukusebenzisa isibhamu njengoMthofi. √/ • Washayela uSonto ucingo ngesikhathi ebona imoto emlandelayo esikhundleni sokushayela amaphoyisa, ekubeni esazi ukuthi uSonto wenza izinto ezingasaqondakali.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3) 5.18 Wayengumlingiswa olimelayo iqiniso ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wayekhombisa ukumsola uSonto ngezenzo zakhe zobugebengu, akazange amvune.√/ • Wayengakholwa ukuthi nguye lo owazala isigebengu.√/ • Kwathi noma emsola uSonto, wamkhuthaza ukuthi angalilahli ithemba. √/ • Wayemvakashela uSonto esejele.√/ • Wavuma ukuthi uzomkhulisa ngobuqotho uZinhle.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu ISIQESHANA K 6.1 NguMaMbatha.√ (1) 6.2 • Wathi abantu bavele bacabange ukuthi owesifazane wayebabhangqile abafokazi labo.√ • Abantu bangasola ukuthi ofuna ukungena umfelokazi nguye owabulala umufi.√ (2) 6.3 Wayeboshelwe ukugwaza uDumisani.√ (1) 6.4 C√/ Kuyasiza ukubuza kwabanolwazi. √ (1) 6.5 Zikhona ezinye izindlela ayengazisebenzisa uSipho ukuvikela uThenjiwe ngaphandle kokusebenzisa ummese.√√` (2) 6.6 Umuntu unelungelo lokuzikhethela inqubo yakhe kulezi zinsuku.√√` (2) 6.7 6.7.1 D√/UGugu.√ 6.7.2 A√/UThenjiwe.√ 6.7.3 E√/Ugogo.√ 6.7.4 B√/UNondumiso.√ 6.7.5 C√/UDumisani.√ (5) 6.8 Uvuthondaba lulapho kunomhlangano womndeni wakwaZungu nowakwaMondise, kukhulunywa udaba lukaThenjiwe lokufakela uDumisani ushevu etiyeni, uThenjiwe esevuma ukungenwa nguDumisani.√√ (2) 6.9 UThenjiwe wafakela uDumisani ushevu ongujuqu etiyeni.√√ (2) 6.10 • UMaMbatha waphoqelela uThenjiwe ukuba avume ukungenwa uDumisani uma efuna asule icala bese kukhululwa uSipho ejele. √ • UMaMbatha wafafaza inkulumo engelona iqiniso emphakathini ukuthi uThenjiwe uthandana noSipho, yingakho ayengavumi ukungenwa uDumisani.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) ISIQESHANA L 6.11 NguThenjiwe noDumisani. √ (1) 6.12 Wathi uzofuna owakhe umakoti ozohlala lapha ekhaya bakhe naye umuzi.√ (1) 6.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wavele wahamba waya kubo kwaze kwaba kabili, engavumelananga nabasemzini.√/ • Uyazincoma ukuthi wavele wahamba wamshiya kanjalo uMaMbatha esakhuluma naye.√/ • Ukhuluma amazwi angenayo inhlonipho uthi yena akasona isilima sokudlala umamezala.√/ • Washaya uThabi ngesikhathi ememeza esho ukuthi umbonile efakela umfowabo ushevu etiyeni.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 6.14 Isimo sokuthi uThenjiwe aphoqelelwe ukuthi alandele isiko.√ Umndeni wakwaZungu wawufuna ukuthi uThenjiwe angenwe uDumisani emva kokushona komkhwenyana wakhe, uSikhumbuzo. √ (2) 6.15 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Waba senkingeni ngoba abakwaZungu bathi kufanele aye ejele, noma abizelwe umndeni wakubo.√/ • Yashintsha impilo yakhe ngoba kwaphetha ngokuthi avume ukungenwa nguDumisani, le nto ayengayifuni.√/ • Yashintsha yaba mnandi impilo emzini, imindeni isithelelene amanzi. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 6.16 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Usethulela isimo sesigcawu nenkundla.√√/ • Umlandi usinikeza ulwazi ngeminyakazo yabalingiswa. √√/ • Umlandi usazisa ngesimo abalingiswa abasuke bekuso. √√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 6.17 UZungu wayehlakaniphile ngoba: Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • UZungu ukhombisa ubuhlakani ngokuthi athi uthanda ukuthi azihlaziye kahle izinto uma bekhuluma ngesiko lokungenwa.√/ • Akamvaleli ngaphandle uThenjiwe, uthi uma efuna ukubeka umbono bayomlalela.√/ • Uyamkhuza uMaMbatha ngokuthathela izinto phezulu, nokungamchazeli kahle uDumisani ngesifiso sabo sokuthi angene uThenjiwe.√/ • Nguye owabonisa uMaMbatha ukuthi leli siko selidinga ukubhekisiswa.√/ • Wayesethathe isinqumo sokuyombheka uThenjiwe njengoba ayehambe engashongo ekhaya.√/ • Wazibophezela ukuthi uzobeseka oThenjiwe noDumisani uma kwenzeka behlangabezana nezinkinga.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3) 6.18 Wayengumlingiswa olimelayo iqiniso ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wamsola kakhulu uThenjiwe emva kokuthi uSipho egwaze uDumisani. √/ • Wasigxeka isenzo sikaSipho sokulamula ngommese.√/ • Wamtshela uThenjiwe ukuthi akumele athathe izinto ngamawala, aze enze izinto ezingekho emthethweni. √/ • Weluleka uThenjiwe ukuthi kufanele ayoxolisa kubona bonke abantu ayebonile. √/ • Wamtshela uThenjiwe ukuthi akazimisele ukumkhohlisa, uzomtshela iqiniso njengoba linjalo. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) [35] AMAMAKI ESIQEPHU B: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli) UMBUZO 7 7.1 ʹAMATHUNZI EZINTABA' – NAP Khumalo ISIQESHANA M 7.1.1 Otshanini√/ Otshanini eceleni kukaSiziba.√/ Esicongweni sentaba iNcombo√ (1) 7.1.2 OKUKODWA kwalokhu: • izintaba√/ • amagquma√/ • imihosha√/ • imifula√/ • Isibhakabhaka√/ • Ulwandle√ (1) 7.1.3 Amehlo ayegijima agcine kude le ...√/ ... ulwandle sasilubuka laphaya ... √ (1) 7.1.4 Wayejabulele ukuhlala kamnandi nesithandwa sakhe amehlo abo ebuka imvelo.√√ (2) 7.1.5 Amazwi kaSiziba ayemahle kakhulu ngaphezu kwalokhu okwakulindelwe nguNomkhosi.√√ (2) 7.1.6 Abheke phansi ekhombisa uthando lwesoka lakhe.√√ (2) 7.1.7 Le ndaba inesizinda esiqoqekile ngokwesikhathi ngoba yenzeka ngesikhathi esifushane, esingadonsi kakhulu.√√ (2) 7.1.8 Uvuthondaba lutholakala lapho uSiziba ethusa uNomkhosi ngohlobo lwemvunulo ayeyifakile, kanti uzokwethuka agcine ngokushona uNomkhosi.√√ (2) 7.1.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Kufanele sizikhethe izinto esidlalisa ngazo abantu abanenkinga yokwesaba, njengoba uSiziba wethusa uNomkhosi ngokumemeza kakhulu athi, 'Hha! Kanti uzogcina eseshona ngenxa yokwethuka.' √√/ • Abantu kumele bakuqonde ukuthi ukudlala ngezinto ezinobungozi kungagcina kubafaka emacaleni, njengoba uSiziba agcina ethethiswa icala enduneni uSithabathaba. √√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 7.1.10 Imibono iyokwehluka: Kwakufanele ahlawuliswe ngoba: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Kwakungeke kulunge ukuthi angajezi ngesenzo sakhe sokukhipha umphefumulo. √√/ • Wayeyazi inkinga kaNomkhosi yokwethuka, ngakho-ke kwakufanele aqaphele uma emdlalisa. √√/ • Induna uSithabathaba wayefuna kube nokuxolelana nokuthula phakathi kwale mindeni. √√ NOMA Kwakungafanele ahlawuliswe ngoba: Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wayengahlosile ukubulala isithandwa sakhe, wayethi uyadlala. √√/ • Ukuhlawuliswa sekwengeza ubuhlungu ngoba wayeseshonelwe ingoduso yakhe. √√/ • Ukujeziswa kwakhe kwakungeke kubathobe amanxeba abakubo kaNomkhosi, kunalokho kwakuzobavusela amanxeba uma belokhu bebuka izinkomo zenhlawulo. √√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) KANYE 7.2 'INGCEBO YEZICEBI NEZIMPOFANA' – MJ Mngadi 7.2.1 NguDave McCall √/NguMnumzane MacCall. √ (1) 7.2.2 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wayengenazo izingane nonkosikazi. √/ • Wayengenabo ubudlelwane bomndeni obunesisekelo sothando. √/ • Wayengenabo abangani. √ (2) 7.2.3 UValerie wayezibona esemdabukela uMnumzane MacCall ngoba wayesebenza kakhulu engakutholi ukuphumula. √√ (2) 7.2.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Indaba iphetha sebezwana oValerie noMnumzane McCall, bakhiphelana wonke amaqiniso ngempilo yabo. √/ • UMcCall uxoxela uValerie ngokulahlekelwa yingoduso. √/ • UValerie usiza uDave ngokumbonisa ukuthi ayovakashela abazali bakhe ekhaya labadala. √/ • UDave ushintsha impilo yakhe, uqala ukubona ukubaluleka kokuba nesikhathi nabantu asondelene nabo. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2) 7.2.5 C√/Wenza ngani√ (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 7.2.6 • Okufanayo ukuthi bobabili babephila impilo yokungabi nesikhathi sabanye abantu, bekhonze umcebo.√ • Umehluko ukuthi uDave wayenawo umcebo√ kanti uValerie yena ngakolunye uhlangothi wayesempofu.√ (3) 7.2.7 Simveza njengomuntu: OKUKODWA kwalokhu: • Onothando. √ Waqamba ibha ngaye ukuze angakhohlwa. √/ • Onozwelo.√ Wayesebonile ukuthi uValerie wayesephelelwe ukuzethemba, ngakho-ke ukuqamba ibhizinisi elithile ngaye, kwakuzobuyisa umuzwa wokuzethemba kuValerie. √ (2) 7.2.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Babengakwazi ukubekezelela ukuhlala bodwa njengoba uDave wayengenaso isikhathi asichitha nabo. √√/ • Babengaziboni bebalulekile empilweni kaDave ngoba wayehlala ematasatasa ngomsebenzi namabhizinisi akhe. √√ (2) 7.2.9 Isingeniso sihle ngoba: • Siqoqekile√ • Sisethulela umlingiswa omkhulu, uValerie Bennett nenkinga abhekene nayo, okungukuthi uhlaliswe emzini wesigwili uDave McCall omenzela konke amphathise okwendlovukazi uqobo, kodwa konke lokho akumjabulisi uValerie kunalokho kuyamzacisa usuku nosuku.√ • Umbhali usethulela nesizinda sendawo ukuthi le ndaba yenzeka endaweni yaseMhlali, okuyindawo egudle ulwandle ehlala izigwili ngesikhathi sanamuhla.√ (3) AMAMAKI ESIQEPHU C : 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka ISIQEPHU D: IZINKONDLO AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala UMBUZO 8 8.1 'SEZIBUYA INHLAZANE' – SB Mlambo 8.1.1 Sezibuy' inhlazane Sekugqigqwa namagula√/ Sekusikhathi sokukleza. √ Imvumelwano Siqalo√ Amamaki azokwabiwa ngale ndlela elandelayo: • Imaki lokuqala elokukhipha okungenani imisho emibili elandelanayo. • Imaki lesibili elokubhala uhlobo lwemvumelwano (2) 8.1.2 Imbongi ithi kulesi sitanza asebeqedile ukufunda sebeyayikizela ngemiyeko yokunqoba. √√ (2) 8.1.3 Imbongi iqonde ukuthi labo abangaphumelelanga sebebabuka kabi.√√ (2) 8.1.4 Ukugcizelela/ukubabaza indlela abantu abangaphumelelanga ababadelela ngayo labo abafunde baphumelela bethi sebeyazitshela/sebeyaziqhenya ngokufunda kwabo.√√ (2) 8.1.5 Amahinikazi. √ (1) 8.1.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Kumele abantu bafunde ukuze isizwe sethu siphumelele siqhubekele phambili. √/ • Kumele sifunde ngokuzimisela ukuze sibe nokusizakala ezimpilweni zethu kusasa. √/ • Akekho umuntu ongakuphuca imfundo oyisebenzele wena ngokuzimisela. √/ • Asebephumelele, baqhubekela phambili nemfundo, kuhle bakhuthaze nabanye ukuba bafunde nabo. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 8.1.7 Abafundi abaphumelele ngenxa yokufunda ngokuzimisela.√√ (2) 8.1.8 Imbongi iqonde ukuthi nalabo abasaqhubeka nokufunda, abacobelele nabanye amacebo okuphumelela kwezemfundo. √√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 8.1.9 Izimpendulo ziyokwehluka: Ngiyavumelana ngoba: OKUKODWA kwalokhu: • Iziqu zemfundo ozizuzile awusoze walahlekelwa yizo ziyohlale ziwusizo kuwe impilo yakho yonke. √√/ • Uma usufunde wagogoda akekho noyedwa ongathatha iziqu zakho azenze ezakhe. √√/ • Imfundo iyohlale ikusiza ngokuthi uthole umsebenzi bese uphila impilo engcono. √√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) NOMA Ngiyaphika ngoba: OKUKODWA kwalokhu: • Yize iziqu zakho zingasoze zathathwa muntu, kodwa angeke zikusize ngazo zonke izikhathi. Bakhona abantu abahleli emakhaya abangasebenzi yize beneziqu zabo ngenxa yokusweleka kwamathuba omsebenzi. √√/ • Inkohlakalo iphinde yenze kube nzima kubantu abaneziqu ukuthi bathole imisebenzi. Isikhathi esiningi abantu sebeqashana ngokwazana kunokubheka ikhono kanye neziqu zomuntu. √√/ • Ukwanda kokusetshenziswa kwezidakamizwa notshwala kwenza ukuthi umuntu angaqasheki ngenxa yokugxila kwakhe ezidakamizweni.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025 SC/NSC – Umhlahlandlela Wokumaka 8.2 'NONKULULEKO' – Nomthandazo C Makhanya 8.2.1 Ezintabeni zasemaweni√ Emagqumeni nasezigodini. √ (2) 8.2.2 Nonkululeko ntokaz' enhle√ (1) 8.2.3 Mana njalo kuleyo nqubo, Qhubeka njalo kuleyo migomo, √ Ukuxhumana maphakathi √ NOMA Mana njalo kuleyo nqubo, Qhubeka njalo kuleyo migomo,√ Ukuxhumana maphakathi√ Amamaki azokwabiwa ngale ndlela elandelayo: • Imaki lokuqala elokukhipha imisho yomibili nokudwebela amagama. • Imaki lesibili elokubhala uhlobo lokuxhumana. (2) 8.2.4 Ukwenzasamuntu. √ (1) 8.2.5 Inhloso yembongi yokusebenzisa isizura/isikhawu emgqeni we-17 ukubala izinto abazenzayo uma sebejatshuliswe ukuthola inkululeko.√ ukusina indlamu nokusina umchwayo kokubili okuwuhlobo oluthile lokusina.√ (2) 8.2.6 Umugqa wama-26 kuya kowama-27: Ukufika kwakho kufana √ Nokuqhamuka kwenhlamvu yelanga,√ NOMA Umugqa wama-29 kuya kowama-30: Ubukhona bakho bush' ukuhlabana√ Okuyosala kungumlando waphakade. √ (2) 8.2.7 C √/ Inkululeko√ (1) 8.2.8 Imbongi iqonde ukuthi ukuba khona kwenkululeko kusho ukuphumelela noma impumelelo.√√ (2) 8.2.9 Ulisebenzise kahle ngoba ukuphithana kusho ukudideka okungaba okomqondo noma udidwe okuthile. Lapha imbongi igcizelela (2) ukuthi ukufika kwenkululeko kuqeda ukudideka kubantu.√√ 8.2.10 Isigqi sale nkondlo siyashesha √ ngenxa: • Yomoya wokujabula ngoba imbongi iveza imizwa yayo yokujabula noma yokuthokoza ngenkululeko eletha ukujabula kubantu.√ • Yokuthi imigqa eminingi kule nkondlo mifishane. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (3) AMAMAKI ESIQEPHU D: 35 AMAMAKI ESEWONKE: 70 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all