Confidential
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NHLABA/NHLANGULANA 2025
AMAMAKI: 70
ISIKHATHI: Amahora ama-2½
Leli phepha linamakhasi angama-30.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2025 papers 





View all
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper
Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2025, 30 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · isizulu. Question paper, 30 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2025
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 30
- File size
- 706.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 30
This exam
NSC June Exam 2025
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)37 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 6Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
IMIYALELO KWABAHLOLWAYO R
1. Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo ezincwadini
EZIMBILI ozophendula ngazo.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:
ISIQEPHU A: Inoveli (35)
ISIQEPHU B: Umdlalo (35)
ISIQEPHU C: Izindaba ezimfishane (35)
ISIQEPHU D: Izinkondlo (35)
4. Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, kunoma yiziphi iziqephu ezimbili
ezilandelayo (umbuzo OWODWA esiqeshini NGASINYE.)
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.
5. Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
ukhethe ngendlela efanele yini.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE ngokucophelela.
7. Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo.
8. Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.
9. Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo:
Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-75 esiqeshini ngasinye.
10. Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo. Nov
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
OKUQUKETHWE:
Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
IZINOMBOLO ZEMIBUZO AMAMAKI IKHASI
1. Ithemba Lami 35 5
2. Kusinda Kwehlela Endodeni 35 8
3. Umshado 35 11
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi 35 14
5. Icala Kaliboli 35 17
6. Isiko Nelungelo 35 21
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'Amathunzi Ezintaba' 17 24
7.2 'Ingcebo Yezicebi Nezimpofana' 18 25
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Sezibuya Inhlazane' 17 27
8.2 ' Nonkululeko' 18 28
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):
ISIQEPHU IZINOMBOLO IMIBUZO THIKHA UMBUZO
ZEMIBUZO EPHENDULIWE OWUKHETHILE
A: INOVELI 1–3 1
NOMA
B: UMDLALO 4–6 1
NOMA
C: IZINDABA 7 1
EZIMFISHANE
NOMA
D: IZINKONDLO 8 1
QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA A
Ekufikeni kwakhe kwaNonkamfela kwafuneka ukuba ahambe ayoyazisa inyanga ukuthi
usebuyile. Wayehlose nokuthi ngalolo suku aqedele nenkokhelo eyayisisilele, ezwe
noma hleze kukhona inyanga eyayingafisa ukukuphawula. Nebala kusihlwa selithanda
ukuphola ilanga, wanikela khona wayifumana iziphumulele endlini ibeke umancishana
ide yehlisa ilanga lasemini kwazise kuyashisa kuleliya eligudla ugu. Ukushisa kwelanga 5
lakhona kufana nezulu lakhona elina unyaka wonke uze uyophela golokoqo. Kuyivela
kancane ukuthola izimoba zakhona zichelelwa ngenkasa ngoba imvula khona
yinsakavukela umchilo wesidwaba. Wezwakala eseluqanduqandu umfo
kaMkhumane ekhuleka; 'Mankonofela owankonofela izifo zabafo nabafokazana, nsizw'
endala eyacwil' esizibeni izinyanga ibhekene nenkosazana! Makhos' amakhulu!' 10
'Ngena mfo kaMkhumane sizwe ukuthi usiphathele ziphi ebaQulusini.'
'Hhiya baba, singaniphathela ziphi ngaphandle kwawo amahlalakhona lawa ezifo
zethu?'
'Cha ubukeka uncibilikile Mkhumane, negazi liya ngokuya lihlambuluka. Kufanele
uqikelele ukuyisebenzisa impela leya mithi engagcina ngikunikeze yona.' 15
'Kuyokwenzeka kanjalo baba Mbeje. Sengiphose ngalibala into ebekufanele ngiqale
ngayo. Baba bengiphethe nanansi inkomo eyayisilele,' washo wawachaya amaphuphu
ezikhova.
'Thatha lokhu ukwethule emakhosini. Konke okungena lapha akukhona okwami
okwamakhosi. Ngingajeza nokujeza uma ngingakwenza okwami, ...' 20
1.1 Ngokwalesi siqeshana osifundile ngabe lezi zitatimende ezilandelayo
ziyiqiniso noma azilona iqiniso? (Bhala inombolo yombuzo bese ubhala:
iqiniso noma akulona iqiniso lapho kufanele khona.)
1.1.1 Ekufikeni kwakhe kwaMbeje kwafuneka ukuba uSandanezwe
ahambe ayokwazisa uFohlela ukuthi usebuyile. (1)
1.1.2 Kubo kaSandanezwe kusebaQulusini. (1)
1.1.3 USandanezwe wakhokhela uNonkamfela imali eyayisilele ngalolu
suku. (1)
1.1.4 Inkokhelo ebekwa nguSandanezwe kufanele ayethule kuFohlela. (1)
1.1.5 Kule ndawo yaseMacekane kunodedangendlale bamasimu
kamoba. (1)
1.2 Ngokwale noveli uhlala kuphi uNokulindela? (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
1.3 Khetha impendulo efanele kulezi ezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi:
Imvula khona yinsakavukela umchilo wesidwaba sisho ...
A into eyenzeka zonke izinsuku.
B into eyenzeka kanye ngonyaka.
C ukugqoka into eyodwa njalo.
D ukuchelela amasimu njalo ntambama. (1)
1.4 Yiziphi izinto EZIMBILI ezenza ukuthi uNonkamfela azame isu lokuxosha
uSandanezwe emzini wakhe? (2)
1.5 Tomula ibinzana/umusho okulesi siqeshana ofakazela ukuthi inyanga
yayibeke ukhamba phambi kwayo ngesikhathi kufika uSandanezwe. (1)
1.6 Chaza ukuthi laba balingiswa abalandelayo bangabantu abanjani
ngokwezenzo zabo. Bhala amaphuzu AMABILI ngomlingiswa ngamunye.
1.6.1 UZondiwe (2)
1.6.2 UMaZikalala (2)
1.7 Ithini indikimba yale noveli? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
1.8 Kwasehlisa kanjani isithunzi sikaZabalaza ukushaywa nguSandanezwe
phambi kukaNokulindela? (2)
1.9 USandanezwe wayengathembekile kwezothando. Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
ISIQESHANA B
'Kulungile baba, ngisazoke ngiyocela imoto yalaphaya kwaSiwela ukuba basisize khona
namhlanje, hhayi kusasa.' Nebala umnumzane wakwaSiwela akazange aba lukhuni
komakhelwane bakhe. Kwasukwa ngayo leyo ntambama kuphikelelwe kwaCeza. Kwathi
kuqambe kuqeda nya ukuhlwa, yabe ima imoto egcekeni kwaMbuyisa. 'O! Sikhulekile
baba Mbuyisa! SingabakwaMkhumane kwelasenhla ebaQulusini size ngokugula!' 5
Kwathuleka isikhashana, kwathi ngesikade lezwakala izwi eliyisihosho; 'Ngenani naye
kuleya ndlu engezansi, umfana uzonilayela, ngiyeza khona manje.' Bahamba bayongena
lapho umfana ebalayele khona. Wathi uma efika uMbuyazi wezwakala encinciza;
'Benihlaleleni nalo muntu esecishe wanifela nje? Niyambona ukuthi usengamathambo
kanjani?' 10
'Besilokhu sizama baba kodwa kusho khona ukuthi ukufa akuzwa lutho.'
'Awuthi sibone-ke nsizwenye. Ake ukhumule sibone izimbilaphu ukuthi zinjani zona
njengoba zonke izindlala zivuvukele nje. Anibheke imihlola madoda, nihlezi nomuntu
izimbilaphu sezivuvuke kanjena. Buka nje lo muntu, ayisekho neyodwa indlala
engavuvukile emzimbeni wakhe. Namanje mfana kusho ukuthi izimbiza obuzidla 15
zinamandla ngoba zikwazile ukubamba lezi zimbilaphu zingaqhumi esikhathini eside
kangaka. Le nto iyilumbo elicushwa kumuntu wesifazane. Abanye balicupha ngalesi
silwane okuthiwa yimbila bayixube nezinhlamvu zesihlahla esithile okuthi uma leso
sihlahla sesiqhuma nazo ziqhume ...'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
1.10 Ngubani owasiza umndeni kaSandanezwe ngemoto yokuya kwaCeza? (1)
1.11 Inyanga yathi licushwa kanjani ilumbo athakathwe ngalo uSandanezwe? (1)
1.12 Ngokubhekisa emgqeni wesi-9 kuya kowe-14, bhala imibuzo EMIBILI ebuzwa
nguMbuyisa kulesi siqeshana osifundile. (2)
1.13 Fingqa ngamaphuzu AMABILI inkulumo kaMbuyisa kusuka emgqeni we-15
kuya kowe-19. (2)
1.14 Nikeza ubuhle nobubi bezenzo zomlingiswa onguNonkamfela kule noveli.
Bhala iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi. (2)
1.15 Chaza ukuthi kungani sithi uSandanezwe ungumlingiswa omkhulu kule
ndaba. Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
1.16 Kungani kwaba yisenzo esihle ukuthi umnumzane abahlawulise kanzima
oZabalaza ngokuthakatha uNokulindela? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
1.17 Umbhali wale noveli uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule ndaba.
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA C
Ngelinye ilanga ubaba wagqoka ihembe lakhe lishwabene ngoba
engenakulilungiselwa noma engenakunikwa insimbi alilungise. Kwala noma ethi ucela
indodana yakhe ukuba imcelele umakoti amlungiselele, wathi usejahe emsebenzini
yena. Uma ephumela ngaphandle abantu bayamangala ukubona uyise wabantu
abagwilike kangaka, abahlala bebahle ngaso sonke isikhathi, engcole ngalolu hlobo. 5
Abanye babeze bazibuze ukuthi ngabe akaqambi yini amanga uma ethi unguyise wabo
na. Bayambona futhi ukuthi lo muntu uya ngokuya eguga kube sengathi akasadli
nakudla lapho ehlala khona. Ngelinye ilanga ubaba ezihambela nje emgwaqeni bude
buduze nalapho ehlala khona edolobheni laseThekwini, abonwe omunye umuntu ohlala
ngalapho ehlala khona, ambingelele maqede bese ethi wamuzwa exoxa indaba yakhe, 10
wasecabanga ukuthi amfundise ukudlala ilotho. Wabe esemcela ukuba ake afike
kuyena. Lavuma-ke leli khehla, wayeselinika inombolo yomuzi wakhe. Ngemuva
kwezinsuku ezine, babonana. Baxoxa. Bavumelane. Wameluleka ukuthi idlalwa kanjani
ilotho nokuthi kusetshenziswa malini uma ufakela izinombolo ezingaki nokuthi
idlalwaphi. Wabuye wamtshela ukuthi kuvulwa nini kuvalwe nini nezinsuku okudlalwa 15
ngazo. Wambuza ukuthi wake wawadlala yini amahhashi, waphendula ngokuthi cha!
Kwase kusho ukuthi kufanele adlale naye izinsukwana ezimbalwa aze afunde kahle
impela.
2.1 Ngokwalesi siqeshana osifundile ngabe lezi zitatimende ezilandelayo
ziyiqiniso noma azilona iqiniso? (Bhala inombolo yombuzo bese ubhala:
iqiniso noma akulona iqiniso lapho kufanele khona.)
2.1.1 Umuzi kaMjwayeli useGoli. (1)
2.1.2 Ngelinye ilanga uManyoba wagqoka ihembe lakhe lishwabene
ngoba engenakulilungiselwa noma engenakunikwa insimbi
alilungise. (1)
2.1.3 Umakhelwane kaMjwayeli wafundisa uManyoba ukudlala ilotho. (1)
2.1.4 Umakhelwane wabuye wambona uManyoba ngemuva kwamaviki
amane. (1)
2.1.5 UManyoba wayengakaze awadlale amahhashi. (1)
2.2 Ngokwale noveli uhlala kuphi uMduduzi? (1)
2.3 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Lichazani igama elibhalwe ngokugqamile kuleli binzana elilandelayo:
… uyise wabantu abagwilike kangaka. Abantu …
A abanemali eningi.
B abahlukumeza abanye.
C abenza ubugebengu.
D abathakatha abanye. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
2.4 Yiziphi izizathu EZIMBILI ezenza ukuthi amadodana kaManyoba avumelane
ngokuhlalisa abazali bawo ngokwehlukana? (2)
2.5 Tomula umusho okulesi siqeshana ofakazela ukuthi uManyoba wayeya
ngokuya encipha emzimbeni ngesikhathi ehlala nendodana yakhe. (1)
2.6 Chaza ukuthi laba balingiswa abalandelayo bangabantu abanjani
ngokwezenzo zabo. Bhala amaphuzu AMABILI ngomlingiswa ngamunye.
2.6.1 UMduduzi (2)
2.6.2 UFanyana (2)
2.7 Ithini indikimba yale noveli? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
2.8 Ngesikhathi uManyoba ehamba nenduna uNgobese beya ehhovisi
likaNdabazabantu, yini eyayenza ukuba azizwe ejabula kodwa aphinde
ashaywe uvalo? (2)
2.9 UNtombela wayengathembekile kumkakhe waseXobho. Sekela lesi
sitatimende ngamaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
ISIQESHANA D
Emuva eGoli uFanyana uyobuza lapho kwase kujwayele khona umama wakhe. Umama
wakhe wabe enomuzi ongumakhelwane ayewuvakashela emini afike athole okuya
ethunjini. Lo muzi iwona umama ayewuxoxela ngendlela aphatheke ngayo lapha emzini
wendodana yakhe. Kulo muzi yilapho umama ayesethandazela khona. Wayethokoza
lapha umama ngoba umama wakulo muzi naye kwakunguMaNdlovu. Lo MaNdlovu naye 5
wayewumuntu okholiwe futhi ezithanda izihlobo zakhe.
'Ngqo … Ngqo …!'
'Ubani lowo? Ngiyaphupha yini bantu?' Kubuza lo mama.
'Yimina uMchunu, makhelwane.' Sekuphendula uFanyana ngezwi elincengayo.
'Ngiyaphupha ngilele yini? Uthi akuzuvuka ubaba emathuneni esazilalela? Ngabe uwena 10
lo ozongena kwami? Umkakho wayengibiza ngomthakathi!'
'Cha! Awuphuphi mama. Ngicela ukungena, Gatsheni.'
'Yeyeni webantu! Anizwe engibhuqa, uthi ngizwe kahle, uthini?'
'Hawu Boya benyathi! Ngicela ungingenise, kukhona udaba engize ngalo.' Eseze
wagebisa ikhanda. 'Ngena. Ufunani? Sheshisa ngiyasebenza la endlini. Ngiseneziningi 15
izingubo okufanele ngiziwashe.' Wangena wangabe esapholisa maseko, wahlala phezu
kwendaba. 'Njengoba wazi ukuthi uhambile umama izolo, abafowethu obekufanele
babonane nabo esiteshini eMnambithi ababatholi. Sebebafune baze badela.'
'Pho mina ngixhumaphi lapho njengoba ukhuluma nami ngila eGoli?'
2.10 Wayeyokwenzani uFanyana lapho okwakujwayele khona umama wakhe? (1)
2.11 Yiluphi usizo uMaNdlovu ayeluthola uma evakashele umakhelwane
ngokwalesi siqephu? (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
2.12 Ngokubhekisa emgqeni wesi-8 kuya kowe-11, bhala imibuzo EMIBILI ebuzwa
ngumakhelwane kaFanyana kulesi siqeshana osifundile. (2)
2.13 Fingqa ngamaphuzu AMABILI okwenzeka kulesi siqeshana kusuka emgqeni
we-15 kuya kowe-18. (2)
2.14 Nikeza ubuhle nobubi bezenzo zomlingiswa onguThembalihle kule noveli.
Bhala iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi. (2)
2.15 Chaza ukuthi kungani sithi uManyoba ungumlingiswa omkhulu kule ndaba.
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
2.16 Kungani kwaba yisenzo esihle ukuthi uManyoba abaleke epulazini
likaGeorge, ahambe ayosebenza emafemini? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
2.17 Umbhali wale noveli uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule ndaba.
Sekela ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA E
Wethuka esefikile lapho okulindwa khona izinto zokuhamba uBhekani. Umqondo wakhe
ugcwele imicabango engapheli. Akukho nokuncane ukujabula emphefumulweni wakhe.
Iphupho namanje usengalixoxa ukusuka nokuhlala. Akawanaki vele amaphupho, futhi
akafuni nezincazelo zawo kodwa leli lanamuhla linomkhuba phakathi. Okuxaka kakhulu-
ke futhi ukuthi nonina uphuphe lona leli phupho. Ame athule du. Umqondo wakhe ugxile 5
ephusheni. Kusobala ukuthi uyise ufuna ashade ngokushesha uBhekani. Ingani
ephusheni umbuze kaningi ebuza umbuzo owodwa: 'Namanje awukafuni ukuganwa?
Namanje awukafuni ukuthatha umfazi?' Uma ekhumbula kahle uBhekani sengathi
uphendulile kodwa uyise wahwaqa, ekhombisa ukuthi impendulo ayimgculisi.
'Cha, kuzofuneka ngiganwe.' Ukhuluma yedwa njalo uBhekani. 'Kodwa ngizoshada 10
nobani?' Wayezibuza lo mbuzo, impendulo wagcina engayitholanga. Umqondo wakhe
wazulazula ethatha ebeka izintombi asake athandana nazo. Wayethi uma ezifaka
esikalweni, ezihlolisisa zonke zingafaneli ukumgana. Bayanda manje abantu lapha
okumelwe khona amatekisi. Nakhu sekufika intokazi ima eduze kukaBhekani.
Athikaziseke emicabangweni yakhe. Abuke le ntokazi. Inhle. Imhlophe qwa. Izinwele lezi 15
zilungiswe ngobunono obukhulu. Zinhle zikanywe kahle. Athi uma eyibhekisisa abone
ubuhwanqa obuphuphuzelayo obucishe busikaze izihlathi. Kanti zinjani zona izihlathi!
Ungafunga uthi azigcotshwa kodwa ziyapholishwa.
3.1 Ngokwalesi siqeshana osifundile ngabe lezi zitatimende ezilandelayo
ziyiqiniso noma azilona iqiniso? (Bhala inombolo yombuzo bese ubhala:
iqiniso noma akulona iqiniso lapho kufanele khona.)
3.1.1 UBhekani usefundise iminyaka emihlanu nje vo. (1)
3.1.2 Okwakuxaka uBhekani kakhulu ukuthi nonina wayephuphe lona leli
phupho elibuza ukuthi uganwa nini. (1)
3.1.3 UBhekani wayeqala ngqa ukubona uTholakele ngalolu suku. (1)
3.1.4 Izihlathi zale ntokazi zabe zipholishwa. (1)
3.1.5 UTholakele wafike wama eduze kukaBhekani. (1)
3.2 Ngokwale noveli uhlala kuphi umama kaPamella? (1)
3.3 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Lichazani igama elibhalwe ngokugqamile kuleli binzana elilandelayo:
… uyise wahwaqa. Ukushintsha ebusweni ekhombisa …
A ukuthukuthela.
B ukujabula.
C uthando.
D ukwaneliseka. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
3.4 Yiziphi izizathu EZIMBILI ezenza ukuthi umama kaBhekani abone uThokaleke
engakufanele ukuba ngumakoti wendodana yakhe? (2)
3.5 Tomula umusho okulesi siqeshana ofakazela ukuthi uBhekani wayengenayo
intombi ayethandana nayo ayeyibona isezingeni lokuba umakoti wakhe. (1)
3.6 Chaza ukuthi laba balingiswa abalandelayo bangabantu abanjani
ngokwezenzo zabo. Bhala amaphuzu AMABILI ngomlingiswa ngamunye.
3.6.1 UZenze (2)
3.6.2 Umalume kaBhekani (2)
3.7 Ithini indikimba yale noveli? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
3.8 Isenzo sikaBhekani sokulobola uTholakele sabulimaza kanjani ubudlelwane
phakathi kwakhe nomalume wakhe? (2)
3.9 UBhekani wayengathembekile kwezothando. Sekela lesi sitatimende
ngamaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
ISIQESHANA F
Akahlalanga isikhathi eside. Wafika uTholakele. Muhle nanamuhla uTholi lo. Ushaye
zona futhi ezimnyama kodwa hhayi ezifana nezayizolo. Athi uma ebuka lezi zingubo
uBhekani akhumbule amagama kaSifiso. Ubuhle bukaTholi busheshe buwususe lo
mqondo omfikelayo.
'Singayitholaphi indawo esingahlala kuyo isikhashana eside nje Tholakele?' 5
'Asiye kwami. Uzokhululeka lapho, akukho nkinga.'
'Kanti uhlala wedwa?'
'Ngihlala ngedwa.'
'Kungcono-ke uma kunjalo.'
'Asihambe-ke.' 10
Bahamba belinganisene uBhekani noTholakele. Abone uBhekani ukuthi bayalingana.
Wakheke kahle uTholakele. Ubukhosikazi bumfanele impela. Abaxoxanga kakhulu
endleleni, uTholi imibuzo eminingi wayethi uzoyiphendula endlini. Bathe befika endlini,
wavula uTholi, bangena.
'Kuhle lapha endlini yakho Tholi.' 15
'Ngiyabonga. Izinto zami eziningi zasala ekhaya.'
Akukho sihlalo lapha. UBhekani kwathiwa akahlale embhedeni.
'Ngingakwenzela isiphuzo?'
'Ngingajabula kakhulu.'
UTholakele wenza isiphuzo nje uBhekani uthola ithuba lokumbuka kahle. Isiketi 20
asigqokile sinezinkinobho phambili ezisuka phezulu ziphele ezansi. UTholi akazifasile
ezimbili ezingasekugcineni. Amehlo kaBhekani awasasuki kuleso sikhadlana
sezinkinobho esiveza ithanga likaTholi.
Aqede ukwenza isiphuzo uTholi, asibeke oqwembeni lokhethe oluhlotshisiwe, asilethe.
Bahlale basondelane. 25
'Ngethemba ukuthi awuze ngakho ukuzongeshela lapha Bheki. Ngikuthatha
njengesivakashi nje sami.'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
3.10 Wayegqoke izingubo ezinjani uTholakele ngalolu suku? (1)
3.11 Zingaki izihlalo/izitulo endlini kaTholakele? (1)
3.12 Ngokubhekisa emgqeni wesi-5 kuya kowesi-9, bhala imibuzo EMIBILI ebuzwa
nguBhekani kulesi siqeshana osifundile. (2)
3.13 Fingqa ngamaphuzu AMABILI okwenzeka kulesi siqeshana kusuka emgqeni
wama-20 kuya kowama-27. (2)
3.14 Nikeza ubuhle nobubi bezenzo zomlingiswa onguLindiwe kule noveli. Bhala
iphuzu ELILODWA eliveza ubuhle neLILODWA eliveza ububi. (2)
3.15 Chaza ukuthi kungani sithi uBhekani ungumlingiswa omkhulu kule ndaba?
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
3.16 Kungani kwaba yisenzo esihle ukuthi uTholakele anqabe ukungenwa
nguBhatomu? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
3.17 Umbhali wale noveli uphumelele ukusivezela kahle isifundo kule ndaba.
Sekela ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA G
DUMA: Wowu! Umuntu ongukhandaqinile akabuboni ubuhle obenziwa
ngumuntu amzondayo. Phela uyangizonda uDlamini. Asimyeke
uDlamini okwamanje. Indlela obeka ngayo inginika ithemba. Mbandlwa,
ngicela usho uma ngabe unenkinga nge-air time futhi ungajwayeli
ukuyivala iselula yakho. 5
MBANDLWA: Cha, okwamanje ngisenayo. Phela kuseyiyo lena owanginika yona.
Uzame-ke ukucupha isisoka enkulumeni yakho ngosuku lomhlangano.
Angifuni ukubona umholi wami ebhibhidla phambi kwabantu.
DUMA: Elokubhibhidla lihoxise wenobhala. (esho ehleka) Mina angisiyo ingane.
Ngangingeke ngiqonywe ngize ngiganwe ngungqeqe wakwaMashu 10
ukube ngangibhibhidla. Lokho nje kukodwa kungubufakazi bokuthi
ukubhibhidla nami, izinto ezingahlobene.
MBANDLWA: Asazi phela. (eneka nezandla) Mfowethu, angikushiye. Phela sekuhlwa
ngomnyama. Sengingaze ngihlangane noDlamini ebumnyameni. Phela
ngeke angiyeke lowo uma ehlangana nami ebusuku. 15
DUMA: Hawu! Sale usulinda ukudla kwakusihlwa. Uzothini nje uMaShezi
usuhamba ungadlile kanti futhi wena awuganiwe?
MBANDLWA: (ahleke aze amkhombe) We! We! Awuzwe uDuma madoda! Ukuganwa
lokhu nikwenza igugu elizedlula zonke izinto. Mina ngisenaye umama.
Kanti-ke nje mfowethu, ngiqinisile uma ngithi asingakuvumeli ukuhlwa 20
kuqhubeke ngingakahambi. Useyoxola naye umuntu wakwaMashu.
(ahleke) Angithi ngihlezi ngidla lapha ekhaya. Hhayi, sala kahle
mfowethu. (asukume)
DUMA: Uma uphatha elobumnyama, ngiyakuvumela. Woza-ke ngikukhiphe.
4.1 Ngubani obizwa ngokhandaqinile esiqeshini? (1)
4.2 Nikeza izizathu EZIMBILI ezenza ukuthi uMbandlwa enqabe ukulinda ukudla
kwaDuma ngalolu suku. (2)
4.3 Yiliphi icala ayeboshelwe lona uDlamini? (1)
4.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Uzame-ke ukucupha isisoka enkulumweni yakho ngosuku lomhlangano.
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile sisho:
A Ukukhuluma ngobugwala.
B Ukukhuluma kakhulu.
C Ukukhuluma ngobuciko.
D Ukukhuluma ngobudlabha. (1)
4.5 Chaza ngephuzu ELILODWA ukuthi kungani sithi uDuma wazifaka yena
enkingeni agcina esekuyo? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
4.6 Tomula umusho enkulumweni kaDuma osikhombisa ukuthi uMbandlwa
wayenomakhalekhukhwini. (2)
4.7 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
4.7.1 Wayebizwa ngoMzizi A UDuma
4.7.2 KwaMashu kusekhweni lakhe B UShandu
4.7.3 Washaywa yinduna C UMaNgema
4.7.4 Waphathwa isifo senhliziyo D UDlamini
4.7.5 Wafundela ubuthishela E UMbandlwa
(5 x 1) (5)
4.8 Lukuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Chaza kafushane. (2)
4.9 Ukushiswa kukaDlamini nomndeni wakhe kwadalela ikhansela uDuma
isixakaxaka. Yiliphi isu/iqhinga alenza ukuzama ukuphuma kule nkinga
ayesebhekene nayo? (2)
4.10 Ucabanga ukuthi ukuziphatha kwekhansela uDuma kwamphazamisa kanjani
ukuthi asebenze ngokukhululeka endaweni? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
ISIQESHANA H
DUMA: Lalela phela. UMaShezi usephendukile. Wethuswe yisimo lesi sakho
kanye nabafanyana abahambisana nenkosi, abadlule kwami badelela.
Ngempela uyatwetwa manje. Uze wathi kungaba ngcono uma mina
ngingazehlisa enkosini noma ngiyeke kwabukhansela lobu. Hheyi!
Wethuke ngempela uMaShezi. Ngethukile ngoba ngiyamazi umkami. 5
Ubebhodla umlilo ngokuyokhuleka enkosini kodwa manje usemane
waphenduka kuhle kwemali uma abafana bedlala isipina.
MBANDLWA: (Asukume) Uyadlala uMaShezi! Hhayi bo! Senzeni? Sijabulise lezi
zilima ezingahambisani nezinguquko? Lutho! Lalela lapha wena!
Hamba uye emaphoyiseni ufike ubike ngomhlangano 10
ofuna ukuwubiza maqede uwacele ukuba afike ngoba kunabantu
abangayifuni inqubekela phambili kule ndawo. Uchaze nje
nangobungozi babo. Ngeke amaphoyisa akwenzele phansi. Akekho
umuntu ongazithela emaphoyiseni ewabona. Uyabona, lowo
mhlangano uyokunika amandla ngoba uyonunusela abantu 15
ngezinhlelo ezikhangisayo okufanele zenziwe. Ngiyakutshela
nongafuni lutho ngekhansela, uyophenduka ahambisane nalo. Emva
kwalowo mhlangano uyophenduka inkosi. Imilomo, bheka koDlamini
(avale umlomo wakhe ngesandla elingisa amazwi akhe) koDlamini.
DUMA: Usuyakhuluma-ke mfo. Uyazi okunye engikucabangayo ngukuthi 20
umhlangano akusadingeki siwubize ngombhobho. Sizobhala isimemo
esikhangisayo maqede sicele ozosibhalela sona ngekhompyutha.
Ukusukela lapho, siyozigaya emshinini lona ozokhipha sekuyizimemo
eziningi ukuze sikwazi ukuzinameka kulo leli wadi lami.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
4.11 Yini eyayethuse uMaShezi kulesi siqeshana? (1)
4.12 Bhala isizathu esenza ukuthi uMaShezi ayoxoxisana noMaNgema. (1)
4.13 Inkosi uShandu ithi intuthuko yayizodala ziphi izinkinga endaweni? Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
4.14 Ngubani umqhathi kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
4.15 Izinqumo ezathathwa yinkosi uShandu esibhedlela zayishintsha kanjani
inhlalo emphakathini? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
4.16 Ubaluleke ngani umlandi emdlalweni? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
4.17 Inkosi uShandu yayihlakaniphe ngaphezu kwendlela uDuma ayeyibona
ngayo. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
4.18 Phawula ngamaphuzu AMABILI usho ukuthi kungani uSayitsheni echazwa
njengomlingiswa olimelayo iqiniso. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA I
SONTO: Yini indaba?
NHLEKO: Umthetho sisi.
SONTO: Cha, okwami kuhlukile.
NHLEKO: Ngilalele, qhubeka uchaze.
SONTO: Mina ngikhonza naye, unguMfundisi wami. 5
NHLEKO: Hhawu kanti uyadlala. Ubala lolo ongitshela lona. Kuke kwafika ingelosi
yathi ithunywe nguNkulunkulu kuMfundisi kodwa asiyingenisanga. Uyini-
ke wena?
SONTO: Ngifuna nje ukumenzela umkhuleko bese ngiyaphuma. Angeke ngihlale.
NHLEKO: Ingelosi yona ibifuna ukuzomphilisa aphume lapha esibhedlela. 10
SONTO: (Eseqala ukukhombisa ukucasuka.) Umthetho onjani lo ovimba ukuthi
abantu bakhulekelwe? Mina ngazi ukuthi umthetho izinkolo zabantu
uyazihlonipha.
NHLEKO: Musa ukusukela umthetho nkosikazi Mbhele. Ubani othe umthetho
awufuni nithandaze? Mina ngithe umthetho uvimba ukubonwa 15
kukaMfundisi, hhayi ukuthandaza lokhu wena osukusho.
SONTO: Ngingathandaza kanjani ungafuni ngingene?
NHLEKO: Kuseduze kabi lapha ngaphakathi, uma ungathandaza ulapho ukhona
njengamanje, umthandazo wakho ungafika kuMfundisi.
SONTO: Kanti udelela ngempela, uthi angithandaze ngilapha? 20
NHLEKO: Ehhene asiguqe, ngizokulekelela.
SONTO: (Ngolaka) Lalela la ndoda ndini, ngizokuceba kubaphathi bakho ngale nto
oyenzayo, uxoshwe.
NHLEKO: Yibo impela labo baphathi abathe ngingakuvuleli.
SONTO: Hhayi, kulungile. Kangihambe-ke ngoba nakhu awufuni ukungingenisa. 25
Kakuzukungisiza nakancane ukuphikisana nawe lapha.
NHLEKO: Kungcono ngoba uyabona nawe ukuthi kakuzukukusiza nhlobo.
(Anikine ikhanda uSonto, aphenduke ahambe.)
5.1 Ngokwalesi siqeshana ngobani abantu ababekhiphe umyalelo wokuthi
uNhleko angavuleli muntu egumbini okwakulele kulo umfundisi esibhedlela? (1)
5.2 Nikeza izizathu EZIMBILI ezenza uSonto azibone enelungelo lokungena
abone umfundisi. (2)
5.3 Yiliphi icala elalenziwe ngumlingiswa oqavile? (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
5.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Ehhene asiguqe, ngizokulekelela.
Igama elibhalwe ngokugqamile lisho ukuthi:
A Asixoxisane
B Asixolelane
C Asithandaze
D Asihlukane (1)
5.5 Chaza ngephuzu ELILODWA ukuthi kungani sithi uMbhele wazifaka yena
enkingeni agcina esekuyo? (2)
5.6 Tomula umusho ochaza ukuthi uSonto wayengasasiboni isidingo sokuncenga
umseshi uNhleko. (2)
5.7 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
5.7.1 Wabulalisa uMaNtuli A UMaMkhize
5.7.2 Wazala isigebengu B UZinhle
5.7.3 Uhloniphekile emphakathini C UDlamini
5.7.4 Ushintsha isikole D USonto
5.7.5 Umakhelwane kaMbhele E UMbhele
(5 x 1) (5)
5.8 Lukuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Chaza kafushane. (2)
5.9 Ukulahleka kwemali uSonto ayeyigebenge umfundisi yikona okwamdalela
isixakaxaka. Yiliphi isu/iqhinga alenza ukuzama ukuphuma kule nkinga
ayesebhekene nayo? (2)
5.10 Ucabanga ukuthi ukuboshwa kukaSonto kwayishintsha kanjani impilo
kaZinhle? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
ISIQESHANA J
MAMKHIZE: Yikho wawusuthi ubona sengathi usecabanga ukukushiya.
SONTO: Leso esinye sezizathu.
MAMKHIZE: Wase ubona kungcono afe.
SONTO (Ekhala) Yebo, ukuze ngithole imali.
MAMKHIZE: Manje sekuvela kanjani ukuthi nguwe owahlela ukufa kwakhe? 5
SONTO: Amaphoyisa abamba oMthofi.
MAMKHIZE: Obani manje oMthofi?
SONTO: Yilezi zinja engangizithumile. Zavele zalikhipha lonke iqiniso.
MAMKHIZE: Awu mntanami!
SONTO: Kunjalo nje mama. Bazobe bengofakazi benkantolo bonke laba bantu. 10
(Ekhala kakhulu) Ngeke ngidabule mama, ngeke!
MAMKHIZE: Ungalilahli ithemba mntanami.
SONTO: Sengililahlile.
MAMKHIZE: (Ekhala) Awu mntanami ...
SONTO: Ngiyaxolisa mama ngokukuzwisa ubuhlungu. 15
MAMKHIZE: Ngiyakuxolela mntanami. Kodwa mina ngisenalo ithenjana lokuthi ...
SONTO: Sisodwa nje isicelo sami mama.
MAMKHIZE: Khuluma mntanami, ngilalele.
SONTO: Ngicela ungikhulisele umntanami.
MAMKHIZE: Ngiyezwa mntanami. 20
SONTO: Umkhulise kahle mama, umtshele ukuthi umhlaba uyahlaba mama.
Umtshele ukuthi abathatha izindlela ezinqamulelayo ezinokukhohlakala
babolela ejele njengami.
MAMKHIZE: Ngeke ubolele ejele mntanami. Uzophuma ukhulise indodakazi yakho.
SONTO: Ngiyofela lapha mama. (Akhale kakhulu.) Awu, ngiyazisa ngomntanami, 25
ngake ngazenza ngathanda imali, ngavumela usathane angenze ingelosi
yakhe!
MAMKHIZE: Kangivalelise mntanami, nakhu sekuthiwa sesiphelile isikhathi. Usale
kahle mntanami.
SONTO: Uhambe kahle mama. Ungikhonzele enganeni yami. Ungixolisele kakhulu 30
kuyo. Uyitshele ukuthi ikhule ingabi njengami. Uyitshele ukuthi ngiyohlala
ngiyithanda.
(Behlukane kanjalo-ke. Emva kwezinyangana wavela enkantolo uSonto.
Amlahla onke amacala akhe. Wagwetshwa ukudilikelwa yijele.)
5.11 Yini eyayenza ukuthi uSonto alahle ithemba lokuthi wayengaphuma phambili
kuleli cala lokufa kukaMbhele? (1)
5.12 Nikeza isizathu esenza kube nzima kuSonto ukufuna ummeli ongamzamela
ukuthi athole ibheyili. (1)
5.13 Kwakulula ukuthi uDlamini akwazi ukubona ukuthi uSonto wayeyifihle kuphi
imali. Bhala amaphuzu AMABILI afakazela lokhu. (2)
5.14 Ngubani umqhathi kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
5.15 Izinqumo ezathathwa nguMbhele esehhovisi likaNtshangase zayishintsha
kanjani impilo kaSonto? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
5.16 Ubaluleke ngani umlandi emdlalweni? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
5.17 UMbhele wayengahlakaniphile kangako. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu
AMATHATHU. (3)
5.18 Phawula ngamaphuzu AMABILI usho ukuthi kungani uMaMkhize echazwa
njengomlingiswa olimelayo iqiniso. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA K
THABI: Leli su likamama phela yilona elizokukhipha osizini.
THENJIWE: Uyazi uzoze ungicasule manje. Okokuqala nje uyingane kabi. Ngeke
uze ungeluleke wena.
THABI: Kanti uzolulekwa ubani? Angithi nomama awumlaleli? Ngitshele ubaba
akhulume nawe? 5
THENJIWE: Nansi ingulube inginonela bo!
THABI: Musa ukungibiza ngengulube. Ngichazele kahle ukuthi umama lona
awumlaleli ngani. Indlela ibuzwa kwabaphambili.
THENJIWE: Uma ungafuni sixabane Thabi yeka le nto oyikhulumayo.
THABI: Cha kusho ukuthi unenkinga bo. Bonke abantu okhuluma nabo uxabana 10
nabo. Ngiya kuDumisani-ke manje ngimtshele ukuthi akasize akhulume
nawe ukuze umgane.
THENJIWE: Ungangihlanyeli mina. Angifune kugana muntu mina manje.
USkhumbuzo wazifela kwaphela konke okuwuthando enganginakho.
THABI: Angiyethembi le nto oyishoyo. Njengoba uthi ufuna ukuhamba lapha 15
ekhaya, kusho ukuthi kukhona ofuna ukumgana.
THENJIWE: Ukhuluma nami kanjalo?
THABI: Ngiyaxolisa uma ngiphaphalazile. Kodwa yini wena ungabalaleli
abadala?
THENJIWE: Umuntu unelungelo lokuzikhethela inqubo yakhe kulezi zinsuku. 20
Angifuni-ke nami ukuzophoqelelwa ngamasiko abhedayo.
THABI: Ngiyakudabukela kodwa. Umama uzokugoba yonke le nkani onayo.
THENJIWE: (Ecasukile) Ubani onenkani Thabi? (Asondele kuye)
THABI: Usufuna ukungishaya uma ngikutshela iqiniso.
THENJIWE: Ngibuza ukuthi ubani onenkani? Angisiso isilima sokudlala umamezala 25
mina. Zingamane zilime ziyetsheni okungcono.
6.1 Ngubani lo mama okukhulunywa ngaye kulesi siqeshana? (1)
6.2 Nikeza izizathu EZIMBILI ezenza uGugu athi akalithandisisi isiko lokungenwa. (2)
6.3 Yiliphi icala langempela ayeboshelwe lona umngani kaThenjiwe uSipho? (1)
6.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Indlela ibuzwa kwabaphambili.
Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile sisho ukuthi:
A Kuyasiza ukubuza kubangani.
B Kuyasiza ukubuza komakhelwane.
C Kuyasiza ukubuza kwabanolwazi.
D Kuyasiza ukubuza emaphoyiseni. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
6.5 Chaza ngephuzu ELILODWA ukuthi kungani sithi uSipho wazifaka yena
enkingeni agcina esekuyo? (2)
6.6 Tomula umusho enkulumweni kaThenjiwe ochaza ukuthi uyabuqonda ubuhle
bentando yeningi. (2)
6.7 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
6.7.1 Umngani kaThenjiwe A UThenjiwe
6.7.2 Uyakwazi ukuthunga B UNondumiso
6.7.3 Wayegula kakhulu C UDumisani
6.7.4 Waxoshelwa ukungena izindaba D UGugu
6.7.5 Wagwazwa uSipho E Ugogo
(5 x 1) (5)
6.8 Lukuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Chaza kafushane. (2)
6.9 Ukushona kukaSipho yikona okwadalela uThenjiwe isixakaxaka. Yiliphi
isu/iqhinga alenza ukuzama ukuphuma kule nkinga ayesebhekene nayo? (2)
6.10 Ucabanga ukuthi uMaMbatha wayisebenzisa kanjani ingxabano phakathi
kukaSipho noDumisani ukubuyisa ukuthula emndenini kaZungu? Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
ISIQESHANA L
THENJIWE: Angimfuni nje mama!
NONDUMISO: Inkani ngeke isize ngalutho lapha mama. Ukuhlanganisa abantu
ngenkani kuyingozi, bagcina bebulelene.
ZUNGU: Makhulu lawo magama ndodakazi. Ngike ngasho ukuthi kukhona
amasiko asefuna ukubhekisiswa kulezi zinsuku. 5
MAMBATHA: Yimaphi amagama amakhulu lapha Manzini? Yimaphi? Wakhweza
izingane phezu kwethu zibheda. Le ngane (Akhombe uThenji) izogana
uDumisani. Sengiqedile.
THENJIWE: (Akhale) Sengibone kahle ukuthi aningifuni lapha ekhaya.
Ngiyahamba-ke manje. 10
NONDUMISO: Kahle Thenji.
MAMBATHA: Ungahamba uma uthanda. Angithi kade usuhambile vele. Ubuyiswe
ubani? Uma uhlala lapha ekhaya, qonda kuDumisani.
ZUNGU: Ngeke ilunge le nto yakho MaMbatha.
MAMBATHA: Sekungeyami le nto Manzini? Usho ukuthini uma usho njalo? 15
NONDUMISO: Baba, Manzini. Ngicela ukuhamba noThenji. Injongo yami ukuba
siyoxoxa ekhaya ngalolu daba. Kokunye siyobuya nabazali bethu,
sibhunge sindawonye.
MAMBATHA: Ukhona umakoti othi ezilile abe elokhu ehla enyuka. Akayi ndawo lo.
(Akhombe uThenji) 20
THENJIWE: (Emi ngezinyawo) Ngiyahamba. Angithi awuzwa uma ngithi angimfuni
uDumisani?
NONDUMISO: Kahle Thenji. Njengoba siya ekhaya kokunye bazosichazela kangcono
ngaleli siko.
ZUNGU: Sengathi kungcono khona lokho. 25
MAMBATHA: Angisafuni ukukhuluma manje. Uma ungazimisele ngoDumisani
ngiyakudabukela. Uyogugela ezinsisheni.
THENJIWE: Ngingamane ngigugele kuzo.
MAMBATHA: Uphendula mina kanjalo? (Asukume) Phumani lapha!
6.11 Ngobani laba bantu athi uNondumiso akufuneki bahlanganiswe ngenkani? (1)
6.12 Nikeza isizathu esasenza uDumisani athi kuThabi angambali kubantu
okufanele bangene uThenjiwe. (1)
6.13 Nikeza izindlela EZIMBILI uThenjiwe akhombisa ngazo ukungahloniphi
emzini. (2)
6.14 Ngubani umqhathi kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
6.15 Isinqumo esathathwa nguThenjiwe sokufaka ushevu etiyeni likaDumisani
sayishintsha kanjani impilo yakhe uThenjiwe? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
6.16 Ubaluleke ngani umlandi emdlalweni? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
6.17 UZungu wayehlakaniphe ngaphezu kwendlela uMaMbatha ayembona ngayo.
Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
6.18 Phawula ngamaphuzu AMABILI usho ukuthi kungani uGugu echazwa
njengomlingiswa olimelayo iqiniso. (2)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Kulesi siqephu, imibuzo ibuzwe kulezi zindaba ezimfushane ezilandelayo:
• 'Amathunzi Ezintaba' ebhalwe ngu-NAP Khumalo
• 'Ingcebo Yezicebi Nezimpofanaʹ ebhalwe ngu-MJ Mngadi
UMBUZO 7: IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli
Funda lezi ziqeshana ezilandelayo ezitonyulwe ezindabeni ezimfishane ezimbili bese
uphendula imibuzo ehlelwe esiqeshini ngasinye. Inani lamamaki elabelwe umbuzo
ngamunye ungalisebenzisa njengomhlahlandlela wobude bempendulo.
QAPHELA: Phendula imibuzo ehlelwe kuzona zombili iziqeshana, okungukuthi
UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2.
7.1 ʹAMATHUNZI EZINTABA' – NAP Khumalo
Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA M
Ngaye ngaqhwakela etsheni, uNomkhosi wahlala otshanini eceleni kwami.
Sabuka ubuhle bemvelo. Lapha sasizibuka ezinkakhayini zonke izintaba,
amagquma, imihosha, imifula nemizi yabanumzane. Amehlo ayegijima agcine
kude le, lapho umhlaba ubonakala uqabulana nesibhakabhaka khona.
Ngakwelinye icala ulwandle sasilubuka kahle laphaya phansi lugubha 5
amagagasi alo. Umuntu wabuka konke lokhu qede wezwa inhliziyo ijaja
ngokunye. Kwakukuhle ngeqiniso.
'Uthini ngalobu buhle obungaka Sithandwa?' ngibuza kuNomkhosi lapho
sesihlezi kamnandi, amehlo endanda zinkalo zonkana.
'Ngibona ubuhle obumangalisayo, ubuhle obunzulu obuqhamuka esandleni 10
soMdali.'
'Ngizwa nginokujabula okukhulu, ngifikelwa yisivuvu sentokozo ngalobu buhle
obungaka obufukanyelwe luthando lwethu oluyisimanga. Letha leso sandla
sakho esinsobonsobo ngisibambe Nomkhosi, inkinga sekuyoba yindlela
yokusiyeka singasayekeki.' Asilethe uNomkhosi isandla ngisibambe, uthando 15
luvele lwenyuke lufinyelele emazingeni angenakulinganiswa. Achobozele.
'Kepha ngabe bonke abantu bayabubona nje lobu buhle bemvelo nentokomalo
obuyilethayo? Mina ngibona sengathi akunjalo, kepha bonke lobu buhle
bukhethelwe thina sodwa Nomkhosi.'
'Uyabona Siziba, amazwi akho angishayisa uvalo. Mahle kakhulu kunalokhu 20
engikucabangayo. Afana nobuhlalu bamagobolondo ekhethelo, ayingcwenga
engayiwa.'
'Yeyamisa lelo khanjana lakho elihlana lapha esifubeni sami Mntakwethu.'
Akwenze. Ngiqhubeke, 'Ngiyabonga kakhulu ngala mazwi owashoyo.
7.1.1 Wayehleli kuphi uNomkhosi ngokwalesi siqeshana? (1)
7.1.2 Bhala OKUKODWA okuyimvelo ababekubuka ngalolu suku. (1)
7.1.3 Caphuna ibinzana lamagama asesigabeni sokuqala asitshela ukuthi
okunye ababekubuka kwakuqhelile kubona. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
7.1.4 Yini eyayenza uSiziba ajabule ngalolu suku? (2)
7.1.5 Ngokwalesi siqeshana, kungani amazwi kaSiziba ayemshayisa
ngovalo uNomkhosi? (2)
7.1.6 Chaza leli gama elibhalwe ngokugqamile esiqeshini ngendlela
elisetshenziswe ngayo. (2)
7.1.7 Chaza ngokuqoqeka kwale ndaba ngokwesikhathi. Bhala iphuzu
ELILODWA. (2)
7.1.8 Lutholakala kuphi uvuthondaba kule ndaba? Sekela impendulo
yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
7.1.9 Nikeza umyalezo otholakala kule ndaba. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
7.1.10 Uthini umbono wakho ngokuhlawuliswa kukaSiziba izinkomo
ezinhlanu ngecala lokubulala uNomkhosi ngokungenhloso? Sekela
impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
KANYE
7.2 'INGCEBO YEZICEBI NEZIMPOFANA' – MJ Mngadi
Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA N
Emaphethelweni edolobheni laseMhlali wayenepulazi lesimoba, efuye
amahhashi, hhayi omjaho, kepha okuzithokozisa. Kukuwo-ke lo muzi
ayehlaliswe kuwo lapha eMhlali uValerie. Nokho ayechake kakhulu ngakho
uMcCall kwakuwumndeni. Wayengabizwa ngangane nankosikazi.
Esamile ngaphandle ekude ngemicabango, wabona ngenye yezintokazi 5
ezimbili ezazisebenza lapha ekhaya isiseduze kwakhe. KwakunguThulisiwe
Luthuli owayezomazisa ukuthi uMnu. McCall wayekade eshaye ucingo ebuza
ukuthi, 'usaphila yini, nokuthi usazithokozisa na njengoba nanixoxile?'
'Uthe ushaya ukuphi?'
'Ubesesikhumulweni sezindiza. Angazi noma uza lapha noma uya phesheya 10
yini.'
'Angifuni ukukhuluma indaba kaDave. Kungcono ukuhlala ehlathini
kunokuhlala kuleli hlane lakwakhe.' Wabalisa enengiwe. 'Angisazi noma uDave
ngiyamthanda noma ngiyamdabukela yini. Ake nisho nina esenike nahlala
naye isikhathi eside; uke amnike nje omunye umuntu inhliziyo isikhathi 15
okungenani esingangengxenye yosuku?'
'Mhlawumbe ukhuluma ngohlangothi lwamabhizinisi?' kusho uThulisiwe.
'Yebo, ningaxoxa ngokuqondene nawo kuze kushone ilanga uma
lingakatholakali ikhambi lokwandisa inzuzo. Uma kodwa kuya ngasothandweni,
cha. Angisho nje ukuthi sengineshumi leminyaka ngilapha, ngiyisisebenzi 20
sokuqala futhi esaqashwa kulo muzi uqediwe ukwakhiwa. Kuyo yonke le
minyaka siyaqala ngqa ukudidizelela intokazi eze ngaye ingazengaludaba
lwamabhizinisi. Ngike ngimbone ekutatazelela nokukutatazelela.
Ungowokuqala ngqa ukuba uke uhlale kuze kuphele izinyanga ezintathu!
Kodwa wawugezephi?' 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
7.2.1 Bhala igama lomlingiswa ongusomabhizinisi ngokwalesi siqeshana. (1)
7.2.2 Nikeza OKUBILI okwakwenza impilo kaDave ibe ngebukeka
njengechakile/njengenobuphofu kodwa ebe enemali. (2)
7.2.3 Sizathu sini esasenza uValerie amdabukele uDave? (2)
7.2.4 Iphetha kanjani le ndaba? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
7.2.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esisemshweni olandelayo: ꞌKodwa
wawugezephi?ꞌ sisho ukuthi:
A Ubhukuda kuphi?
B Usebenza kuphi?
C Wenza ngani?
D Uhlala kuphi? (1)
7.2.6 Qhathanisa ngokubhala okufanayo nomehluko phakathi kwezenzo
zomlingiswa onguValerie nezenzo zomlingiswa onguDave. (3)
7.2.7 Isenzo sikaDave sokuqamba ibha yakhe ngoValerie simveza
njengomuntu onjani? Bhala iphuzu ELILODWA bese ulesekela. (2)
7.2.8 Ngokucabanga kwakho kwenziwa yini ukuthi abesifazane ababeba
nobudlelwane bezothando noDave bangahlali isikhathi esingaphezu
kwezinyanga ezintathu? Sekela impendulo yakho. (2)
7.2.9 Isingeniso sale ndaba emfushane sihle. Sekela ngamaphuzu
AMATHATHU. (3)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala
Kulesi siqephu uzophendula YOMIBILI imibuzo: UMBUZO 8.1 NOMBUZO 8.2.
UMBUZO 8
8.1 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
SEZIBUYA INHLAZANE – SB Mlambo
1 Sezibuy' inhlazane
2 Sekugqigqwa namagula
3 Sekuyisikhathi sokukleza.
4 Kusesibayeni solwazi
5 Kusengwa amahinikazi
6 Kusengwa izigqala
7 Kuyaphithizela ubuyaluyalu
8 Ayagcwala amathunga kuyathululwa
9 Kwabanye ziwakhahlel' egcwele.
10 Kusesibayeni solwazi
11 Sengathi ngumbondo neminjonjo
12 Bazozuza selithambama.
13 Asebegcwalisile bayayikizela
14 Sebeyeke imiyeko yokunqoba
15 Imiyeko bayithole sebeqedile.
16 Izehluleki seziyabanyonkoloza
17 Zibabeka izici bengenazo
18 Kuthiwa bayazidla!
19 Sebezizuzele izaqheqhe
20 Abasayikwephucwa muntu!
21 Yisinkwa sabo!
22 Nani enisashay' umphehlu
23 Yalelani nabanye abantu
24 Ngamaqhinga okusenga le nkomazi
8.1.1 Tomula uphinde ugagule imvumelwano etholakala esitanzeni
soku-1. (2)
8.1.2 Bhala umqondo osobala oqukethwe yisitanza sesi-5 ngephuzu
ELILODWA. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
8.1.3 Imbongi iqonde ukuthini uma ithi, 'Izehluleki
seziyabanyonkoloza'? (2)
8.1.4 Kungani imbongi isebenzise uphawu lokubabaza emgqeni we-18? (2)
8.1.5 Tomula igama elisho uhlobo lwezinkomo ezikhipha ubisi oluningi
elitholakala esitanzeni sesi-2. (1)
8.1.6 Yisiphi isifundo esitholakala kule nkondlo? (2)
8.1.7 Ngokwenkondlo obani laba asebezuze izaqheqhe esitanzeni
sesi-7? (2)
8.1.8 Chaza ngephuzu ELILODWA okushiwo yimbongi ngokucashile/
ngokujulile emigqeni elandelayo:
'Nani enishay' umphehlu
Yalelani nabanye abantu
Ngamaqhinga okusenga le nkomazi' (2)
8.1.9 Imbongi ithi uma usuzuze imfundo akekho ongakuphuca yona,
iyohlezi ikusiza njalo. Uyavumelana yini nalokhu? Sekela
impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
KANYE
8.2 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
NONKULULEKO – Nomthandazo C Makhanya
1 Nonkululeko ntokaz' enhle,
2 Kad' ufunwa nkalo zonke,
3 Imilomo ingavalwa ngawe,
4 Ufunw' ezintabeni zasemaweni,
5 Ufunw' emagqumeni nasezigodini,
6 Namhla ufunyenwe ntokazi enhle.
7 Nonkululeko ntokaz' enhle,
8 Ufunwe ngaphesheya nanganeno,
9 Wafunwa kuyo yonk' i-Afrika;
10 Wafunwa kuyo yonk' i-Eshiya;
11 Wafunwa kuyo yonk' iYurophu,
12 Wafunwa kuyo yonk' iMelika.
13 Nonkululeko siphalaphala sika-Afrika,
14 Ukufika kwakho kuletha intokozo,
15 Yesul' izinyembezi zeminyaka,
16 Namuhla sisin' umphiqilo,
17 Sishay' indlamu, sichway' uchwayo,
18 Sisin' umphendu, sisin' umqokozo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 29 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
19 Nonkululeko ntokaz' enhle,
20 Ulindwe ngokukhul' ukubekezela,
21 Ulindw' abanewenu bozalo,
22 Baguquk' imilalandle kwezinye izinkalo,
23 Bagqok' izinxibi kwamany' amagquma,
24 Baguquk' iziduli zaphakade kwelemiphafa.
25 Nonkululeko ntokaz' enhle,
26 Ukufika kwakho kufana
27 Nokuqhamuka kwenhlamvu yelanga,
28 Ewukukhanya kwaphakade.
29 Ubukhona bakho bush' ukuhlabana
30 Okuyosala kungumlando waphakade.
31 Nonkululeko ntokaz' enhle,
32 Uzel' uNokuthula sethaba,
33 Wazal' uNtuthuko sethaba,
34 Wazal' uNobuhle sethaba,
35 Wazal' uNolubambiswano sethaba,
36 Phila njalo ntokaz' enhle!
37 Nonkululeko ntokaz' enhle,
38 Mana njalo kuleyo nqubo,
39 Qhubeka njalo kuleyo migomo,
40 UNolucwasano mfak' inhlanekela,
41 UNoluphithano mkhomb' indlela,
42 UNomaqili mfundis' isifundo.
8.2.1 Bhala izindawo EZIMBILI ezisesitanzeni soku-1 ayefunwa kuzo
uNonkululeko. (2)
8.2.2 Khipha umugqa oyimpindwa otholakala kule nkondlo. (1)
8.2.3 Tomula imigqa enokuxhumana esitanzeni sesi-7, udwebele
amagama enza ukuxhumana bese usho uhlobo lwakho. (2)
8.2.4 Isihloko sale nkondlo siyisifengqo. Bhala usho ukuthi siluhlobo luni
lesi sifengqo. (1)
8.2.5 Iyini inhloso yembongi yokusebenzisa isizura/isikhawu emgqeni
we-17? (2)
8.2.6 Tomula imigqa emibili eyisibonelo senjambamenti kule nkondlo. (2)
8.2.7 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Indikimba yale nkondlo ...
A inkolo.
B amasiko.
C inkululeko.
D ukufa. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 30 DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
SC/NSC Confidential
8.2.8 Imbongi iqonde ukuthini esitanzeni sesi-5 uma ithi, 'Ubukhona
bakho bush' ukuhlabana'? (2)
8.2.9 Imbongi ilisebenzise kahle igama elithi uNoluphithano. Sekela
impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
8.2.10 Phawula ngesigqi senkondlo mayelana nesivinini bese wesekela
ngokubhekisa kulokhu okulandelayo:
Umoya nemigqa yayo. (3)
AMAMAKI ESIQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2017 Question Paper

Question paper



