Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paperisiZulu FALGrade 12202328 pages

Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2023, 28 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) 2023 AMAMAKI: 70 ISIKHATHI: Amahora ama-2½ Leli phepha linamakhasi angama-28. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/2023 SC/NSC IMIYALELO KWABAHLOLWAYO 1. Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo. 2. Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo. 3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE: ISIQEPHU A: Inoveli (35) ISIQEPHU B: Umdlalo (35) ISIQEPHU C: Izindaba ezimfishane (35) ISIQEPHU D: Izinkondlo (35) 4. Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, umbuzo OWODWA esiqeshini NGASINYE. ISIQEPHU A: INOVELI Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile. ISIQEPHU B: UMDLALO Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile. ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo. ISIQEPHU D: IZINKONDLO Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe. 5. Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi ukhethe ngendlela efanele yini. 6. Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE. 7. Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo. 8. Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA. 9. Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo: Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-75 esiqeshini ngasinye. 10. Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/2023 SC/NSC OKUQUKETHWE: Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda yonke imibuzo. ISIQEPHU A: INOVELI Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu. IZINOMBOLO ZEMIBUZO AMAMAKI IKHASI 1. Ithemba Lami 35 5 2. Kusinda Kwehlela Endodeni 35 8 3. Umshado 35 11 ISIQEPHU B: UMDLALO Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu 4. Ababulali Benyathi 35 14 5. Icala Kaliboli 35 17 6. Isiko Nelungelo 35 20 ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfushane ezihloliwe. 7.1 'UNozimoto' 18 23 7.2 'Lapho Kukhona Uthando' 17 24 ISIQEPHU D: IZINKONDLO Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu. 8.1 'Ngingoweliba' 18 26 8.2. 'Ngiyafisa ukuba qotho' 17 27 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/2023 SC/NSC Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'): ISIQEPHU IZINOMBOLO IMIBUZO THIKHA ZEMIBUZO EPHENDULIWE UMBUZO OWUKHETHILE A: INOVELI 1–3 1 NOMA B: UMDLALO 4–6 1 NOMA C: IZINDABA 7 1 EZIMFISHANE NOMA D: IZINKONDLO 8 1 QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/2023 SC/NSC ISIQEPHU A: INOVELI UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-A no-B) bese uphendula imibuzo ezolandela. ISIQESHANA A 'Cha mama, nawe dadewethu, ngizoya laphaya kumthandazi njengoba nisho kodwa mina ithemba lami elikhulu likuNonkamfela. Nokho-ke ukuze nigculiseke, okungcono ngibona kungcono siqale laphaya kumthandazi, kwaHlazakazi sengiyovukela khona ekuseni kusasa.' 'Cha fana, ngoba asikazilungisi kahle zonke izimfanelo zakhona, kungcono siye khona 5 kusasa uma usubuya kwaHlazakazi.' 'Hhayi kulungile mama, kungcono ngisale sengikwenza konke khona kusasa ngoba nakhu sengathi selishonile kanti nale ndlela ikude. Sengiyovuka ekuseni ukuze ngisheshe ngibuye ngithole nethuba lokuya esayonini.' Nebala ukusa kwaziwa nguye amabombo wawabhekisa khona kwaHlazakazi. Esahlezi 10 ngasemthonjeni ecabanga ukuthi uzokwenzenjani, wezwa ngezwi lihayela phansi okomuntu obulawa umzwangedwa. Uma ethi uphakamisa amehlo wazithela kuye uNokulindela ecula iculo losizi ebhekise ikhanda phansi. Uhamba nje uNokulindela akuhambi yena inhliziyo ibalisa ngesoka lakhe. 'Hawu ntombazana, wahaya elosizi kwenzenjani, ufelwe yizwe yini?' 15 'Hawu nkosi yami! Kodwa Sandanezwe ubekwa yini lapha? Ungaze ungibuze ukuthi ngifelwe yizwe nje uphumaphi? Wanyamalalisa okomphefumulo, awusabhali, awusathini, kwenzenjani, wahlekisa ngami ezweni ngenzeni?' washo uNokulindela sezigobhoza izinyembezi. 'Kahle nkosazana ngamatshe, sengizophendula muphi ngiyeke muphi njengoba 20 uyiletha iba yimvula njena? Lalela ntokazi ngikuchazele, ungathathi ngamawala ngoba akusho ukuthi lokhu okwenzekayo nami ngakwenza ngamabomu,' kuchaza uSandanezwe … 1.1 Uhlala kuphi uNokulindela ngokwalesi siqeshana? (1) 1.2 Yini eyayenza ukuthi uSandanezwe aye kumthandazi? (1) 1.3 Shono OKUBILI okwakwenziwa nguNokulindela ngenkathi kuqhamuka uSandanezwe emthonjeni. (2) 1.4 Bhala imibuzo EMIBILI uNokulindela ayibuza uSandanezwe ngalolu suku. (2) 1.5 Tomula amazwi asesiqeshini akhombisa ukuthi uSandanezwe wavuka ekuseni kakhulu. (2) 1.6 Fingqa kafishane isigameko esenzeka ngesikhathi uSandanezwe ehlangana noZabalaza ehamba nezinsizwa zangakubo. Bhala amaphuzu AMABILI. (2) 1.7 Yini eyabonwa isayoni ngesikhathi sihlolela uSandanezwe? (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/2023 SC/NSC 1.8 Hlaziya isizinda sale noveli: Ithemba lami, ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye. 1.8.1 Indawo (2) 1.8.2 Isimo senhlalo (2) 1.9 Yikuphi okungumehluko phakathi kukaSandanezwe noZondiwe mayelana nenkolelo yokwelashwa kwesifo esasimphethe? (2) 1.10 Bhala indikimba yale noveli, sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2) KANYE ISIQESHANA B Umfo kaMbeje ubhukulile ngapha ulwa nokuthola ikhambi lokwelapha uSandanezwe angaze naye abalwe nalo mshungu okuthiwa unesifo esingelapheki njengoba abanye odokotela besebesikaza. Usesabalale ngomcabango wagcina efikelwa umqondo wokuthi athintane nomunye kulaba abasebenza kubangcwabi amxazululele le nkinga. Into efike ibe yiqatha emphinjeni ukuthi kazi uyofike athinte bani kubona, yena onjani, 5 futhi ayobe embone ngani ubunjalo bakhe. Wayesamiwe nawukuthi kazi kwandaba leyo uyoyingenisa kanjani kubantu angabejwayele. Wayesaba nokuthi kazi uma enza lokho uyobe engaziqhwebeli yini ulaka lwabakwasidlodlo. Isigcino nokho waziduduza ngokuthi imali ayibonaze ilutheze olumanzi. Nebala wazidlisa satshanyana umfo kaMbeje efuna ukuthi kazi iyiphi insizwa angahle 10 axhumane nayo kulezi zinsizwa ezisebenza laphaya kubangcwabi edolobheni. Ngenhlanhla washeshe watholana nensizwa yakwaNtshingila eyayihlala eMatshana khona belu eMpangeni. Waxoxaxoxa nayo ezidlisa satshanyana efuna nokwazi ukuthi ihlala kuphi isigcino yamtshela ingasole lutho. Langa limbe kuliSonto wanikela khona kwaNtshingila. 15 'E! Sikhulekile baba Ntshingila! Isisu somhambi asingakanani baba, singangenso yenyoni!' 'Hhawu! Yebo baba Mbeje, savakashelwa abakhulu singabafokazana nje kwenzenjani?' 'Ayisakhali indaba yabukhulu lapha sishiswa yilanga, kanti amakhosi akunina 20 eningaphansi kwemithunzi nizicimela ukoma?' 1.11 Ngubani igama lensizwa uNonkamfela agcina ekwazile ukuxhumana nayo eyayisebenza kubangcwabi? (1) 1.12 Abantu abasebenza kubangcwabi babezomsiza ngani uNonkamfela kule mizamo yakhe yokulapha uSandanezwe? (1) 1.13 Bhala isaga esitholakala kule nkulumo kaNonkamfela elandelayo: 'E! Sikhulekile baba Ntshingila! Isisu somhambi asingakanani baba, singangenso yenyoni!' (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/2023 SC/NSC 1.14 Bhala umlingiswa owumngani kaNokulindela owameluleka ngesikhathi enomzwangedwa wokukhumbula uSandanezwe. Chaza ukuthi wameluleka wathini? Bhala amaphuzu AMABILI. (3) 1.15 Uthini umbono wakho ngesenzo sikaNomgedla sokusebenzisa ubuqhikiza bakhe ukusiza uZabalaza ekudliseni uNokulindela umuthi wentando? Sekela umbono wakho ngephuzu ELILODWA. (2) 1.16 Kungumqondo omuhle yini ukuthi isiguli seqe esibhedlela siye ekhaya ngaphandle kwemvume yodokotela? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2) 1.17 Bhala izinto EZIMBILI abafundi bebanga le-12 abangazizuza ngokufunda le ncwadi Ithemba lami. (2) 1.18 Xoxa ngokuphumelela kombhali ekusebenziseni umlingiswa onguMaNgiba kule noveli ukuchaza ukuthi ingozi yebhasi nesitimela yenzeka kanjani. Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/2023 SC/NSC UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-C no-D) bese uphendula imibuzo ezolandela. ISIQESHANA C Haa! Yayenza indaba le nsizwa, wayesebuzile uManyoba, 'Uthe kukhokhwa nini? Kanjani?' Wambuka akabe esabheka eceleni. Phela lokhu sekuzomsiza akwazi ukuzifundela ikakhulukazi ngoba emsebenzini bamthembisa ukumkhuphulela kwesinye isikhundla uma esekwazi ukubhala nokufunda. 'Kukhokhwa ekupheleni kwenyanga. Akangitshelanga ukuthi kufundelwaphi kodwa 5 uthe uma ngithanda angicele abanye esizohamba nabo, indlela ithanda ukuba yihlane uma usuka ngala kwelethu ihositela.' 'Mina ngiyathanda futhi ngizimisele ukuya. Thina asilitholanga ithuba lokufunda. Uma ithuba lifika, kufanele silithathe ngezandla zombili ukuze singahlupheki njengobaba bethu. Mtshele lowo muntu ukuba nami ngiyeza nakanjani angesabi.' Kwayijabulisa kakhulu le nsizwa lokhu ekuzwayo ngoba 10 yayesaba ukuthi akuzuvela muntu bese ingabe isakwazi ukufeza iphupho layo lokuba ngelinye ilanga ibe isifundiswa ngoba yayisencane ngeminyaka. Efemini ngesikhathi sokudla kuvamise ukuba kuhlale izinsizwa zangandawonye khona zizozixoxela zikhululeke kungekho abazongena ukuba bezwe izindaba zabo. Injabulo yokufunda yayibonakala ebusweni kulezi zinsizwa ezifuna imfundo. 15 Ebusuku zabonisana ngokuthi kufanele zixoxisane nezinye izinsizwa zincenge ukuba baphelezelane bayofunda ukuze nabo bazibhalele izincwadi. 'Bafowethu! Ebusuku sixoxe noManyoba ukuthi sinicele ukuba sihambe siyofunda esikoleni sasebusuku. Kukhona insizwa la engitshele ukuthi iyafunda njalo ebusuku nami ngathanda ngase ngicabanga ukuthi ngicele nina bafowethu ukuba siyofunda.' 20 2.1 Wayehlala kuphi uManyoba ngesikhathi esebenza eGoli ? (1) 2.2 Yini eyayenza ukuthi uManyoba nezinsizwa zangakubo bakulangazelele ukuyofunda esikoleni sasebusuku? (1) 2.3 Shono OKUBILI okwakwenziwa yizinsizwa ngesikhathi sekhefu ngokwalesi siqeshana. (2) 2.4 Bhala imibuzo EMIBILI eyabuzwa nguManyoba ensizweni eyayibaxoxela ngesikole sasebusuku ngalolu suku. (2) 2.5 Tomula amazwi asesiqeshini asikhombisa ukuthi insizwa eyayixoxa ngalolu daba lwesikole sasebusuku yayingathembi ukuthi ezinye izinsizwa zizobanothando lokufunda nazo. (2) 2.6 Fingqa kafishane isigameko esenzeka ngesikhathi ifemu ibiza wonke umndeni ukuze ihlukanise izimali njengoba kwakuyalele uNtombela engakadluli emhlabeni. Bhala amaphuzu AMABILI. (2) 2.7 Wayeziphilisa kanjani uNtombi ngesikhathi engakalotsholwa nguManyoba? (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/2023 SC/NSC 2.8 Hlaziya isizinda sale noveli: Kusinda Kwehlela Endodeni, ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye. 2.8.1 Indawo (2) 2.8.2 Isimo senhlalo (2) 2.9 Yikuphi okungumehluko phakathi kukaManyoba noNtombela mayelana nendlela ababeziphethe ngayo ngesikhathi besebenza kude nasemizini yabo? (2) 2.10 Bhala indikimba yale noveli, sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2) KANYE ISIQESHANA D Kwaba ukwehlukana nje maqede umama wawa ngedolo ecelela izingane zakhe intethelelo kuMdali ngoba bengakwazi abakwenzayo. Kanti umama akabuzanga elangeni ngakusasa ekuseni, akenzelwanga ukudla futhi kungekho angakwazi ukuzilungiselela kona ngoba umalokazana wathi lokhu okusele sebokulungiselela intambama. Lokho-ke kusho ukuthi umama wayengenakudla ayezokudla ngalelo langa 5 kuze kube ntambama bebuya emsebenzini. Wawa ngedolo umama. Kwashaya ubaba wakwakhe emini ebuza impilo, wamthela ngesililo wazibonela naye engesilima ukuthi kwenzekani kumkakhe. Naye lapho ehlala khona, ulale engadlanga lutho ngoba ubuye kwamngane wakhe sebehambe beyodla ehhotela, besho nokusho ukuthi uyodla lapho ekhona. Ubengeke ahlale kuze kube yilesi sikhathi engadli lapho ekhona. Ubaba 10 wazama ukumisa umkakhe isibindi ngokuthi: 'UNkulunkulu akehlulwa yilutho, uzolidala isu kungekude, ungakhali.' Akekho phakathi kwabo bobabili owayenelisekile ngale nhlalo. Umama wakhala kwaze kwasa ethandaza. Okwakumhlupha kakhulu umama ukuthi noma kwakunendlala emzini wakhe, babekwazi ukukha imifino ezaleni badle ukudla okumnandi kwesiZulu balale 15 benelisekile. Namuhla indoda yakhe ilala ingadlile kodwa yasebenza yafundisa idla isithukuthuku sayo. Kukubi le ndoda iwa ivuka, yehla yenyuka isebenzela lezi zingane zabo bethi babenza abantu. 2.11 Ngubani owashayela uMaNdlovu ucingo ngalolu suku? (1) 2.12 UMaNene wamhlukumeza kanjani umamezala wakhe ngalolu suku? (1) 2.13 Bhala isisho esitholakala kuleli binzana lamagama alandelayo: Kanti umama akabuzanga elangeni ngakusasa ekuseni … (1) 2.14 Bhala umlingiswa owasiza uManyoba noMaNdlovu ngesikhathi benenkinga edolobheni eMnambithi. Chaza ukuthi wabasiza kanjani? Bhala amaphuzu AMABILI. (3) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/2023 SC/NSC 2.15 Uthini umbono wakho ngesenzo sikaFanyana sokuvumela unkosikazi wakhe ahlukumeze umama wakhe? Sekela umbono wakho ngephuzu ELILODWA. (2) 2.16 Kungumqondo omuhle yini ukuthi abazali abashadile futhi sebebadala bahlaliswe ngokwehlukana? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2) 2.17 Bhala izinto EZIMBILI abafundi bebanga le-12 abangazizuza ngokufunda le ncwadi Kusinda Kwehlela Endodeni. (2) 2.18 Xoxa ngokuphumelela kombhali ekusebenziseni umlingiswa onguThembalihle kule noveli ukuveza ukuthi abanye abazali abanayo imfundiso enhle ezinganeni zabo. Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/2023 SC/NSC UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-E no-F) bese uphendula imibuzo ezolandela. ISIQESHANA E Waphaphama ekuseni uBheki. Wesaba ukubonana noTholi ngakusasa. Wahola izinyawo wafica uTholi esehambile. 'Ngizwa kuthiwa intokazi ibikuvalele izolo?' 'Kanti Sifiso uhlala kuphi wena? Yonke into engiyenzayo uyayazi?' 'Ungazihluphi ngokuthi ngihlalaphi, phendula lo mbuzo wami wena.' 5 'Ngakutshela ngathi ngiyamthanda uTholakele. Ngimthanda ngenhliziyo yami yonke.' 'Awusophinde uganwe mngani wami. Ngiye ngizwe bethi uma insizwa ike yaqonywa umfelokazi, ayibe isaphunyuka.' 'Anginandaba mina nokuthi uTholi umfelokazi; okusemqoka ukuthi ngiyamthanda.' 'Isinyama lesi azosishiya kuwe?' 10 'Sengedlula kulezo zinto Sifiso.' 'Umama wakho uyayazi kodwa le ndaba?' 'Uyayazi ndoda. Angiyazi uyizwe kanjani, ngobani. Okubi-ke nje akafuni nakuyizwa.' 'Uzokwenzenjani-ke wena?' 'Ngingenzenjani Sifiso. Sesithandene phela noTholakele.' 15 'Kahle wena bo! Kanti akusikho nokuthi useshela?' 'Angeshelanga. Sabonisana. Sathola ukuthi siyathandana. Izimo zethu zazifana. Ushonelwe yindoda; ngifuna umakoti.' Behlukaniswa ukukhala kwensimbi uBheki noSifiso. UBheki wabona ukuthi kubi uma nomngani wakhe emlahla. Nokho-ke wazitshela ukuthi umona nje obusa uSifiso. 20 Umuntu owayeyinkinga kakhulu unina. Wayengazi ukuthi ekhaya uzofike athini. Wake wacabanga nokungayi ekhaya. 'Angingayi kumama ngoba okwamanje anginayo impendulo. Angiyozihlalela esitolo kuyoze kufike uTholi.' 3.1 Kungani uSifiso ethi uBhekani akasophinde aganwe? (1) 3.2 Yini eyayenza ukuthi kube nzima kuBhekani ukuyikhohlwa indaba kaTholakele? (1) 3.3 Shono OKUBILI okwakwenza ukuthi uBhekani abone ukuthi izimo zabo ziyefana benoTholakele. (2) 3.4 Bhala imibuzo EMIBILI eyabuzwa nguBhekani kuSifiso ngalolu suku. (2) 3.5 Tomula amazwi asesiqeshini akhombisa ukuthi uBhekani akakholelwa ezintweni zamasiko. (2) 3.6 Fingqa kafishane isigameko esenzeka ngesikhathi uTholakele ezolanda uBhekani kubo. Bhala amaphuzu AMABILI. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/2023 SC/NSC 3.7 Ubaba kaBhekani wakukhombisa kanjani ukuthi akamfuni uTholakele? (2) 3.8 Hlaziya isizinda sale noveli: Umshado, ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye. 3.8.1 Indawo (2) 3.8.2 Isimo senhlalo (2) 3.9 Yikuphi okungumehluko phakathi kukaZenze noSifiso mayelana nendlela ababeziphilisa ngayo? (2) 3.10 Bhala indikimba yale noveli, sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2) KANYE ISIQESHANA F Wachaza kwaze koma amathe uBheki. Wancenga. Wayengazimisele nhlobo ukungafiki ekhaya baxoxe nonina. Unina futhi wayesanda kumthethisela yena uTholi lo. Wagcina esevumile uTholakele ukuba ahambe uBheki. Nokho kwakubonakala ukuthi inhliziyo yakhe ibuhlungu kakhulu. Ababange besahlala isikhathi eside. Kuthe uma kushaya isikhathi sokuba ahambe uBheki, wahamba. 5 Ahleke yedwa uBheki ebona ukuthi usephunyukile emlonyeni wengwenya. Naye yayibuhlungu kodwa inhliziyo yakhe. Kwakumnandi ukuhlala noTholi. Uthe efika ekhaya waxoxaxoxa nonina wayolala. Ngenhlanhla iphupho elihluphayo alibuyanga. Avuke aqonde emsebenzini. Babonane noTholakele ekuseni. Agcizelele indaba yemali kaZenze uTholi. Imxake le ndaba uBhekani. UTholi phela ugcine 10 engamtshelanga ukuthi uZenze ubeboshelweni. Afikelwe umqondo wokungabaniki imali, akhumbule ukuthi useze wavuma. 'Kazi le mali yami iyobuyiswa ubani, nini?' Azibuze lo mbuzo uBheki angayitholi impendulo. Akahlalanga kakhulu esikoleni uBheki. Waphuthuma ukuyokhipha imali. Wabuya wazolinda uPamella. 'Uma le mali ingabuyi isiyongena elobolweni,' uBheki lowo 15 ezikhulumela yedwa. Uhleli nje uqalaza lo mlungu amlindile. Emva kwesikhashana nje atheleke uPamella. Ufika ngemoto ebomvu. Athi ukwethuka uBheki. Akhumbule ukuthi uLindiwe naye wathathwa imoto ebomvu. Abone uSifiso ephakamisa isandla ebingelela uPamella. 3.11 Ngubani owayeboshiwe ngokwalesi siqeshana? (1) 3.12 UPamella wayehamba ngemoto enjani ngalolu suku? (1) 3.13 Bhala isisho esitholakala kuleli binzana lamagama alandelayo: Ahleke yedwa uBheki ebona ukuthi usephunyukile emlonyeni wengwenya. (1) 3.14 Ubani umlingiswa owaxwayisa uBhekani ngokuganwa kwakhe ngumfelokazi. Chaza ukuthi wamxwayisa wathini? Bhala amaphuzu AMABILI. (3) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/2023 SC/NSC 3.15 Uthini umbono wakho ngesenzo sikaBhatomu sokufuna ukungena uTholakele ngenkani? Sekela umbono wakho ngephuzu ELILODWA. (2) 3.16 Kungumqondo omuhle yini ukuthi umuntu wesilisa alahle umuntu wesifazane onengane yakhe ayoshada nomunye umuntu? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2) 3.17 Bhala izinto EZIMBILI abafundi bebanga le-12 abangazizuza ngokufunda le ncwadi Umshado. (2) 3.18 Xoxa ngokuphumelela kombhali ekusebenziseni umlingiswa ongumama kaBhekani kule noveli ukuveza ubunzima bokukhulisa ingane yomfana engasekho ubaba wayo. Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3) [35] AMAMAKI ESIQEPHU A: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/2023 SC/NSC ISIQEPHU B: UMDLALO UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi Funda iziqeshana EZIMBILI (u-G no-H) ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela. ISIQESHANA G (Emzini wenkosi, uShandu. Inkosi izixoxela nomkayo uMaNgema. Bahleli endlini yokuphumula.) SHANDU: Waze wasiyala uHulumeni ngale mithetho yakhe esikhweza abafokazana emakhanda amakhosi. MANGEMA: Uqinisile baba. ODuma abasazikhohliwe bengamakhosi. Ngempela 5 uDuma ungekhohlwe sekunguye inkosi kule ndawo. Kukhona nabantu asebemkhulekela. Eqinisweni nje, lo Hulumeni wayecabangeni nje aze ashaye umthetho onje? SHANDU: (Ubuso buhwaqabala) Kwakunani nje ukuthi bavotise abasemadolobheni kuphela? Thina makhosi basivikele ngokushaya 10 umthetho othi masifundiswe ngokusebenzisana nabantu ekuletheni intuthuko. Buka nje manje, abantu sebenezimpawana zokuhlukana phakathi. Kukhona asebengibuka njengento engathi shu. Abanye bazonda uDuma egameni lokuthi usethathe isikhundla sami engasinikwa uMvelinqangi kanye nobabamkhulu. 15 MANGEMA: (Ahebeze ngezandla sakuphika) Cha! Cha! Noma ngabe lo mthetho ushaywe ePitoli noma eKapa inkosi iyohlale iyinkosi. Angifundile okuyaphi kepha ngiyazi ukuthi ngaphambi kokushaya umthetho, kudingeka kube nocwaningo. Phela kumele bacwaninge ngosikompilo lwama-Afrika kuqala ze bakwazi ukushaya umthetho ongachithi 20 okukhona ngoba bakwethu, kuse-Afrika lapha. SHANDU: (Aneke izandla sakuzivula, okukaMfundisi eshumayela) Ngivumelana nawe MaNgema. Uyazi kuyasho ukuthi walunguza esikoleni. Futhi-ke nje akukhona ukulunguza ukufunda uze ube nguthisha. Phela uhleli nje ungafundisi ngoba yimi kanye nobaba esanquma ukuba ube yinkosikazi 25 yenkosi egcwele. 4.1 Ngubani uDuma ngokwalesi siqeshana osifundile? (1) 4.2 Yibuphi ubufakazi obukhombisa ukuthi abanye abantu kule ndawo base behlonipha kakhulu uDuma ukudlula inkosi? (2) 4.3 Tomula ibinzana lamagama akhombisa ukuthi uShandu wayekholelwa ukuthi isikhundla sobukhosi wasiphiwa nguNkulunkulu kanye namadlozi akubo. (2) 4.4 Yini ekhombisa ukuthi uShandu wayeyithemba imibono kaMaNgema? (2) 4.5 Nikeza izizathu ezenza ukuthi uShandu ayekise uMaNgema ukusebenza. Bhala amaphuzu AMABILI. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/2023 SC/NSC 4.6 Chaza ukuthi ubukhona bomlingiswa onguDlamini kwawuhlukumeza kanjani umphakathi wakule ndawo. Bhala iphuzu ELILODWA. (2) 4.7 Phawula ngodweshu lwangaphandle olwaba khona phakathi kukaMaShezi noDuma ngesikhathi kufike unogada wenkosi emzini kaDuma. (2) 4.8 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo: Ibinzana elithi: 'Ubuso buhwaqabala' lisho … A ukuhleka. B ukudinwa. C ukukhuluma. D ukuvuma. (1) 4.9 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B. IKHOLOMU A IKHOLOMU B 4.9.1 Umazongolo A wakhoselisa uDuma 4.9.2 UMbandlwa B unkosikazi kaDuma 4.9.3 UMaShezi C unobhala wekhansela 4.9.4 Usayitsheni D umfundisi wendawo (4 x 1) (4) 4.10 Lutholakala kuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho. (2) KANYE ISIQESHANA H DUMA: Usho ukuthini sayitsheni? Yimi yini ovimba intuthuko lapha kule ndawo? SAYITSHENI: Uyakhumbula ngikubuza ukuthi uyathathisa na enkosini uma uzokwenza utho endaweni yayo? Wathini wena? Angithi wadaza inkani? Nenhlangano yakho yaphinda yakuyala ngokuhlonipha inkosi, 5 wenza wena okuthandwa nguwe. Bafile-ke manje abantu. UMbandlwa siyezwa ukuthi ubengungqa phambili ekutheni wenze lokho obukwenza. Naye uDlamini kuyavela ukuthi ubethukuthela aze enze izinto ezingalungile njengakho ukushaya uMbandlwa. Angimsoli-ke yena kakhulu ngoba ubehlukunyezwa ngukubona wena uthela inkosi 10 yakhe ngothuli. DUMA: (Ukuzithoba kuyadlondlobala. Useze watshekisa ngisho nekhanda. Izandla zakhe ulokhu ezihlanganisa njengomuntu okhuluma nomuntu amhlonipha ngendlela exakile) Ngiyezwa sayitsheni (Athule kancane). Sekwenzekile-ke okubuhlungu sayitsheni. Ngiyaphinda ngithi vele 15 sekonakele. Manje, ngizocela nigcine ukuthula endaweni, mina sengizowuyeka-ke lo msebenzi wobukhansela. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/2023 SC/NSC SAYITSHENI: (Enyuse izwi ngenxa yentukuthelo) Uthini? Uyeke? Niqala izinto bese nigabisa ngokuyeka uma sekonakele? Lutho! Wena yelekelela ekucisheni lomlilo wothathe osuwokhele. 20 DUMA: Kahle sayitsheni. Ngizowucisha kanjani lo mlilo? Bazongibulala phela abantu. SAYITSHENI: (Amkhombe ebunzini) Hawu! Wena kanti uyakusaba ukubulawa? Manje ukhetha ukuthi kubulalane abantu benkosi? Musa ukudlala lapha. Amakhansela afana nawe vele ayahluleka ukwenza umsebenzi 25 wawo ... 4.11 Kungani uDuma asho la mazwi alandelayo? 'Ngiyaphinda ngithi vele sokonakele.' (2) 4.12 Yini okwakumele yenziwe uDlamini noMbandlwa ukugwema impi kanye nokubulalana kwabantu endaweni? (2) 4.13 Ngubani umlingiswa ongummeleli kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2) 4.14 UMaShezi ungumlingiswa oyindilinga kulo mdlalo. Sekela lesi sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2) 4.15 Lokhu okwenziwa nguDuma ngesikhathi abantu befuna ukumbulala kuyinto ekholekayo nengenzeka empilweni yangempela. Sekela lesi sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2) 4.16 Ngabe ikhava yale ncwadi ihambisana kanjani nesiphetho salo mdlalo? (2) 4.17 Umbhali uyilandelile imigomo yokubhala isingeniso kulo mdlalo. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU. (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/2023 SC/NSC UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele Funda iziqeshana EZIMBILI (u-I no-J) ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela. ISIQESHANA I NHLEKO: Uqinisekile Ntombi endala? Usho ukuthi akakaze azokubona ugula khona muva nje? MAMKHIZE: (ehleka) Mina ngigula, hhayi, angisiyo nje leyonhlobo. Ngagcina mina ukugula ngiye emngcwabeni womfowethu ngingenwe ngamakhaza ngonyaka ophelile. Angigulaguli mina. 5 NHLEKO: Ukukhuluma naye ugcine nini mama? MAMKHIZE: Cha, ucingo yinto avamisile ukuyishaya noma sekuyisikhathi agcina, kepha yena uvamisile. Hhayi bo! Wase ungibuza imibuzo engaka kanti nimfunelani umntanami emaphoyiseni? NHLEKO: Cha, mama, njengoba bengishilo sifuna ulwazana nje akukho lutho. 10 MAMKHIZE: Hhayi bo! Ningambophi umntanami. NHLEKO: Cha mama, ngeke simbophe. Akenze lutho. Impela ngeke simbophe. MAMKHIZE: Kanti imibuzo yani leyo? NHLEKO: Imibuzo nje yomthetho. MAMKHIZE: Kulungile, ngiyezwa-ke mntanami. 15 NHLEKO: (Esukuma) Sengibongile mama, sengicela ukuhamba. MAMKHIZE: Uma nimthola nimtshele eze azongibona bo. NHLEKO: Ngizokwenze njalo mama. Ngizokukhonzela. MAMKHIZE: Ungikhonzele kakhulu mntanami. NHLEKO: (Avalelise uNhleko aphume. Endleleni uhamba ekhuluma yedwa.) 20 Kungenzeka yini ukuthi nguye uSonto owadubula uMfundisi? Impela sekusobala manje. Manje ngizobenzenjani lobu bufakazi engibutholile? Kodwa akufanele ngitatazele. Kuyofanele siqoqe bonke ubufakazi esingabuthola bese siyambamba lo nkosikazi. Impela akufuneki ukuxhamazela uma sekunje. Kuzofanele siyobheka 25 nalapha okwadutshulelwa khona uMfundisi sibone ukuthi singethole lutho yini. He, akakhohliwe nje ehlakaniphile lo nkosikazi. Kodwa ngiyafunga, ngeke kugcine yena! (Aqhubeke nohambo esephikelele esiteshini samaphoyisa.) 5.1 Ngubani uMaMkhize ngokwalesi siqeshana osifundile? (1) 5.2 Yibuphi ubufakazi obatholwa nguNhleko ngesikhathi exoxa noMaMkhize? (2) 5.3 Tomula umusho ophelele okhombisa ukuthi uNhleko wayenesiqiniseko sokuthi uzogcina embophile uSonto. (2) 5.4 Yini ekhombisa ukuthi uSonto babemethemba esontweni ayekhonza kulo? (2) 5.5 Nikeza izizathu ezenza ukuthi uSonto athenge oMthofi ukuba babulale uMbhele. Bhala amaphuzu AMABILI. (2) 5.6 Chaza ukuthi ubukhona bomlingiswa onguMthofi kwawuhlukumeza kanjani umphakathi wakule ndawo. Bhala iphuzu ELILODWA. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/2023 SC/NSC 5.7 Phawula ngodweshu lwangaphandle olwenzeka ngesikhathi uNhleko efika noSonto kwaMaNsibande ezobuza ngecala lokudutshulwa kukaMfundisi. (2) 5.8 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo: Igama elithi: 'ukuxhamazela', lisho … A ukubopha. B ukutatazela. C ukuxwayisa. D ukukhala. (1) 5.9 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B. IKHOLOMU A IKHOLOMU B 5.9.1 UToronto A usebenza ebhange 5.9.2 UMaNtuli B isigebengu esingumngane kaMthofi 5.9.3 UZondo C unkosikazi wokuqala kaMbhele 5.9.4 UNtanzi D umfundisi owadutshulwa uSonto (4 x 1) (4) 5.10 Lutholakala kuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho. (2) KANYE ISIQESHANA J MTHOFI: Ngiqinisile, ngadonsa fifteen years wonke, kodwa lo doti ujika uyangi … NHLEKO: (Ekhuluma uMthofi engakaqedi ukukhuluma.) Usenikhokhele ngokubulala umyeni wakhe? MTHOFI: (Enxapha) Lutho, kangithi yikho nje silapha? Sizofuna imali ye … NHLEKO: Kulungile-ke madoda senisebenzile nasinciphisela umsebenzi. 5 Sengiyanithatha-ke ngihamba nani. TORONTO: Uhamba nathi uyaphi? NHLEKO: Ngiyanibopha. Seniyochaza phambili. MTHOFI: Hawu madoda, kalula kangaka pho! Waze wangenza lo doti wesigangi madoda! (Abafake izinsimbi uNhleko abavalele evenini. Angqongqoze 10 endlini kungavuli muntu, aphenduke angene evenini, ayidumise ihambe.) NHLEKO: (Ekhuluma yedwa eshayela.) Kodwa kade ngangisola ukuthi lo Sonto unesandla ekufeni kukankosikazi kaMbhele. Sesinabo nobufakazi, okusele ukuthi simbophe. Usezobhekana namacala amabili okubulala. Nginamanga, mathathu amacala okubulala azobhekana nawo ngoba 15 nampa oMthofi bavumile ukuthi babulala uMbhele ngoba bethunywe yiso lesi sikhohlakali. Sekumphelele ngempela manje. Ingabe useyephi ebusuku kangaka ngoba ngabe uyaboshwa kwamanje? Kodwa kufanele singamtatazeleli. Ngizobuya kusasa sengihamba namanye amaphoyisa Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/2023 SC/NSC sizomhlasela kahle ntambama ngale nkathi ezitshela ukuthi uphumule. 20 Okufanele ngikwenze nje manje ngukulungiselela icala likaMaNsibande elikusasa. Emva kwalo, hhawu, kuyasuka lokho, uyaboshwa uSonto. (Aqhubeke nokushayela aze ayofika esiteshini samaphoyisa.) 5.11 Kungani uNhleko esho la mazwi alandelayo? 'Kulungile-ke madoda kangithi senisebenzile nasinciphisela umsebenzi.' (2) 5.12 Yini okwakumele yenziwe uMbhele emva kokubona uMthofi engena emzini wakhe? (2) 5.13 Ngubani umlingiswa ongummeleli kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2) 5.14 UDlamini ungumlingiswa oyindilinga kulo mdlalo. Sekela lesi sitatimende. (2) 5.15 Lokhu okwenziwa nguNhleko ngesikhathi uSonto efuna ukubona uMfundisi esibhedlela kuyinto ekholekayo nengenzeka empilweni yangempela. Sekela lesi sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2) 5.16 Ngabe ikhava yale ncwadi ihambisana kanjani nokwenzeka kulo mdlalo? (2) 5.17 Umbhali uyilandelile imigomo yokubhala isingeniso kulo mdlalo. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU. (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/2023 SC/NSC UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu Funda iziqeshana EZIMBILI (u-K no-L) ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela. ISIQESHANA K (UDumisani ungena endlini ufica unina noyise behlezi) MAMBATHA: (Ngokwesasa) Wangena silwane sakwamhlola! Bengingazi ukuthi uhlakaniphe kangaka. Kwenziwa njalo mfana wami umakoti akabe esadedelwa uma eseke wangena ekhaya. DUMISANI: (Ebukisisa unina) Hhayi bo ukhuluma ngani mama? 5 MAMBATHA: Musa ukuzenza isilima wena. Phela ngikubone kahle nje uxoxa nomakoti. Kusobala ukuthi ibimkitaza le nto obuyisho ngize ngambona ehleka kakhulu. ZUNGU: Chazela umfana kahle MaMbatha. Yini indaba enkulu kangaka uvele uyigubhuze nje wena. 10 DUMISANI: Iyiphi leyo ndaba baba? MAMBATHA: Wena Manzini usakhuluma sengathi indaba entsha lena? Useqalile phela umfana. Kanti awumbonanga yini exoxa nentokazi laphaya (akhombe). DUMISANI: Kanti usho umakoti kaSikhumbuzo, umfowethu? Cha bengifuna ukwazi 15 ukuthi uhlezi kanjani lapha ekhaya. MAMBATHA: (Ecasuka) Kanti lo muzi sekungowakho yini? Uma ehlezi kabi uzomenza ahlale kahle? Uyeka into okufanele ngabe uyayenza, uzobangisa uyihlo. OkaManzini lo muzi. Uyena kuphela ongakhuluma ngenhlalo yabantu. 20 DUMISANI: (Exakekile) Ngiyaxolisa mama uma ngonile. Iyiphi le nto othi kufanele ngabe ngiyayenza? ZUNGU: Musa ukuthatha ngamawala nkosikazi. Mfana lalela kahle. Umakoti ufuna ukubuyela ekhaya manje. Uma kungenzeka into enjalo abaphansi bangahlala phezu kwethu. Kufuneka sizame ukulwa nalesi simo. 25 6.1 Ngubani uSikhumbuzo ngokwalesi siqeshana osifundile? (1) 6.2 Yini le uMaMbatha ayefuna yenziwe nguDumisani? (2) 6.3 Tomula amazwi kaMaMbatha asho ukuthi uThenjiwe wayejabulile ngesikhathi exoxa noDumisani. (2) 6.4 Yini ekhombisa ukuthi uNondumiso wayengahambisani naleli siko lokungena? (2) 6.5 Nikeza izizathu ezenza ukuthi uThenjiwe angahambisani nesinqumo sabakwaZungu sokuthi angenwe nguDumisani. Bhala amaphuzu AMABILI. (2) 6.6 Chaza ukuthi ubukhona bomlingiswa onguMaMbatha kwamhlukumeza kanjani uThenjiwe. Bhala iphuzu ELILODWA. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/2023 SC/NSC 6.7 Phawula ngodweshu lwangaphandle olwenzeka ngesikhathi uSipho elamulela uThenjiwe kuDumisani ebusuku. (2) 6.8 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo: Igama elithi: 'ngokwesasa,' lisho … A ukukhala. B ukulala. C ukujabula. D ukukhuluma. (1) 6.9 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B. IKHOLOMU A IKHOLOMU B 6.9.1 UGugu A washonela ejele 6.9.2 USipho B owesifazane ongumngane kaThenjiwe 6.9.3 UMaNzuza C indodakazi YakwaZungu 6.9.4 UThabi D umakhelwane kaMaMbatha (4 x 1) (4) 6.10 Lutholakala kuphi uvuthondaba kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho. (2) KANYE ISIQESHANA L (Kusekhaya kwaMondise. Kufike uNondumiso noThenjiwe.) THENJIWE: (Ukhuluma yedwa) Sengathi ngifike ekugcineni-ke manje. Kokunye nobaba angijikele nje. Sengathi ugogo angeze ayizwa le ndaba yokubuya kwami. Angiyikhohlwa indlela ajabula ngayo ngishada. Wayelokhu esho ethi umendo ungicelele emadlozini. Ngiyamethemba 5 ubaba. Kodwa naye kwakungumuntu wamasiko. Asikaze kodwa sixabane naye. Angiboni kodwa ukuthi angavuma ngiganiselwa umuntu ngenkani. Ungcono umama. Angiphathi-ke njengoba kukhona igugu lakhe uNondumiso. Kwangiyala ukufa madoda. (Athi ukuthula) Omunye umuntu engisafuna ukumthatha ngodlame uDumisani. Ukuthi 10 ushintshe nini angiqondi. Ngizomtshela kube kuncane indawo. (Athikaziswe abangenayo) NONDUMISO: Noma usulapha ekhaya kanti awukhululeki? Phela akusekhona emzini lapha. MONDISE: Sawubona ndodakazi. 15 THENJIWE: (Ngeliphansi) Yebo baba. MONDISE: Udadewenu useke wangithi fahla ngodaba lwakho. Nokho-ke ngithe nawe ake uzibekele ngawakho ukuze nami ngizwe kahle. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/2023 SC/NSC THENJIWE: Kunjengoba eshilo baba. Emva kokushona kukamkhwenyana wami ngizithole sengisenkingeni enkulu. Emzini kuthiwa angigane 20 umfowabo wendoda engasekho. MONDISE: Kwakuvele kwenziwa njalo mntanami. Uyabona lapha kwaDubazane nje, yiso leso. KwaMnqayi yiso leso. NONDUMISO: Kodwa-ke baba labo bantu kusho ukuthi babe nothando lokwenza nokugcina lelo siko. 25 THENJIWE: Ake ngichaze kahle baba. Ngendlela engaphatheka kabuhlungu ngayo kushone umyeni wami, ngavele ngaphelelwa uthando lokuthanda umuntu wesilisa. Angifuni lutho nje. 6.11 Kungani uMondise asho la mazwi alandelayo? 'Kwakuvele kwenziwa njalo mntanami.' (2) 6.12 Yini okwakumele yenziwe uThenjiwe ukugwema/ukuvimba ukuphoqelelwa kwakhe ngaleli siko lokungena? (2) 6.13 Ngubani umlingiswa ongummeleli kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2) 6.14 UZungu ungumlingiswa oyindilinga kulo mdlalo. Sekela lesi sitatimende. (2) 6.15 Lokhu okwenziwa nguThenjiwe kokuthi afune ukubuyela ekhaya emva kokushonelwa ngumyeni wakhe kuyinto ekholekayo nengenzeka empilweni yangempela. Sekela lesi sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2) 6.16 Ngabe ikhava yale ncwadi ihambisana kanjani nokwenzeka kulo mdlalo? (2) 6.17 Umbhali uyilandelile imigomo yokubhala isingeniso kulo mdlalo. Sekela lesi sitatimende ngamaphuzu AMATHATHU. (3) [35] AMAMAKI ESIQEPHU B: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/2023 SC/NSC ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli) Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo; UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2 UMBUZO 7 7.1 'UNOZIMOTO' – Sicelo Zimema Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela: ISIQESHANA M 'Mina angisaboni nje ukuthi ngisengabekezelela indoda. Ndawo! Ukuhlangana kwabantu sebemazinyo qinile bobabili nje yinto engasebenzi leyo,' kusho uDombi enwaya isihlathi. Abantu bafikafika baze baba baningana esitobhini. Kwakuthi uma kuqhamuka imoto, uKaMaseko avayize eyimisa. Nokho angabi nanhlanhla, yedlule imoto 5 ingemi, athole zona izintuli zayo kuphela. Dukuduku kwaqhamuka ibhasi ithwele ihlihlima, ivale ngomuntu emnyango. Yedlula ngehubo, nayo yasho yabafumba ngezintuli. Abiphe njalo uKaMaseko ephimisa izintuli, ezithintitha nasengutsheni yakhe. Kuze kubone noma ubani osesitobhini ukuthi yaze yayikholisa ibhasi le ncwasimende. 10 'Ewu, ungaze uthintithe, yinhle nale thuphisi yakho. Wakuthengela wakwehlula uJiyane,' Kusho uDombi ehleka eze ekhiphela ulimi ngaphandle, luba ngaka. 'Yebo phela, wathenga. Kodwa isikhwele sale thuphisi! Uma engangifica ngiyigqokile nje eqhamuka emsebenzini, ngabe ngivelelwe. Angabuza esefile 15 ukuthukuthela ukuthi ngiyifakele ukubukwa ngubani engekho? Awazi wena ukuthi uyikhwelezela kanjani le ngubo yami.' 'Nale bhasi seyigcina ngakho nje ukusithela ngezintuli, ayisasithathi. Konje wena awuyigibeli ibhasi?' 'We-a! Ubani? Ngingcoliswe yila mabhasi alapha emakhaya athi uma ehamba 20 abuthe uthuli lugcwale ngaphakathi abantu bangabe besabonana nokubonana? ...' 7.1.1 Yini eyenza ukuthi ibhasi lidlule ngehubo lingabagibelisi abantu ababesesitobhini? (1) 7.1.2 Ngokwalesi siqeshana osifundile yini le okuthiwa uJiyane uyayikhwelezela? (1) 7.1.3 Yisiphi isizathu esasenza uKaMaseko angakuthandi ukugibela ibhasi? (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/2023 SC/NSC 7.1.4 Tomula inkulumo kaDombi ekulesi siqeshana esitshela ukuthi wayengasazimisele ngokuphinde agane. (2) 7.1.5 Chaza leli gama elibhalwe ngokugqamile njengoba lisetshenzisiwe kulesi siqeshana esingenhla. Kuze kubone noma ubani osesitobhini ukuthi yaze yayikholisa ibhasi le ncwasimende. (2) 7.1.6 Indaba emfushane kuyancomeka ukuba ibe nesingeniso esifushane/esiqoqekile. Chaza ukuthi ufezekile yini lo mgomo kule ndaba. (2) 7.1.7 Uphumelele yini umbhali ukulandela umgomo wendaba emfushane omayelana nokuqoqeka kwesikhathi? Sekela impendulo yakho. (2) 7.1.8 Chaza kafushane ukuthi yayinjani imoto eyagibelisa uKaMaseko. (2) 7.1.9 Ukuba wena wawungumngani kaKaMaseko wawuyomeluleka uthini mayelana nobungozi bokugibela izimoto angazazi? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3) 7.1.10 Kwakuyisenzo esihle yini ukuthi abazali bakaKaMaseko bahlawule kuJiyane? (2) KANYE 7.2 'LAPHO KUKHONA UTHANDO' – NE Mbesa Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela. ISIQESHANA N USebenzile yena akalalanga wuthando lwesoka lakhe abazobe bebonana okukuqala ngqa nalo. Pho ezithombeni akunsizwa inyakanyaka! Nalelo lizwi layo mhla elizwa ocingweni okukuqala ungafunga uthi uyalizwa namanje. Sengathi uyayizwa mhla bexoxa okokugcina isithi, 'Sesiyobonana khona-ke ehhotela Sithandwa sami. Sengilungise yonke into. Angisakwazi ukulinda.' 5 Ekuseni baphinde bahlale njengoba bebehlezi izolo. Lapho ebuyekeza inkulumo yesoka lakhe uSebenzile amane amoyizele yedwa, ephenduphendula izandla zakhe. Le nsizwa eyazi isiZulu imane imuthi jejemuzi. Phela uthi angakhathala ukufunda akhiphe izithombe zesoka lakhe. AmaShona namaNdebele awanasizungu wona ngoba ayazixoxela. Nayo le 10 nsizwa ayimshiyi isikhathi eside. Akukubi neze. Imini yonke badamane bekhwelela imiphako uma sebelambile. Babuye baphume balunguze ngamafasitela lapho sishosholoza sishiya izihlahla nemfuyo ngemuva. Uthe ebona uSebenzile base beqala ukunyakaza. Kukhona okuke kwashiwo 15 ngugadi. Habe! Kusho ukuthi sebeyasondela lapho kuphela khona isitimela. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/2023 SC/NSC 'Sisi, sesiyangena esiteshini lapho sizoxhuma khona ibhasi elizosedlulisela kwaBulawayo. Ithi ngikusize ukuqoqa impahla yakho.' Bathe bangehla baphuthuma ebhasini. Le nsizwa ezibiza ngoWanda idamane imchazela konke amele akwenze. Kazi ubeyoba yini ngaphandle kwakhe! 20 Banele bangene bonke ebhasini libe lihosha njalo linqamula izinkalo. Nokushisa manje sekuthe bhe. Kuthi noma kufika ubuthongo uthole ukuthi akekho okunakile. 7.2.1 Yini le eyenza ukuthi uSebenzile angalali ngalobu busuku okukhulunywa ngabo kulesi siqeshana? (1) 7.2.2 Yiziphi izizwe ezazikulesi sitimela okukhulunywa ngaso kulesi siqeshana? Bhala EZIMBILI. (2) 7.2.3 Bhala amazwi okugcina ashiwo yisoka likaSebenzile ngesikhathi bexoxa ocingweni. (2) 7.2.4 Chaza ukuthi uSebenzile wayesichitha kanjani isizungu ngesikhathi esesitimeleni esasiphikelele kwaBulawayo. (2) 7.2.5 Bhala umqondo onikezwa isenzukuthi esisemshweni olandelayo esichaza isimo esasisebhasini elaligcwele. Nokushisa manje sekuthe bhe. (1) 7.2.6 Chaza lesi simo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile njengoba sisetshenzisiwe kulesi siqeshana. Pho ezithombeni akunsizwa inyakanyaka! (2) 7.2.7 Yikuphi okufanayo phakathi kwezinkundla zokuxhumana ngomakhalekhukhwini kanye nohlelo lwama-pen pals okukhulunywa ngalo kule ndaba? (2) 7.2.8 Chaza ukuthi kungani isenzo somlingiswa onguBen/Wanda sokuthola intombi esebenzisa uhlelo lwamapen pals singaphephile esikhathini samanje. (2) 7.2.9 Umbhali usethulele kahle indikimba yale ndaba emfushane. Sekela ngokubhala indikimba bese uyichaza ngephuzu ELILODWA. (3) AMAMAKI ESIQEPHU C: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/2023 SC/NSC ISIQEPHU D: IZINKONDLO AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala Kulesi siqephu uzophendula YOMIBILI imibuzo: UMBUZO 8.1 NOMBUZO 8.2. UMBUZO 8 8.1 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela. NGINGOWELIBA – NL Luthuli 1 Umzimba wam' uhlukene nomphefumulo. 2 Umzimb' ubuyele kwamhlab'emhlabathini 3 La owadabuka khona. 4 Umphefumulo awusenasabelo kwamhlaba. 5 Umzimba kuphel' onesabelo, 6 Ngob' ungoweliba. 7 Nendodana kaSomandla 8 Yaba ngeyethuna. 9 NgoLwesithathu yalinqob' iliba, 10 Yavuka kwabaleleyo. 11 Pho mina bengingahlala kanjani 12 Ngingabi ngoweliba na? 13 Um' indodana yoMunt' ingakabuyi, 14 Ngiyoba ngoweliba njalo. 15 Ngiyazi bayokhala balile, 16 Bathi balahlekelwe, 17 Bayosho baze bafakazelane 18 Ngent' eyodwa; 19 Bathi baf' olwembiza ngokuhamba kwami. 20 Keph' engikwaziyo kunye, 21 Mina nabo singabeliba. 8.1.1 Bhala umugqa ovulekile esitanzeni soku-1. (1) 8.1.2 Bhala umugqa onefanamsindo lonkamisa otholakala esigabeni soku-1 bese udwebela leyo msindo. (2) 8.1.3 Nikeza ukuxhumana-siqalo okutholakala esitanzeni soku-1. (2) 8.1.4 Tomula umugqa osesitanzeni sesi-3 ofakazela ukuthi iNdodana yomuntu yafa ngendlela eyehlukile kuneyethu thina bantu basemhlabeni. (1) 8.1.5 Hlobo luni lwenkondlo lolu? Sekela impendulo yakho. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/2023 SC/NSC 8.1.6 Bhala imisho enemvumelwano esitanzeni sokugcina, udwebele izinhlamvu ezakha leyo mvumelwano bese usho ukuthi iluhlobo luni. (3) 8.1.7 Phawula ngesigqi sale nkondlo. Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2) 8.1.8 Hlobo luni lwesifengqo olutholakala egameni elibhalwe ngokugqamile emgqeni olandelayo: 'Bathi baf' olwembiza ngokuhamba kwami.' (2) 8.1.9 Imbongi ikholwa ngukuthi nayo ingeyeliba. Ichaza ukuthini ngalokhu? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3) KANYE 8.2 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela: NGIYAFISA UKUBA QOTHO – DA Hlophe 1 Ngiyafisa ukuba qotho 2 Ngishumayele ngobuqotho, 3 Ngibe qotho ezindleleni zami 4 Ulimi lwami lube qotho, 5 Ngibe qotho nanxa ngikhuluma. 6 Ngiyafisa ukuba qotho 7 Emisebenzini yami, 8 Nanxa ngikhandleka 9 Imisebenzi yami ibe qotho 10 Iziphambeko zami zisulwe. 11 Ngiyafisa ukuba qotho 12 Kubazali bami 13 Ngihloniphe omdala nomncane 14 Ukuze ngitshal' imbewu 15 Yobuqotho esizweni sakithi. 16 Ngiyafisa ukuba qotho 17 Eziphiweni zami enginazo 18 Ukuze ngisebenzise zonke 19 Ngokukhulu ukwethembeka 20 Ukuze ngijabulise abantu. 21 Ngiyafisa ukuba qotho 22 NakuSomandla uqobo! 23 Ngiziveze ngimsulwa kuye 24 Ngikhale kuye angizwe 25 Yen' owazi ngempokophelo yami. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/2023 SC/NSC 8.2.1 Bhala indikimba yale nkondlo. (1) 8.2.2 Iqondeni imbongi ngale migqa elandelayo? 'Nanxa ngikhandleka Imisebenzi yami ibe qotho' (2) 8.2.3 Bhala amagama AMABILI atholakala enkondlweni asitshela ukuthi imbongi ingumuntu okholwayo. (2) 8.2.4 Fingqa ngephuzu ELILODWA okushiwo yimbongi ngokusobala esitanzeni sesi-4. (2) 8.2.5 Imbongi yale nkondlo ingumuntu wokuqala. Fakazela lesi sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2) 8.2.6 Nikeza umoya wale nkondlo bese wesekela ngephuzu ELILODWA. (2) 8.2.7 Kunamthelela muni ukusebenzisa igama 'qotho' ngokuphindiwe esitanzeni soku-1. (2) 8.2.8 Imbongi iphumelele ukudlulisa umyalezo wayo ngokusebenzisa le nkulumo; Ukuze ngitshal' imbewu, Sekela lo mbono ngamaphuzu AMABILI. (2) 8.2.9 Ngokucabanga kwakho kubaluleke ngani ukuthi umuntu ahloniphe omdala nomncane njengoba imbongi isho esitanzeni sesi-3? Bhala amaphuzu AMABILI. (2) AMAMAKI ESIQEPHU D: 35 AMAMAKI ESEWONKE: 70 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all