Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2023
AMAMAKI: 70
ISIKHATHI: Amahora ama-2½
Leli phepha linamakhasi angama-29.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper
Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2023, 29 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isizulu. Question paper, 29 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 29
- File size
- 875.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 29
This exam
NSC November Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)54 marks
- Question 2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)33 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)23 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)29 marks
- Question 6Ubuciko / Literature (Set Works)33 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2023
NSC
IMIYALELO KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle le miyalelo ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:
ISIQEPHU A: Inoveli (35)
ISIQEPHU B: Umdlalo (35)
ISIQEPHU C: Izindaba ezimfishane (35)
ISIQEPHU D: Izinkondlo (35)
4. Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, kunoma yiziphi iziqephu ezimbili
ezilandelayo (umbuzo OWODWA esiqeshini NGASINYE.)
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.
5. Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
ukhethe ngendlela efanele yini.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni kwesiqephu NGASINYE ngokucophelela.
7. Bhala izinombolo kahle njengoba zibhaliwe kuleli phepha lemibuzo.
8. Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.
9. Indlela yokuhlela isikhathi encomekayo:
Sebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-75 esiqeshini ngasinye.
10. Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2023
NSC
OKUQUKETHWE:
Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
IZINOMBOLO ZEMIBUZO AMAMAKI IKHASI
1. Ithemba Lami 35 5
2. Kusinda Kwehlela Endodeni 35 8
3. Umshado 35 11
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi 35 14
5. Icala Kaliboli 35 17
6. Isiko Nelungelo 35 20
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfushane ezihloliwe.
7.1 'Noma Nini' 17 23
7.2 'Umakhonya' 18 25
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Sthandwa Sami' 17 27
8.2 'Siphukuphuku Ndini' 18 29
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2023
NSC
Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):
ISIQEPHU IZINOMBOLO IMIBUZO THIKHA UMBUZO
ZEMIBUZO EPHENDULIWE OWUKHETHILE
A: INOVELI 1–3 1
NOMA
B: UMDLALO 4–6 1
NOMA
C: IZINDABA
7 1
EZIMFISHANE
NOMA
D: IZINKONDLO 8 1
QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi (u-A no-B) bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA A
Ukufika kukaZondiwe kwaba yisibusiso kwabakwaMchunu ngoba babungasehli
ubuthongo, bengazi ukuthi ngabe ingane yabo injani lapho ikhona. 'Nina
baseNgonyameni ngithi angizonehlisa amaphaphu, nginazise ukuthi indodakazi yenu
isingcono kakhulu kunalokhu eyasuka iyikho lapha. Ukumshiya kwami nje nengqondo
ibisibuyile sekuphelile nalokhuya kuhhema ayekuhhema, usengcono kakhulu, 5
akaseyena loya Nokulindela enamgcina egula.'
'Wo-hhe, umkhulu Simakade, umkhulu Mvelingqangi nani mathongo akoMacingwane
eseNgonyameni! Hhawu nkosi yami! Kazi ngingabonga ngithini ngengane yami,
bebungasehli ngisho ubuthongo. Sengifisa sengathi ngabe sengiyibona ngamehlo
intombi yami.' 10
'Yiqiniso khona ndodana, njengoba ubona nje sengathi unina wentombazane uthanda
ukuphithaniswa yinjabulo, khona bese singahleli kahle neze ngenxa yokugula
komntwana wethu lona. Okukhulu kunakho konke ngibonga ukuphuthuma kwenu
enakwenzayo ekubeni senithole umyalezo wokugula kwengane yami.'
'Khona kunjalo baba, okubuhlungu kini kubuhlungu nakithi, okuyintokozo kini 15
kuyintokozo nakithi.'
'Ngakho-ke ndodana nami ngisazoke ngehle ngiyozibonela ngawami ukuthi unjani
undodakazi. Lapho-ke ngiyobe sengikwazi ukuthi sibonisane nomzawakho maqondana
nezindleko zokwelashwa kwale ngane yami ngoba nasekuqaleni asibange sisabhunga
okutheni. Empeleni mina senginqume ukuthi ngizozikhokha izindleko, kepha-ke uma 20
nomzawakho efuna ukufaka isandla, ngeke ngimvimbe kulokho.'
1.1 UZondiwe nobaba kaNokulindela bakuphi njengoba bexoxa kulesi
siqeshana? (1)
1.2 Yini lena uZondiwe athi isingcono kakhulu ngoNokulindela? (1)
1.3 Bhala isithakazelo sakwaMchunu esitholakala kulesi siqeshana. (1)
1.4 Bhala okwabonwa yisayoni ngesikhathi sihlolela uSandanezwe? Nikeza
amaphuzu AMABILI. (2)
1.5 Sizathu sini esenza uZondiwe alekelele uSandanezwe ngesikhathi ehambisa
uNokulindela enyangeni? (2)
1.6 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: ukuphithaniswa yinjabulo kulesi siqeshana
sisho …
A ukusanganiswa yinjabulo.
B ukuguliswa yinjabulo.
C ukucasulwa yinjabulo.
D ukukhaliswa yinjabulo. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2023
NSC
1.7 Yini eyenza uSandanezwe ahambe engavalelisanga kuNokulindela? Nikeza
iphuzu ELILODWA. (2)
1.8 Tomula amazwi/amagama asesiqeshini akhombisa ukuthi kwakumenza
akuthokozele uMacingwane ukushesha kukaZondiwe noSandanezwe
ngesimo sokugula kukaNokulindela. (2)
1.9 Bhala izinto EZIMBILI ezikhombisa ukuthi umama kaSandanezwe
wayeyikholwa. (2)
1.10 Ukuba khona kukaNomgedla kule noveli kulukhulisa kanjani udweshu? Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
1.11 UZabalaza kule noveli uvezwe njengomlingiswa onochuku. Sekela lokhu
ngokubhekisa ezigamekweni ezikule noveli. Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
1.12 Umbhali uyisebenzise ngempumelelo inkulumo-mpendulwano ukusethulela
abalingiswa kulesi siqeshana. Sekela lesi sitatimende ngokubhekisa kulaba
balingiswa abalandelayo:
UZondiwe noMchunu. (2)
KANYE
ISIQESHANA B
Esebakhombisile umfana indawo abazolala kuyo bake badideka yila mazwi ayeshiwo
yinyanga.
'Kambe nisho ukuthi uMbeje wayekuhlalise nje wayengasazi nesifo esikuphethe?
Umzwile lona ukuthi uthe ufika wangabe enanaza wabe esho ukuthi uphethwe yini
yangena kanjani?' 5
'Mama asazi, abanye abantu bayawazi umsebenzi wabo lapha emnyango. Yena
ngokulanda kwakhe umfo kaMbuyisa lona sengathi uthanda ukuwahlumelelisa onke
lawa mathemba akade esethanda ukushabalala.'
'Phela lona mfana yinyanga uqobo lwayo akubuzwa nokubuzwa, umuzwa nje evula
umlomo ukuthi cha hhayi lapha ngizosinda. Utshelwa yithi-ke esesizaziyo izinyanga. 10
Yena akafani nalezi zinyanga ezivimbayo zithi ziyakwazi ukwelapha isifo kepha zibe
zisehluleka ngisho ukusilanda ukuthi sangena kanjani.'
'Yiqiniso lelo Siwela, angithi nodokotela laba bazelapha nje izifo baqale bazi umlando
waso bese bazi-ke nokuthi bangasinqoba uma besebenzise ini nani. Uma kusekhona
izinyanga ezifana nalezi, kusho ukuthi imithi yethu yesintu ngeke ishabalale.' 15
'Hhayi, cha, mina wakoSiwela nje angiquli nakuqula ukuthi lapha sifike kwabokugcina.
Nakho lokhu kufa noma kuthiwa kunenkani kodwa sengathi sekufike ekugcineni manje.
Ngokubona kwami sekuyokheth' ukhethi impela.'
'Nokho uma sekweqe lapha kuyosho ukuthi kwakuvele kungavumanga. Sesingasho
impela ukuthi hhiya ngigalele zephuka.' 20
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2023
NSC
1.13 Ngubani le nyanga ezincomayo kulesi siqeshana? (1)
1.14 Umama kaSandanezwe wamthola enjani ngesikhathi efika ezombona emzini
wale nyanga? (1)
1.15 USiwela wawusiza kanjani umndeni kaSandanezwe ngalolu suku? (2)
1.16 Yini esikhombisa ukuthi umxoxi wale noveli akayona ingxenye yabalingiswa?
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
1.17 Chaza umehluko phakathi kothando uSandanezwe ayeluthola kumama
wakhe nalolo ayeluthola kuNokulindela. (2)
1.18 Ucabanga ukuthi yini eyenza ukuthi izinyanga zehluleke ukwelapha isifo
esasiphethe uSandanezwe? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
1.19 Bangazuzani abafundi ngokufunda le noveli? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
1.20 Ngokubona kwakho inkinga yomlingiswa oqavile yaxazululeka yini
esiphethweni sendaba? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2023
NSC
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu
Funda iziqeshana EZIMBILI (C no D) ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA C
'Uqinisile lapho mkami, kodwa lokho akusho ukuthi thethisa umama njengengane.
Ukhulume umathanda kuye, uze umkhombe ngomunwe. Ake ngikubuze. Wena
kungakujabulisa yini uma ngingathethisa umama wakho phambi kwengane naphambi
kwakho na? Ungephatheke kabi? Ngineqiniso ungahlala ungangikhulumisi
izinsukwana. Akunjalo?' 'Phela owami umama uyakuhlonipha. Awukaze umuzwe 5
ekhulumisana nengane ngokuhamba kwayo, futhi akafuni ukuhlala nani bakhwenyana
emzini yenu.'
'Uqonde ukuthini manje? Ngabe uqonde ukuthi umama owafuna ukuba azohlala
nathi? Angithi wena indaba uyazi kahle. Ngabe ufuna ukungitshela ukuthi uma umama
wakho engasala yedwa lapha kini, ungeke umthathe umlethe lapha ahlale nathi?' 10
'Yobe, ayidle izibekele Ndabezitha. Ngiyaxolisa Macingwane omkhulu. Ngicela
sibonisane ngale ngane engakafiki kuze kube manje. Awubheke nje ukuthi sikhathi sini
manje. Sekushaya ihora lesibili ekuseni ayikafiki namanje le ngane, ngabe
kwenzenjani namuhla?' Umakoti eseshintsha inkulumo.
'Ngathini kuwena ngale ngane ifika ebusuku kakhulu ngoMgqibelo na? Angishongo 15
ukuthi khuluma nayo na? Angithi wena lo kuthangi ngakubuza ukuthi usukhulumile
nayo, wathi yebo?' esho ngokufutheka uyise wentombazane.
'Ngakhuluma nale ngane. Ngakhuluma nayo kabanzi ngokubuya ebusuku kakhulu.
Yangithembisa ukuthi isizobuya lingakashayi ihora leshumi.'
'Pho manje ngabe alikashayi ihora leshumi na?' 20
2.1 UFanyana noMaNene bakuphi njengoba bexoxa kulesi siqeshana? (1)
2.2 Yini ekhombisa ukuthi uMaNene akamhloniphi umamezala wakhe? (1)
2.3 Bhala isithakazelo sakwaMchunu esitholakala kulesi siqeshana. (1)
2.4 Bhala okwenziwa ngumama kaFanyana okukhombisa ukuthi uyakholwa.
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
2.5 Sizathu sini esenza uThembalihle acele imali kubaba wakhe? (2)
2.6 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi, esho ngokufutheka uyise wentombazane, sichaza
ukuthini kulesi siqeshana?
A Ngokujabula
B Ngokuhleka
C Ngokucasuka
D Ngokujabha (1)
2.7 Yini eyenza uMfundisi uZakwe athathe uMaNyoba noMaNdlovu ngesikhathi
ebafica esiteshini eMnambithi? Nikeza iphuzu ELILODWA. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2023
NSC
2.8 Tomula amazwi/amagama asesiqeshini akhombisa ukuthi uMaNene waxolisa
kumyeni wakhe. (2)
2.9 Bhala izinto EZIMBILI ezikhombisa ukuthi isoka likaThembalihle lalingenazo
izinhloso ezinhle ngaye. (2)
2.10 Ukuba khona kukankosikazi kaMjwayeli kule noveli kulukhulisa kanjani
udweshu? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
2.11 UMaNdlovu kule noveli uvezwe njengomlingiswa okhuthele. Sekela lokhu
ngokubhekisa ezigamekweni ezikule noveli. Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
2.12 Umbhali uyisebenzise ngempumelelo inkulumo-mpendulwano ukusethulela
abalingiswa kulesi siqeshana. Sekela lesi sitatimende ngokubhekisa kulaba
balingiswa abalandelayo:
UFanyana noMaNene. (2)
KANYE
ISIQESHANA D
'Uthi ikholwa elibiza uninazala ngenuku esikhundleni sokumwashela, amncishe
ukudla? Athi akahlukane nengane yakhe iphuma esipotini?'
'Qha! Mina …'
'Wena bani? Akuwena yini owawuthethisa umama wakho, uthi akahlukane nengane
yakho? Usumlahlile umama wakho usuzomfuna lapha engekho khona. Sengathi 5
angangatholakala ngimfunge ubaba esemathuneni, uyowukhomba umuzi onotshwala.
Phuma lapha ngingaze ngi …' Asho athathe iketela elinamanzi abilayo. Waphuma
ngelikhulu ijubane elandelwa iketela.
Wafika ekhaya wangawuvala umlomo ngendlela uMaNdlovu amtshele ngayo. Baqala
ukuba bethuke manje, kwakufanele ukuba basuke ngaso leso sikhathi baye 10
eMnambithi nabo bayofuna lapho becabanga ukuthi bakhona oyise nonina. Bahamba
ubusuku bonke indodakazi yabo ingafuni ngisho ukubakhulumisa.
EThekwini uMjwayeli nomkakhe baya kulo muzi lapho uyise wayejwayele ukuya
khona. Bathi bengena nje esangweni, indoda yavulela inja kwakhalwa ubumayemaye
inja enkulu ibasukela, wayikhuza. Bacela ukukhuluma nayo, yathi abangene. 15
Baba ukungena nje endlini yababuza: 'Nginganisiza ngani?'
Kwaphendula uMchunu: 'Besicela ukubuza ukuthi ubaba evalelisa kinina akashongo
yini ukuthi uyaphi?'
'Uthe uya eMnambithi. Nikushiso yini lokho?'
'Abafowethu ababatholanga esiteshini, bafike sebehlile esitimeleni.' 20
2.13 Ngubani igama le ndodana kaManyoba eyabe ihamba imbheka emizini
yabantu? (1)
2.14 Bamamukela kanjani uManyoba noMaNdlovu omakhelwane ngesikhathi
sebebuya emzini wabo? (1)
2.15 Yiluphi usizo uManyoba alunikezwa ngumakhelwane kaMjwayeli? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2023
NSC
2.16 Yini esikhombisa ukuthi umxoxi wale noveli akayona ingxenye yabalingiswa?
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
2.17 Chaza umehluko phakathi kothando uManyoba ayeluthola kuMaNdlovu nalolo
agcina eluthola emadodaneni akhe. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
2.18 Ucabanga ukuthi yayiyoba njani impilo kaManyoba ukuba akazange eqe
epulazini ayesebenza kulo aye eGoli? Sekela ngamaphuzu AMABILI. (2)
2.19 Bangazuzani abafundi ngokufunda le noveli? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
2.20 Ngokubona kwakho inkinga yomlingiswa oqavile yaxazululeka yini
esiphethweni sendaba? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2023
NSC
UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI (E no F) ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA E
Ame isikhashana. Ehle uTholi emotweni. Bajabulelane. Basuke lapho baqonde endlini
kaTholakele. Bathi besahamba memfu uBhatomu.
'Bheki, nangu uBhatomu.'
'Kahle Tholi. Ngempela?'
'Uqobo lwakhe.' 5
'Manje ngenzenjani mina.'
'Cha, asihambe. Sizozwa ngaye ukuthi uthini.'
Kuthuleke. UBheki ahlupheke emoyeni. Angaqondi kahle ukuthi kuzoma kanjani
njengoba sekuqhamuke le nsizwa.
'Sanibona makoti.' 10
'Yebo, sawubona baba.'
'Ubani-ke lo ohamba naye makoti?'
'Umngani wami. Bheki ubaba wasemzini lo.'
UBheki akaphendulanga. Babhekana nje noBhatomu.
'Makoti ngifuna ukukhuluma nawe. Sengathi ngingathola ithutshana eliningi sisobabili.' 15
Inhliziyo kaBheki ithi xhifi. Abone uTholi embuka sakumeba.
'Xola Bheki. Kuhle sikhulume namuhla nobaba ngoba kusasa ngiyasebenza.'
Noma uBheki yayimphethe kabi le nto wehlisa umoya wahamba. Wabashiya
behambisana uBhatomu noTholi beya lapho okuhlala khona uTholi. Imicabango
yaphithana futhi emqondweni kaBheki. Wacabanga ukuthi uma uBhatomu ejikela 20
uTholi ethi akabuyele ekhaya angenzenjani. Abone ukuthi okungcono akaqonde
ekhaya ayozilalela.
Uthe efika ekhaya wabizwa unina: 'Ufikile umalume wakho.'
'Ufike nini?'
'Ungena usanda kuphuma nje.' 25
'Uthi ngingabe ngisambona manje.'
'Uthe ngeke alale ningabonene.'
Abone uBheki ukuthi usuku sengathi akusilo olwakhe. Izinto zithanda ukutsheka.
Abone ukuthi akaqonde khona endlini enkulu, ayobhekana nomalume.
3.1 Babekuphi oBhekani noBhatomu njengoba bekhuluma kulesi siqeshana? (1)
3.2 Yini ecasula uBhekani ngenkulumo kaBhatomu? (1)
3.3 Bhala isizathu esashiwo nguTholakele sokuthi afune ukukhuluma noBhatomu
ngalolu suku. (1)
3.4 Bhala izizathu EZIMBILI ezashiwo ngumalume kaBhekani ezazimenza
angafuni ukuthi uBhekani aganwe nguTholakele. (2)
3.5 Sizathu sini esenza uPamella afike esikoleni lapho okufundisa khona
uBhekani? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2023
NSC
3.6 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: Izinto zithanda ukutsheka, sisho ukuthi izinto …
A zihamba kahle.
B ziphathana kahle.
C zihleleke kahle.
D azihambi kahle. (1)
3.7 Yini eyangenisa uTholakele esibhedlela ngokusho koDokotela? Nikeza
iphuzu ELILODWA. (2)
3.8 Tomula amazwi/amagama asesiqeshini akhombisa ukuthi uBhekani
wacasuka ngalolu suku. (2)
3.9 Bhala izinto EZIMBILI ezikhombisa ukuthi umama kaBhekani uyakholelwa
emadlozini. (2)
3.10 Ukuba khona kukaBhatomu kule noveli kulukhulisa kanjani udweshu? Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
3.11 UZenze uvezwe njengomlingiswa othanda imali. Sekela lokhu ngokubhekisa
ezigamekweni ezikule noveli. Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
3.12 Umbhali uyisebenzise ngempumelelo inkulumo-mpendulwano ukusethulela
abalingiswa kulesi siqeshana. Sekela lesi sitatimende ngokubhekisa kulaba
balingiswa abalandelayo:
UBhekani noTholakele. (2)
KANYE
ISIQESHANA F
Axakwe ukuthi usho ukuthini uBhatomu uma ethi uyowuvimba umshado. Sengathi
akusiyo into yokuthathwa kancane le. Kuzomele axoxe noTholakele bayisukumele.
Acinge unina ukuze amxoxele ngohambo lwakhe.
'Unjani umakoti?'
'Usengcono kakhulu.' 5
'Ubephethwe yini?'
Abone uBheki ukuthi unina useqonde endabeni yezidakamizwa. Ashintshe umqondo
masinyane: 'Cha bathi bekungumkhuhlane nje.'
'Umkhuhlane?'
'Yebo mama.' 10
'Ungadlali ngami wena Bheki. Ubona sengathi ngiyingane yini? Lalela-ke. Kukhona
umuntu ofike lapha wathi uyabuya khona manje ufuna ukukubona.'
'Ubehamba ngani?'
'Ngezinyawo.' Athi ukucabanga uBheki. Kokunye ngabe unina usho uBhatomu.
'Awumbuzanga ukuthi ungubani?' 15
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2023
NSC
'Uthe unguZenze. Nanguya eza. Lo muntu akaphathwa.'
'Cha, angingene endlini ukuze ngizwe ukuthi ufunani.'
Behlukane-ke. UBheki azibuze imibuzo eminingi kabi ngokuza kukaZenze kubo.
Nempela afike uZenze.
'Siyabonana mkhwenyana.' 20
'Yebo, sawubona.'
'Akonakele lutho. Ngithi angikwazise ukuthi le emakhaya kwamakoti bayakhala, bathi
imali incane. Manje bathi ukuze kusheshe kulunge ngoba nakhu nijahile, lethani
izinkulungwane ezimbili zamarandi ngaphezu kwale mali ebengiyihambisile.'
Athule uBheki elindele enye incazelo. Ingabibikho. Axakeke ukuthi le mali engaka 25
usezoyithathaphi manje. Abone ukuthi okungcono akaxhumane noTholi kuqala.
3.13 Ngobani laba okuthiwa bakhala ngemali kulesi siqeshana? (1)
3.14 UBhekani wamthola enjani uTholakele esibhedlela ngesikhathi emvakashela
okokuqala? (1)
3.15 Yiluphi usizo uLindiwe alunikeza uBhekani ngemuva kokuboshwa
kukaTholakele ngosuku lomshado? (2)
3.16 Yini esikhombisa ukuthi umxoxi wale noveli akayona ingxenye yabalingiswa?
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
3.17 Chaza umehluko phakathi kothando uBhekani ayeluthola kumama wakhe
nalolo ayeluthola kuTholakele. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
3.18 Ucabanga ukuthi yini eyenza ukuthi uTholakele angabatsheli abantu bakubo
ukuthi uyalotsholwa? Sekela ngamaphuzu AMABILI. (2)
3.19 Bangazuzani abafundi ngokufunda le noveli? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
3.20 Ngokubona kwakho inkinga yomlingiswa oqavile yaxazululeka yini
esiphethweni sendaba? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-G no-H) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA G
MASHEZI: (Asukume ame ngezinyawo. Abambelele okhalweni abuke umyeni wakhe
ngamehlo anoshikishi) Wena Duma uyaxaka. Ngiyakubona ukuthi
unovadlwana. Intando yeningi isikunikile amandla okuphatha lezi zigodi.
Emalokishini uma amakhansela ezobiza umhlangano abika kubani futhi
acela kubani? Musa-ke nje ukulokhu uvumela umqondo wakho uzululeke 5
ngakuleso simo. Nguwe ikhansela lapha. Kanti wena wawukhethelwani
uma futhi uzobuye uyonxenxa oNdabezitha uma usufuna ukwenza
okufanele ukwenze njengekhansela?
DUMA: (Akhombe uMaShezi ngomunwe) Hlala phansi MaShezi! Wena ungizwa
kabi. Mina angesabi kodwa ngiveza lokho engicabanga ukuthi kulindelwe 10
yinkosi uShandu. Eqinisweni nje, mina ngeke ngicele kuye uma sengiqala
izinhlelo zentuthuko. Phela abantu bafuna intuthuko nje kwaphela.
MASHEZI: (Anqekuzise ikhanda sakuvuma) Awuzwa-ke baba! Ngifuna indoda
enjalo-ke mina. Phela ngasuka lena KwaMashu ngazogana lapha
emakhaya ngoba ngikuthanda. Uma ungakuthandabuzi okwenzayo, mina 15
ngizokuthanda kakhulu. Nawe yenza okuzongenza ngingazisoli
ngokwenza isenzo esifana nse nokunikela. Phela ilokishi namakhaya
yizinto ezimbili ezingafani. Wena letha intuthuko ezokwenza ungabikhona
umehluko kulezi zindawo.
DUMA: (Amamatheke aze atshekise ikhanda) Hheyi, yekanini abantu 20
basemadolobheni ngokuzibona bengcono! Hawu! Kanti wawunikela
ngokugana lapha kwaDuma?
4.1 Ngubani lo MaShezi okuvela igama lakhe kulesi siqeshana. (1)
4.2 Ngokwalesi siqeshana yini enikeza uDuma ilungelo lokuphatha zonke izigodi
endaweni? (1)
4.3 Babunjani ubudlelwane phakathi kukaDuma noMbandlwa? Sekela impendulo
yakho. (2)
4.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
'... uma futhi uzobuye uyonxenxa oNdabezitha …'
Igama elibhalwe ngokugqamile lisho ...
A ukuncenga.
B ukuxoxa.
C ukushaya.
D ukusebenza. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2023
NSC
4.5 Tomula umusho okulesi siqeshana ositshela ukuthi uDuma wayengenalo
uvalo lokubiza imihlangano yentuthuko endaweni ngaphandle kokwazisa
inkosi. (2)
4.6 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
4.6.1 Ummeli A UMaNgema
4.6.2 Inkosikazi yenduna B USibanda
4.6.3 Inkosikazi yenkosi C UDlungwane
4.6.4 Umphathi wamaphoyisa D UMaMsomi
(4 x 1) (4)
4.7 Chaza ukuthi kungani sithi uDuma ungummeleli kulo mdlalo? (2)
4.8 Ithini indikimba yalo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (3)
4.9 Bhala okufanayo phakathi kwalaba balingiswa abalandelayo: uFohloza
noDabula. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
4.10 Ngokubona kwakho okwenzeka kulo mdlalo kuyakholakala futhi kuyinto
engenzeka yini empilweni yangempela? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIQESHANA H
(Emagcekeni esikole kunamaphoyisa, osopolitiki ababili, yisikhulu sikaHulumeni kanye
nalabo abakade besesibhedlela. Abantu batheleke ngezinkani. Umfundisi nguye
ongusihlalo)
MAZONGOLO: Njengoba senizizwele osopolitiki bekhuluma nani, naphinde nezwa
noDuma exolisa ngokushayisa kwakhe, manje-ke ngizonifundela 5
umbiko wenkosi. (alungise ipheshana aliphethe maqede aqale
afunde) Ithi inkosi yesizwe sakithi, 'Ngibingelela isikhulu
sikaHulumeni, osopolitiki bezinhlangano zabantu kanye nesizwe
sonke. Sizwe sami engisithandayo, okwenzekile kufana nento
esingeke sisakwazi ukuyiguqula. Asebefile ngeke sibavuse kodwa 10
ngethemba ukuthi sifunde lukhulu kukho konke osekwenzekile.
Ngabe angiyazi into engiyiphilelayo uma ngingababongi laba bantu
besifazane ababili umkami uMaNgema, kanye noMaShezi,
umkaDuma. Bobabili babambe iqhaza elibaluleke kakhulu ekucisheni
lo mlilo. Ngempela baqinisile abathi, abantu besimame bayimbokodo. 15
Kusukela manje ikhansela lizoqhubeka nohlelo lokuletha intuthuko
esizweni sami. Nalo liqaphele ukuthi lisebenzisana nabantu abanjani.
Mina-ke ngizolisiza ikhansela. Njengoba alikabi nayo indlu
yokusebenzela, mina nginikela ngendlu elaphaya emzini wami. Leyo
ndlu iseduze kwesango. Yiyo-ke ezoba yigunjana azohlelela kulo 20
konke okuqondene nemisebenzi yakhe. Ngizovala ngokubonga
amaphoyisa asebenze ngokuzikhandla ukubhula lo mlilo. Yimina
inkosi yenu, uShandu.'
ABANTU: (bonke kanye kanye) Ndabezitha!
MAZONGOLO: (agoqe ipheshana lelo) Sizwe senkosi, uNdabezitha useshilo! 25
Hambani nani nenze njalo! UNkulunkulu emuhle uzosisiza!
Makadunyiswe!
4.11 Ngubani owayengusihlalo walo mhlangano okukhulunywa ngawo kulesi
siqeshana? (1)
4.12 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU incwadi eyabhalwa yinkosi. (3)
4.13 Chaza isakhiwo salo mdlalo ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala
amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye.
4.13.1 Isethulo (2)
4.13.2 Ukulandelana kwezigameko (2)
4.14 Ucabanga ukuthi ngubani owayenza ukuthi kube nodlame kule ndawo?
Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
4.15 Uyavumelana yini nokuthi lo mdlalo wenzeka endaweni yasemakhaya?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
4.16 Uphumelele yini umbhali walo mdlalo osihloko sithi: Ababulali Benyathi,
ukulandela isihloko somdlalo ekubhaleni kwakhe? Sekela impendulo yakho. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2023
NSC
UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-I no-J) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA I
MTHOFI: Udakiwe, ngizobuya emva kwezinsukwana nje sengiyilandile.
SONTO: Kodwa ...
MTHOFI: (Akhulume uSonto engakaqedi ukukhuluma.) Ngiyithole-ke imali yami uma
ngibuya sisi, uyangizwa?
SONTO: Ngiyakuzwa. Kodwa awu bakithi ... 5
(Waphuma uMthofi elengise isibhamu ngesandla, eshiya uSonto ekhala.
Emva komzuzwana azihudule aqonde ekamelweni. Kusenjalo kungene
uMbhele ephefumulela phezulu.)
MBHELE: (Ememeza esemnyango.) Sonto, Sonto, u-right? Ukuphi?
SONTO: (Esabela ngokwethuka esekamelweni.) Ngingapha s'thandwa sami. Yini, 10
kwenzenjani?
MBHELE: (Engena egijima.) Akakulimazanga kodwa?
SONTO: (Ngokwethuka) Usho ubani Mphemba?
MBHELE: Ngisho le ndoda ephuma lapha endlini ephethe isibhamu ngesandla.
SONTO: (Akhulume engazi ukuthi uzothini.) E ... Kayingi ... 15
MBHELE: (Emangele) Yini, kanti kwenzekani lapha Sonto?
SONTO: (Eshalashalaza) Nami angazi.
MBHELE: Okunye-ke lokhu. Kanti ubezofunani emzini wami lowaya mlisa ophethe
isibhamu Sonto? Khuluma! Wankwankwaza nje, yini?
SONTO: Angimazi nami s'thandwa. 20
MBHELE: (Ngokuthukuthela) Sonto, ngingafike ngishiye wena emzini wami
njengenkosikazi yami, uma ngibuya ngihlangana namadoda aphethe
izibhamu bese uzongitshela ukuthi awazi uma ngikubuza? Musa
ukungisanganela, awukhulume wena.
SONTO: Ufuna ngithini Mphemba? 25
MBHELE: Yini ngisole sengathi udinga okuzokunika umfutho wokukhuluma nje sisi?
SONTO: Umfutho wani manje Mphemba?
MBHELE: (Ekhuluma kunyuke izwi.) Hhayi bo! Kanti lowaya muntu akangenanga yini
lapha endlini?
5.1 Ngubani lo Mbhele okuvela igama lakhe kulesi siqeshana? (1)
5.2 Ngokwalesi siqeshana yini eyayizofunwa nguMthofi emzini kaMbhele? (1)
5.3 Babunjani ubudlelwane phakathi kukaMaNsibande noMfundisi? Sekela
impendulo yakho. (2)
5.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Emva komzuzwana azihudule aqonde ekamelweni.
Igama elibhalwe ngokugqamile lisho …
A ukuhamba sengathi awuthandi.
B ukugijima ngesivinini esikhulu.
C ukulala isikhashana esincane.
D ukusebenza ngomfutho omkhulu. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2023
NSC
5.5 Tomula amagama akulesi siqeshana asitshela ukuthi uSonto wayengazi
ukuthi kumele athini kuMbhele ngesikhathi embuza ngendoda eyaphuma
emzini wabo ilengise isibhamu. (2)
5.6 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
5.6.1 Ummeli kaMbhele A UDlamini
5.6.2 Umakhelwane kaMbhele B UNtshangase
5.6.3 Umfundisi C UMaMkhize
5.6.4 Unina kaSonto D UZondo
(4 x 1) (4)
5.7 Chaza ukuthi kungani sithi uSonto ungummeleli kulo mdlalo. (2)
5.8 Ithini indikimba yalo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (3)
5.9 Bhala okufanayo phakathi kwalaba balingiswa abalandelayo: uSonto
noMthofi. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
5.10 Ngokubona kwakho okwenzeka kulo mdlalo kuyakholakala futhi kuyinto
engenzeka yini empilweni yangempela? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
KANYE
ISIQESHANA J
MAMKHIZE: Yikho wawusuthi ubona sengathi usecabanga ukukushiya.
SONTO: Leso esinye sezizathu.
MAMKHIZE: Wase ubona kungcono afe.
SONTO: (Ekhala) Yebo, ukuze ngithole imali.
MAMKHIZE: Manje sekuvela kanjani ukuthi nguwe owahlela ukufa kwakhe? 5
SONTO: Amaphoyisa abamba oMthofi.
MAMKHIZE: Obani manje oMthofi?
SONTO: Yilezi zinja engangizithumile. Zavele zalikhipha lonke iqiniso.
MAMKHIZE: Awu Mntanami!
SONTO: Kunjalo nje mama. Bazobe bengofakazi benkantolo bonke laba bantu. 10
(Ekhala kakhulu.) Ngeke ngidabule mama, ngeke!
MAMKHIZE: Ungalilahli ithemba mntanami.
SONTO: Sengililahlile.
MAMKHIZE: (Ekhala) Awu Mntanami …
SONTO: Ngiyaxolisa mama ngokukuzwisa ubuhlungu. 15
MAMKHIZE: Ngiyakuxolela mntanami. Kodwa mina ngisenalo ithenjana lokuthi …
SONTO: Sisodwa nje isicelo sami mama.
MAMKHIZE: Khuluma mntanami, ngilalele.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2023
NSC
SONTO: Ngicela ungikhulisele ingane yami.
MAMKHIZE: Ngiyezwa mntanami. 20
SONTO: Umkhulise kahle mama, umtshele ukuthi umhlaba uyahlaba mama.
Umtshele ukuthi abathatha izindlela ezinqamulelayo ezinokukhohlakala
babolela ejele njengami.
MAMKHIZE: Ngeke ubolele ejele mntanami. Uzophuma ukhulise indodakazi yakho.
SONTO: Ngiyofela lapha mama. (Akhale Kakhulu.) Awu, ngiyazisa ngomntanami, 25
ngake ngazenza ngathanda imali, ngavumela uSathane angenze
ingelosi yakhe!
MAMKHIZE: Kangivalelise mntanami, nakhu sekuthiwa sesiphelile isikhathi. Usale
kahle mntanami.
SONTO: Uhambe kahle mama. Ungikhonzele enganeni yami. Ungixolisele 30
kakhulu kuyo. Uyitshele ukuthi ikhule ingabi njengami. Uyitshele ukuthi
ngiyohlala ngiyithanda.
5.11 Ngobani abalikhipha lonke iqiniso mayelana namacala kaSonto? (1)
5.12 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU inkulumo phakathi kukaSonto nonina
kusukela emgqeni we-15 kuya kowa-30. (3)
5.13 Chaza isakhiwo salo mdlalo ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala
amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye.
5.13.1 Isethulo (2)
5.13.2 Ukulandelana kwezigameko (2)
5.14 Ucabanga ukuthi ngubani owayenza kube nobugebengu kule ndawo? Sekela
impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
5.15 Uyavumelana yini nokuthi lo mdlalo wenzeka endaweni yasedolobheni?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
5.16 Uphumelele yini umbhali walo mdlalo osihloko sithi: Icala Kaliboli, ukulandela
isihloko somdlalo ekubhaleni kwakhe? Sekela impendulo yakho. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2023
NSC
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI (u-K no-L) ezingezansi bese uphendula imibuzo
ezolandela.
ISIQESHANA K
(Kusekuseni, uThenjiwe uhlezi endlini. Ukhuluma yedwa)
THENJIWE: Impela ukufa kungizondile. Angisaphathi-ke udlame. Lungenze isilo
sengubo. Kodwa ngavele ngabona indlela abengiphethe ngayo
uMntungwa. Bengisathi ngisazomenzela izimanga. Bengithi nje ngifuna
ukumzalela umqemane webhungu. Into engiphethe kabi ukuthi 5
ngisemncane ngiyoguga nini nje ngiphethwe yisizungu esinje. Kusho
ukuthi ngizoba yingane yalapha ekhaya? Ngeke. Ngizocela bangidedele
ngizibuyelele ekhaya ngiyoqala impilo phansi. (Athule kancane)
Bangisize-ke nkosi yami bangangitsheli indaba yokungena. Ngeke
ngiyingene. Ngingamane ngife ngiyimpohlo. (Kungene uThabi) 10
THABI: Bengithi uyakhuluma sisi?
THENJIWE: Cha ngisuke ngaphunyukwa umcabango. Into engiyenziwe udlame
ngeke ngiyikhohlwe Thabi.
THABI: Impela nami sisi ngisho njalo. Impela ubhuti uSikhumbuzo ubesemncane
kabi. Siyomkhumbula kakhulu. Manje wena sisi uzokwenzenjani? 15
THENJIWE: Angazi Thabi. Ngicabanga ukucela ubaba ngivele ngizibuyelele ekhaya.
THABI: Ngeke kulunge sisi. Phela thina besesijwayele ukuhlala nawe.
Kungakubi nje uma ungasekho lapha ekhaya. Sengathi ubaba angeze
avuma.
THENJIWE: Into manje uma ngihleli lapha ekhaya; ngeke ngize ngikuthole ukujabula. 20
Ngiyohlale ngikhumbula uMntungwa njalo nje. Ubengithanda;
ngimthanda lowo muntu.
THABI: Cha uqinisile lapho sisi; kodwa yena umama angathini nje ezwa kuthiwa
uyahamba. Sihlushwa ukuthi asinayo into esingakuqeda ngayo isizungu.
Besingayifuna siyithole uma ikhona. 25
6.1 Ngubani lo Sikhumbuzo okuvela igama lakhe kulesi siqeshana? (1)
6.2 Ngokwalesi siqeshana yini eyenza ukuthi uThenjiwe afune ukubuyela kubo? (1)
6.3 Babunjani ubudlelwane phakathi kukaMondise noZungu? Sekela impendulo
yakho. (2)
6.4 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Lungenze isilo sengubo.
Ibinzana elibhalwe ngokugqamile lisho …
A ukwehlelwa into embi.
B ukwehlelwa into enhle.
C ukwehlelwa into emnandi.
D ukwehlelwa into eyihlaya. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2023
NSC
6.5 Tomula umusho okulesi siqeshana ositshela ukuthi uThenjiwe
wayezokhuluma noManzini ngodaba lokubuyela kubo. (2)
6.6 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
6.6.1 Uyise kaDumisani A UMaMkhize
6.6.2 Unina kaThenjiwe B UZungu
6.6.3 Umakhelwane wakwaZungu C UNondumiso
6.6.4 Ingane kaMondise D UMaNzuza
(4 x 1) (4)
6.7 Chaza ukuthi kungani sithi uThenjiwe ungummeleli kulo mdlalo? (2)
6.8 Ithini indikimba yalo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (3)
6.9 Chaza okufanayo phakathi kwalaba balingiswa abalandelayo: uGugu
noNondumiso. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
6.10 Ngokubona kwakho okwenzeka kulo mdlalo kuyakholakala futhi kuyinto
engenzeka yini empilweni yangempela? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
ISIQESHANA L
(UThenjiwe noDumisani bahlezi endlini bayaxoxa)
DUMISANI: Awubheke ucishe wona ubuhle nobumnandi bendumezulu yomshado.
THENJIWE: Eqinisweni njalo ngangingaboni impela ukuthi singasuke silandele isiko
bese siyathandana. Namanje ungathi ngiyaphupha.
DUMISANI: Uma ubheka uthi umfowethu ungibeka icala ngalesi senzo sethu? 5
THENJIWE: Noma ngabe wayediniwe, naye engafuni ngikugane, kodwa ubaba
ngendlela achaza, washweleza ngayo, nomufi waneliswa.
DUMISANI: Kodwa wawutholaphi lo shevu owawuthi ungijuqa ngawo?
THENJIWE: Ngicela ungabe usayikhuluma leyo ndaba, ingenza ngibe namahloni
amangalisayo. 10
DUMISANI: Abahlola leliya tiye bathi ukuba ngake ngaliqhabula kanye, ingqakala
yayiyobheka eZulwini.
THENJIWE: Ngasuke ngavukwa inzondo embi, idalwa ukuthi uSipho wayefe ngenxa
yakho.
DUMISANI: Kanti nanihlobene kanjani noSipho? 15
THENJIWE: Kwakungumngani wami omkhulu. Mhlawumbe sasiyogcina sithandana
nje. Uyena owayekwazi ukungiduduza uma ngikhumbule umfowenu.
DUMISANI: Ngaphatheka kabuhlungu kabi mina ngizwa kuthiwa useshonile.
THENJIWE: Ngifisa ukuyobeka imbali yodwa vo ethuneni lakhe. Ngifuna nokuvalelisa
ngoba washona ngithi ngisambona. 20
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Novemba 2023
NSC
DUMISANI: Ngizwa kuthiwa wakubhalela incwadi engakashoni.
THENJIWE: Edabukisa kakhulu. Sengathi wayebona ukuthi usezofa.
DUMISANI: Akashongo lutho ngami?
THENJIWE: Wayengayeka kanjani? Wathi angomxolisela kuwe futhi ngigcine
ngikuganile. Yayimfushane incwadi idle ngokujula. Yayilokhu iphinda 25
wona la magama engiwashoyo.
6.11 Ngubani owabhalela uThenjiwe incwadi edabukisayo? (1)
6.12 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU inkulumo phakathi kukaThenjiwe
noDumisani kusukela emgqeni we-10 kuya kowama-25. (3)
6.13 Chaza isakhiwo salo mdlalo ubhekise kulezi zihlokwana ezilandelayo. Bhala
amaphuzu AMABILI ngesihlokwana ngasinye.
6.13.1 Isethulo (2)
6.13.2 Ukulandelana kwezigameko (2)
6.14 Ucabanga ukuthi ngubani owayecindezela uThenjiwe ngesiko lokungenwa?
Sekela impendulo yakho ngephuzu ELILODWA. (2)
6.15 Uyavumelana yini nokuthi lo mdlalo wenzeka endaweni yasemakhaya?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
6.16 Uphumelele yini umbhali walo mdlalo osihloko sithi: Isiko Nelungelo,
ukulandela isihloko somdlalo ekubhaleni kwakhe? Sekela impendulo yakho. (2)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Kulesi siqephu, imibuzo ibuzwe kulezi zindaba ezimfushane ezilandelayo:
'Noma Nini' ebhalwe nguNE Mbesa
'Umakhonya' ebhalwe nguS Bhengu
UMBUZO 7: 'IZINYEMBEZI ZOTHANDO' – DBZ Ntuli
Funda lezi ziqeshana ezilandelayo ezitonyulwe ezindabeni ezimfushane ezimbili bese
uphendula imibuzo ehlelwe esiqeshini ngasinye. Inani lamamaki elabelwe umbuzo
ngamunye sebenza njengomhlahlandlela wobude bempendulo.
QAPHELA: Phendula imibuzo ehlelwe kuzona zombili iziqeshana, okungukuthi
UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2.
7.1 'NOMA NINI' – NE Mbesa
ISIQESHANA M
'Ngiye ngiphuphe sengathi ngamukela isinkwa kubaba.'
'Uma uthi 'ubaba' usho kambe uyihlo noma uMatshana?' kungenela
umkhokheli.
'Yebo, ngisho yena uSithole. Ngithi lapho ngithi ngiyasemukela kumane
kuqhamuke isivunguvungu ongakaze usibone selokhu wazalwa. 5
Isivunguvungu simane siphephethe umhlaba engimi kuwo, uguguleke kuze
kusale lapho kumi khona izinyawo zami. Khona manjalo, kungabe kusaba
isinkwa esiphethwe uSithole, siphenduke ingane ezelwe, esongwe kahle
ngezingubo. Idedeleke ingane iphephuke nomoya ezandleni zami.
Ngiphaphame sengikhala ngithi, 'Hawu umntanami'!' 10
Kuthi ukuthi cwaka lapha endlini. Kuzwakale igovu lalapha ekhaya likhuza
libabaza ngasesangweni. Kuqhamuke okuyisimaku salapha ekhaya
sekugulukudela, kwenanela igovu kuyophuma ngomnyango. Ezwakale ugogo
ethi, 'Thulani nina, fuseki Master, nawe Snowy fuseki!'
Athathe umkhokheli athi, 'Bala MaShandu, noma ngingemchazi wamaphupho 15
nje, sengathi likuzela nalukhulu.'
'Nibakhulu ekhaya,' kusho kungena uMphiwa, indodana yalapha ekhaya
ilandelwa umakoti wayo uDelisiwe. Ngemuva kwabo kubhuduzela abantwana
babo ababili, bayagegetheka, babangisana ngogogo wabo. NoSnowy naye
akazibekile phansi, weqa amangqabithi ukujabula. Asukume uMaShandu 20
naye abawole abazukulu bakhe kubheke lena nalena.
Nomkhokheli azibone naye esevalelisa kuwo lowo mnyama. Ubesephume
ngesango, nogogo naye esemvalelisile, lapho ecabange khona ukuthi
akasashongo ukuthi usebone ukuthi kuhle umhlangano kaMaria ulethele
uMaShandu imisa ngoLwesine. 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/Novemba 2023
NSC
7.1.1 UMaShandu wayelixoxela bani iphupho elabe limhlupha ngalolu
suku? (1)
7.1.2 Iyiphi ingane kaSithole eyafika kuqala njengoba babezilindile nje? (1)
7.1.3 Tomula igama elisesiqeshini elisho ukuthi kwake kwathula endlini. (1)
7.1.4 Usonta kuphi umndeni kaSithole ngokwalesi siqephu? (1)
7.1.5 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU iphupho likaMaShandu
ayelixoxa ngalolu suku. (3)
7.1.6 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Hlobo luni lwesifengqo oluqukethwe yilo musho olandelayo?
Kuzwakale igovu lalapha ekhaya likhuza libabaza ngasesangweni.
A Ihaba
B Ukwenzasasilwane
C Ukwenzasamuntu
D Isifaniso (1)
7.1.7 Emzini kaSithole baphila kahle. Sekela lesi sitatimende
ngamaphuzu AMABILI. (2)
7.1.8 Yini ekhombisa ukuthi u-Apple Face ungumlingiswa oqaphelayo
futhi ongakhohlwa kule ndaba emfushane? Bhala amaphuzu
AMABILI. (2)
7.1.9 Yini inhloso yombhali yokusibhalela le ndaba emfushane. Bhala
amaphuzu AMABILI. (2)
7.1.10 Uma wawunganikwa ithuba lokuqamba isihloko sale ndatshana
wawungayinikeza isihloko esithini? Sekela impendulo yakho
ngephuzu ELILODWA. (3)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/Novemba 2023
NSC
7.2 'UMAKHONYA' – S Bhengu
ISIQESHANA N
Nakuba ayengasahlali nje kubo uMvuseni, kepha wayede efika ekhaya,
ephathele unina izimpahlana. Wayengahlali isikhathi eside ngoba wayazi
ukuthi angangena noma nini uyise. Akekho-ke owaziyo ukuthi kungenzekani
uma emfica lapha emzini wakhe.
Konke lokhu wayekuzwa uMakhoba. Ingani usebenza nabo omakhelwane 5
abasebenza behlala emakhaya! Abanye bathi uke alale ekhaya ethemba
ukuthi akazukubuya uyise. Omakhelwana laba bayamvuna uMakhoba.
Kwakusengathi bayakujabulela okwakwenzeka emzini wakhe.
NgoLwesithathu namuhla. Usewenze wonke amalungiselelo okuya kwakhe
uMakhoba. Nemoto azohamba ngayo isimi ngomumo. Uyiqashile le moto. 10
Uzosuka lapha phakathi kwamabili, ayohlola ukuthi kwenzekani emzini wakhe
ngesikhathi engekho. Uma kushaya ihora leshumi nambili, uyaziphuma,
uthatha indlela ebheke kwakhe. Akakaze agoduke ngalolu suku, uyaqala
ngqa nje namuhla. Uzophatha iwisa aligoqe ngephepha. Uma kungenzeka
nje amfice uMvuseni kwakhe, kuyoncinciza iphoyisa. Uma engamficanga, 15
sekuyoba sengathi ubeliphethe nje ukuze ahlale eziqaphile njengendoda.
Uyathandaza kodwa ukuthi azithele nje, ukuze azibone ukuthi ufana nobani.
Lishaye ihora leshumi nambili. Asuke aqonde emotweni. Ayishaye izule.
Kuyibanga impela ekhaya. Kusobala uyofika selishaye ledlula ihora lokuqala.
Kuyoba kuhle angamfici lo mfana. Nakanjani phela uzomphihliza. 20
Akasenandaba, noma angasala nendodakazi yakhe le eyodwa uBusisiwe
ngoba isamazi ukuthi unguyise.
7.2.1 Wayesuke ezokwenzani uMvuseni ekhaya kubo ngoba ubaba
wakhe wayesemxoshile? (1)
7.2.2 Shono ukuthi uMakhoba wakukhombisa kanjani ukuthi
akamethembi umkakhe kulesi siqeshana. (1)
7.2.3 Bhala izinkinga EZIMBILI ayebhekene nazo uMaNdelu. (2)
7.2.4 Xoxa kafushane ngamaphuzu AMABILI okwenzeka ngesikhathi
uMakhoba efika ekhaya ebusuku. (2)
7.2.5 Bhala uxoxe ngamaphuzu AMABILI isisusa sodweshu kule
ndatshana. (2)
7.2.6 Ubani umlingiswa omkhulu kule ndaba? Sekela impendulo yakho. (2)
7.2.7 Xoxa ngesigameko esiyingwijikhwebu kule ndatshana. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/Novemba 2023
NSC
7.2.8 Umbhali uwulandelile yini umgomo wenani labalingiswa okufanele
batholakale endabeni emfushane kule ndatshana? Sekela
impendulo yakho. (2)
7.2.9 Ngokucabanga kwakho yaba njani impilo emzini kaMakhoba emva
kwale ngozi eyadaleka? (2)
7.2.10 Ngokwakho ukubona kwakuwumqondo omuhle yini ukuthi
uMakhoba adilize indlu kaMvuseni ukukhombisa ngempela ukuthi
wayengasamfuni kwakhe? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu
AMABILI. (2)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/Novemba 2023
NSC
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Kulesi siqephu, imibuzo ibuzwe kulezi zinkondlo ezilandelayo:
'Sthandwa Sami' ebhalwe nguThembinkosi B Qwabe
'Siphukuphuku Ndini' ebhalwe nguLMMS Madondo
QAPHELA: Phendula imibuzo ebuzwe kuzona zombili izinkondlo, okungukuthi
UMBUZO 8.1 NOMBUZO 8.2.
UMBUZO 8: AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ
Thwala
8.1 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
STHANDWA SAMI – Thembinkosi B Qwabe
1 Sengikhona ngingangawe;
2 Woza mnta kamama,
3 Woza ethafeni lokuhlangana kwethu,
4 Lapho kushaya khona umoya opholile,
5 Lapho kuhlanganise khona umculo omtoti,
6 Wezinyoni ezicikoza kamtoti okokhokho bazo,
7 Nowezinyosi ezizingela impova namanz' oju.
8 Woza sithamundelane izindaba zothando,
9 Olumi ngezinyawo ludlula iziqongo,
10 Sixoxe kunganyakazi zindebe zomlomo,
11 Odlulayo nobukayo adabuke phakathi,
12 Engibuka angibone ngisenhlameni yenomfi,
13 Kanti ubuso bami nokuzithoba kwami,
14 Yikhona okumshaya ngemfe iphindiwe.
15 Woza s'thandwa senhliziyo yami,
16 Ngikugqolozele ungigqolozele ezinhlamvini zamehlo,
17 Ziphuphuma ukwethaba nothando olucwebile,
18 Oluyaye lushayelwe ubuwahlawahla behlombe,
19 Wulwandle ludlalisela phambi kwethu,
20 Luzibumbela imibimbi emihle ekhangayo,
21 Efa ivuke ngokuphazima kuhle okwedangabane.
22 Woza s'thandwa senhliziyo yami,
23 Ngikubambe ngqi ngikuwolele esifubeni,
24 Ucamele kusona sethabe othandweni olujulile.
25 Mina nawe sahlanganiswa kubuk' ilanga
26 Ngakukhipha ngikubambe ngesandla,
27 Usubavumile abakhwenyana basemzini,
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/Novemba 2023
NSC
28 Ngakubamba ngesandla usuya emzini
29 Ngafike ngakushiya ngezinyembezi ezazigeleza,
30 Ezazivovwa yinhliziyo yami eyayidangele,
31 Ngakushiya ngabuya ngingasakuphethe ngezandla,
32 Kepha sengikuphethe ngenhliziyo nengqondo.
33 Woza-ke s'thandwa senhliziyo yami,
34 Wena ungowami,
35 Nami ngingowakho,
36 Size sihlukaniswe ngukufa.
8.1.1 Yiliphi igama elisenkondlweni elisho ukuxoxelana? (1)
8.1.2 Tomula umugqa osho ukuthi imbongi ifuna ukuthi babukane
emehlweni nesithandwa sayo esitanzeni sesi-3. (2)
8.1.3 Fingqa ngamaphuzu AMABILI umqondo osobala wenkondlo
esitanzeni sesi-4. (2)
8.1.4 Bhala imigqa EMIBILI efakazela ukuthi lo muntu okukhulunywa
ngaye ungumuntu wesifazane esitanzeni sesi-5. (2)
8.1.5 Imbongi iyisebenziseleni imigqa evalekile kule nkondlo yayo? (2)
8.1.6 Iqondeni imbongi ngalawa mazwi?
Ezazivovwa yinhliziyo yami eyayidangele, (2)
8.1.7 Bhala uhlobo lwesifengqo olutholakala kulo musho olandelayo:
'Wulwandle ludlalisela phambi kwethu' (2)
8.1.8 Kunamthelela muni ukusebenzisa isenzukuthi emgqeni wama-23? (2)
8.1.9 Imbongi igcizelelani kule nkondlo? (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 29 DBE/Novemba 2023
NSC
8.2 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
Siphukuphuku Ndini – LMMS Madondo
1 Siphuphutheki ndini ungisaphi?
2 Ungithubelezis' okwenkomo yokwebiwa.
3 Kwenzenjani engqondweni yakho?
4 Ujezisa ilungelo owaliphiwa uMdali
5 Lokumelekelela ekudalekeni kwami
6 Ungidlisa emadlelweni mbumbulu,
7 Uyambuluza ungifunze ubumbulu.
8 Siduphunga ndini ucabangani?
9 Uthini ngemvelaphi yami engingenakuyazi?
10 Ngendlela ongifihlele ngayo ukuyazi
11 Wangifunza obakh' ubumpoqabulungu,
12 Ngidedele ngifund' olwami ulimi,
13 Ngivumele ngiqonde elami isiko,
14 'Ze nami ngikhulise abami ngendlela.
8.2.1 Tomula imigqa EMIBILI eyisibonelo se-injambamenti esitanzeni
soku-1. (2)
8.2.2 Bhala elinye igama elisho isiphukuphuku elisesitanzeni sesi-2. (1)
8.2.3 Hlobo luni lwefanamsindo olutholakala emgqeni wesi-5? Phinda
uwubhale umugqa wesi-5 bese udwebela izinhlamvu ezesekela
impendulo yakho. (2)
8.2.4 Bhala isizathu esishiwo yimbongi sokufuna ukwazi ngamasiko ayo. (2)
8.2.5 Iqonde ukuthini imbongi ngegama elibhalwe ngokugqamile
emgqeni wesi-6? (2)
8.2.6 Imbongi ikhuluma nomzali wayo kule nkondlo. Tomula imigqa
EMIBILI esesitanzeni soku-1 efakazela lokhu. (2)
8.2.7 Bhala imigqa EMIBILI enemvumelwano etholakala esitanzeni soku-
1 bese usho uhlobo lwayo. (2)
8.2.8 Uyavumelana yini nokuthi imbongi ilisebenzise kahle igama elithi
isiphuphutheki kule nkondlo? Sekela impendulo yakho
ngamaphuzu AMABILI. (2)
8.2.9 Ngokucabanga kwakho kubaluleke ngani ukuthi umuntu afunde
ulimi lwakhe? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
AMAMAKI ESIQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P3 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2021 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper
More from Grade 12 isiZulu FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum