Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

MemorandumisiZulu FALGrade 1220239 pages

Grade 12 isiZulu FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2023 UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA AMAMAKI: 80 Lo mhlahlandlela unamakhasi ayi-9. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokumaka ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1 INDLELA YOKUMAKA: 1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma kuthinta umqondo wempendulo yonke. Omakayo kumele awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo amaphutha uma ekhona. 2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo magama ngeke anakwe uma impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona, lokho kuyovumeleka. 3. Imibuzo evulelekile edinga izimpendulo ezinjengoYEBO/CHA noma ANGIVUMI/NGIYAVUMA azinikwa amamaki. Ngokufanayo nalezi ezinjengo-IQINISO/AKUSILO IQINISO noma IQINISO/UMBONO nazo azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki. 4. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke; umfundi uthola amamaki uma eyidwebele impendulo noma eyikhombise ngandlela thize. 5. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala angaphezulu kwalokho, kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala, okunye kungabe kusanakwa. 6. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni yakhe. 7. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ephelele kanje: Isib: 1.1.3 D/Ihaba. (okuwuhlamvu oluphelele). Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokumaka UMBUZO 1 1.1 1.1.1 Uhlobo lwesilwane esindizayo√/Yinyoni.√ (1) 1.1.2 B√/Ikhaya lezinyoni.√ (1) 1.1.3 (a) D√/Dickin Medal.√ (b) C√/1914–1918.√ (c) B√/Inhloli yempi yaseMelika.√ (d) A√/French Croix de Guerre.√ (4) 1.1.4 Kula maqanda kuphuma amachwane asukela kwelilodwa kuya kwayisithupha.√√ (2) 1.1.5 Ngesikhathi ehambisa umyalezo ophuthumayo waba neshwa wadutshulwa isifuba, umlenze nehlo/neso. Wandiza ihlo elilodwa selivalekile.√√/ Wayehamba ngaphansi kwesimo esibucayi sempi.√√/ Wayedlula phakathi kwemililo, evika izinhlamvu zezibhamu.√√ (2) 1.1.6 OKUBILI kwalokhu:  Anobudlelwane obubodwa impilo yawo yonke.√/  Ngesikhathi sokufukamela ayalekelelana, elesilisa lihlala emaqandeni emini bese elesifazane lihlale ebusuku.√/ (2) 1.1.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:  Bobabili babehambisa imiyalezo emasosheni ayesempini.√√/  Bobabili baphephisa amasosha nezakhamuzi.√√/  Bobabili baklonyeliswa ngezindondo.√√ (Nokunye Okuyoshiwo umfundi okusendabeni) (4) 1.1.8 Ukushiya into oyohlale ukhunjulwa ngayo njalo noma ungasekho.√√/Ukwenza okuhle ngokwedlulele.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 1.1.9 Waphila iminyaka eyi-18.√√ (2) 1.1.10 Izimpendulo ziyokwehluka: Ngiyavumelana ngoba kukhona amajuba asetshenziswa njengophawu lokwakha uxolo. √√ Noma Angivumelani ngoba kukhona abantu abaxolelanayo ngaphandle kokusebenzisa amajuba.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) 1.1.11 Izimpendulo ziyokwehluka. OKUBILI kwalokhu:  Angcolisa izindonga zemizi.√/  Abanga umsindo.√/  Aphazamisa abantu uma bezihlalele emapaki.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokumaka 1.2 1.2.1 OKUBILI kwalokhu:  Izingane zibhukuda ndawonye.√  Ingane idlala ibhayisikili.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) 1.2.2 OKUBILI kwalokhu:  Izintambo zikagesi zixhunywe ngokungekho emthethweni.√/  Imizi yakhiwe phezu kweminye ngezitini ezibukeka zingaphephile ngenxa yemifantu.√/  Izingane zingagwiliza/ zingaminza emanzini. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) 1.2.3 Izimpendulo ziyokwehluka: OKUKODWA kwalokhu:  Ukuthi batholelwe indawo enkulu kunale abakuyona.√√/  Ukuthi bakhelwe imizi ephephile.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) [30] AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokumaka ISIQEPHU B: UKUFINGQA UMBUZO 2 Amaphuzu esingawabheka: AMAPHUZU ACASHUNIWE AMAPHUZU AHUNYUSHIWE 1. 'Ukufunda kusiza umqondo ukuba 1. Kufanele ufunde njalo ukuze uhlale usebenza ukuze kwehle ingozi ugweme isifo se-Alzheimer nese- yokuhlaselwa isifo se-Alzheimer Dementia. nese-Dementia esesihlasele abantu abaningi.' 2. 'Ukuthatha incwadi emnandi uyifunde 2. Incwadi emnandi yenza kwehle kwehlisa ukhwantalala (depression) ukhwantalala, ujabule ukhohlwe uzizwe usujabula kuze kuxazululeke izinkinga onazo. nenkinga obunayo.' 3. 'Ulwazi oluthola emibhalweni 3. Akekho umuntu ongakuphuca enhlobonhlobo oyifundayo luyifa ulwazi oluthole ngokufunda lakho ongeke uliphucwe ngumuntu, izincwadi ngoba luba ngolwakho uyoze ufe nalo.' wedwa. 4. 'Ukufunda izinhlobo zezincwadi 4. Izincwadi ezahlukene zikunika kwandisa ulwazimagama, ukuqonda ulwazi oluningi. ukwenzeka nokwenziwa kwezinto.' 5. 'Kukhona izincwadi ezifundwayo 5. Kukhona izincwadi ezenza ukuthi ezihambelana nokusiza ukukhumbula ungakhohlwa yilokho okwaziyo. amagama, izindawo nokunye okusemqoka kakhulu empilweni yomuntu ngamunye' 6. 'Ukufunda izinto ezibhalwe phansi 6. Izinto ozifundayo zikwenza ukwazi kuthuthukisa amakhono ahlukene ukuqala eyakho imisebenzi kubantu bagcine sebekwazi ezokwandisa ulwazi lwakho. ukuziqambela okwabo nabo.' 7. 'Phela ukufunda kuyingxenye enkulu 7. Uma ufunda ugcina ukwazi yokuthuthukisa ikhono lokubhala, ukukhuluma nokuphimisa kahle ukuphimisa amagama, ukukhuluma amagama. nokuxhumana nabantu.' Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokumaka Ukumakwa kokufingqa Ukumaka kubhekela ukuba khona kwamaphuzu abalulekile nokuhlungwa kwalawo angabalulekile empendulweni. Ukufingqa kumele kumakwe ngale ndlela:  Ukwabiwa Kwamamaki: o Amamaki ayi-7 ngamaphuzu ayi-7 (Iphuzu ngalinye labelwa imaki elilodwa). o Amamaki ama-3 abelwa ulimi. o Isamba samamaki ayi-10.  Ukwabiwa Kwamamaki Olimi Lapho Umfundi Engacaphunanga Esiqeshini Njengoba Kunjalo (igama negama): o Iphuzu eli-1 kuya kwama-3: Uklonyeliswa ngemaki eli-1. o Amaphuzu ama-4 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2. o Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Uklonyeliswa ngamamaki ama-3.  Ukwabiwa Kwamamaki Olimi Lapho Umfundi Ecaphune Esiqeshini Njengoba Kunjalo: o Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Akaklonyeliswa lutho ngemaki lolimi. o Amaphuzu ama-4 kuya kwayi-5: Uklonyeliswa ngemaki eli-1 lolimi. o Amaphuzu ama-2 kuya kwa-3: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2 olimi. QAPHELA:  Ukubalwa Kwamagama: o Abamakayo kulindeleke ukuthi babale inani lamagama asetshenzisiwe. o Awekho amamaki asuswayo uma umfundi engalibhalanga inani lamagama asetshenzisiwe noma elibhalile kodwa kungesilona. o Uma inani lamagama asetshenzisiwe leqile, omakayo kumele afunde aphelele emshweni wokugcina ngaphezulu kwesibalo esibekiwe, angabe esakunaka okulandelayo. AMAMAKI ESIQEPHU B: 10 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokumaka ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI UMBUZO 3 Indlela yokumaka ISIQEPHU C  Ukupelwa kwamagama/Isipelingi o Izimpendulo ezidinga igama elilodwa mazimakwe ngisho kunamaphutha esipelingi, ngaphandle uma iphutha lishintsha umqondo/incazelo yegama. o Uma impendulo ingumusho ogcwele, amaphutha esipelingi awanganikwa amamaki uma kuhlolwa ulimi. o Uma kuhlolwa isifinyezo, impendulo mayibe nophawu lokuloba olufanele.  Ukwakhiwa kwemisho makulandele uhlelo lokusetshenziswa kolimi olufanele.  Emibuzweni lapho kukhethwa khona izimpendulo, yamukela KOKUBILI uhlamvu oluhambisana nempendulo efanele NOMA impendulo efanele ebhalwe ngokugcwele. 3.1 Ukukhanyisa.√ (1) 3.2 OKUBILI kwalokhu:  Iyonga.√/  Ithembekile.√/  Ikhanyisa isikhathi eside.√/  Iletha ukukhanya uma ugesi ucimile. √/  Isebenza emanzini. √/  Ikhanyisa amahora ayi-12. √/  Iyatitilizwa/ishibhile. √/  Inosayizi abahlukene√/  Bayakudilivela√ (2) 3.3 Phuma ebumnyameni ngeKhanyisa Globe enamandla amakhulu.√√/ Gcwala ngegulobhu ikhanyisa! √√ (2) 3.4 B√/Umusho ophoqayo.√ (1) 3.5 Atholakala√/ayatholakala.√ (1) Adayiswa√/ayadayiswa.√ (1) 3.6 Izimpendulo ziyokwehluka. Abavumayo : Yebo, ingaxazululeka ngoba iglobhu iyakwazi ukuqhubeka ikhanyise noma ugesi ungekho.√√/ Abaphikayo: Cha, angeke zixazululeke ngoba iglobhu eyokukhanyisa kuphela kanti ugesi usetshenziselwa izinto ezahlukene.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokumaka UMBUZO 4 4.1 OKUBILI kwalokhu: Ukuwina u-R25 million.√/ukuthenga umuzi wamaphupho abo√/ukuphila i-soft life.√ (2) 4.2 Izimpendulo zingathinta amaphuzu alandelayo: Okukodwa kwalokhu:  Bahleli eduze kakhulu nomabonakude√/  Itafula lokudlela nosofa kusegunjini/erumini/ekamelweni elilodwa.√/  Uhleli kusofa, unyawo luthinte itafula. √ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (1) 4.3 C√/wokukhathazeka.√ (1) 4.4 Thatha u-R25 miliyoni manje!√√ (2) 4.5 Izimpendulo zizoveza igama umuzi ochaza ichashaza/ibala elisemzimbeni womuntu/ umuzi ochaza uhlobo oluthile lotshani. Isibonelo: Umuzi osesihlathini sikaBusi umenza abe muhle.√√/ Ngisayosika umuzi ukuze ngeluke isibopho.√√ (2) 4.6 Izimpendulo ziyokwehluka:  Ukuyigcina ebhange ukuze ibe nenzalo/ikhule.√/  Ukuqala ibhizinisi elizongenisa imali.√/  Ukuyofunda ukuze uthole ulwazi.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Ukuthi.√ (1) 5.1.2 Impambosi yokwenziwa.√ (1) 5.1.3 Impidlwana.√/Impilwana.√ (1) Isibonelo: Impidlwana/Impilwana kagogo isiyahlupha.√ (1) 5.1.4 Angiyilungele imfundo ephakeme.√ (1) 5.1.5 B/√ Isifaniso.√ (1) 5.1.6 Abazali√ (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokumaka 5.1.7 (a) Ezinkulu.√/kakhulu.√ (1) (b) BaseNingizimu Afrika.√/eNingizimu Afrika.√ (1) 5.1.8 Abahlengikazi.√ (1) 5.1.9 Uthisha uthi umfundi/kumfundi akakhe ikusasa lakhe liqhakaze.√√ (2) 5.1.10 Abazali bayakhathazeka.√ Izingane zabo zidlala ngamathuba.√ (2) 5.2 5.2.1 (a) Nkosikazi.√ (1) (b) Phrofesa.√ (1) 5.2.2 Okusho/kusho ukuthi√ akusafanele-ke√ (2) 5.2.3 Umuntu ongalaleli/ongezwa uma ekhuzwa/etshelwa.√√/umuntu ongahloniphi.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2) [20] AMAMAKI ESIQEPHU C: 40 AMAMAKI ESEWONKE: 80 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all