Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo

MemorandumisiZulu FALGrade 1220189 pages

Grade 12 isiZulu FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2018, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2018

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2018 UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA AMAMAKI: 80 Lo mhlahlandlela unamakhasi ayi-9. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 2 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1 INDLELA YOKUMAKA: 1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma kuthinta umqondo wempendulo yonke. Omakayo kumele awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo amaphutha uma ekhona. 2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo magama ngeke anakwe uma impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona, lokho kuyovumeleka. 3. Imibuzo evulelekile edinga izimpendulo ezinjengoYEBO/CHA noma ANGIVUMI/NGIYAVUMA azinikwa amamaki. Ngokufanayo nalezi ezinjengo- IQINISO/AKUSILO IQINISO noma IQINISO/UMBONO nazo azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki. 4. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke; umfundi uthola amamaki uma eyidwebele impendulo noma eyikhombise ngandlela thize. 5. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala angaphezulu kwalokho, kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala okunye kungabe kusanakwa. 6. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni yakhe. 7. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ephelele kanje: Isib: 1.1.5 USizwe/A (okuwuhlamvu oluphelele). Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 3 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu 1.1 1.1.1 IMount Kilimanjaro.√ (1) 1.1.2 Inkululeko yokungaphathwa amazwe aseNtshonalanga.√ (1) 1.1.3 C√/Inkululeko.√ (1) 1.1.4 Ukuzilolonga√/ Ukuba aphile kahle emzimbeni nasemqondweni. √√ (2) 1.1.5 Okukodwa kwalokhu: • Ungafunda ngosikompilo√/ • Ulimi√/ • Imvelo√/ • Umlando wezwe.√ (1) 1.1.6 (i) C√/Wakhuphuka intaba esemncane kakhulu.√ (1) (ii) D√/Owokuqala kwabadala ukukhuphuka intaba.√ (1) (iii) B√/Wathatha isikhathi eside ukufika esicongweni sentaba.√ (1) (iv) A√/Wakhuphuka intaba ngokushesha kunabo bonke abantu.√ (1) 1.1.7 Okukodwa kwalokhu: • Kuyasiza ukuphokophela ukwenza into oyifisayo unganaki isimo sakho. √√/ • Abantu abakhubazekile bangakwazi ukwenza izinto ezenziwa yiwo wonke umuntu. √√/ (Nokunye okunembayo) (2) 1.1.8 Okukodwa kwalokhu: • Ukuze wazi ngesimo sempilo yakho.√√/ • Ukuze uzilungiselele ngendlela efanele.√√/ • Ukuze uhlole umzimba nomqondo wakho.√√ (Nokunye okunembayo). (2) 1.1.9 Okubili kwalokhu: • Ukwenza umehluko ezimpilweni zabanye abantu.√/ • Ukunikela emakhaya ezintandane nabadala.√/ • Ukusiza abakhubazekile.√/ • Ukunikelela abafundi ngamabhasari/imifundaze.√/ • Ukulwa nokuhlukunyezwa kwabantu nezilwane.√ (2) 1.1.10 (a) Ukusiza√√/ukulekelela.√√/ ukuxhasa√√ (2) (b) Ukunganaki√√/ukungabi nandaba√√/ukuziba.√√/ ukuthalalisa√√ (2) 1.1.11 Izimpendulo ziyokwehluka: Isibonelo: Ngiyavumelana ngoba asikho isiqiniseko sokuthi abakhuphuka intaba bazobuya besaphila.√√ NOMA Angivumelani ngoba ukwenyuka intaba kunemiphumela emihle kwabakhuphukayo nasemiphakathini.√√ (Nokunye okunembayo). (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 4 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu 1.1.12 Yebo ngoba: Okukodwa kwalokhu: • Ukufika kwabantu abavela kwamanye amazwe kungenisa imali.√√/ • ITanzania ithola udumo emhlabeni jikelele.√√/ • Iheha izivakashi eziningi.√√ NOMA Cha ngoba: Okukodwa kwalokhu: • Kuhlomula abantu abayingcosana.√√/ • Abantu bayafa kakhulu ngokukhuphuka le ntaba. (Nokunye okunembayo). (2) 1.2 1.2.1 Ama-18%√/18%√/Amaphesenti ayi-18.√ (1) 1.2.2 I-facebook.√ (1) 1.2.3 Izimpendulo ziyokwehluka : Okukodwa kwalokho: • Abantu abaneminyaka engama-50 kuya kwengama-64 iningi labo liyasebenza√√/ • Banemali yokuthenga ama-data.√√/ • Bakwazi ukuthenga amafoni anazo zonke izinhlobo zokuxhumana.√√/ • Bafundiswa izingane zabo ngoba sezikhulile.√√/ • Iningi labo linamabhizinisi ngakho-ke bafuna ukuwakhangisa. √√ (Nokunye okunembayo). (2) 1.2.4 Izimpendulo ziyokwehluka: Okukodwa kwalokhu: Yebo ngiyazwelana nabo ngoba: • Kungenzeka ukuthi nabo bayafisa ukusebenzisa ezinye izindlela kepha bavinjwa isimo semali ngoba iningi labo selihola impesheni. √√/ • Kungenzeka ukuthi ukungabi nolwazi ngobuchwepheshe banamuhla. √√ NOMA Cha angizwelani nabo ngoba: • Yibona abazithambisayo, abafuni ukuzihlupha ngokufunda ubuchwepheshe banamuhla. √√/ • Izingane zabo zingakwazi ukubathengela omakhalekhukhwini besimanje, nabo basebenzise ezinye izindlela eziseqophelweni eliphezulu lokuxhumana. √√/ (Nokunye okunembayo) (2) AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 5 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU B: UKUFINGQA UMBUZO 2 Amaphuzu esingawabheka: AMAPHUZU ACASHUNIWE AMAPHUZU AHUNYUSHIWE 1. 'Emapaki nasemakhaya izimbali 1. Izimbali zitshalelwa ukuhlobisa ziyatshalwa ukuze uma seziqhakazile amakhaya nezindawo zemiphakathi zihlobise ngemibala yazo emihle'. ukuze zibukeke kahle. 2. 'Kukhona izimbali ezidliwa izinyoni, 2. Kukhona eziwusizo ngokudla izilwane kanye nabantu ezinika okwakha umzimba kubantu umsoco wamaprotheni nasezilwaneni. namavithamini'. 3. 'Izimpande namahlamvu 3. Izimpande namahlamvu kwenziwa kusetshenziselwa ukwakha imithi ngakho imithi yokwelapha izifo yokwelapha nokuvikela izifo ezinhlobonhlobo. ezahlukene'. 4. 'Izimbali ziyasiza ukudlulisa imiyalezo 4. Zidlulisa imiyalezo ehambisana yothando, ukufisela ogulayo nezimo ezahlukene njengothando ukululama ngokushesha kanye nokunye. nokududuzana'. 5. 'Ezinye zezinto ezisetshenziselwa 5. Kwakhiwa ngazo imikhiqizo zona amakhandlela, insipho, eyahlukene edingwa ngabantu. amafutha, izingubo, neziqholo zomzimba'. 6. 'Ubuhle bezimbali bukhuphula izinga 6. Ziyasetshenziswa ukuhlobisa emshadweni, emingcwabeni emicimbini eminingi ukuze ibe nakweminye imicimbi enhlobonhlobo seqophelweni eliphezulu. egujwayo'. 7. 'Abantu bavula amabhizinisi 7. Zivula amathuba emisebenzi okudayisa/ukuthengisa, ukuqashisa kubantu abaningi abangasebenzi. nokwenza imihlobiso yezimbali'. Ukumakwa kokufingqa Ukumaka kubhekela ukuba khona kwamaphuzu abalulekile nokuhlungwa kwalawo angabalulekile empendulweni ngokombuzo. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 6 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu Ukufingqa kumele kumakwe ngale ndlela: • Ukwabiwa Kwamamaki: o Amamaki ayi-7 ngamaphuzu ayi-7 (Iphuzu lilinye labelwa imaki elilodwa). o Amamaki ama-3 abelwa ukusetshenziswa kahle koLimi. o Isamba samamaki-10. • Ukwabiwa Kwamamaki Okusetshenziswa Kolimi Lapho Umfundi Esebenzise Awakhe Amagama: o Iphuzu eli-1 kuya kwama-3: Uklonyeliswa ngemaki eli-1. o Amaphuzu ama-4 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngamamaki ama-2. o Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Uklonyeliswa ngamamaki ama-3. • Ukwabiwa Kwamamaki Okusetshenziswa Kolimi Lapho Umfundi Ecaphune Njengoba Kunjalo Esiqeshini: o Amaphuzu ayi-6 kuya kwayi-7: Akaklonyeliswa lutho ngemaki lolimi. o Iphuzu eli-1 kuya kwama-5: Uklonyeliswa ngemaki eli-1 lolimi. QAPHELA: • Ukubalwa Kwamagama: o Abamakayo kulindeleke ukuthi babale inani lamagama asetshenzisiwe. o Awekho amamaki asuswayo uma umfundi engalibhalanga inani lamagama asetshenzisiwe noma elibhalile kodwa kungesilona. o Uma inani lamagama asetshenzisiwe leqile, funda ugcine emushweni wokugcina ngaphezu kwenani lamagama elibekiwe, ungabe usakunaka okunye okulandelayo. AMAMAKI ESIQEPHU B: 10 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 7 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU C: UHLELO NOKUSETSHENZISWA KOLIMI UMBUZO 3 Indlela yokumaka ISIQEPHU C • Ukupelwa kwamagama/Isipelingi o Izimpendulo ezidinga igama elilodwa mazimakwe noma kunamaphutha esipelingi, ngaphandle uma iphutha lishintsha umqondo/incazelo yegama. o Ezimpendulweni ezingumusho ophelele, akube nesijeziso sesipelingi esingesiso uma iphutha lisesakhiweni solimi okuyisona esihlolwayo. o Uma kuhlolwa isifinyezo, impendulo mayibe nophawu lokuloba olufanele. • Ukwakhiwa kwemisho makulandele uhlelo lokusetshenziswa kolimi olufanele. • Emibuzweni lapho kukhethwa khona izimpendulo, yamukela KOKUBILI uhlamvu oluhambisana nempendulo efanele NOMA impendulo efanele ebhalwe ngokugcwele. 3.1 UMhlaba Omusha Rehab.√ (1) 3.2 3.2.1 Sizokuvumela ukhokhe izinyanga eziyi-6.√/Siyokuvumela … √/ Siyakuvumela … uzokhokha√/uyokhokha ………√ (1) 3.2.2 Saguqula impilo yabantu.√/Sasiguqula …√ (1) 3.3 Sinodokotela abangochwepheshe kuyo yonke imikhakha.√√ (2) 3.4 C√/Saka.√ (1) 3.5 Okukodwa kwalokhu: • Zikhombisa indlela abantu abafika beyiyona kodwa bagcine sebesizakele, sebethole nokuxoxa nabanye.√√/ • Zikhombisa umuntu obambe ikhanda nababambene ngezandla.√√/ • Zikhombisa umuntu ogulayo nabajabule. √√ (2) 3.6 Izimpendulo ziyokwehluka: Isibonelo: Yebo, ngoba abanye ababe besaphindela ekuthatheni izidakamizwa.√√/ NOMA Cha, ngoba abanye babuye baphindele ekuzithatheni izidakamizwa.√√ (Nokunye okunembayo). (2) [10] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 8 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu UMBUZO 4 4.1 Ukuba nemikhaba/imikhabakazi.√/Ukuba nezisu ezinkulu.√/Ukukhuluphala. √ (1) 4.2 Udla ukudla okukhuluphalisayo/ijanki.√/Uyadla ngesikhathi sokujima.√/ Uyishaya indiva imithetho yejimu.√ (1) 4.3 Isikhuliso.√ (1) 4.4 D√/Ukungayinaki.√ (1) 4.5 Okukodwa kwalokhu: • Ayikhethi bulili nabuhlanga.√√/ • Sesibaningi kakhulu esinayo. √√ (2) 4.6 Imisho mayikhombe isibindi esiyisitho somzimba somuntu noma sesilwane. Isibonelo: Abafana bosa isibindi senkomo esibayeni.√√ (2) 4.7 Izimpendulo ziyokwehluka: Abesifazane ngoba yibona abakhuluphala kakhulu.√√ NOMA Abesifazane ngoba yibona abangakuthandi kakhulu ukuba nemikhaba.√√ NOMA Abesilisa ngoba abakuqikeleli ukuya ejimini nokudla ukudla okwakha kahle imizimba.√√ NOMA Bobabili abesifazane nabesilisa ngoba imikhaba ayichemi ngokobulili.√√ (Nokunye okunembayo). (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Umculi ucele intsha ukuthi iziphathe kahle.√√ (2) 5.1.2 Isivumelwano sikamenziwa.√ (1) 5.1.3 Isib.√ (1) 5.1.4 C√/Indlela esabizo.√ (1) 5.1.5 Impambosi yokwenzana.√√/Umqondo wokwenzana.√√/Umqondo wokulandelana kwabaculi.√√/Umqondo wokuthi bazongena ngokushintshana esiteji.√√/ Umqondo wokunikezana ithuba esiteji. √√ (2) 5.1.6 Onzima.√ (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P1 9 DBE/Novemba 2018 NSC – Imemorandamu 5.1.7 Abaculi baphisane ngezikibha zikaKhisimusi ngoba bafuna/befuna ukukhangisa ngomculo wabo.√√ NOMA Abaculi bafuna ukukhangisa ngomculo wabo ngakho-ke baphisane ngezikibha zikaKhisimusi.√√ NOMA Abaculi bafuna ukukhangisa ngomculo wabo yingakho bephisane ngezikibha zikaKhisimusi.√√ (Nesinye isihlanganiso esinembayo). (2) 5.1.8 Umphathiluhlelo uthe kubantu, ''Yehlisani umsindo ukuze nizwe iculo''.√√/ ''Yehlisani umsindo ukuze nizwe iculo'' kusho umphathiluhlelo kubantu √√ (2) 5.1.9 Izihlwele.√ Isibonelo: Umfundisi wakhuluma nezihlwele ezazibhikisha.√ NOMA Intsha√ Isibonelo: Intsha yanamuhla ayisenayo inhlonipho. √ (2) 5.2 5.2.1 Ukucwasa ngokweminyaka.√/Ngokobudala.√ (1) 5.2.2 Usekhohliwe.√ (1) 5.2.3 Kulungile ngizozithengela ibhanoyi ngala masenti engizowathola.√√ (2) 5.2.4 Kuphethe mina manje.√√ (2) [20] AMAMAKI ESIQEPHU C: 40 AMAMAKI ESEWONKE: 80 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all