Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2018
AMAMAKI: 70
ISIKHATHI: Amahora ama-2
Leli phepha linamakhasi angama-28.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2018 papers 





View all





isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2018 Question Paper
Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2018, 28 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · isizulu. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2018
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 28
- File size
- 450.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 28
This exam
NSC November Exam 2018
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)70 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)36 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 6Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2018
NSC
IMIYALELO KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle imiyalelo ekuleli khasi ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.
2. Ungayifundi yonke imibuzo ekuleli phepha. Bheka OKUQUKETHWE ekhasini
elilandelayo bese umaka izinombolo zemibuzo yezincwadi ozifundile kulo
nyaka. Ngemuva kwalokho funda le mibuzo bese ukhetha imibuzo
ezincwadini EZIMBILI ozophendula ngazo.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINE:
ISIQEPHU A: Inoveli (35)
ISIQEPHU B: Umdlalo (35)
ISIQEPHU C: Izindaba ezimfishane (35)
ISIQEPHU D: Izinkondlo (35)
4. Phendula imibuzo EMIBILI kuphela, umbuzo OWODWA ESIQESHINI
NGASINYE.
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula umbuzo ngenoveli EYODWA oyifundile.
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula umbuzo ngomdlalo OWODWA owufundile.
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo ngazo ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihlolwayo.
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo ngezinkondlo EZIMBILI ezibuziwe.
5. Sebenzisa uhlu lokubheka imibuzo ephenduliwe ('checklist') ukubheka ukuthi
ukhethe ngendlela efanele yini.
6. Landela imiyalelo esekuqaleni KWESIQEPHU NGASINYE.
7. Bhala izinombolo njengoba zibhaliwe ephepheni lemibuzo.
8. Qala ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.
9. Qikelela ukusebenzisa isikhathi esicishe sibe imizuzu engama-60 esiqeshini
ngasinye.
10. Bhala ngobunono nangesandla esifundekayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2018
NSC
OKUQUKETHWE:
Leli khasi lizokusiza ukukhetha imibuzo ofisa ukuyiphendula ngaphandle kokufunda
yonke imibuzo.
ISIQEPHU A: INOVELI
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
IZINOMBOLO ZEMIBUZO AMAMAKI IKHASI
1. Ithemba Lami 35 5
2. Kusinda Kwehlela Endodeni 35 8
3. Umshado 35 11
ISIQEPHU B: UMDLALO
Phendula noma yimuphi umbuzo OWODWA kulesi siqephu.
4. Ababulali Benyathi 35 14
5. Icala Kaliboli 35 17
6. Isiko Nelungelo 35 20
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
Phendula imibuzo kuzona ZOMBILI izindaba ezimfishane ezihloliwe.
7.1 'Umunwe' 18 23
7.2 'UNozimoto' 17 24
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
Phendula imibuzo YOMIBILI kulesi siqephu.
8.1 'Ngingoweliba' 18 26
8.2 'Ungumzali Onjani?' 17 27
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2018
NSC
Uhlu Lokubheka Imibuzo Ekhethiwe ('Checklist'):
ISIQEPHU IZINOMBOLO IMIBUZO THIKHA UMBUZO
ZEMIBUZO EPHENDULIWE OWUKHETHILE
A: INOVELI 1–3 1
NOMA
B: UMDLALO 4–6 1
NOMA
C: IZINDABA 7 1
EZIMFISHANE
NOMA
D: IZINKONDLO 8 1
QAPHELA: Qiniseka ukuthi uphendule imibuzo eziqeshini EZIMBILI kuphela.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2018
NSC
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA A
'Yebo kunjalo khona mama, umuntu kufanele azame ndawo zonke, kodwa okwamanje
ngibona zisengcono izinyanga kunalaba bathandazi, umuntu ulala engemthandazi
kuyasa ngakusasa usegabe izinsonto ukutshela ukuthi uyathandazela.'
Aphawule uMkhumane; 'Kanti-ke njalo Sandanezwe hleze naye unyoko ulandela lona
elokuthi imbuzi icingwa nasesihlahleni. Ngakho-ke kuyoba kuhle ukuthi nalo 5
ungalifeli ngamathe.'
'Cha baba angilifeli ngamathe, mina nje inhliziyo bese ngiyitshelile ukuthi ngiya
enyangeni. Ningakhohlwa phela ukuthi nokuzitshela ukuthi uzosinda yikhona okuyaye
kusize ngesinye isikhathi.'
'Hhayi-ke asazi, nguwe obambekile kusho ukuthi sizonikeza wena ithuba lokuthi 10
uzizwele ukuthi yikuphi lapho wena ukholelwa ukuthi ungathola khona ukusizakala.
Nokho-ke ake sizinikeze ithuba nazo izinyanga zenze ezazo izaba sibone ukuthi
sitholani.'
Ezwakale umama: 'Wo-hhe! Sandanezwe mntanami kubuhlungu uma ngikubona
ungaphathekile ngalolu hlobo. Ngisuke ngibe novalo lokuthi hleze lesi sifo sikuqinise 15
amaphupho ami angabe esafezeka kanti nguwe wedwa umfana enginaye. 'Cha mama,
khululeka salukazi sami, ungabi nenhliziyo ebuhlungu ngizosinda. Nakulokhu
okushoyo mama komthandazi, ngicela ungaboni sengathi angikuhloniphi, ngizoya
kuye, kodwa okwamanje ngithe ake ngiqale kule nyanga abayibabazayo ngapha
ngaseMpangeni.' 20
1.1 Ngokwalesi siqeshana uMkhumane wamexwayisa/wameluleka wathini
uSandanezwe? (1)
1.2 Ngubani igama lenyanga abayibabazayo ngapha ngaseMpangeni afuna
ukuya kuyo uSandanezwe? (1)
1.3 Bhala izinto EZIMBILI ezazikhathaza umama kaSandanezwe ngokugula
komfana wakhe. (2)
1.4 Iseluleko sikaSebenzile kumngani wakhe uNokulindela mayelana nokulinda
uSandanezwe njengoba egula simveza njengomuntu onjani? Sekela
impendulo yakho. (2)
1.5 Bhala isizathu esenza ukuthi uZabalaza ashaywe nguSandanezwe
ngesikhathi behlangana naye benoNokulindela. (2)
1.6 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: 'nguwe obambekile' sisho ukuthi …
A uyigwala.
B uyagula.
C uyazondwa.
D untshontshile. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2018
NSC
1.7 Uqonde ukuthini umlobi uma ethi, 'imbuzi icingwa nasesihlahleni'? (2)
1.8 Umlandi/Umxoxi akayena omunye wabalingiswa bale ndaba. Fakazela lesi
sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2)
1.9 Kwakuyini inhloso yenyanga yaseMpangeni yokuhlangana noNtshingila? (2)
1.10 Ubukhona bukaZabalaza kule noveli buyikhulisa kanjani indaba?
Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
1.11 Ithini indikimba yale ndaba? Sekela impendulo yakho. (2)
KANYE
ISIQESHANA B
'Njengoba usho ukuthi usukhokhe konke ndodana ayisekho into esilele, ngibona
kungcono nami kube khona engikufumbathisa khona ngalolu sizo ongenzele lona
ngomntanami.'
'Khona kunjalo baba kodwa-ke nami bekuyilungelo lami ukuthi ngenze lokhu
engikwenzile ngakho-ke angilindele nkokhelo ngakho. Eqinisweni baba okuhlupha 5
uNokulindela nami kuyangihlupha ngakho-ke angifuni ukumbona engathokozile.'
'Ngiyabonga ndodana ukungihlengela ingane yami, isicishe yaba uhhuhhwa oluhambe
lucosha amaphepha ngenxa yabathakathi. Bala sengicishe ngakhohlwa silibele
ukulanda. Nabo-ke abahlobo bakaNokulindela laba ababemenze lo mhlola, lwabe
selusale luyadingidwa udaba lwabo. Ekuqulweni kwecala labalahla bobathathu, 10
bahlawuliswa. UZabalaza kwaba zinkomo eziyishumi nanhlanu, uJiyane ishumi, kwathi
uyise kaNomgedla zaba nhlanu. Ibandla lazama nokho ukusiduduza ngoba kwathiwa
lezo nkomo zizogeza umuzi, zibuye zisithwalise ezindlekweni zokwelaphisa
intombazana.'
'Babahlawulise kancane, yeka izwe lisabusa bebezovele bajojwe abathakathi 15
bansondo. Ngiyazisa, futhi uNomgedla yena ngiyomkhohlwa ngifile ngiwafunge
amaChunu.' Washo uNokulindela kwahlengezela izinyembezi.
Sona saba sihle impela isigwebo sabo kodwa ngisafisa ukuzibambela mathupha
ngiziphindiselele.'
'Kanti-ke ndodana ungalaleli inhliziyo bese uziphathela umthetho ngezakho izandla 20
ngoba uyojeza ngalokho.'
'Yiqiniso lelo baba, mane nami ngenziwa yinhliziyo kwazise ayigayelwa mphako.'
Sebebingelelene uNokulindela noyise, wabonakala uNokulindela ekhala, kepha
kungezona ezosizi kungezenjabulo.
1.12 Yini eyayenza ukuthi ubaba kaNokulindela abonge uSandanezwe? (2)
1.13 Yisiphi isizathu esenza ukuthi uJiyane ahlawuliswe ishumi lezinkomo? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2018
NSC
1.14 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
1.14.1 UNomkhizo A Umthandazi
1.14.2 UNokulindela B Udadewabo kaSandanezwe
1.14.3 UNdebele C Isesheli sikaNokulindela
1.14.4 UZabalaza D OwakwaMchunu
(4 x 1) (4)
1.15 Uyavumelana yini nokuthi le ndaba yenzeka endaweni yasemakhaya?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
1.16 Xoxa ngokuphumelela kombhali ukusivezela ukuthi ezinye izinyanga ziyadlala
ngabantu. Bhala amaphuzu AMATHATHU ubhekise kulokho okwenzeka
endabeni. (3)
1.17 Ukuba wena wawunguNomgedla wawuyomeluleka uthini uZabalaza
ngothando ayenalo ngoNokulindela njengoba ayebona ukuthi uNokulindela
akamthandi? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA C
Abafana bona balotsholelwa nguyise baganwa. Bakha imizi yabo lapho besebenza
khona. Babevamise ukuvakasha njalo ngoKhisimuzi bengakaganwa. Kwakungadliwa
mbuya ngothi la kulo muzi ubaba esasebenza ngoba wayefuyile futhi. Izinkomo
zazibulala inyoka, kudliwa intusi ngaso sonke isikhathi. UMacingwane lo
kwakuyisihlahla esithela izithelo ezimnandi ngaso sonke isikhathi esasebenza. 5
Isiphethu esinamanzi amnandi ahlanzekile futhi enjalo nje ebanda wonke umuntu
wayethanda ukuyophuza kuso, sasha. Wahlala phansi iminyaka emibili esadla
izindibilishana ayephume nazo emsebenzini, ngemuva kwalokho yaqala-ke
inkemane.
Babamba beyeka isikhathi esijana kukubi, nendawo yokulima ingalimeki ngenxa 10
yokuphela amandla kubona bobabili. Kwakusho ukuthi bahlala bodwa abakwazi
ukuqasha abantu babalimele. Kwakungekho ngisho nemali yokwenza ilimo ngoba
lidinga utshwala nokudla. Esehleli phansi ngelinye ilanga beziphuzela nje namanye
amadoda, yathi enye indoda ake abaxoxele ngaleya ndoda eyayiwumhloli wezikole
ayethi yaqamba izikole ngezici ezithile. Wavele wahleka wase ethi; 'Hoo! Usho leya 15
ndaba engathi ngangiyixoxelwa omunye uthisha esasilaliswe naye eBharagwana?'
Yavuma le ndoda maqede bahleka bobabili. Le ndoda yaseMachunwini yayikwazi
ukuxoxa ukuze kuchitheke isikhathi komahlalela.
'Kulungile-ke. Lo thisha wayeqhamuka endaweni yaseMpumalanga eduze
naseHammersdale, bude buduze naseThekwini.' 20
2.1 Ngokwalesi siqeshana uManyoba wawasiza ngani amadodana akhe
ngesikhathi esefuna ukuthatha amakhosikazi? (1)
2.2 Yisiphi isikhathi sonyaka amadodana kaManyoba ayevamise ukuthola
ngaso ithuba lokuvakashela ekhaya? (1)
2.3 Yini eyayenza ukuthi kungadliwa imbuya ngothi emzini kaManyoba
ngesikhathi esasebenza? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
2.4 Iseluleko sikaDoda kumfowabo uManyoba mayelana nokuthatha isikhundla
sokusebenzisa umshini efemini abasebenza kuyo simveza njengomuntu
onjani? Sekela impendulo yakho. (2)
2.5 Bhala isizathu esasenza ukuthi kube nzima kuManyoba nomkakhe
ukuthola impesheni yabadala kahulumeni. (2)
2.6 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: 'yaqala inkemane' sisho ukuthi:
A baqala ukukhuluphala.
B kwaqala ukugula.
C kwaqala indlala.
D kwaqala amakhaza. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2018
NSC
2.7 Uqonde ukuthini umlobi uma ethi, 'uMacingwane lo kwakuyisihlahla esithela
izithelo ezimnandi ngaso sonke isikhathi esasebenza?' (2)
2.8 Umlandi/Umxoxi akayena omunye wabalingiswa bale ndaba. Fakazela lesi
sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2)
2.9 Kwakuyini inhloso kaManyoba yokubizela wonke umndeni wakhe emcimbini
omncanyana emva kokuthatha umhlalaphansi emsebenzini? (2)
2.10 Ubukhona bukaMaNdlovu kule noveli buyikhulisa kanjani indaba?
Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
2.11 Ithini indikimba yale ndaba? Sekela impendulo yakho. (2)
KANYE
ISIQESHANA D
'Ngibonga obabamkhulu ngalesi sehlo. Ngibonge uMdali wezulu nomhlaba. Ngicela
sibuse bantu beNkosi. Dlanini niphuze ningaphoxani. Ngiyanazi-ke nina anikaze
ningiphoxe nangelinye ilanga. Sibongele Mfundisi sidle. Kukhona nenyama yezithebe
ngemuva kwalokho.'
Umfundisi wabonga, kwadliwa, kwasinwa, kwakhona nabashaya ingoma 5
nesicathamiya, kwaze kwafinyelela esiphethweni somcimbi. Abantu bahamba kwasala
umndeni nezihlobo ezaziphuma kude naseduzane. Kuthe sekuhambe wonke umuntu,
izingane zakhe zazama ukuxolisa kuyise, wabaxolela kodwa kwaba ukuthi
wayengasazimisele ukuba abuye ababize ngezingane zakhe. Zabuye zacela uxolo
kunina, naye washo okufanayo nokushiwo ngumyeni wakhe. Sebexolisile, uFanyana 10
wacela ukuba ayichaze yonke indlela okwenzeka ngayo ukuba kuhlukaniswe abazali
babo. Wala waphetha uyise ukuyilalela le ndaba. UMaNdlovu wamncenga ukuba
alalele noma engezukuphendula. Wavuma-ke ngaleyo ndlela uFanyana wabachazela
abazali bakhe ukuthi yena wehlulwa abafowabo, yena wayethi ubona kungcono ukuba
balethelwe ukudla njalo ekupheleni kwenyanga, uMjwayeli noBheki baphoqa uMduduzi 15
ukuthi avumelane nabo ukuba nehlukaniswe. Wachaza nokuthi kufanele ukuba
babone ukuthi kwathatha eside kangakanani isikhathi ukuphuma nempendulo.
'Nina nomkakho navumelana ngokuhlupha unyoko, nawe ufana nabafowenu.'
'Baba, uMduduzi akanacala.'
'Baba! Yimi noBheki esingabavusi benyamazane, beka thina icala lonke,' 20
Kuchaza uMjwayeli evunyelwa uBheki ngekhanda.
2.12 Yini eyenza ukuthi uManyoba abone kufanele abonge amadlozi akubo kanye
noMdali? (2)
2.13 Yisiphi isizathu esenza ukuthi uMaNdlovu noManyoba bangasiboni isidingo
sokufundisa indodakazi yabo uMarriam? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2018
NSC
2.14 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
2.14.1 UFanyana A Wayecwaninga amabhuku
2.14.2 UMjwayeli B Wayeshayela izimoto ezinkulu
2.14.3 UBheki C Wafundela ukuba ngummeli
2.14.4 UMduduzi D Wafundela ukuba nguthisha
(4 x 1) (4)
2.15 Uyavumelana yini nokuthi le ndaba yenzeka ezindaweni ezahlukene
ngokwesizinda? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
2.16 Xoxa ngokuphumelela kombhali ukusivezela ukuthi ezinye izingane
ziyabahlukumeza abazali bazo uma sebephelelwe ngamandla
okuziphilisa. Bhala amaphuzu AMATHATHU ubhekise kulokho okwenzeka
endabeni. (3)
2.17 Ukuba wena wawunguMfundisi Zakwe wawuyomeluleka uthini uManyoba
uma usuzwile ngesinqumo sakhe sokujezisa amadodana akhe? (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA E
'Ngena lapha endlini yokuphumula.' Angene esenyonyoba uBhekani athi ukujabula,
ecabanga ukuthi kokunye uTholi uyammangaza. Avule emnyango. Hawu ubani lo
ambonayo? Akhamise umlomo uBhekani ebona le ntokazi.
'Hawu Lindiwe.'
'Yimina impela Bheki. Kanti usaphila baba?' 5
'Ngiyaphila Lindi.'
'Sengikufune ngaze ngakuthola mntakwethu. Ngizoxolisa. Yimi engangena esilingweni.
Ngicela ungixolele. Uyazi ukuthi ngangikuthanda kanjani. Khohlwa yiphutha lami baba,
khohlwa.'
Ngendlela ayeshaqeke ngayo uBheki wasuke wabheka phezulu. Kwabonakala ukuthi 10
ikhanda liyaduma. Usazombona kanjani uTholakele? Waqoqa isibindi wabhekana
noLindiwe. Wasondela kuye bahlala bancikana. Bagaxana.
'Uyazi ungathi ngiyaphupha Lindiwe,' Kusho uBheki. Kungene unina kaBheki.
'Uzibonile izimpahla engiziphathelwe uLindiwe, Bheki?'
'Angikaziboni mama.' 15
'Usize ungibongele. Ngizokukhombisa isimanga sezimanga.'
Washeshe waphuma unina kaBheki.
'Ngijabula kabi uma ngikubona ulapha Lindiwe. Cha, ungazihluphi ngendaba yakho,
sizoxoxa kahle. Okwamanje ake ngiyokuthengela okuphuzwayo.'
'Ngiyabonga Bheki mntakwethu.' Wasukuma washesha uBhekani waqonda 20
esangweni. Wabona ukuthi kuzofuneka asheshe atshele uTholi ukuthi angabe
esamvakashela. Icebo seliyozakha uma ebuza isizathu.
Uthe eseyophuma ngesango uBheki samemeza isalukazi esingunina.
'Uyaphi manje Bheki?'
'Ngisayothengela uLindiwe isiphuzo mama.' 25
'Awuthumi ngani abafana?'
'Ngibona sengathi bazolibala.'
'Ungisize wena ungalubeki kuTholakele lowo.'
3.1 Ngokwalesi siqeshana wayezokwenzani uLindiwe kubo kaBhekani? (1)
3.2 Yini uLindiwe ayeyiphathele umama kaBhekani? (1)
3.3 Yini eyenziwa uBhekani noLindiwe kulesi siqephu ekhombisa ukuthi
bayathandana? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
3.4 Iseluleko sikamalume kaBhekani kumshana wakhe mayelana nokuthi aqale
athole lonke ulwazi ngemvelaphi kaTholakele ngaphambi komshado simveza
njengomuntu onjani umalume? Sekela impendulo yakho. (2)
3.5 Bhala isizathu sangempela sikaBhekani sokuthi azihambele yena
ukuyothenga isiphuzo. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2018
NSC
3.6 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: 'Ungalubeki kuTholakele' sisho ukuthi:
A Ukungahambi noTholakele.
B Ukungagijimi noTholakele.
C Ukungayi kuTholakele.
D Ukungakhulumi noTholakele. (1)
3.7 Uqonde ukuthini umlobi uma ethi, 'Waqoqa isibindi wabhekana noLindiwe'? (2)
3.8 Umlandi/Umxoxi akayena omunye wabalingiswa bale ndaba. Fakazela lesi
sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2)
3.9 Kwakuyini inhloso kaBhatomu yokuvakashela eNyawushane? (2)
3.10 Ubukhona bukaZenze kule noveli buyikhulisa kanjani indaba? Bhala
amaphuzu AMATHATHU. (3)
3.11 Ithini indikimba yale ndaba? Sekela impendulo yakho. (2)
KANYE
ISIQESHANA F
Ahambe asheshe uBheki. Uzwa ekhululeka sengathi zonke izixako ziyagudluka
endleleni. Baqhubeke namalungiselelo, amalungiselelo nawo athanda ukuba
umqansana. Uma uBheki ekhuluma ngokuthi uyashada, basukumela phezulu. Inkinga
ivela uma esesho ukuthi ushada nobani, baqale-ke abantu babike imbiba babike ibuzi.
Imphathe kabi impela leyo nto uBheki. 5
Kulukhuni nokuthola umfundisi manje. Lo wendawo uthi akakaze ambone nakanye
uTholi esontweni. Umfundisi uthi uwazi kahle onke amakholwa akhe kule mijondolo
yaseNyawushane. Inkinga ayikho kuBheki. Bebesonta nonina. Kuze kuzanywe
umfundisi wakwelinye ibandla. Naye ufuna abazali balaba abazoshada kuqala. Uma
etshelwa leyo nto uTholi, uthi bazommela oZenze. Akhumbule amadlozi ashiwo unina 10
uBheki. Ekugcineni umfundisi aze ahawukele yena uBheki. Atholakale kanjalo-ke
umfundisi nesonto okuzobhaliselwa kulo.
Usuku lomshado wawungathi kushada inkosi. Kugcwele kuthe swi izimoto egcekeni.
UBheki ungathi uyaphupha. Uma elokhu eqalaza uyababona abantu abaziyo. Usebona
noLindiwe egone ingane. Ethembe ukuthi uLindiwe ngeke amsusele umsindo 15
sekubhaliswa.
'Kanti oTholi babanjwe yini?' UBheki obuzayo. Akabonakali phela umakoti manje.
Acabange uPamella uBheki. Kokunye nguye nje oselibazise uTholi. Bagcwele manje
abantu umakoti akabonwa. Aqalaze futhi uBheki.
3.12 Yini eyayenza ukuthi amalungiselelo omshado kaBheki noTholi abe
ngumqansana? Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
3.13 Yisiphi isizathu esenza ukuthi umfundisi waseNyawushane anqabe
ukushadisa uTholi noBhekani? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2018
NSC
3.14 Qondanisa IKHOLOMU A neKHOLOMU B.
IKHOLOMU A IKHOLOMU B
3.14.1 UPamella A Avakashela uTholakele esibhedlela
3.14.2 UJazibomvu B Unguthisha
3.14.3 ULindiwe C Ungumngani kaTholakele
3.14.4 Amaphoyisa D Udayisa izibhamu zokuzakhela
(4 x 1) (4)
3.15 Uyavumelana yini nokuthi le ndaba yenzeka endaweni yasedolobheni?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
3.16 Xoxa ngokuphumelela kombhali ukusivezela ukuthi uBhekani wayehluleka
ukulawula imizwa yakhe. Bhala amaphuzu AMATHATHU ubhekise kulokho
okwenzeka endabeni. (3)
3.17 Ukuba wena wawungomunye wabefundisi baseNyawushane wawuyovuma
yini ukushadisa uTholakele noBhekani uma ucelwa ukuthi wenze njalo?
Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2018
NSC
ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4 : ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA G
DLAMINI: (Ehleka sakubhuqa) He! He! Wo! Ubani? Aholele bani? Phela labo
bacabangelana bodwa. Uma ungesiye usopolitiki awuyinto yalutho.
Abanye bathola ithuba ekukhethweni nje ngoba babelwa kakhulu
ngenkathi kubulalana abantu bezinhlangano zepolitiki.Thina sazi ukuthi
uma kubekwa indoda, ibekwa ngoba ihlakaniphile futhi ingumnumzane 5
onemfuyo. Lokhu kwabo kwehlukile.
SHANDU: We Dlamini! Awusho. Uma efika uDuma ezocela imvume ngohlelo afuna
ukulwenza, ngithini?
DLAMINI: (Ahebeze ngezandla) Cha! Cha! Ndabezitha ungazikhamanisi.
Umchithe! Umchithe zisuka nje. Phela ukubusa kwakho kungazulelwa 10
amanqe. Cha! Ngiyaphika Ndabezitha (anikine ikhanda).
SHANDU: (Ehlise umoya, nezwi lakhe lehle njengomuntu odumele.) Phela
akufanele ngimchithe uma ezehlisa ngoba lokho kungasho ukuthi
ngiphikisana nenqubo kaHulumeni. Mina ngifuna inhlonipho nje
kuphela.Thina makhosi kufanele sigqugquzele lo Hulumeni ekushayeni 15
umthetho ozosenza sihlale singamakhosi ahloniphekile.
DLAMINI: (Naye adumale kodwa ubuso bugcwale intukuthelo) Hawu! Hawu!
Ndabezitha, uyobe usuvulele amanzi uqobo. Ngempela ayongena
akumanzise ubukhosi bakho futhi bugqwale. Emva kwalokho
uyophenduka isithunzi sona esinomnyakazo kodwa ongenamsebenzi. 20
Ndabezitha goloza okokugcina aze ashaye umthetho ophusile lo
Hulumeni ngamandla enu. Angiphikisani nenkosi yami kodwa ngizama
ukuyiqwashisa. Thina siyabuthanda ubukhosi bethu bendabuko. Kanti
thina ma-Afrika siyosala nani okungeyethu.
4.1 NgokukaDlamini yikuphi okumele kubhekwe uma kubekwa indoda
esikhundleni? Bhala iphuzu ELILODWA. (1)
4.2 Yiluphi lolu hlelo uDuma okwakufanele akhulume ngalo nenkosi uShandu? (1)
4.3 Bhala isizathu esenza inkosi uShandu ingafuni ukusheshe imchithe uDuma
uma ezehlisa. (1)
4.4 Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU ukuthi uMbandlwa
wakukhombisa kanjani ukwesekela ikhansela uDuma? (3)
4.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo.
Isimo sokukhuluma esithi: Phela ukubusa kwakho kungazulelwa amanqe.
sisho ukuthi kungaba …
A sengozini.
B nokungaphumeleli.
C nokungahlonipheki.
D nempumelelo. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2018
NSC
4.6 Bhala isizathu esaholela ekuguleni kwenkosi uShandu yaze yalaliswa
esibhedlela? (2)
4.7 Kwaba namthelela muni ukushona kukaMbandlwa empilweni kaDuma? (2)
4.8 Phawula ngesigameko esiwudweshu lwangaphandle esenzeka ngesikhathi
uMbandlwa efaka izaziso zomhlangano. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
4.9 Lo mdlalo uluhlobo luni ngokwendikimba? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
4.10 Inkulumo kaDlamini ethi, 'Umchithe zisuka nje,' imveza njengomlingiswa
onjani? Sekela ngamaphuzu AMABILI. (3)
4.11 UMaShezi ungumlamuli kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
KANYE
ISIQESHANA H
(Inkosi uShandu isibuyile, ihleli noMaNgema bayaxoxa.)
SHANDU: Ngiyakuzwa konke okushoyo mkami kodwa le ndoda iyedelela.
Ngizombiza maqede athi sengiyamncenga. Mhlawumbe ukumbiza
kuzomkhukhumeza bese enza elikhulu iphutha. Phela umuntu uma
eyisilima usheshe ababone abantu abazicabangelayo. Uyothini-ke wena 5
uma esenze njalo?
MANGEMA: Ngeke! Ngeke baba! Phela noMaShezi uzokhuluma naye. UMaShezi
bengimthatha njengomuntu wesimame ofana nabaningi besimame
baselokishini, abangazi nanyaka ngokuhlonishwa kwamakhosi. Hhayi
baba, uMaShezi uselubuka ngamanye amehlo lolu daba. Phela udaba 10
lokushayeka kukaMbandlwa, ukwethuswa komyeni wakhe kanye necala
lenduna kube nomthelela ekuguqukeni kukaMaShezi. Futhi uvumile
lapha kimi ukuthi naye ubecabanga njengomyeni wakhe. Baba,
masethembe yena uMaShezi.
SHANDU: Ngiyakuzwa mkami kodwa uMbandlwa yena uthini ngaye? Angithi yilo 15
ishoshozela lelo?
MANGEMA: Yebo baba kodwa zama baba.
SHANDU: Hhayi-ke, ngizobikela induna uDlamini ngaphambi kokwenza njengoba
usho. Ukungamtsheli uDlamini kungangihlupha uma kwenzeka kuvela
inkinga emva komzamo wami. 20
MANGEMA: Kulungile baba, mtshele uDlamini.
SHANDU: Cha. Impela kufanele ngitshele isizwe ukuthi senginomeluleki lapha
ekhaya. (Ahleke)
MANGEMA: (Naye ahleke) Awuzwe ubaba! Ehhe! Nginguye umeluleki wakho vele.
Phela mina angifani no-Eva. 25
SHANDU: Hheyi, angazi. UDlamini uzobhodla umlilo. Phela akayingeni ekaDuma.
Ngempela ngeke sibone ngaso linye sonke.
4.12 Bhala izinto EZIMBILI ezenza uShandu angakuthokozeli ukubiza ikhansela
uDuma. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2018
NSC
4.13 Yisiphi isiqiniseko esashiwo nguMaNgema enkosini uShandu mayelana
noMaShezi ngokwalesi siqeshana? (2)
4.14 Tomula umusho osikhombisa ukuthi inkosi uShandu iyabona ukuthi
uMbandlwa unochuku. (2)
4.15 Umphakathi wawuphoqwa yisimo senhlalo/sempilo yasendaweni ukuthi
ungakwamukeli ukusebenza kwekhansela endaweni yenkosi. Fakazela lesi
sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2)
4.16 Phawula ngekhono lombhali lokukhetha isihloko salo mdlalo. Sekela
ngephuzu ELILODWA. (2)
4.17 Ukuba uMbandlwa akashonanga ucabanga ukuthi ngabe waphetha kanjani lo
mdlalo? Chaza ngamaphuzu AMABILI. (2)
4.18 Uyavumelana yini nokuthi kwakuzosheshe kube nesixazululo ezinkingeni
ezaziphakathi kwenkosi uShandu noDuma ukuba uMbandlwa noDlamini
babengekho? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA I
MTHOFI: Makube njalo-ke. Tshela abantu bomshuwalense labo ukuthi
kabalungise izinto ngokushesha, ziphume izimali sithole okungokwethu.
SONTO: Khululeka, imali izophuma ngokushesha.
MTHOFI: Sengathi kungaba njalo ngoba sesikhathele indaba yakho. Uma kulibala,
sizodubula wena manje. 5
SONTO: Kahle Mthofi, kakukhulunywa kanjalo.
MTHOFI: Bengikwexwayisa nje. Nakhu okunye engikwexwayisa ngakho …
SONTO: (Ethuka) Yini manje?
MTHOFI: Ungalinge ubhayize.
SONTO: Ngibhayize? Kanjani? 10
MTHOFI: Kusazofika amaphoyisa lapha ezokuphenya.
SONTO: Pho ngalokho?
MTHOFI: Kasifuni ukuboshwa ngenxa yakho. Ngakho-ke uqaphele konke
okushoyo, ungakhulumi izinto ezizosifaka ezinkingeni.
SONTO: Ngeke kwenzeke lokho. 15
MTHOFI: Bengikukhumbuza nje ukuthi mina ngisakhathele ukuboshwa. (Aluvale
ucingo uMthofi engasavalelisanga. Asale elugqolozele uSonto enikina
ikhanda.)
ZINHLE: (Kungene uZinhle)
SONTO: (Ebukisisa unina.) Kwenzenjani mummy? 20
(Ethuka) Ubuziswa yini?
ZINHLE: Ngibona nje … you look pale and … Kade ukhuluma nobani ocingweni?
SONTO: (Ngolaka) Nansi imihlola yami bo! Umuntu omdala kuyabuzwa yini kuye
izinto ezinjalo?
ZINHLE: Ngiyabuza nje phela ngoba ngikubona izandla ziqhaqhazela. 25
SONTO: Awungiyeke wena, idumbe lani? (Kungqongqozwe emnyango. Kuvuleke
umnyango, kungene uNhleko.)
NHLEKO: Siyanibingelela ekhaya.
SONTO: (Ngokucikeka) Yebo, ngingakusiza ngani?
NHLEKO: Bengicela ukukhuluma nawe Nkosikazi Mbhele. 30
SONTO: Zinhle, hamba uye ekamelweni. Sisafuna ukukhuluma izindaba zabantu
abadala.
ZINHLE: (Ephuma.) Ok mummy.
SONTO: Uzongisesha ngani-ke namuhla?
5.1 Ngowani lo mshuwalense okukhulunywa ngawo lapha? (1)
5.2 Bhala isizathu esenza uMthofi athi kuSonto angabhayizi uma esekhuluma
namaphoyisa? (1)
5.3 Iyiphi le ndaba abathi sebekhathele yiyo oMthofi? (1)
5.4 Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU ukuthi uSonto wazama kanjani
ukuthola imali yokukhokhela oMthofi? (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2018
NSC
5.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo.
Isimo sokukhuluma esithi: Kusazofika amaphoyisa lapha ezokuphenya sisho
ukuthi …
A ezozwelana nawe.
B ezobuza imibuzo.
C ezobheka izimpahla.
D ezoletha ubufakazi. (1)
5.6 Yisiphi isizathu esenza uMbhele wayoshintsha incwadi yefa? (2)
5.7 Kwaba namthelela muni ukwakhelana kukaSonto noDlamini empilweni
kaMbhele? Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
5.8 Phawula ngesigameko esiwudweshu lwangaphandle esenzeka ngesikhathi
uMthofi efika emzini kaSonto okokuqala ephuma ejele. Bhala iphuzu
ELILODWA. (2)
5.9 Lo mdlalo uluhlobo luni ngokwendikimba? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
5.10 Inkulumo kaMthofi ethi, 'Uma kulibala sizodubula wena manje' imveza
njengomlingiswa onjani? Sekela ngamaphuzu AMABILI. (3)
5.11 Yisimo esithile esingumqhathi kulo mdlalo? Sekela lesi sitatimende
ngephuzu ELILODWA. (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2018
NSC
ISIQESHANA J
(KwaMbhele kusale kwatheleka uMthofi nomngani wakhe uToronto bezofuna
okungokwabo kuSonto. Badakwe bayabhuquza. Bafika akukho muntu.)
MTHOFI: (Ecikekile) Kwangathi ngizogcina ngivule ngomthofi nje? Kunini
singqongqoza engavuli lo doti?
TORONTO: He, mhlawumbe usebalekile nje? 5
MTHOFI: Hhayi, akabalekile. Kade ngikhuluma naye nje ocingweni njengoba
ngikuchazelile. Ngabe usebaleke nini? Cha, ukhona, ukuthi uyasiziba
nje. Kodwa ngeke kugcine yena, kuzogcina thina. Uzoyikhipha ayibeke
la esandleni imali yethu! (Wadonsa isibhamu wangqongqoza ngaso
efasiteleni.) Vula, siyazi ukuthi ukhona! 10
TORONTO: Yini ngempela engavuli?
MTHOFI: Useqala lokhu kusa kwakhe okubhedayo?
TORONTO: Kungenzeka yini uyasibalekela?
MTHOFI: Ngeke akwenze lokho, uyazi ukuthi singamsakaza ubuchopho
ngenhlamvu. Futhi-ke kasikho isidingo sokuthi abaleke manje ngoba 15
uthe imali uyitholile kummeli. Ubeyibabaza ukuthi ave iningi ngakho
akazukuba nankinga yokusikhokhela.
NHLEKO: (Kusenjalo kuqhamuke umseshi uNhleko.)
(Ekhuluma yedwa.) Mihlola mini le engiyibonayo? Iyangixaka indaba
yalaba bantu abazungeza umuzi kaMbhele ngezibhamu. Ngizoke 20
ngizwe, ake nginikele khona. (Ahambe asheshe asondele kubona.
Abakamboni) Kwenzenjani madoda, nifunani la?
MTHOFI: (Efaka isibhamu enqulwini.) Sorry vader.
NHLEKO: Nenzani la nezibhamu? (Ngolaka) Khulumani, nifunani la? Phendulani
ngingaze nginibophe nginifake ozankosi. Wena Mthofi awukhathali ijele, 25
uqeda kuphuma ejele usufuna ukubuyela futhi?
TORONTO: (Esho ngelidakiwe) Vader le nkosikazi isikweleta imali enkulu kabi.
(Emthulisa)
MTHOFI: Vala umlomo wena, musa ukukhuluma izinto ezingabuzwanga muntu.
5.12 Bhala izinto EZIMBILI ezashiwo uToronto noMthofi ezazikhombisa ukuthi
bamcasukele kakhulu uSonto. (2)
5.13 Yisiphi isiqiniseko ayenaso uMthofi sokuthi uSonto akakabaleki? Bhala iphuzu
ELILODWA. (2)
5.14 Tomula umusho osikhombisa ukuthi uToronto kukhona amagama awaziyo
esiBhunu. (2)
5.15 Umfundisi waphoqwa yisimo ukuthi athathe imali yebandla eyayibalelwa
kwaMbhele ahambe nayo. Fakazela lesi sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2)
5.16 Phawula ngekhono lombhali lokukhetha isihloko salo mdlalo.
Sekela ngephuzu ELILODWA. (2)
5.17 Ukuba uNhleko wayengekho kulo mdlalo, ucabanga ukuthi ngabe waphetha
kanjani? Chaza ngamaphuzu AMABILI. (2)
5.18 Uyavumelana yini nokuthi kwakulungile ukuba uSonto afihlele uZinhle ukuthi
unenkinga yezigebengu ezimfuna imali? Bhala amaphuzu AMATHATHU. (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2018
NSC
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
Funda iziqeshana EZIMBILI ezingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA K
(UThenjiwe uhlangana noMaNzuza ongumakhelwane kaManzini.)
MANZUZA: Awu makoti wahamba ushesha kangaka, ujahephi?
THENJIWE: Cha ngiya ngasekhaya mama.
MANZUZA: Pho wahamba ukhuluma wedwa? Akusekho nangane ekuphelezelayo?
Yini le eyenziwa oManzini. 5
THENJIWE: Eqinisweni mama ngihanjiswa ukuthi asizwani nabalapha ekhaya.
MANZUZA: Nibangani?
THENJIWE: (Athule kancane, amehlo acwebe izinyembezi) Sibanga ukugana. Bathi
angigane umfowabo kaSikhumbuzo. Angiyifuni leyo nto mina.
MANZUZA: (Asondele kuye ambambe ehlombe) Kwakubi-ke lokho mntanami. 10
Bathi kujahweni?
THENJIWE: Ngisuke ngathi ngicela ukubuyela ekhaya kancane, ukuze ngikhohlwe
yilesi sehlakalo esangivelela. Bona babona sengathi ngizohamba
unomphela.
MANZUZA: Lalela-ke ngane. Mina ngibona lezi zindaba zifanele ukukhulunywa 15
usukhumule nenzilo. Ngiyalazi isiko lokungenwa. Liya ngabantu.
Abanye liyabavuma abanye njalo libaphike. Kodwa bakuchazele kahle
hle ngalo?
THENJIWE: Cha, abangichazelanga kabanzi mama. Kanti-ke nencazelo ngeke
ingisize. Angiboni ukuthi ngingabe ngisakwazi ukuthanda omunye 20
umuntu manje.
MANZUZA: Ungamthanda omunye umuntu ndodakazi. Okuhluphayo ukuthi basuke
baphuthuma kwaManzini. Uma lesi siwombe sidlula umqondo wakho
ubungaguquka. (Abheke ngenhla) Nangu umamezala wakho kokunye
ucinga wena. 25
THENJIWE: Ngeke aze angicinge lowo sengathi akangicabangeli nhlobo.
MANZUZA: (Ememeza) Singapha weMaMbatha!
MAMBATHA: (Ememeza) Ukhulumani nomakoti wakwami. Uwena lo omfaka umoya
omubi? Uwena lo othe akavele ahambe angasilaleli?
MANZUZA: (Ememeza) Musa ukumemeza bo. Woza lapha sixoxe sibonisane. 30
6.1 Uphumaphi uThenjiwe njengoba ehamba eshesha? (1)
6.2 Bhala isizathu esenza uThenjiwe angezwani nabakwaManzini? (1)
6.3 Yisiphi isehlakalo esibuhlungu esavelela uThenjiwe kule ndaba? (1)
6.4 Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU ukuthi uThenjiwe
wakukhombisa kanjani ukungakuthandi ukuhlala kwaManzini. (3)
6.5 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo.
Isimo sokukhuluma esithi: Uwena lo omfaka umoya omubi sisho ukuthi …
A uyamkhalisa.
B uyamxoxisa.
C uyamthethisa.
D uyamonisa. (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2018
NSC
6.6 Yisiphi isizathu esenza ukuthi uSipho abhalele uThenjiwe incwadi? (2)
6.7 Kwaba namthelela muni ukuvuma kukaDumisani ukungena uThenjiwe?
Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
6.8 Phawula ngesigameko esiwudweshu lwangaphandle esenzeka ngesikhathi
uSipho ehlangana noDumisani ngasezitolo. Bhala iphuzu ELILODWA. (2)
6.9 Lo mdlalo uluhlobo luni ngokwendikimba? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
6.10 Inkulumo kaThenjiwe ethi, 'Ngeke aze angicinge lowo sengathi
akangicabangeli nhlobo' imveza njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo
yakho ngamaphuzu AMABILI. (3)
6.11 UNondumiso ungumlamuli kulo mdlalo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
KANYE
ISIQESHANA L
(Kusekhaya kwaManzini. Kuhleziwe phansi kwesihlahla kubhungwa indaba
kaThenjiwe)
ZUNGU: Usesehlule umakoti Mondise uthi isiko leli akalazi. Angazi-ke ukuthi
nanimfundise kanjani kanti.
MAMBATHA: Okusixaka du, lo muntu akafuni kukhuluma. Uvele avuke inja ebomvu. 5
Okwesibili njengoba ebuya nje. Useke wazihambela asamazi nokuthi
ushonephi.
MONDISE: Kanti awuhloniphi lapha emzini Thenjiwe? Yini le engiyizwayo.
Uzongiphoxa lapha?
THENJIWE: Uxolo baba. Ngahanjiswa isimo esasilukhuni. 10
MONDISE: (Ethukuthele) Angithi ngangikhona amakhosikazi ekuyala ethi
kuyabekezelwa emendweni? Usuyehluleka ufika nje?
MAMBATHA: Ufike esehamba nodadewabo omdala lapha. Yena-ke ubelokhu
esibelesele ngembudane yamalungelo. Naye olunye nje uhlanya.
Belungasiniki nethuba lokukhuluma. 15
ZUNGU: Ngize ngamtshela ukuthi akayolungisa izindaba zasemzini wakhe
ngoba owami lo muzi.
THENJIWE: Ake ngichaze ba …
MONDISE: Thula! Yini osayichaza awuboni ukuthi sesingene ezindlekweni
zokuhlawula ngalezi zenzo zakho? Kodwa yini le eyenziwa 20
uNondumiso?
MAMBATHA: Asazi Mondise thina siyakuzwela impela. Le ngane izohlala kahle kabi
lapha ekhaya. UDumisani umuntu ophilayo. Indoda emadodeni.
ZUNGU: Nami bengizomgada umfana wami angadlali ngengane. Yikhaya leli
Mondise. Noma sihlupheka kodwa siyaphila. 25
THENJIWE: Angazi noma sengingakhuluma baba?
MONDISE: Cha awuthule ngizwe udaba lonke (abheke kuZungu). Ngiyajabula
Manzini uma ngizwa uthi izingane uzozibheka. Mina ngizwe sengathi le
ngane yami yenziwa into engayifuni ngenkani.
ZUNGU: Akunjalo Mondise. Leli siko siyalazi ukuthi lifuna labo abaliqalayo 30
basekelwe abadala.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Novemba 2018
NSC
6.12 Bhala izinto EZIMBILI ezazenziwa nguThenjiwe ezazixaka abakwaManzini. (2)
6.13 Yisiphi isiqiniseko esashiwo nguManzini ngenhlalo kaThenjiwe emzini wakhe? (2)
6.14 Tomula umusho osikhombisa ukuthi uMaMbatha uyayethemba indodana
yakhe. (2)
6.15 UThenjiwe waphoqwa yisimo ukuthi avume ukungenwa uDumisani, yena
wayengazimisele. Fakazela lesi sitatimende ngephuzu ELILODWA. (2)
6.16 Phawula ngekhono lombhali lokukhetha isihloko salo mdlalo. Sekela
ngephuzu ELILODWA. (2)
6.17 Ukuba uDumisani wayengekho kulo mdlalo ucabanga ukuthi ngabe waphetha
kanjani? Chaza ngamaphuzu AMABILI. (2)
6.18 Uyavumelana yini nabakwaZungu ukuthi uma uThenjiwe ebuyela ekhaya
kubo kumele babuyiselwe izinkomo zelobolo? Bhala amaphuzu
AMATHATHU. (3)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Novemba 2018
NSC
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFUSHANE
IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)
Kulesi siqephu phendula YOMIBILI imibuzo; UMBUZO 7.1 NOMBUZO 7.2.
UMBUZO 7
7.1 'UMUNWE' – Scelo Zimema
Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA M
Angazi ukuthi yini le eyenza ukuthi silutheke, sibe nesibindi sokuyosukela
abantu esingabazi ukuthi banjani, baphila yiphi impilo. Kuqala amasoka
ayebulawa yizishimane ezinesikhwele. Izishimane lezo zazikhwelezela
izintombi zazo. Namhlanje amasoka asevele azifele wona,
engadutshulwanga, futhi engagwazwanga izishimane. Okubuhlungu yikho 5
ukuthi amasoka lawa abulala nabantu abangenacala, ngaso lesi sikhali
esingabonakali.
Akabonakali umuntu ohlome ngalesi sikhali. Zimbi izinto lapha ngaphandle.
Kuyabhujwa. Zimbi izifo ezikhona namhlanje. Umuntu uyaye azitshele ukuthi
ngeke abe nogcobho umuntu amthandayo ngenxa yamehlo akhe asuke 10
evalwe wuthando. Nami ngiyabalwa kulabo abazitshela lokho. Abahlengikazi
ngibathemba kakhulu-ke bona. Yingakho ngibathanda kangaka nje. Ngiyazi
ukuthi bangabantu abazinakekelayo kakhulu. Yibona abazi kangcono kunathi
mayelana nobungozi bezifo kanye nokuvikelwa kwazo. Ngibabona bephephe
kakhulu. 15
Amehlo ami nawaleya ntokazi athi uma ehlangana, kube sengathi kukhona
into esamlingo eyenzekayo. Kade eqeda ukuhlangana khona manje nje
amehlo ethu. Athe angahlangana, yawabalekisa intokazi le. Aphinda
ahlangana. Yaphinda yawabalekisa. Isho ukuthini le nto madoda? Ngabe
kukhona ekuzwayo nayo ngaphakathi? Ngabe izwa le nto engiyizwayo? 20
Kungenzeka izinto ziqondane madoda?
'Sawubona sisi,' kusho mina ngibeka ithileyi lami etafuleni.
'Yebo,' kuphendula intokazi, ingangibheki ngisho ukungibheka.
'Angazi noma ngenza iphutha yini ngokuhlala nawe kuleli tafula.'
'Cha.' 25
7.1.1 Yini eyayibulala amasoka ngesikhathi sakudala ngokwalesi
siqeshana? (1)
7.1.2 Bhala izizathu EZIMBILI ezenza umxoxi wale ndaba abethembe
abahlengikazi. (2)
7.1.3 Bhala igama lesibhedlela okusebenza kuso umxoxi wale ndaba. (1)
7.1.4 Yini le athi umxoxi ibulala amasoka esikhathini samanje? (1)
7.1.5 Tomula ibinzana lamagama esiqeshini elisitshela ukuthi le ntokazi
yayishalaza ngesikhathi ikhuluma nombhali. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/Novemba 2018
NSC
7.1.6 Khetha impendulo efanele kwezilandelayo:
Isimo sokukhuluma esithi: 'Zimbi izinto lapha ngaphandle.
Kuyabhujwa' sisho ukuthi …
A baningi abantu abafayo.
B baningi abantu ashadile.
C baningi abantu ababoshwayo.
D abantu baphila kanzima. (1)
7.1.7 Fingqa ngamaphuzu AMABILI usho ukuthi kungani umxoxi wale
ndaba engathandi ukuba nabantu abaningi athandana nabo lapha
asebenza khona. (2)
7.1.8 Ucabanga ukuthi lo mlisa wayenayiphi inhloso ngoZodwa? (2)
7.1.9 Umxoxi wendaba ungumlingiswa ongathembekile kule ndaba
emfushane? Sekela impendulo yakho ngamaphuzu AMABILI. (2)
7.1.10 Xoxa ngamaphuzu AMABILI ngenhloso yombhali yokusibhalela le
ndaba emfushane. (2)
7.1.11 Umbhali uwulandelile yini umgomo wokuqoqeka kwesikhathi kule
ndaba emfishane? Sekela impendulo yakho. (2)
KANYE
7.2 'UNOZIMOTO' – NAP Khumalo
Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
ISIQESHANA N
Sebezichaza-ke ukuthi bangobani. Umshayeli nguBra Joe, lona omunye
nguBra Sam. Izibongo-ke bandla cha, bangazisho. NoKaMaseko azichaze.
'Siyethemba ikuphethe kahle imoto yethu Nkosazane,' kusho uJoe lapho
sebehambe ibangana.
'Yebo phela, ingiphethe kahle. Musa ukusho kimi ukuthi 'Nkosazane'; 5
awuyiboni yini indandatho le? Kusho uKaMaseko ngobuso obuhle,
ebakhombisa isandla esinendandatho.
'Akusho lutho ukuthi Nkosazane, kushiwo uma kuhlonishwa umuntu
wesifazane nje, noma yimuphi. Nasesalukazini kuyashiwo,' kulandelisa yena
uJoe ngamazwi, egcina ngokucifa iso. 10
'Kahle bo! Kushiwo kumuntu wesifazane osemncane ongakashadi. Mina
ngiyiNkosikazi.'
'Kanti-ke nje Nkosazane, nayo indandatho leyo iyakhumuka uma
ikhunyulwa,' kusho uSam emomotheka sengathi uyakuphoqa.
'We-a, angisibo-ke labo abanjalo,' kusho uKaMaseko. Ubuso bakhe selokhu 15
buncwaba. Babe belokhu beqhubekile bexoxa kanjalo. Yemuke njalo imoto.
'Manje Dadewethu siyethemba ukuthi awuphuthumi kakhulu edolobheni.
Besisafuna ukuphambuka kancane, kodwa-ke asiyi ekudeni, futhi-ke asiyi
ukuyohlala. Kuzoba yimizuzwana nje emihlanu. Nathi siya khona edolobheni,'
kusho uJoe. 20
'Uma kunjalo ningaphambuka bafowethu, akukho lutho. Nami angiphuthumi
lutho ngoba bengisathi angishaywe ngumoya nje, ngoba ngizwa nginesizungu
ekhaya.'
'Kuhle-ke. Nathi siyathokoza uma singakubambezeli,' kusho yena uJoe.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/Novemba 2018
NSC
7.2.1 Kungani uKaMaseko engafuni ukubizwa ngokuthi Nkosazane
kulesi siqeshana? (1)
7.2.2 Bhala isizathu esenza ukuthi uKaMaseko aye edolobheni ngalolu
suku. (1)
7.2.3 Xoxa kafushane ngamaphuzu AMABILI okwenzeka ngesikhathi
imoto eyayigibelise uKaMaseko ifika ehlathini lapho kwakuhlala
khona uBra Stan. (2)
7.2.4 Chaza isigameko esibandakanya uNtokozo esiphethweni sale
ndaba esimveza njengomuntu ongasheshi ukuvuma into uma
engayiboni kahle. (2)
7.2.5 Xoxa ngodweshu lwangaphandle olwasuka phakathi kukaJoe
noKaMaseko ngesikhathi bebanga ukuthi bazokhokhelana kanjani
uphethilolo wemoto. Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
7.2.6 Chaza ukuthi le ndaba yenzeka ngasiphi isikhathi ngokwesizinda. (2)
7.2.7 Phawula ngesingeniso sale ndaba emfishane. Bhala amaphuzu
AMATHATHU. (3)
7.2.8 Ngokucabanga kwakho kwakuyinto enhle yini ukuba uNtokozo
ashayele umkakhe uKaMaseko umthetho wokuthi angayigqoki
ingubo eyithuphisi enhle amthengela yona uma engahambi naye?
Sekela umbono wakho ngephuzu ELILODWA. (2)
7.2.9 Uyazwelana yini noKaMaseko enkingeni eyagcina imehlele
ngesikhathi egibele imoto yezigebengu? Sekela impendulo yakho. (2)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/Novemba 2018
NSC
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala
UMBUZO 8
Kulesi siqephu uzophendula YOMIBILI imibuzo: UMBUZO 8.1 NOMBUZO 8.2.
8.1 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
Ngingoweliba – NL Luthuli
1 Umzimba wam' uhlukene nomphefumulo.
2 Umzimb' ubuyele kwamhlab' enhlabathini
3 La owadabuka khona.
4 Umphefumulo awusenasabelo kwamhlaba.
5 Umzimba kuphel' onesabelo,
6 Ngob' ungoweliba.
7 Nendodana kaSomandla
8 Yaba ngeyethuna.
9 NgoLwesihlanu yalinqob' iliba.
10 Yavuka kwabaleleyo.
11 Pho mina bengingahlala kanjani
12 Ngingabi ngoweliba na?
13 Um' indodana yoMunt' ingakabuyi,
14 Ngiyoba ngoweliba njalo.
15 Ngiyazi bayokhala balile,
16 Bathi balahlekelwe,
17 Bayosho baze bafakazelane.
18 Ngent'eyodwa;
19 Bathi baf' olwembiza ngokuhamba kwami.
20 Keph' engikwaziyo kunye,
21 Mina nabo singabeliba.
8.1.1 Kusho ukuthini ukwehlukana komzimba nomphefumulo emgqeni
woku-1? (1)
8.1.2 Kungani umzimba wona kuthiwa ubuyele emhlabathini emgqeni
wesi-2? (1)
8.1.3 Tomula imigqa EMIBILI evulekile esitanzeni sesi-2. (2)
8.1.4 Fingqa umqondo osobala wokushiwo yinkondlo esitanzeni sesi-2.
Bhala amaphuzu AMABILI. (2)
8.1.5 Tomula imigqa EMIBILI elandelanayo esitanzeni sesi-2 efakazela
ukuthi imbongi iyakuqonda ukuthi nayo iyodlula emhlabeni ngelinye
ilanga. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/Novemba 2018
NSC
8.1.6 Elendodana yoMuntu liqondiswe kubani? Sekela impendulo yakho. (2)
8.1.7 Hluza le nkondlo ngaphansi kwalezi zihlokwana:
(a) Nikeza isibonelo semvumelwano siqalo esitanzeni sesi-4
bese udwebela amalunga afanele. (2)
(b) Tomula isibonelo sefanankamisa kule nkondlo esitanzeni
sesi-4. (2)
8.1.8 Le nkondlo inamuphi umoya? Sekela impendulo yakho ngephuzu
ELILODWA. (2)
8.1.9 Imbongi ingumuntu othandwa ngabantu. Sekela lesi sitatimende
ngokucaphuna imigqa EMIBILI enkondlweni efakazela lokho. (2)
KANYE
8.2 Funda inkondlo engezansi bese uphendula imibuzo ezolandela.
Ungumzali Onjani? – TB Qwabe
1 Ungumzali onjani?
2 Odel' igazi lakhe
3 Lichithek' ezindabeni.
4 Sithi sihlezi sithokozile
5 Kodwa abesibophel' amanqina enyathi.
6 Ungumzali onjani?
7 Onhliziyo yakhe iyitshe
8 Ongafuni ukusinika
9 Iwisa nesihlangu
10 Silwe sivike kudel' umakhasana
11 Kukhale ingwazi kukikizwe!
12 Ungumzali onjani?
13 Ongasingath' amachwane akhe,
14 Awafak' endleleni eyiyo,
15 Kuthi lapho kufik' izivunguvungu
16 Ziwathole ekhuselekile.
17 Ungumzali onjani?
18 Ohlal' anethezeke
19 Ashay' esingeqiwa ntwala
20 Kodwa ekhaya kudlang' usizi
21 Izingane zibona ngokusa.
22 Ungumzali onjani?
23 Onikwa isikhali sempilo
24 Ahlabane ngaso imizuzwana
25 Asitshinge phezulu
26 Kuqhamuk' iminjunju imtshikitshele.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/Novemba 2018
NSC
8.2.1 Kungani umugqa oqukethe amagama athi, 'ungumzali onjani' sithi
uyimpindwa? (2)
8.2.2 Bhala izinto EZIMBILI ezibalwe esitanzeni soku-1 ezikhombisa
ukuthi lo mzali akanandaba nezingane zakhe. (2)
8.2.3 Tomula umugqa oqukethe isingathekiso esitanzeni sesi-2. (2)
8.2.4 Bhala inzwa etholakala kulo mugqa we-11: 'Kukhale ingwazi
kukikizwe!' (2)
8.2.5 Bhala umugqa osesitanzeni sesi-3 oqukethe umyalezo wokuthi,
azifundiswe izingane imithetho okufanele ilandelwe
empilweni. (2)
8.2.6 Tomula umugqa onenjambamenti esitanzeni sesi-3. (2)
8.2.7 Iphumelele yini imbongi esitanzeni sesi-4 ukugqamisa umqondo
wokuthi lo mzali uziphilela kahle lapho ehlala khona kube
kuhlushekwa emuva? Sekela ngokutomula imigqa EMITHATHU
efakazela impendulo yakho. (3)
8.2.8 Uyavumelana yini nokuthi esikhathini samanje sekunezingane
eziningi ezinganakiwe ngabazali bazo? Sekela ngokunikeza
umqondo ocashile oshiwo imbongi esitanzeni sesi-5. (2)
AMAMAKI ESIQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P1 NSC November 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P3 NSC November 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 QP

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper
More from Grade 12 isiZulu FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023 24

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

Memorandum