Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
NOVEMBA 2023
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
AMAMAKI: 70
Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi angama-30.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2023 papers 




_hlayiso.com_--10e3811d-f88b-41e0-bbd6-e3c4be5a9c8a/v1-0e32a8a4bf94ec65ee73/card.webp)
View all





isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo
Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2023, 30 pages. Read online or download the free PDF.
Isizulu Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isizulu. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 30
- File size
- 900.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 30
This exam
NSC November Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)54 marks
- Question 2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)33 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)23 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)35 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)29 marks
- Question 6Ubuciko / Literature (Set Works)33 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA:
Ohlolwayo akufanele aphendule imibuzo engaphezulu kowodwa ngohlobo
olufanayo lombhalo.
Uma umfundi enikeze izimpendulo ezimbili, maka eyokuqala bese ungayinaki
elandelayo.
Uma izinombolo zezimpendulo zingahleliwe ngendlela efanele, maka
ngokwememo.
Uma iphutha lesipelingi liphazamisa umqondo, ayingamukelwa leyo mpendulo.
Uma lingawuphazamisi umqondo, ayamukelwe impendulo.
Uma ohlolwayo engabasebenzisi onokucaphuna lapho kuthiwe akacaphune
khona, ungamjezisi ngalokho.
Emibuzweni evulekile, akunganikwa mamaki ngoYEBO/CHA noma
NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kanjalo futhi akukho mamaki okumele anikezwe
ngoYIQINISO/AKULONA IQINISO noma UMBONO/IQINISO. Kumele kugxilwe
kulokhu okwesekelwa ngakho impendulo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQEPHU A: INOVELI
UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa
ISIQESHANA A
1.1 BakwaMchunu√/Basemzini kaMchunu.√/Bakubo kaNokulindela√ (1)
1.2 Ingqondo isibuyile sekuphelile ukuhhema√/ukugula.√ (1)
1.3 UMacingwane√/UMacingwane eseNgonyameni√ (1)
1.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Sathi sibona idimoni elibi elikhwele uSandanezwe.√/
Sathi kukhona abamphonsayo.√/
Bamthumelela indoda emfishane emunca igazi emzimbeni.√/
Leli gazi lenza umbhulelo omubi.√ (2)
1.5 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Wayefuna ukumnikeza usizo lokuthi uma uNokulindela ebaleka
ambambise yena. √√/
Kwakufanele abagade bobabili ngoba babengaphilile. √√/
Wayezwelana kakhulu nomzala wakhe.√√/
Yingoba babenobudlelwane obuhle. √√ (2)
1.6 A √/Ukusanganiswa yinjabulo√ (1)
1.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Wayephume esibhedlela ngendlela engekho emthethweni wangabe
esakwazi ukuyodlula kuNokulindela. √√/
Wayesagula, wayengeke esakwazi ukudlula kuNokulindela ngoba
kuyibangana ukuya khona. √√/
Wayesephuthuma kule nyanga ayesezwe ngayo. √√/
Wayesaba ukumtshela ngesimo sakhe sokugula. √√ (2)
1.8 … ngibonga ukuphuthuma kwenu.√√ (2)
1.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wayekhuthaza uSandanezwe ukuthi aye kumthandazi uNdebele.√/
Ngesikhathi uSandanezwe eqe esibhedlela wathi bangakhohlwa ukuthi
noMdali unendawo kulesi sidalwa sakhe esingumuntu. √/
Wathi bekungangcono aqale kubathandazi ngaphambi kokuthi aye
ezinyangeni. √/
Umkhulu Mvelingqangi. √ (2)
1.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wavuma ukuthunywa nguZabalaza ukuyofakela uNokulindela umuthi
wentando.√/
Isixakaxaka esasuka emzini kaMchunu sabangelwa uyena uNomgedla
njengoba bengazi nje ukuthi ingane yabo iphethwe yini. √/
Ngesikhathi esegula uNokulindela, uNomgedla walikhuluma iqiniso. √/
UZabalaza, uNomgedla noJiyane bahlawuliswa ngokudlisa ingane
kaMchunu. √ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
1.11 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wayehlekisa ngokugula kukaSandanezwe. √/
Wasebenzisa igama likaSandanezwe ukumnyundela engodusweni
yakhe.√ /
Wachukuluza uSandanezwe ngokucula iculo elalihlekisa ngaye
ngesikhathi uZabalaza ehamba nezinsizwa zangakubo.√/
Wayevimba uNokulindela endleleni emshela ngenkani. √ (2)
1.12 Inkulumo-mpendulwano ikwazile ukunonga indaba nokusethulela abalingiswa
kanje:
UMchunu njengomlingiswa okwaziyo ukubonga uma umuntu emenzele
into enhle. √/
UZondiwe njengomlingiswa okwaziyo ukunakekela izihlobo zakhe. √/ (2)
KANYE
ISIQESHANA B
1.13 UMbuyisa√ (1)
1.14 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Isimo sasesisibi kakhulu kunakuqala.√/
Umzimba wakhe wawusuwehlile/ wawehlile.√/
Wayekhwehlela enosi oluhishayo.√/
Wayesenezilonda ezivumbuke wonke umzimba. √/
Wayephethwe nayisihudo. √ (1)
1.15 Wawuhambisa ngemoto yakhe enyangeni uMbuyisa kwaCeza. √√ (2)
1.16 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Akukho okwenzeka endabeni okuthinta umxoxi ngqo.√/
Uyibhale le ndaba njengomuntu wesithathu.√/
Akasebenzisanga isabizwana somuntu wokuqala u'mina' noma 'thina'
Usebenzisa izivumelwano u-'u' noma u-'ba' ukukhombisa ukuthi
ukhuluma ngabanye abantu.√ (2)
1.17 Umama wayenothando lobuzali kanti olukaNokulindela
kwakungolwezithandani. √√/ (2)
1.18 Izinyanga ezazimelapha zazingenaso isiqiniseko sokuthi uphethwe yini.√/
Wayephethwe yingculaza okuyisifo esingalapheki.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
1.19 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Ulwazi lokuthi isifo sengculazi asilapheki.√√/
Umuntu uma eya ocansini kufanele asebenzise ijazi lomkhwenyana. √√/
Ungalali nabantu abaningi.√√/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
1.20 Ayixazululekanga.
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Ukugula kwabhebhetheka kwaya phambili.√/
USandanezwe walahlekelwa yimali eningi ezama ukuzelapha.√/
Akabange esakwazi ukufeza isethembiso sakhe sokushada nengoduso
yakhe.√/
Isifiso sikamama kaSandanezwe sokugona abazukulu bendodana
akubonakalanga sizofezeka.√/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
[35]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ Mchunu
ISIQESHANA C
2.1 Basemzini wabo√/eGoli.√ (1)
2.2 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Uyamthethisa njengengane.√/
Ukhuluma umathanda kuyena.√/
Umkhomba ngomunwe.√ (1)
2.3 UMacingwane.√ (1)
2.4 Uyathandaza uma elala.√/
Uhlabelela amaculo okholo.√/ (2)
2.5 Wayefuna ukuthengela ugogo wakhe umphako nezinto ezincane.√√ (2)
2.6 C√/Ngokucasuka.√ (1)
2.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Bamtshela umfundisi ukuthi bacabanga ukuduka nezwe.√/
Wayebazwela njengabantu abadala abaziyo.√/
Wayengafuni ukuthi badlale izigebengu njengoba babedwanguza nje.√/
Wayefuna ukuthola isikhathi sokubachazela ngendawo ephephile ehlalisa
abantu abadala abangenabani njengakwaSizabantu. √ (2)
2.8 Okukodwa kwalokhu:
Yobe, ayidle izibekele Ndabezitha. √√/
Ngiyaxolisa Macingwane.√√ (2)
2.9 Lalifuna ukulala naye ngenkani. √/
Yilona elalidala ukuthi uThembalihle axabane nabazali bakhe
ngokumbuyisa ebusuku.√/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Unkosikazi kaMjwayeli wayencisha uyisezala ukudla.√/
Wayengamwasheli futhi engamu-ayineli, okukhombisa ukuthi
wayengathandi ukuhlala naye.√/
Lezi zenzo zikankosikazi kaMjwayeli zadala ukuthi abazali babe
ngondingasithebeni ngesikhathi behamba edolobheni eMnambithi.√/
Babengamvumeli ukuthi ahlale ebusuku azibhalele noma azifundele
ngoba bethi umosha ugesi. √ (2)
2.11 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wayelima amasimu, etshala ummbila, ubhontshisi namathanga. √/
Wayakha izidwaba azidayise emholweni.√/
Wayegada imfuyo.√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
2.12 Inkulumo-mpendulwano ikwazile ukunonga indaba nokusethulela abalingiswa
kanje:
UFanyana njengomlingiswa onozwelo ngonina njengoba ekhononda
ngendlela umkakhe amphatha ngayo. √
UMaNene njengomlingiswa onenhliziyo embi ngoba akakhombisanga
uzwelo kumamezala wakhe njengoba ayemenqabela ukuthi athandaze
emzini wakhe futhi wayengenayo inhlonipho ngoba wathi akaphindele
emzini wakhe uma efuna ukwenza intando yakhe. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
KANYE
ISIQESHANA D
2.13 UMjwayeli.√ (1)
2.14 Omakhelwane babamukela kahle, bagcwala ekhaya kwaMchunu bejabulela
ukubuya kukaManyoba noMaNdlovu endaweni. √ (1)
2.15 OKUKODWA kwalokhu:
Wamfundisa ukudlala iLotto. √√/
Wamfundisa ukubhejela amahhashi. √√ (2)
2.16 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Akukho okwenzeka endabeni okuthinta umxoxi ngqo.√/
Uyibhale le ndaba njengomuntu wesithathu.√/
Akasebenzisanga isabizwana somuntu wokuqala u'mina' noma 'thina'
Usebenzisa izivumelwano u-'u' noma u-'ba' ukukhombisa ukuthi
ukhuluma ngabanye abantu.√ (2)
2.17 UMaNdlovu wayemthanda ngokweqiniso uManyoba ngoba wakwazi ukuhlala
ekhaya athembeke kuye esasebenza kude kanti amadodana ahluleka
ukumkhombisa uthando ngoba abahlalisa ngokwehlukana ngesikhathi
bengasakwazi ukuzondla.√√/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.18 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Ngabe akazange alithole ithuba lokuzithuthukisa ngokufunda.√/
Ngabe akazange akwazi ukubeka imali yokulobola uMaNdlovu. √/
Amadodana akhe ayengeke alithole ithuba lokufunda.√/
Wayengeke akwazi ukuthola indawo ethi yena. √/
Ngabe akazange akwazi ukuzakhela umuzi wakhe. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
2.19 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Bangafunda ukuthi kuhle umuntu azibekele imali uma esasebenza ukuze
angahlupheki lapho esemdala.√√/
Izingane zingafunda ukuthi kumele zibe nobuntu zibaphathe kahle
abazali uma sebekhulile.√√/
Umzali angafunda ukuthi kufanele azifundise zonke izingane zakhe
angakhethi ubulili njengoba uManyoba engazange amfundise
uMirriam.√√/
Kuyingozi ukungaziphathi kahle komuntu wesilisa oshadile uma
esebenza kude nekhaya.
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
2.20 Yaxazululeka.
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
UManyoba nomkakhe baphindela emzini wabo emva kokuhlala
ngokwehlukana emizini yamadodana. √/
UManyoba waba nenhlanhla wadlala iLotto wawina. √/
UManyoba wagcina esehlala ngokunethezeka emzini wakhe.√/
UManyoba wakwazi ukushiyela abazukulu bakhe ifa. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu
ISIQESHANA E
3.1 Babesemgwaqweni√/eNyawushane√/ Basendleleni eya emzini kaTholakele. √ (1)
3.2 Ucasulwa ukuthi uBhatomu ufuna ukukhuluma noTholakele bebobabili. √ (1)
3.3 Wathi uTholakele ufuna ukukhuluma noBhatomu ngoba uyobe esebenza
ngakusasa.√ (1)
3.4 Izizathu EZIMBILI kwezilandelayo:
Wathi uTholakele ungumfelokazi.√/
UTholakele akafundile. √/
UBhekani akayazi imvelaphi kaTholakele. √/
Akasebenzi umsebenzi osezingeni likaBhekani. √/
UTholakele kumele athole imvume kwabasemzini ngaphambi kokuthi
alotsholwe. √/ (2)
3.5 Wayezolanda imali eyizi-R3 000 eyayibolekwe nguTholakele. √√ (2)
3.6 D√/Izinto azihambi kahle.√ (1)
3.7 Wayengeniswe ukudla izidakamizwa ngokweqile.√√ (2)
3.8 Inhliziyo kaBheki ithi xhifi. √√/Xola Bheki. √√ (2)
3.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Uyakholelwa ukuthi abantu abangasekho bayakwazi ukuxhumana
nabaphilayo ngamaphupho. √/
Wathi kufanele umakoti ake afike azombika emadlozini.√/
Ngesikhathi kusha izimpahla zikaBhekani kuwadilophu wayekholelwa
ukuthi kwakuyisenzo sabaphansi ngoba babedinwe yisenzo
sikaBhekani. √/
Ngesikhathi sekuphuma abakhongi beyokhongela uBhekani washisa
impepho. √/
Wathi uma kungukuthi uTholakele udla izidakamizwa abaphansi
bayomsonta intamo. √/
Unina wathi uzomfundisa uBhekani ukushweleza kwabaphansi. √ (2)
3.10 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UBhatomu wayefuna ukungena uTholakele ngenkani, lokhu kwakwenza
uBhekani abe nodweshu lwangaphakathi. √/
UBhatomu wayehlukumeza uTholakele ezama ukuthi enze into
angayithandi. √/
Wayelwisa uBhekani njalo uma behlangana. √/
Wasongela uTholakele noBhekani ukuthi uzowumisa nse umshado
wabo. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
3.11 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UZenze, uTholakele noPamella bahlanganisa iqhinga lokuqola uBhekani
imali.√/
UZenze nomzala wakhe yibona abathatha imali yelobolo likaTholakele. √/
Uyena owafika kuBhekani wathi abakubo kamakoti bathi imali yincane,
bacela ukuthi yengezwe ngezi-R2000. √/
Babedayisa izidakamizwa benoPamella noTholakele. √/
Babenza ubugebengu ngemali yomgunyathi. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
3.12 Inkulumo-mpendulwano ikwazile ukunonga indaba nokusethulela abalingiswa
kanje:
UBhekani njengomlingiswa onenhlonipho ngoba wakwazi ukunika
uTholakele ithuba lokuthi akhulume nobaba wasemzini, uBhatomu,
nakuba ayeqonda ukuthi uyimbangi yakhe. √
UTholakele njengomlingiswa ongathembekile ngoba ukhuluma iphutha
ngokuthi uyasebenza ebe engasebenzi, uphinda ethule uBhekani
kuBhatomu njengomngani wakhe kube kungenjalo. √ (2)
KANYE
ISIQESHANA F
3.13 Abasekhaya kubo kamakoti.√/ Abakubo kaTholi.√ (1)
3.14 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Wamfica exhunywe amapayipi.√/
Wayelele equlekile.√/
Wayephefumula kanzima, engasakwazi ukuzidlela. √ (1)
3.15 Wamthatha wamfaka emotweni wagoduka naye.√√ (2)
3.16 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Akukho okwenzeka endabeni okuthinta umxoxi ngqo.√/
Uyibhale le ndaba njengomuntu wesithathu.√/
Akasebenzisanga isabizwana somuntu wokuqala u'mina' noma 'thina'.
Usebenzisa izivumelwano u-'u' noma u-'ba' ukukhombisa ukuthi
ukhuluma ngabanye abantu.√ (2)
3.17 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Umama kaBhekani wayemthanda ngokweqiniso uBhekani kanti
uTholakele wayethanda imali yakhe kuphela.√√/
Umama kaBhekani wayemkhathalela uBhekani engathandi ukuthi
angene ehlazweni kanti uTholakele wamfaka ehlazweni.√√
Umama kaBhekani wayenothando lwendodana yakhe kanti
olukaTholakele lona kwakungelesoka lakhe. (2)
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Wayengafuni ukuthi ayolotsholelwa kubo ngoba wayefuna ukuzithathela
imali.√/
Wayazi ukuthi abasekhaya kubo babezomtshela ukuthi akayolotsholwa
kubo kaBhatomu.√/
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
3.18 Kwakungeyona inhloso yakhe ukugana uBhekani, kwakuyisu nje
lokwenza imali.√/
Babemazi ukuthi usazilile, ngakho babengeke bavume ukuthi
alotsholwe. √ (2)
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi)
3.19 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Abafundi bangafunda ukuthi:
Ubugebengu abubuyiseli. √√/
Akulungile ukudla izidakamizwa. √√/
Umuntu kufanele asebenze ukuze athole imali angenzi ubugebengu. √√/
Bangafunda ukuthi kufanele umazi umuntu ozoshada naye. √√/
Bangafunda ukuthi kubalulekile ukulalela uma abantu bekubonisa. √√/
Bangafunda ukuthi ungaluvumeli uthando ukuthi lukuvale amehlo. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (2)
3.20 Ayixazululekanga.
UBhekani akazange ashade noTholakele njengokwesifiso sakhe.√/
Waboshwa uTholakele uBhekani ayengazimisele ukushada naye.√/
Ukuboshwa kukaTholakele kwenza uBhekani asale noLindiwe, lona
angazimisele ukushada naye. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi) (3)
AMAMAKI ESIQEPHU A: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
ISIQESHANA G
4.1 Unkosikazi wekhansela uDuma. √ (1)
4.2 Intando yeningi. √ (1)
4.3 Babubuhle kakhulu.
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Babebambisene ngesikhathi bezabalazela inkululeko. √√/
Ngesikhathi uDuma eseqokelwe esikhundleni sokuba yikhansela
endaweni, wabeka uMbandlwa esikhundleni sokuba unobhala wakhe. √√/
UDuma wayelalela yonke into eyayishiwo uMbandlwa ngoba emethemba
kakhulu. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
4.4 A√/ukuncenga. √ (1)
4.5 Umusho OWODWA kwelandelayo:
Mina angesabi kodwa ngiveza lokho engicabanga ukuthi kulindelwe
yinkosi uShandu. √√/
Eqinisweni nje, mina ngeke ngicele kuye uma sengiqala izinhlelo
zentuthuko. √√ (2)
4.6 4.6.1 B √/ USibanda (USidamba)√ (1)
4.6.2 D √/ UMaMsomi √ (1)
4.6.3 A √/ UMaNgema √ (1)
4.6.4 C √/ UDlungwane √ (1)
4.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
UDuma uyena onenkinga kulo mdlalo. √√/
Izigameko nodweshu oluningi luthinta yena. √√/
Simthola indaba iqala ize iyofika ekugcineni. √√/
Indaba ingaye, ngeke iqhubeke ngaphandle kwakhe. √√ (2)
4.8 Ezombusazwe√/Ezombangazwe.√:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Udlame lwake lwabheduka kule ndawo ngaphambi kokuba kuvotwe,
kwafa abantu abaningi, lolu dlame lwasuswa yizo ezombangazwe. √/
Udlame lwaluphakathi kwabantu abazwelana nenkosi nalabo
ababehambisana noDuma, yingakho-ke uDuma nenkosi babengezwani
kahle ngoba babebambelene amagqubu. √/
UHulumeni waqala uhlelo lokukhetha amakhansela ngendlela yokuvota
ezindaweni zamakhosi. Lokhu kwadala ukushayisana phakathi kwabaholi
bendabuko namakhansela.√
(Nokunye okunembayo okusekela indikimba) (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
4.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Bobabili bangonogada benkosi. √√/
Ngesikhathi uDlamini eboshiwe yibona abathunywa inkosi ukuba
bayogada umuzi kaDlamini. √√ (2)
4.10 Yebo kuyakholakala futhi kungenzeka empilweni yangempela ngoba...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Ukubulawa kwamakhosi, izinduna, osopolitiki namakhansela kuyinto
evamisile ukwenzeka.√/
Izikhundla zokuphatha emphakathini zihambisana nodumo nemali,
ngakho-ke abantu bangenza noma yini ukuthola udumo nemali. √/
Esikhathini samanje kuyenzeka abantu abasenhlanganweni eyodwa
yezombangazwe bathengelane izinkabi kubangwa izikhundla. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
NOMA
Cha, akukholakali futhi kungenzeke empilweni yangempela ngoba ...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UHulumeni useyabafundisa abaholi bendabuko ngendlela yokuphatha. √/
Amakhansela asefundisekile ngendlela okufanele asebenze ngayo
ezindaweni zasemakhaya. √/
Abantu bamanje noma behlala emakhaya kodwa bayakwazi ukubaluleka
kwentuthuko. √/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (2)
KANYE
ISIQESHANA H
4.11 UMazongolo √/ Umfundisi√ (1)
4.12 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Inkosi itshela abantu ukuthi ngeke bakwazi ukuguqula osekwenzekile. √/
Asebeshonile ngeke bakwazi ukubavusa. √/
Inkosi ibonga uMaNgema noMaShezi ngenxa yeqhaza labo ekudaleni
uxolo endaweni. √/
Ikhansela lizoqhubeka nohlelo lokuletha intuthuko esizweni ngaphandle
kokuphazanyiswa. √/
Ikhansela kumele lisebenze nabantu abaqotho. √/
Inkosi izosebenza ngokubambisana nekhansela. √/
Inkosi ithembisa ukunikeza uDuma indlu ayezosebenzela kuyona. √/
Inkosi yancoma namaphoyisa ngokusebenza ngokuzikhandla ukuqeda
udlame endaweni. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
4.13 4.13.1 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Siyamthola umlingiswa oqavile (ummeleli) esethulweni,
okunguDuma.√/
Siyayithola nenkinga ayebhekene nayo yokungezwani nenkosi
ngoba engafuni ukuthathisa enkosini.√/
Siyasithola nesizinda ngokwendawo ekuqaleni kwendaba
ukuthi le ndaba yenzeka endaweni yasemakhaya, ngesikhathi
samanje njengoba sekukhona intando yeningi, nesimo
senhlalo asisihle, sikhombisa ukushayisana kusukela
ekuqaleni.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
4.13.2 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Izigameko kulo mdlalo zilandelana kahle kusukela
kwesokuqala, lapho kukhona ukungaboni ngaso linye phakathi
kwenduna uDlamini nekhansela uDuma, kuze kufike
kwesokugcina, lapho sekwakhiwa khona uxolo.√/
Izigameko zinokuhlobana ngokwembangela nomphumela,
isibonelo: Ukudlula kwabafana ababekhuza izaga ngasemzini
kaDuma kwaholela ekuthini uMaShezi athathe isinqumo
sokuthatha imithwalo yakhe ahambe abuyele kubo nokunye. √/
Ukulandelana nokuxhumana kwezigameko kunokwenyuka
kuphikelele kuvuthondaba, lapho uMfundisi uMazongolo
esefunda incwadi eyayibhalwe inkosi uShandu.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
4.14 Imibono iyokwehluka.
Abanye bayothi uDlamini √/ngoba:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
UDlamini uyishoshozela lodlame ngoba nguyena owayegqugquzela
inkosi uShandu ukuthi ingavumi ukubonisana nekhansela uDuma.√/
UDlamini unamagqubu njalo uma ekhuluma nenkosi ngodaba olufaka
uDuma usheshe akhumbuze inkosi ngobubi obabenziwa nguDuma kanye
noMbandlwa ngesikhathi sodlame. √/
Kulo mdlalo uDlamini kusuka ekuqaleni usebenza ngolaka nenzondo
noma izinto ziqhubeka zonakala yena akaguquki. √/
Nguyena ogqugquzela inkosi ukuthi ingayingeni eyokwakha uxolo
noDuma.√/
UDlamini washaya uMbandlwa ngenduku mhla kunomhlangano
wentuthuko esikoleni. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
NOMA
Abanye bayothi uMbandlwa √/ngoba:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
UMbandlwa wayengamnikezi uDuma izeluleko ezakhayo. √/
Wayemgqugquzela ukuba angayilaleli inkosi. √/
Kwathi noma isimo sesisibi yena waphikelela nokuthi uDuma
angazihlanganisi nemizamo yokwakha uxolo. √/
Lesi simo senza ukuthi kube khona udlame endaweni kufe abantu
abaningi. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
4.15 Yebo ngiyavumelana:
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Yindawo okusabusa kakhulu inkosi nezinduna kuyona. √/
Abantu basancike kakhulu emfuyweni yabo. √/
Amaleyithi (rates) awakhokhelwa.√/
Kusaliwa ngezinduku uma kunengxabano.√
(Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3)
4.16 Yebo uphumelele:
OMaNgema noMaShezi okungabantu abanganakekile yibona abagcine
bephephise isizwe ngokubuyisa uxolo esizweni senkosi uShandu. √√ (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
ISIQESHANA I
5.1 Ubaba kaZinhle.√/Umkhwenyana kaSonto. √ (1)
5.2 Wayezofuna imali yakhe. √ (1)
5.3 Babubuhle kakhulu:
UMaNsibande wayesebenzisana kahle noMfundisi ngoba wayesiza
uMfundisi ngokumhambisa ngemoto yakhe uma kunesidingo sokuthi
enze lokho. √√/
UMaNsibande nguyena owahlela uhambo lokuyobona umfundisi
esibhedlela. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
5.4 A √/Ukuhamba sengathi awuthandi. √ (1)
5.5 (Akhulume engazi ukuthi uzothini.) √√/ E ... Kayingi ... √√/ Ufuna ngithini
Mphemba. √√/ (Eshalashalaza) √√/ Nami angazi. √√ (2)
5.6 5.6.1 B √/ UNtshangase √ (1)
5.6.2 A √/ UDlamini √ (1)
5.6.3 D √/ UZondo √ (1)
5.6.4 C√/ UMaMkhize √ (1)
5.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
USonto uyena onenkinga kulo mdlalo. √√/
Izigameko nodweshu oluningi luthinta yena. √√/
Simthola indaba iqala ize iyofika ekugcineni. √√/
Indaba ingaye, ngeke iqhubeke ngaphandle kwakhe. √√ (2)
5.8 Ubugebengu. √/ Uthando lwemali √√
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
USonto wathenga abantu ukuba babulale uMaNtuli ngoba efuna
ukushada noMbhele. √/
USonto wabulala uMfundisi. √/
Wabulalisa uMbhele. √/
UMthofi uyisigebengu esithengelwa ukubulala abantu. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi okuhambisana nendikimba) (3)
5.9 Bobabili bathanda imali ngendlela yokuthi babenza noma yini ukuze
bayithole. USonto uhlela uzungu lokubulala unkosikazi kaMbhele naye
uMbhele, uphinda futhi udubula umfundisi ngoba efuna imali. UMthofi naye
uyisigebengu esithengelwa ukubulala abantu ngenhloso yokuthola imali. √√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
5.10 Yebo kuyakholakala futhi kungenzeka empilweni yangempela:
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Ubugebengu buningi kuleli zwe, izinkabi ezithengwayo ukuba zibulale
abantu ziningi. √/
Kuyenzeka ukuthi abantu abashadile bathenge izigebengu ukuba zibulale
abayeni/amakhosikazi abo ukuze bathole ifa. √/
Ukungathembeki emshadweni njengoba kwenza uMbhele sekuyinto
yemihla ngemihla. √/
Izibhamu ezingekho emthethweni sekwaba yinto etholakala kalula.
Izigebengu zisebenzisa izibhamu ukuqhuba izenzo ezimbi. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
NOMA
Cha, akukholakali futhi kungenzeke empilweni yangempela ngoba...
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Akukholakali ukuthi uSonto wayengafihla imali ngaphandle komuzi
wakhe. √/
Akukholakali ukuthi izigebengu zingavuma ukubulala ngaphandle
kwemali eyisibambiso. √/
Akukholakali ukuthi uSonto angenza isethembiso sokukhokha imali
enkulu ebe engasebenzi. √/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
ISIQESHANA J
5.11 UMthofi noToronto.√/ OMthofi√ (1)
5.12 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
USonto uyaxolisa kumama wakhe ngokumzwisa ubuhlungu. √/
USonto ucela uMaMkhize ukuba amkhulisele kahle ingane yakhe. √/
USonto ucela umama wakhe ukuthi akoluleka uZinhle ngobungozi
bokuthatha izindlela ezinqamulelayo ezinokukhohlakala. √/
UMaMkhize ududuza indodakazi yakhe uyinikeza ithemba lokuthi ngeke
ibolele ejele. √/
USonto ubalisa ngokuthi ngeke esalithola ithuba lokukhulisa ingane
yakhe ngenxa yokuthanda kwakhe imali. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
5.13 5.13.1 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Siyamthola umlingiswa oqavile (ummeleli) esethulweni,
okunguSonto.√/
Siyayithola nenkinga ayebhekene nayo yokwehluleka
ukukhokha imali abe eyethembise uMthofi.√/
Siyasithola nesizinda ngokwendawo ekuqaleni kwendaba
ukuthi le ndaba yenzeka endaweni yasemadolobheni njengoba
kunalolu hlobo lobugebengu, ngesikhathi samanje njengoba
sibona uMthofi engena emzini kaMbhele ephethe isibhamu,
nesimo senhlalo sihle, ngoba emndenini kaSonto banemali,
bese siyashintsha ngokuphuma kukaMthofi ejele.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
5.13.2 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Izigameko kulo mdlalo zilandelana kahle kusukela
kwesokuqala, lapho uMthofi efika kwaMbhele ezobasela
isikweletu sakhe kuSonto, kuze kufike kwesokugcina, lapho
uMthofi, uToronto noSonto beboshwa khona. √/
Izigameko zinokuhlobana ngokwembangela nomphumela,
isibonelo: Ukufika kukaMthofi kwaMbhele ezobasela isikweletu
sakhe kuSonto, kuholela ekuthini uSonto adubule umfundisi
ngoba efuna yona imali yokukhokhela uMthofi. √/
Ukulandelana nokuxhumana kwezigameko kunokwenyuka
kuphikelele kuvuthondaba, lapho umseshi uNhleko efika
kwaMbhele ebusuku efica kukhona uMthofi noToronto
bezungeza umuzi, wathi uma ebabuza balihlanza lonke iqiniso
njengokuthi yibona ababulala uMaNtuli bethunywe nguSonto.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
5.14 NguSonto. √
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: Ngoba nguyena:
Esithola ukuthi waba nesandla ekufeni kukaMaNtuli. √
Owangenela umfundisi wamdubula. √/
Owantshontsha imali yesonto. √/
Owahlela ukufa kukaMbhele. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
NOMA
NguMthofi. √
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Ukuba khona kukaMthofi njengomuntu oyisigebengu endaweni kwenza
kube lula kuSonto ukufeza izinhloso zakhe. √/
UMthofi uzincoma ngokuthi kade yena ayebadubula abantu endaweni. √/ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
5.15. Yebo ngiyavumelana ngoba …
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
UMbhele noSonto bahlala endaweni yaselokishini, okulula kuyona
ukuhamba ngezithuthi. √/
UMbhele noDlamini bakhelene, behlukaniswe uthango. √/
Ubugebengu buningi kule ndawo, izigebengu zibulala abantu emini. √/
Izingane zifunda ezikoleni ezixube izinhlanga njengoba uZinhle ukhuluma
axube isiZulu nesiNgisi. √/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3)
5.16. Yebo uphumelele:
Isihloko salo mdlalo sithi, 'Icala Kaliboli.' Lokhu kusho ukuthi icala noma
lingalidala kangakanani kepha alipheli. Esiphethweni sale ncwadi sithola
umlingiswa omkhulu onguSonto eboshwa ngenxa yamacala akhe. Amanye
ala macala wayewenze kudala esezitshela ukuthi ngeke aphinde avuke. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
[35]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
ISIQESHANA K
6.1 Indodana kaMaMbatha noZungu. √/Umfowabo kaThabi noDumisani. √/
Umyeni kaThenjiwe owashona ngenxa yodlame. √ (1)
6.2 Wayefuna ukuqala impilo phansi. √/Ukuhlala kwaZungu kwakumzwisa
ubuhlungu ngoba wayelokhu ekhumbula uSikhumbuzo. √/ Wayengafuni
ukuphathwa isizungu. √ (1)
6.3 Babubuhle kakhulu:
Ngesikhathi uThenjiwe enqaba isiko lokungenwa, basebenzisana kahle
baluxoxa udaba lwaze lwafika esiphethweni esibagculisayo. √√ (2)
6.4 A √/Ukwehlelwa into embi.√ (1)
6.5 Ngicabanga ukucela ubaba ngivele ngizibuyelele ekhaya.√√ (2)
6.6 6.6.1 B√/ UZungu √ (1)
6.6.2 A√/ UMaMkhize √ (1)
6.6.3 D√/ UMaNzuza (1)
6.6.4 C√/ UNondumiso √ (1)
6.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
UThenjiwe uyena onenkinga kulo mdlalo. √√/
Izigameko nodweshu oluningi luthinta yena. √√/
Simthola indaba iqala ize iyofika ekugcineni. √√/
Indaba ingaye, ngeke iqhubeke ngaphandle kwakhe. √√ (2)
6.8 Isiko nelungelo/ukungenwa. √
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UThenjiwe washonelwa ngumyeni wakhe, abakwaManzini bamcela
ukuthi avume ukungenwa nguDumisani, okwakushayisana nelungelo
lakhe uThenjiwe lokuzikhethela. √/
Lo mdlalo ugqamisa ukushayisana phakathi kwesiko lokungenwa kanye
nentando yeningi. √/
Abalingiswa kulo mdlalo bahlukene phakathi, kukhona abahambisana
nelungelo kanye nabahambisana nesiko. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi okuhambisana nendikimba) (3)
6.9 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Bobabili bayazwelana noThenjiwe. √√/
Bobabili abahambisani nesiko lokungenwa.√√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
6.10 Yebo kuyakholakala futhi kungenzeka empilweni yangempela:
Kwezinye izindawo zasemakhaya bayaqhubeka naleli siko ukuze
bavimbele ukuhlupheka ezinganeni ezishonelwe ngoyise. √/
Abalenzayo leli siko balibona liwusizo ngoba umfelokazi uba nomuntu
omela izindaba zomuzi wakhe. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
NOMA
Cha, akukholakali futhi kungenzeke empilweni yangempela ngoba
akukholakali ukuthi:
UMaMkhize wathula nje indodakazi yakhe ihlukumezeka wangenza
imizamo yokuyisiza.√/
USipho wayengaboshwa icala lakhe lingathethwanga ngokuphelele.√/
Kuthiwa uSipho uyophuma mhla uThenjiwe evuma ukugana
uDumisani.√/
UDumisani wamethemba uThenjiwe eseke wazama ukumbulala. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
KANYE
ISIQESHANA L
6.11 USipho. √ (1)
6.12 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
UThenjiwe ucela uDumisani ukuthi angayikhulumi indaba kashevu ngoba
imenza abe namahloni. √/
UDumisani utshela uThenjiwe ukuthi abahlola itiye bathi ukuba wake
waliphuza kanye, wayezofa ngokushesha. √/
Ukufa kukaSipho yikhona okwenza ukuthi uThenjiwe amzonde
uDumisani. √/
UThenjiwe uyachaza ukuthi uSipho kwakungumngani wakhe omkhulu.
Ayemaningi namathuba okuthi bagcine ngokuthandana. √/
UThenjiwe ufisa ukuyobeka imbali ethuneni likaSipho. √/
Baxoxa nangencwadi eyabhalwa nguSipho ngaphambi kokuba ashone.√/
Incwadi eyayibhalwe nguSipho yayicela uxolo kuDumisani, incenga
noThenjiwe ukuthi avume isiko lokungenwa. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
6.13 6.13.1 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Siyamthola umlingiswa oqavile (ummeleli) esethulweni,
okunguThenjiwe.√/
Siyayithola nenkinga ayebhekene nayo yokuphoqwa ngesiko
lokungenwa.√/
Siyasithola nesizinda ngokwendawo ekuqaleni kwendaba
ukuthi le ndaba yenzeka endaweni yasemakhaya njengoba
kusakhulunywa ngesiko lokungenwa, yenzeka ngesikhathi
samanje njengoba sibona uThenjiwe ekhuluma ngelungelo
lakhe lokuzikhethela, nesimo senhlalo asisihle, ngoba indaba
iqala uThenjiwe ebalisa ngokushonelwa ngumyeni wakhe
ngenxa yodlame.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
6.13.2 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Izigameko kulo mdlalo zilandelana kahle kusukela
kwesokuqala, lapho uThenjiwe ezwa ukuthi kumele angenwe
uDumisani, kuze kufike kwesokugcina, lapho esevuma
ukushada noDumisani. √/
Izigameko zinokuhlobana ngokwembangela nomphumela,
isibonelo: Ukubelesela kukaMaMbatha ukuthi uThenjiwe
avume ukungenwa nguDumisani kwaholela ekuthini agoduke
aye kubo. √/
Ukulandelana nokuxhumana kwezigameko kunokwenyuka
kuphikelele kuvuthondaba, lapho uThenjiwe esevuma
ukushada noDumisani.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
6.14 Imibono iyokwehluka.
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Abanye bayothi nguMaMbatha√/ ngoba...
Nguyena olandelela indaba yokungenwa kukaThenjiwe.√/
Wahlohla noDumisani ukuthi angene uThenjiwe.√/
Watshela uThenjiwe ukuthi uma efuna ukubuye agane, kuyomele
aganele ekhaya kwaZungu ngoba usabikwa emadlozini akwaManzini. √/
Wanqabela uThenjiwe ukuba avakashele kubo. √/
Wathi uma uThenjiwe ebuyela kubo, kuyomele kubuyiswe amalobolo
akwaManzini. √/
Ngesikhathi uDumisani egwazwe nguSipho, waqamba amanga wathi
indodana yakhe ilinyazwe amasoka kaThenjiwe. √/
Ngesikhathi uThenjiwe esebanjiwe ezama ukubulala uDumisani
ngoshevu, uMaMbatha wathi ukuze bamxolele kumele avume
ukungenwa nguDumisani. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
Abanye bayothi nguMondise ngoba …
Ngesikhathi uThenjiwe eya kuyise eyobika lolu daba lokungenwa,
uMondise wavele wamtshela ukuthi yena uyalazi leli siko liyasebenza. √/
Waphindisela uThenjiwe emzini. √/
Watshela uThenjiwe ukuthi akasenandawo kwaMondise ngoba
wakhishwa ngembuzi wabikwa nasemadlozini akwaManzini. √/
Ngesikhathi eselethe uThenjiwe kwaZungu wayengafuni ukulalela
okwakushiwo yindodakazi yakhe kepha wavele wavumelana nakho
konke okwakushiwo nguMaMbatha. √/
Watshela uThenjiwe ukuthi kungakuhle ukuthi avume ukungenwa
nguDumisani ngoba yena wayengeke abe namandla okubuyisela ilobolo
lakwaZungu emuva. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
6.15 Yebo ngiyavumelana
Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Abantu basakholelwa kakhulu esikweni lokungenwa.√/
UMaNzuza ongumakhelwane uyakufakazela ukungenwa ngokwenza
isibonelo ngomndeni okhona endaweni.√/
Omakoti basalindeleke ukuthi baziphathe ngendlela ethile engakhombisi
ukuthi nabo banamalungelo.√/
Abantu besifazane abanalo ulwazi ngezinhlangano ezilwela amalungelo
abantu besifazane uma bebhekene nesimo esifana nesikaThenjiwe.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3)
6.16 Yebo uphumelele:
Isihloko salo mdlalo sithi, 'Isiko nelungelo.' – Lo mdlalo usikhombisa kahle
ukushayisana phakathi kwesiko lokungenwa namalungelo. Isibonelo:
AbakwaZungu nabakubo kaThenjiwe bakholelwa esikweni lokungenwa
kukamakoti uma eshonelwe umyeni wakhe kanti uThenjiwe nomngani wakhe
uGugu ngokuvumelana nodadewabo uNondumiso bakholelwa ekuthini
umuntu unelungelo lokuzikhethela. √√ (2)
[35]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 24 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE
IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli)
UMBUZO 7
7.1 'NOMA NINI' – NE Mbesa
ISIQESHANA M
7.1.1 Umkhokheli. √ (1)
7.1.2 UMphiwa √ (1)
7.1.3 Cwaka. √ (1)
7.1.4 EmaRomeni√/eKhatholika √ (1)
7.1.5 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
UMaShandu waphupha emukela isinkwa kuSithole. √/
Kuthi kusenjalo kuvele kuqhamuke isivunguvungu angakaze
asibone selokhu azalwa siphephethe umhlaba ami kuwona,
uguguleke kuze kusale lapho kumi khona izinyawo zakhe. √/
Khona lapho kungabe kusaba isinkwa esiphethwe uSithole,
siphenduke ingane ezelwe, esongwe kahle ngezingubo. √/
Idedeleke ingane iphephuke nomoya ezandleni zakhe. √ (3)
7.1.6 C√/Ukwenzasamuntu. √ (1)
7.1.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Kuthiwa kunuka izibiliboco eziphekwa nguMaShandu.√/
U-Apple Face ubiza uSithole ngoNdunankulu. √/
USithole usebenza ePhalamende. √/
Ikhishi lakhona isithabathaba esicishe silingane no-4 rumu.
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
7.1.8 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo.
U-Apple Face usakhumbula into eyenzeka eminyakeni
eminingi eyedlula, ukuthi wake wabelethisa umuntu ingane
enomkhango phezu kwehlo. √/
Usamkhumbula nalowo muntu owabeletha leyo ngane
yentombazane ukuthi nguMaShandu. √/
Wakwazi ukumbona lo mntwana emva kweminyaka azalwa. √/
U-Apple Face uyayazi into enobungozi, imfihlo kaMaShandu
wanqaba ukuyitshela uSizani√/
Ukwazi ukukhumbula ngisho umqondo wakhe ungasasebenzi
kahle. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 25 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
7.1.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Umbhali ufuna ukusitshela ngobubi bokulahla ingane ngoba
kuyaye kwenzeke ukuthi umuntu angabe esayithola
ngesikhathi sekuthanda yena njengoba kwenzekile
kuMaShandu. √/
Umbhali ufuna ukuqwashisa abantu ngokuthi ingane elahliwe
igcina ingayazi imvelaphi yayo okungenzeka igcine
isithandana nabantu abayizihlobo zayo, njengoba indodakazi
kaMaShandu ayilahla yayisithandana noMphiwa. √/
Akukho okufihliwe okungayikuvela. UMaShandu
wayengacabangi ukuthi imfihlo yakhe yeminyaka iyovela
ngalolu hlobo. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
7.1.10 Isihloko nephuzu ELILODWA ngesihloko:
Akukho Okufihliwe Okungayikuvela. √√
UMaShandu wathola ingane le ePiet Retief wafihla, wafihlela
ngisho unina omzalayo, kodwa namhlanje indaba iphumela
obala.√/
Ingozi eyavelela uMphiwa yayizoliveza iqiniso uMaShandu
ayelifihlile. √
NOMA
Amathanga Ahlanzela Abangenamabhodwe. √√
Izingane ezikhulelwa zisezincane ziyabathola abantwana bese
kuthi omama abashadile bangabatholi, njengoba kwenzeka
kuMaShandu. √/
Izingane ezithola abantwana zisezincane zikujwayele ukulahla
izingane zazo ngoba zisuke zingakakulungeli ukukhulisa
abantwana. √/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3)
KANYE
7.2 'UMAKHONYA' – Sakhile Bhengu
ISIQESHANA N
7.2 7.2.1 Wayesuke ezobona unina√/Wayelethela unina izimpahlana.√/ (1)
7.2.2 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Waya emzini wakhe ngoLwesithathu, usuku ayengakaze aye
ngalo ethi ufuna ukuyozibonela ngawakhe ukuthi kwenzekani
uma engekho ekhaya√/
Wahamba phakathi kwamabili ngoba efuna ukufika besalele.√/
Ulalela kakhulu akutshelwa ngomakhelwane kunokulalela
uMaNdelu. √/
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (1)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 26 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
7.2.3 Izinkinga EZIMBILI kwezilandelayo:
Wayengakwazi ukubonisana nomyeni wakhe ngoba
uMakhoba wayegqamisa ukuthi uyinhloko yomuzi. √/
UMakhoba wayewushaya indiva umbono kaMaNdelu
wokuvuna uMvuseni ngokuthi kulungile asiyeke isikole. √/
Wakhuza uMakhoba ngesikhathi ediliza indlu kaMvuseni
kodwa kwaba nhlanga zimuka nomoya. √/
Wayephatheke kabi ngokuxoshwa kwengane yakhe ekhaya. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
7.2.4 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UMakhoba wafika walunguza ekamelweni likaBusisiwe,
wathola kukhanya kepha kungekho muntu phakathi, kulenga
ibhantshi esihlalweni.√/
Wasuka lapho wayobheka ekamelweni lakhe, wathola
unkosikazi wakhe ehonqa.√/
Wasuka lapho wayoma phambi komnyango, wavula impahla
yakhe, waphuza. √/
Wabona isithunzi siza ngasemnyango lapho ecuthe khona,
walungisa iwisa lakhe ukuze alahle phansi ngalo. √/
Wamshaya lo muntu ongenayo kanti ubulala indodakazi yakhe
uBusisiwe. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
7.2.5 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
UMakhoba uxosha uMvuseni ekhaya ngoba nakhu ethi akafuni
ukwenza into amtshela yona yokuthi akabuyele esikoleni. √/
UMvuseni ukhala ngokuthi kade efeyila, futhi uwaphinda
wonke amakilasi adlula kuwona. √/
Uyise ufuna kulalelwe yena uma ethi ufuna umfana wakhe
abuyele esikoleni ngoba imisebenzi ayitholakali uma umuntu
engafundile. √ (2)
7.2.6 UMakhoba/uJoko ngoba:
OKUKODWA kwalokhu:
Nguyena obhekene nenkinga yokuphoxeka ngenxa
yendodana yakhe uMvuseni engasafuni ukubuyela
esikoleni. √√/
Konke okwenzekayo endabeni kuthinta yena kusukela
ekuqaleni kuze kuyoba sekugcineni. √√ (2)
7.2.7 Ingwijikhwebu itholakala esiphethweni sendaba lapho uMakhoba
esemphihliza ngewisa uBusisiwe ethi uphihliza uMvuseni. √√ (2)
7.2.8 Yebo uwulandelile. Abalingiswa bakhe abeqile/abevile ngisho
kwabahlanu. Kukhona uMakhoba, uMaNdelu, uMvuseni
noBusisiwe. √√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 27 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
7.2.9 Imibono iyokwehluka:
Iphuzu ELILODWA kwalandelayo.
Yaba muncu ngoba:
UMakhoba waphoqeleka ukuba amamukele uMvuseni ngoba
kwase kunguyena yedwa ayesesele naye nakuba ayeselahle
ithemba ngaye.√/
UMakhoba wayengazi ukuthi uzombhekelwa ngubani
uMaNdelu emveni kokubulala indodakazi yakhe kungukuphela
kwayo. √/
Kwaba lukhuni ukuthi uMvuseni aphinde amethembe uyise
emveni kokudiliza indlu yakhe nokuzama ukumbulala
ngokumcuthela egcekeni. √/
Kwalanjwa ekhaya ngoba uMakhoba waboshwa ngecala
lokubulala indodakazi yakhe.√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
7.2.10 Imibono iyokwehluka:
Amaphuzu AMABILI kwandelayo:
Abathi kwakuwumqondo omuhle bayothi:
Kufanele umuntu aze athathe isinqumo esikhulu uma abantu
bengakhombisi ukumlalela. √/
Kungcono ukudiliza indlu kunalokhu uMakhoba ayekusho
ukuthi ayokwenza kuMvuseni kuyokwenza kuncincize
iphoyisa√/
Kwaba umqondo omuhle ngoba uMvuseni wahamba ekhaya. √
NOMA
Abathi kwakuwumqondo omubi bayothi:
Akukuhle ukuwisa indlu yakhiwe ngoba yayingasetshenziswa
uma kufike izivakashi ekhaya. √/
Yiningi imali eyalahleka kwakhiwa indlu. √/
Kuyisibonelo esibi nakubantu emphakathini ukuthi uMakhoba
uthi angacasuka enze into enzima kangaka√/
Kuwumkhokha omubi ukuwisa indlu umnikazi esaphila, buka
nje kwagcina kushona uBusisiwe. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
AMAMAKI ESIQEPHU C: 35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 28 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
ISIQEPHU D: IZINKONDLO
UMBUZO 8: AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no
JJ Thwala
8.1 'STHANDWA SAMI' – Thembinkosi B Qwabe
8.1.1 Sithamundelane. √ (1)
8.1.2 Ngikugqolozele ungigqolozele ezinhlamvini zamehlo, √√ (2)
8.1.3 Imbongi ifisa ukuthi isondelane nesithandwa sayo babambane
ukuze bajabule njengoba izobe isibeke isithandwa sayo
esifubeni sayo.√
Ukubambana kwabo kuzokwenza bajabule. √ (2)
8.1.4 Ngakukhipha ngikubambe ngesandla. √
Usubavumile abakhwenyana basemzini. √ (2)
8.1.5 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
Ikhombisa ukuthi isigqi senkondlo siyanensa. √√/
Isigqi sikhombisa umoya wokukhathazeka imbongi
eyayikukho. √√/
Ikhombisa imizwa yayo yokuphatheka kabi. √√ (2)
8.1.6 Imbongi yayikhala kakhulu ngenxa yokuphatheka kabi. √√ (2)
8.1.7 Ukwenzasamuntu. √√ (2)
8.1.8 Isenzukuthi sigqamisa indlela imbongi eyayizobamba ngayo
isithandwa sayo, ingafuni ukuthi siyiphunyuke nangephutha. √√ (2)
8.1.9 OKUKODWA kwalokhu:
Imbongi igcizelela ukuthi ifisa ukuthi ibe ndawonye
nesithandwa sayo njengoba ilokhu ithi, 'Woza s'thandwa
senhliziyo yami' √√/
Imbongi igcizelela uthando enalo ngesithandwa sayo ngisho
sesalala kobandayo. √√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 29 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
8.2 'SIPHUKUPHUKU NDINI' – LMMS Madondo
8.2.1 Ujezisa ilungelo owaliphiwa uMdali√
Lokumelekelela ekudalekeni kwami√ (2)
8.2.2 Isiduphunga. √ (1)
8.2.3 Ifanamsindo lonkamisa/ ifanankamisa. √
Lokumelekelela ekudalekeni kwami. √
NOMA
Ifanamsindo longwaqa/ifanangwaqa. √
Lokumelekelela ekudalekeni kwami. √/
Lokumelekelela ekudalekeni kwami. √ (2)
8.2.4 Imbongi ifuna ukukhulisa abantwana bayo ngendlela eyiyo hhayi
lena ekhuliswa ngayo umzali wayo enobumbulu. √√
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.) (2)
8.2.5 Iqonde ukuthi lo muntu ekhuluma naye umfunza imfundisoze/
imfundiso engenabo ubuqiniso. √√ (2)
8.2.6 Ujezisa ilungelo owaliphiwa uMdali√
Lokumelekelela ekudalekeni kwami√ (2)
8.2.7 Ungidlisa emadlelweni mbumbulu.
Uyambuluza ungifunze ubumbulu.√
Imvumelwano siqalo√
NOMA
Lokumelekelela ekudalekeni kwami.
Ungidlisa emadlelweni mbumbulu. √
Imvumelwano maphakathi√
NOMA
Ungidlisa emadlelweni mbumbulu.
Uyambuluza ungifunze ubumbulu.√
Imvumelwano sigcino√ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 30 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela Wokumaka
8.2.8 Ngiyavumelana. Ngoba …
Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
Imbongi yabe isesimweni sokucasuka ngesikhathi ibhala le
nkondlo, icasulwa ngumzali oyifundisa okungaqondene
nemvelaphi yayo. √/
Imbongi ibona sengathi umzali wayo wayephuphutheka
sengathi wenza into angayicabangisisanga kahle. √/
Icabanga ukuthi umzali uyamdukisa ngoba umhambisa indlela
angayazi angakwazi ngisho ukuyibona. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2)
8.2.9 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
Ulimi lwebele lomuntu yilona alufunda kuqala kunina. √/
Yilona oluqukethe amagugu esizwe sakhe. √/
Ngeke umuntu alazi isiko lakhe engalwazi ulimi lwakhe. √/
Ngeke umuntu akwazi ukuxhumana nabantu abayisizwe sakhe
uma engalwazi ulimi lwakhe. √/
Luyasiza uma umuntu exhumana nabakubo abangasekho. √/
Yilona olusetshenziswayo uma kwenziwa imicimbi yesintu
njengomemulo neminye. √
(Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (3)
IQEPHU D: 35
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Memo

Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo
_hlayiso.com_--10e3811d-f88b-41e0-bbd6-e3c4be5a9c8a/v1-0e32a8a4bf94ec65ee73/card.webp)
Memorandum
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo
More from Grade 12 isiZulu FAL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023 24

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper