Skip to content

isiZulu FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo

MemorandumisiZulu FALGrade 12201723 pages

Grade 12 isiZulu FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2017, 23 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2017

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL) IPHEPHA LESIBILI (P2) NOVEMBA 2017 IMEMORANDAMU AMAMAKI: 70 Le memorandamu inamakhasi angama-23. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 2 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA: • Uma ngabe izinombolo zemibuzo zixovekile zingabhaliwe njengoba zinjalo ephepheni lemibuzo, omakayo kumele amake alandele imemo. • Uma ohlolwayo ebhale igama ngopelomagama oluphambene, kuze kube kulahleka umqondo wokushiwoyo, omakayo kumele angayamukeli leyo mpendulo. Kodwa uma kungukuthi umqondo awulahleki kumele impendulo ayamukele. • Uma ngabe ohlolwayo engabasebenzisi onokucaphuna empendulweni ebadingayo akumele ohlolwayo ajeziswe ngalokho. • Emibuzweni enezimpendulo ezivulekile, uYEBO/CHA, NGIYAVUMA/ANGIVUMI abanikwa imaki. Kanjalo futhi nale mpendulo eqala ngokuthi YIQINISO/ AKULONA IQINISO noma UMBONO/IQINISO alifakwa imaki. Omakayo kumele agxile kulokhu asekele ngakho ohlolwayo. impendulo yakhe. • Umfundi kumele aphendule izincwadi ezimbili kuphela. Ophendule izincwadi ezingaphezu kwezimbili kuyomakwa ezimbili zokuqala. ……. Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 3 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU A: INOVELI UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa ISIQESHANA A 1.1 Yinye/unengane eyodwa.√ (1) 1.2 UNomgedla.√ (1) 1.3 Base belinde isikhathi eside bengamtholi umntwana.√ (1) 1.4 C√/Okusolisayo.√ (1) 1.5 USandanezwe.√ Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Uvela ekuqaleni kwendaba kuze kuyofika ekugcineni.√/ • Indaba ingaye.√/ • Udweshu oluningi luthinta yena uqobo.√/ • Uyena obhekene nenkinga yokugula.√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi) (3) 1.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UZabalaza noSandanezwe bagcina bengasezwani.√/ • Le ngxabano yabo yangenwa nayizinsizwa zangakubo kaZabalaza ngoba zaziba namazwi aziswana uma zihlangana noSandanezwe.√/ • USandanezwe wagcina ngokuthi ashaye uZabalaza.√/ • Emva kokushaywa kwakhe uZabalaza wazama umuthi wokuthi athathele uSandanezwe ingoduso yakhe ukuze aziphindiselele.√ (2) 1.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo embuzweni ngamunye. 1.7.1 Yebo. Siyahambisana ngoba : • Umlingiswa oqavile uSandanezwe wayehlalele ethembeni lokuthi uzosinda kulokhu kugula okwakumphethe.√/ • Wayenethemba lokuthi ingoduso yakhe izomlinda aze adlule ezinkingeni zakhe bese beyashada.√/ • Ithemba lakhe ulibeka kakhulu ezinyangeni ukuthi zizomsiza alulame. √/ (2) 1.7.2 Yebo. Ukwazile ngoba: • Umlingiswa osemqoka onguSandanezwe siyamthola esingenisweni.√/ • Siyayithola inkinga abhekene nayo khona esingenisweni okungukugula kwakhe. √/ • Umbhali usheshe wasivezela isizinda sendaba okuyindawo yasemakhaya esikhathini sanamuhla.√ (2) 1.8 Isifaniso. √ (1) 1.9 Bangabandawonye.√√/ Bayazalana√√ (2) 1.10 Bezihlalele nje exhibeni izimbiza zigxabha eziko√√/ Nebala kwathi bezihlalele nje exhibeni izimbiza zigxabha eziko√√ bekade bezitekulela, wezwakala uMaZikalala eseyiqala indaba. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 4 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 1.11 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wayebona sengathi odokotela bayehluleka ukwelapha isifo esasimphethe.√√/ • Wayebona ukuthi odokotela bayahlawumbisela ngoba babebika izifo eziningi.√√/ • Wayengafuni ukwamukela ukuthi usenengculazi. √√ (2) ISIQESHANA B 1.12 Wayegula kakhulu usizo engalutholi. √ (1) 1.13 Okukodwa kwalokhu: • Wathi uzomlinda aze aphume kulobu bunzima ayebhekene nabo.√√/ • Wathi uzomlinda aze alulame/ asinde kulokhu kugula kwakhe. √√ (2) 1.14 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Waba nemali ngoba wakwazi ukukhokhela izindleko zenyanga.√/ • Wayeswenka.√/ • Wayekwazi ukuthola amagugu avela kwamanye amazwe.√/ • Lokhu kwamenza waba nezintombi eziningi.√/ • Wangenwa isifo sengculazi.√ (2) 1.15 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • Wayesehlulekile ukumelapha.√/ • Wayesaba ukuthi uzoze afele emzini wakhe bese ephuphisa imithi yakhe.√/ • Kwalahleka isitho somuntu wesifazane ayezosisebenzisa ekumelapheni. √/ • Wayengafuni ukuvuma ukuthi usehlulekile ukumelapha ngoba lokho kwakuzomehlisa isithunzi.√ (3) 1.16 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Kumele abantu boMnyango wezeMpilo bavakashele ezikoleni kanye nasezindaweni zokusebenza bafundise abantu ngaso isifo. √√/ • Kumele kube nemikhankaso yokuqwashisa imiphakathi ngobungozi balesi sifo. √√/ • Uma befundisa ngalesi sifo kumele bakhulume ngezidakamizwa kanye notshwala okuyizinto ezinomthelela omkhulu ekubhebhethekiseni lesi sifo. √√/ • Kumele bakugcizelele kubantu ukuthi nakuba lesi sifo singelapheki kodwa kuyaphileka isikhathi eside naso ngokudla imishanguzo. √√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 5 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 1.17 Imibono iyokwehluka : Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ngohlangothi ngalunye. Ngiyazwelana, ngoba: • UNokulindela wayenothando lweqiniso ngoSandanezwe.√/ • Wayengenalo ulwazi ngohlobo lwesifo esasiphethe uSandanezwe.√/ • Wayengenalo ulwazi lokuthi uSandanezwe wayeziphethe kanjani lapho ayesebenza khona.√ NOMA Angizwelani, ngoba: • Kwakumele athole ulwazi olugcwele mayelana nokugula komuntu athandana naye.√/ • Sasikhona isesheli esasingaguli ayengakhalela kusona.√/ • Babengakashadi noSandanezwe kwakungamele athwale izinkinga zomuntu ogula engasindi.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 1.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: Njengomuntu owayenezintombi eziningi, ngangizomtshela ukuthi: • Akayohlolela isifo sengculazi ukuze aqinisekise okwakuhlawumbiselwa ngodokotela.√/ • Akahlale esibhedlela angayi ezinyangeni. √/ • Akakhulume iqiniso kuyena uqobo lwakhe.√/ • Akemukele ukuthi unesifo sengculazi ukuze ahlelelwe imishanguzo efanele.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODENI – SJ MCHUNU ISIQESHANA C 2.1 iTheku√/eThekwini√ (1) 2.2 Ngumakhelwane√/Insizwa yakwamakhelwane √/Omunye umuntu ohlala ngalapho ayesehlala khona√/Umakhelwane kaMjwayeli.√ (1) 2.3 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wayegqoka izingubo ezishwabene/ezingcolile kodwa ebe ehlala nabantu abagwilikile futhi abahlale bebahle ngaso sonke isikhathi√/ • Indlela ayengcola ngayo.√/ • Wayebukeka sengathi ugugiswa ukungadli.√ (1) 2.4 A√/kahle. √ (1) 2.5 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • UThusheleni wabamba imenenja ihamba nezimpahla ngaphandle kwemvume yomlungu omkhulu.√√/ • Umlungu omkhulu wayefuna ukubamba izisebenzi ezingamasela. √√ (2) 2.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Kwadala izinkinga emndenini ngoba abaphathekanga kahle oManyoba nomkakhe ngesikhathi behlala nezingane zabo ngokwehlukana.√/ • Bazithola sebeduka edolobheni eMnambithi.√/ • Kwaholela ekutheni uManyoba angazinikezi izingane zakhe ifa emva Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 6 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu kokuwina ilotho.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 2.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ngempendulo ngayinye: 2.7.1 Siyahambisana. • UManyoba uzithola ebhekene nobunzima iqala inoveli kuze kuyofika ekugcineni.√/ • UManyoba ukhula kanzima emapulazini, lapho abantu begqilazwa khona, lingekho nethuba lokuba afunde.√/ • Nalapho eseyosebenza eGoli uhlangabezana nezinkinga eziningi.√/ • Ngisho esegugile uhlukunyezwa yizingane zakhe.√ (2) 2.7.2 Yebo ukwazile. Ngoba: • Umlingiswa osemqoka okunguManyoba siyamthola esingenisweni.√/ • Siyayithola inkinga abhekene nayo khona esingenisweni, yokuhlukunyezwa. √/ • Umbhali usheshe wasivezela isizinda sendaba, okusemakhaya ngesikhathi sanamuhla.√ (2) 2.8. Amadodana kaManyoba noMaNdlovu.√√/Bangabandawonye.√√/ Bayazalana√√ (2) 2.9 Abagwilike kangaka, abahlale bebahle ngaso sonke isikhathi√√/ Uma ephumela ngaphandle abantu bayamangala ukubona uyise wabantu abagwilike kangaka, abahlale bebahle ngaso sonke isikhathi√√, engcole ngalolu hlobo. (2) 2.10. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wayenzela ukuthola abantu ayezohamba nabo ebusuku ukuze aphephe ezigebengwini.√/ • Wayenesifiso sokuthi nezinsizwa zangakubo zithuthuke zikwazi ukufunda nokubhala.√/ • Uma befunda bebaningi kwakuzoba lula ukuthi basizane ngomsebenzi wesikole.√/ • Wayefuna ukuba bagcine sebekwazi ukuzibhalela nokuzifundela izincwadi zabo.√ (2) 2.11. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • UMirriam wayeseganile.√√/ • Wayengafundile okungenzeka ukuthi wayengeke abe nawo amandla/ imali yokubasiza.√√ (2) KANYE Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 7 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu ISIQESHANA D 2.12 Upondo neshumi.√ (1) 2.13 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UManyoba wadlala ilotho wawina imali eningi.√/ • Bahamba noMaNdlovu baya eThekwini beyolanda isheke labo.√/ • Bahalaliselwa bathathwa nezithombe yizintatheli.√/ • Bahanjiswa ngonyanyavu lwemoto bebuyiselwa ekhaya.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 2.14 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Wayefuna ukuba nesikhathi sokukhulisa kanye nokunakekela kahle izingane zakhe.√√/ • Wayefuna ukugada imfuyo aphinde alime namasimu.√√ (2) 2.15 UManyoba: √ Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Izigameko eziningi zithinta yena.√/ • Simthola ekuqaleni kwendaba kuze kuyofika esiphethweni. √/ • Uyena otholakala enezinkinga eziningi endabeni.√ (3) 2.16 Imibono iyokwehluka. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ngohlangothi ngalunye: Abathi yisenzo esihle. • Abantu uma sebefundile kumele bathole imisebenzi ezobaholela kahle.√/ • Olunye uhlobo lwemisebenzi alutholakali emadolobheni amancane/emakhaya, ngakho-ke bayaphoqeka abantu abafundile ukuthi baye emadolobheni amakhulu ukuze bathole imisebenzi esezingeni labo.√/ • Intuthuko ihamba kancane emakhaya ngakho-ke abantu abafundile bathanda ukuhlala endaweni enengqalasizinda esezingeni eliphezulu.√/ • Esinye isizathu ukuthi abantu basuke befuna ukufundisa izingane zabo ezikoleni ezixube izinhlanga/ezisezingeni eliphezulu, lolu hlobo lwezikole luyivela kancane ezindaweni zasemakhaya.√/ • Abantu abafundile bathanda ukuhlala ezindaweni zomntakabani ezitholakala emadolobheni amakhulu.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) Abathi yisenzo esibi. • Senza ukuthi izindawo zasemakhaya zibukeleke phansi ngoba kunenkolelo yokuthi abantu abahlala khona abafundile. √/ • Kwenza ukuthi izingane ezihlala ezindaweni zasemakhaya zingabi nabantu abafundile abayisibonelo esihle kuzo.√/ • Lesi simo senza ukuthi abazali basale bengenabani ozobanakekela nozobondla.√/ • Emakhaya kusala kungenamuntu, imizi ivaliwe. √ • Idolobha kuyenzeka lishintshe isimilo somuntu aze alahle namasiko akhe. (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 8 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 2.17 Yebo, ngiyazwelana ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Kubuhlungu ukungakwazi ukufunda nokubhala.√/ • Wayebandlululeka ngokobulili.√/ • Wayengeke akwazi ukuzimela uma esemdala.√/ • Izingane zakhe zazingeke zikwazi ukuthuthuka njengezabafowabo.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 2.18 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: Ngangizothi: • Akaxoxisane nabeluleki bezokuphathwa kwezimali.√/ • Akalungise umuzi wakhe ube yile nto ayifunayo.√/ • Akathathe enye imali ayilondoloze ngendlela ezomakhela inzuzo.√/ • Akangaphisani ngemali kubantu abayizihlobo zakhe.√/ • Akadle noma yini ayithandayo.√/ • Akavakashele amazwe awathandayo.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 9 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu ISIQESHANA E 3.1 Okukodwa kwalokhu: • Wathi yena seweshelwa, waqoma, wagana wafelwa.√/ • Wathi akamlinde aze akhumule inzilo. √/ • Wathi ukweshelwa kwakhe nguBhekani kungase kumdalele ingozi ngoba uyamfuna uBhatomu. √ (1) 3.2 Wayethuswa/wayemangaliswa yizindaba azitshelwa nguTholakele ngempilo yakhe yakudala/yokuzila kwakhe.√√ (2) 3.3 Wamtshela ukuthi uBhatomu wayefuna ukumngena ngenkani. Yena wabaleka ngoba wayengafuni.√√ (2) 3.4 A√/Ukubaleka.√ (1) 3.5 UBhekani.√ Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Nguye esimthola ekuqaleni kwendaba.√/ • Umbhali umveze enenkinga yamaphupho kayise.√/ • Izigameko eziningi zithinta yena.√ (2) 3.6 • UBhatomu wayehlupha uTholakele efuna ukumngena ngenkani.√ • UBhekani wayezithola esehlukumezeka elwa noBhatomu bebanga uTholakele. √ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 3.7 3.7.1 Siyahambisana. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Indaba ikhuluma ngomshado.√/ • Udweshu luqala ngephupho likaBhekani ethi uyise akashade.√/ • Izinkinga zikaBhekani zenzeka ngoba efuna ukufeza isifiso sakhe sokushada.√/ • Uvuthondaba luvela ngosuku lomshado.√ (2) 3.7.2 Yebo ukwazile. Ngoba: • Umlingiswa osemqoka, okunguBhekani siyamthola esingenisweni.√/ • Siyayithola inkinga abhekene nayo , okuyiphupho likayise khona esingenisweni√/ • Umbhali usheshe wasivezela isizinda sendaba, okuyindawo yasedolobheni ngesikhathi sanamuhla.√ (2) 3.8 Okukodwa kwalokhu. • UTholakele uqashe kwaZenze.√√/ • Bahlangene ngobugebengu.√√/ (2) • Bangabangani oTholakele noZenze. √√ Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 10 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 3.9 Okukodwa kwalokhu. • Bengithi ubonile ngifake izingubo ezimnyama.√√/ • Uma kukhona ofuna sikukhulume Bheki okuqondene nokuthandana, linda ngize ngikhumule inzilo. √√ (2) 3.10 Wayefuna ukuzotshela uBhekani ukuthi ukhulelwe.√√ (2) KANYE ISIQESHANA F 3.11 Bathi udle izidakamizwa ngokweqile.√ (1) 3.12 OKUBILI kwalokhu okulandelayo: • Wathi akazidli izidakamizwa.√/ • Wathi uma kufika amaphoyisa wayesuke evakashelwe ngumzala wakhe oyiphoyisa ehamba nabangani bakhe.√/ • Wathi uZenze uyena owahambisa imali yabakhongi kuyise. √/ (2) 3.13 Baboshelwa imali yomgunyathi nokushushumbisa izidakamizwa.√√ (2) 3.14 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • UTholakele akaziwa imvelaphi yakhe.√/ • Ungumfelokazi. √/ • Akafundile.√/ • Unobugebengu.√/ • Mdala kunoBhekani.√/ • Nokuthi wenza msebezi muni/ usebenzaphi. • Ubevela emaphusheni kanina emxwayisa ngaye. (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) 3.15 OKUKODWA kwalokhu: • Kumele abantu boMnyango wezeMpilo bavakashele ezikoleni kanye nasezindaweni zokusebenza bafundise abantu ngezidakamizwa.√√/ • Kumele kube nemikhankaso yokuqwashisa imiphakathi ngobungozi bazo.√√/ • Uma befundisa ngezidakamizwa kumele bakhulume nangotshwala okuyinto enomthelela omkhulu ekubhebhethekiseni umkhuba wokusebenzisa izidakamizwa.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 3.16 Imibono iyokwehluka. OKUBILI kokulandelayo ngohlangothi ngalunye. Ngiyazwelana. Ngoba: • UBhekani wayenengcindezi yephupho likayise.√/ • UBhekani wayemthanda ngenhliziyo yakhe yonke uTholakele.√/ • Wayenesifiso sokumehlukanisa nemikhuba yakhe uma sebeshadile√/ • Wayethi uzomehlukanisa noPamella.√ • UTholi wayemehlula uBhekani ngomqondo. Angizwelani: Ngoba: • Akazinikanga isikhathi esanele sokumazi uTholakele.√/ Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 11 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu • Wayengalaleli lapho eboniswa uSfiso, umalume nonina.√/ • Wayengalaleli ngisho amaphupho kayise ayekhombisa ulaka.√/ • Wayevumela ukulawulwa uthando/yinkanuko.√ (2) (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) 3.17 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: Ngangingathi: • Isikhathi esiphila kuso sekungesamalungelo. Akamyeke uTholakele uma engathandi.√/ • Ukuzihlanganisa kwakhe noTholakele kungamfaka engozini ngoba uTholakele uhlangene nezigebengu.√/ • Akamyeke uTholakele ngoba unesimilo esixegayo.√/ • Kukhombisa ukushima nokungabi yinsizwa ukulandela umka mfowenu ebe engakufuni nalapho uhambe khona.√/ • Akangajahi izinto eziza kalula kepha akazifunele okwakhe.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) [35] AMAMAKI ESIQEPHU A: 35 ISIQEPHU B: UMDLALO UMBUZO 4: ABABULALI BANYATHI – RM Mngadi ISIQESHANA G Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 12 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 4.1 Basesikhumulweni samaphoyisa.√ (1) 4.2 Wayesaba ukuthi abantu bazombulala.√ (1) 4.3 Akamsoli ngoba wayehlukunyezwa ukubona uDuma ethela inkosi yakhe ngothuli/ eyiphoxa.√√ (2) 4.4 Kuyashiwo ukuthi kwake kwaliwa kwachitheka igazi ngesikhathi uDuma ehola iqeqebana elaligqugquzela umzabalazo endaweni yenkosi.√ (1) 4.5 B√/Kuyakhula.√ (1) 4.6 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Amaphoyisa kahulumeni enza yonke imizamo yokuthi kube nokuthula kule ndawo.√/ • Uhulumeni wathumela iziphathimandla ngosuku lomhlangano ukuthi zizofaka isandla ekudaleni uxolo.√/ • Izinhlangano zezepolitiki zathumela abaholi bazo ukuzosiza endaweni.√/ • Inhlangano kaDuma yezepolitiki yameluleka ukuthi akahloniphe inkosi ukuze kube nokuthula endaweni yenkosi.√ (2) 4.7 Okukodwa kwalokhu: • Babevikela inkosi nomndeni wayo njengoba kwakunesimo sodlame.√√/ • Inkosi yakwazi ukuqhubeka isebenze ngokukhululeka ngoba yayazi ukuthi iphephile. √√ (2) 4.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Sihambisana ngokuthi ukuxhawula kuwuphawu lokuxolelana nokuthelelana amanzi.√√/ • Isiphetho salo mdlalo siqukethe ukuxolelana kwabantu benkosi uShandu.√√ (2) 4.9 Esikhumulweni samaphoyisa, uDuma uyathuthumela ukhuluma nosayitsheni lo ayembikele ngokuhlaselwa kwakhe endleleni.√√ (Nokunye okukubakaki okutholakala esiqeshini.) (2) 4.10 Sibi ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Kunokungaboni ngaso linye phakathi kwenkosi nekhansela.√/ • Endaweni yenkosi akukho ukuthula.√/ • Abantu bendawo abasethembani ngoba sebehlukene phakathi.√/ • Imindeni iyaxoveka.√/ • Abantu bayafa kushiswe imizi.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 13 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 4.11 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Kwaba nodlame.√√/ • Kwafa uNobhala wekhansela uMbandlwa nenduna uDlamini. √√ (2) 4.12 OKUKODWA kwalokhu okulandelayo: • USayitsheni uthi uDuma wenqaba ukuthathisa enkosini. √√/ • Wadaza inkani nangesikhathi inhlangano yakhe imeluleka ukuthi akasebenzisane nenkosi.√ √/ • Uthi baqala izinto bese begabisa ngokuyeka uma sekonakele. √√/ • Uthi akamsoli uDlamini ngokushaya uMbandlwa ngoba ubehlukunyezwa ukubona uDuma ethela inkosi yakhe ngothuli. √√ (2) KANYE ISIQESHANA H 4.13 NguMfundisi uMazongolo.√ (1) 4.14 Yinkosi uShandu.√ (1) 4.15 4.15.1 D√/Inkosikazi kaDlamini√ 4.15.2 A√/Wayefunda oHlange√ 4.15.3 B√/Ummeli wenkosi√ 4.15.4 C√/Isithakazelo sakwaDlamini√ (4) 4.16 Imbangalusizi√ ngoba unosizi phakathi ngoba kuchitheka igazi kusha nemizi.√ (2) 4.17 Yebo kuyakholakala. Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Empilweni yangempela abantu abasuke bexabene kuyenzeka baxolelane, bathelelane amanzi.√√/ • Isikhathi esiningi uma kunemihlangano yokudala uxolo amaphoyisa ayesuke ekhona ukugada isimo sokuphepha.√√/ • Ngaphambi kokubiza umphakathi abaholi kumele baqale bahlangane, baxoxisane bathi beya emphakathini bese bekhuluma ngazwi linye.√√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 4.18 Yebo uphumelele. Indikimba yalo mdlalo ezombusazwe nokubekezelelana. Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • Ukungabekezelelani phakathi kwenkosi uShandu noDuma kwadala izinkinga emphakathini.√ • Abantu abaningi bahlukumezeka abanye bafa ngenxa yempi.√ • Emva kwesivumelwano soxolo phakathi kwenkosi noDuma, isimo sabuyela kuleso esifanele emphakathini.√ • UDuma nenkosi uShandu base bezosebenzisana.√ (3) 4.19 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: Ngangingamtshela ukuthi: • Emhlabeni kuyahlonishwana, kuyaboniswana.√/ • Akafunde ukulalela.√/ • Akafunde ukusebenzisana nabo bonke abaholi emphakathini.√/ • Akukuhle ukubamba igqubu, kuhle ukuxola uqhubeke nempilo.√ (2) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 14 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu UMBUZO 5: ICALA ALIBOLI – VM Mbhele ISIQESHANA I 5.1 BakwaMaNsibande.√ (1) 5.2 Wayezophenya icala lokudutshulwa koMfundisi√/ ukuhlaselwa komfundisi.√ (1) 5.3 Bambulalela imali yomnikelo.√ (1) 5.4 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • USonto wathenga izigebengu ukuthi zibulale uMaNtuli.√√/ • USonto wadubula umfundisi wantshontsha imali yomnikelo. √√ • Wathumela abantu ukuthi babulale uMbhele.√√/ • Umakhelwane weba imali eyafihlwa uSonto. √√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 5.5 B√/Ekhala√ (1) 5.6 • USonto wabamba umfundisi inkunzi kodwa yabuye yalahleka leyo mali.√/ • Wabulalisa umyeni wakhe ngezigebengu ukuze athole lonke ifa lakhe.√ (2) 5.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wazithola esentshontsha/ eseba imali yebandla.√/ • Wazithola esezama ukubulala uMfundisi.√/ • Waphelelwa yisithunzi komakhelwane.√/ • Waphelelwa yikho konke ayenakho.√/ • Waboshwa wehlukana nengane yakhe.√/ • Kwavela obala ukukhohlakala kwakhe kokubulala unkosikazi kaMbhele wokuqala.√ • Wabulala umyeni wakhe ngoba efuna ifa ukuze akhokhele uMthofi. (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 5.8 Wahlaselwa yizigebengu ezazithengwe nguSonto zambulala.√√ (2) 5.9 Okukodwa kwalokhu: Lesi sithombe sihambisana kahle ngoba: • USonto okunguyena ongumlingiswa oqavile/omkhulu ugcina eboshiwe ngenxa yokuthanda imali.√√/ • UMbhele wayivikela imali yakhe kwaze kwaba sekugcineni ngosizo lommeli.√√/ • UMthofi oyisigebengu naye ugcina eboshiwe ngenxa yokuthanda imali.√√ (2) 5.10 Okubili kwalokhu: • Isimo senhlalo sibonakala sisibi nje kusukela ekuqaleni kuze kuyofika ekugcineni ngoba kufa abantu.√/ • Kuyahlukunyezwana njalo. USonto uhlukumeza uMbhele, umfundisi kanye nomndeni wakhe. Kanti nezigebengu ziyamhlukumeza uSonto.√/ • UMthofi uhlukumeza uSonto. √ • Kukhona abantu abangahambisani nobugebengu. (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 15 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 5.11 KukwaMaNsibande. Kusanda kungena uSonto noNhleko. √√/ (Nokunye okukubakaki okutholakala esiqeshini) (2) 5.12 Okukodwa kwalokhu: • UDlamini waluma uMbhele indlebe ngezinto ezazenzeka emzini wakhe uma yena esemsebenzini, wabe esemkhokhisa imali ngalokho.√√/ • Weba imali eyayifihlwe uSonto. √√ (2) KANYE ISIQESHANA J 5.13 Umfundisi wayezokhuluma lonke iqiniso ngalokho okwenzeka, asho umuntu owamdubula.√√ (2) 5.14 Imbangalusizi√ ngoba kunosizi phakathi ngoba kuchitheka igazi, kukhona nabashonayo.√ (2) 5.15 5.15.1 C√/Umseshi wecala lomfundisi√ 5.15.2 D√Ummeli kaMbhele omsizayo. √ 5.15.3 B√/Umama kaSonto.√ 5.15.4 A√/Isigebengu esingumngani kaMthofi.√ (4) 5.16 Ngiyavumelana. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Wayezolinyazwa yizigebengu uma sezizohlasela zifuna imali yazo kumama wakhe.√/ • UMthofi wayesefuna ukuthumba uZinhle uma uSonto engasakhokhi.√/ • Kwakungenzeka adubuleke uma uSonto esehlaselwa ngamaphoyisa.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo umfundi) (2) 5.17 Yebo uphumelele. Indikimba yalo mdlalo ubugebengu nomona. Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • USonto akakutholanga ukuphumula nakuba esebulele inkosikazi kaMbhele ngoba efuna ukushada naye bese edla imali.√/ • Isigebengu esinguMthofi samhlupha uSonto waze wagcina esemjikele ukuze agcine eboshiwe.√/ • Kwagcina kutholakele ukuthi ubani owaqola umfundisi wabuye wamdubula.√/ • USonto ugcina eboshiwe bese kuhlukana umndeni.√ (3) 5.18 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: Ngangingamtshela ukuthi: • Ubugebengu abubuyiseli ngakho-ke angalinge ahambe ezinyathelweni zikanina .√/ • Akaqaphele ukuthanda imali kakhulu ngoba umuntu uze angene esilingweni sokubulala nokuntshontsha.√/ • Angalilahli ithemba, impilo iyaqhubeka.√/ • Akethembe ukuthi ngikhona ngizomenzela konke okusemandleni, ngimuphe lonke uthando.√/ • Uzoqhubeka nokufunda ngeke asiyeke isikole.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) [35] Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 16 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu ISIQESHANA K 6.1 Basekhishini kwaZungu.√ (1) 6.2 Abantu basuke bamkhumbuze indaba endala yokushona kukaSkhumbuzo.√ (1) 6.3 Wayezomzonda ukuba watshela uThenjiwe ukuthi akaphindele kubo.√ (1) 6.4 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • UMaNzuza watshela uThenjiwe ukuthi unolwazi ngaleli siko.√√/ • Lalilandelwa emizini eminingi endaweni.√√/ • Abantu abaningi endaweni babelazi leli siko njengoMondise.√√ (2) 6.5 B√/kakhulu.√ (1) 6.6 Okukodwa kwalokhu: • Nami-ke ngibona ukuthi ilungelo lami ukuba ngibuyele ekhaya uma engasekho engangize ngaye lapha .√√/ • Okwesibili nami angikwazi ukuwezela uthando lomunye umuntu komunye. √√ (2) 6.7 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • UMaMbatha wamtshela ukuthi ngeke akwazi ukuhamba ngoba walotsholwa lapha kwaZungu.√/ • UMaMbatha wafakela uDumisani ingcindezi yokuthi akavume ukungena uThenjiwe.√/ • Wathi uma uThenjiwe ebuyela kubo kuyomele kubuye izinkomo zelobolo.√/ • Emva kokuba uSipho elimaze uDumisani bathi ngeke aphume ejele uma uThenjiwe engavumi ukungenwa nguDumisani.√/ • Bamesabisa ngokumbophisa.√/ • Bamesabisa ngamadlozi akwaZungu. √ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 6.8 Okukodwa kwalokhu: • UNondumiso waxabana noyise wamxosha ekhaya.√√/ • UNondumiso waba yisitha kuMaMbatha. √√ (2) 6.9 UThenjiwe noThabi basekhishini bayasebenza, bayaxoxa. √√ (Nokunye okutholakala kubakaki esiqeshini.) (2) 6.10 UThenjiwe wagcina evumile ukugana uDumisani njengeseluleko sikaSipho, bagcina sebehleli kahle emndenini wabo.√√ (2) 6.11 • UThabi akazange asihloniphe isinqumo sikaThenjiwe sokuphindela ekhaya kubo.√ • Ugcizelela ukuthi uThenjiwe kumele angenwe nguDumisani nakuba eseshilo uThenjiwe ukuthi akahambisani nakho.√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 17 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 6.12 Cha. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Amalungelo abantu besifazane aseyalingana nawabantu besilisa.√/ • Umthethosisekelo wezwe uyaliqinisekisa ilungelo lokuzikhethela.√/ • Sekukhona izinhlangano ezilwisana nokucindezelwa kwamalungelo abantu besifazane.√/ • Umuntu ongazithola esenkingeni efana nekaThenjiwe angavele aye emaphoyiseni ayobika, abike nasezinhlanganweni ezilwela amalungelo abantu besifazane.√ NOMA Yebo. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Zisekhona izindawo lapho isiko lokungenwa lisasebenza khona.√/ • Umphakathi ayephila kuwo ubonakala ungaqondi nhlobo ngamalungelo anamuhla.√/ • Abazali bakhe banhlangothi zombili balixhumanisa nolaka lwabaphansi leli siko uma lephulwa. √ (2) KANYE ISIQESHANA L 6.13 Ukuthunga ngomshini.√√ (2) 6.14 Imbangalusizi. √ Umdlalo unosizi phakathi ngoba kuchitheka igazi, kwashona uSikhumbuzo noSipho. Kwalimala uDumisani.√ (2) 6.15 6.15.1 C√/Indodana kaZungu√ 6.15.2 A√Umakhelwane.√ 6.15.3 D√/Udadewabo kaThenjiwe.√ 6.15.4 B√/Umngani kaThenjiwe.√ (4) 6.16 Sibi ngoba: Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Akukho ukuthula selokhu kwaqala indaba yokungenwa kukaThenjiwe.√/ • UThenjiwe akasahloniphi, usexabana noMaMbatha.√/ • UMaMbatha akasamphathi kahle uNondumiso ngoba ethi ungena izindaba zomuzi wakhe.√/ • Akukho ukuthula emzini kaMondise ngoba uMondise akamesekeli uThenjiwe ezifisweni zakhe.√/ • KwaMondise ubaba wakhona usexoshe uNondumiso ngoba ethi wonisa ingane/udadewabo√ (2) 6.17 Yebo uphumelele. Indikimba isiko nelungelo. Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • UThenjiwe akahambisani nesiko lokungenwa ngoba uyawazi amalungelo akhe.√/ • Isiko libuye lishayisane namalungelo abantu besifazane.√/ • Kukhona abantu abangawahloniphi amalungelo abanye abantu.√/ • Kuyavela ukuqhathanisa okwenzeka kweminye imindeni mayelana nesiko. (3) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 18 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 6.18 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: Ngangingamtshela ukuthi: • Akesekele ingane yakhe angazicabangeli yena.√/ • Akazame imali abuyisele izinkomo zakwaZungu emuva.√/ • Akabafake emthethweni abakwaZungu uma bephoqelela ukucindezela uThenjiwe.√/ • Akahloniphe ilungelo likaThenjiwe lokuzikhethela.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) [35] ISIQEPHU C: IZINDABA EZIMFISHANE IZINYEMBEZI ZOTHANDO – DBZ Ntuli (Umhleli) UMBUZO 7 7.1 'Ingoduso' – S Bhengu ISIQESHANA I 7.1.1 USanele.√ (1) 7.1.2 UNokwazi wathi abalale phandle ngoba kwase kusebusuku kakhulu, futhi kunesivuvu. √√ (2) 7.1.3 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • USipho waba nenkinga yezithuthi zomphakathi ngoba amatekisi ayesephelile, wahamba ibanga elide ngezinyawo.√/ • Wabhekana nenkinga yokukhuluma nomuntu ongasaphili/isipoki sikaNolwazi.√/ • Akakwazanga ukubona indodana yakhe ngalolo suku ngoba walala phandle. √/ • Walala phezu kwezindunduma zamathuna.√/ • Waze wakuthola ngakusasa ekuseni ukuthi uNokwazi sewadlula emhlabeni. √ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) 7.1.4 C√Akukho okuzosivimba ukuba sishade √ (1) 7.1.5 Ukuhlangana kukaNokwazi nesoka lakhe uSipho selibuya ejele emva kokuboshelwa ukweba imali emsebenzini. √√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 7.1.6 Ungayibeki ezandleni zami√√/ Okungenani yibeke lapha eduze. √√ (2) 7.1.7 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Yayizosizakala ngokuthola ikhaya okuhlala kulo abazali bayo bobabili hhayi ukukhulela komalume.√√/ • Yayizothola ukondleka kahle ngoba uyise wayesenemali eningi. √√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 19 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 7.1.8 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Kuyingozi ukuhamba ebusuku.√ USipho waze wazithola elala emathuneni nje ngenxa yakho ukuhamba ebusuku.√/ • Kubalulekile ukuziphatha kahle ungenzi ubugebengu ngoba ufuna izindlela ezilula zokwenza imali.√ USipho akasitholanga isikhathi sokuhlala nengoduso yakhe kanye nengane yakhe ngenxa yobugebengu obaholela ekuthini aboshwe.√/ • Abantu besilisa kumele bazifundise ukubekezela nokwamukela isimo sempilo njengoba sinjalo.√ Ukuba wabekezela uSipho ngabe walithola ithuba lokubona ingane yakhe nonina esaphila. √/ • Umuntu oshone enenhliziyo ebuhlungu akakutholi ukuphumula. UNokwazi uzithola epoka ngenxa yokuphathwa kabuhlungu isenzo sikaSipho sokuhamba angabe esabuya ukuzobabheka.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) 7.1.9 Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo: • Ngangiyofuna enye intombi engizoshada nayo ukuze ngivuse umuzi wakithi.√/ • Ngangiyozakhela umuzi omkhulu.√/ • Ngangiyocela uGodide ukuthi anginikeze indodana yami ukuze ngizikhulisele yona.√/ • Ngangiyoqala ibhizinisi ukuze ngikwazi ukuziphilisa impilo yami yonke.√/ • Ngangiyothola inyanga/ isayoni/ umfundisi ozovala uNokwazi ukuthi angaqhubeki nokupoka.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) KANYE 7.2 'Ilobolo' – S Zimema ISIQESHANA J 7.2.1 Lwaluvela kumukhwe wakhe.√ (1) 7.2.2 Ezine√/4√/Ezi-4.√ (1) 7.2.3 Yebo. Okukodwa kwalokhu: • Bakhona obaba abadla izimali zelobolo bese beyahluleka ukwelekelela lapho intombazane sekufanele ishadiswe. √√/ • Abanye abantu baba ngondlovukayiphikiswa uma izinto zisahamba kahle bese kuthi uma sekonakele badinge usizo. √√ (2) 7.2.4 Iphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Yingoba umukhwe wakhe akazange abambisane naye.√/ • Wayenqaba ukukhipha usuku lomshado nakuba ayeselobolile.√/ • Wayengafuni ukuthi uMandlenkosi ahlangane nengoduso yakhe bengakashadi.√/ • UMandlenkosi wayekhala ngokuthi akamthathisi okomkhwenyana wakwakhe.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (1) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 20 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 7.2.5 Okukodwa kwalokhu: • Wayesecabanga ukuyintshontsha ingoduso yakhe baye kude lapho ayesebenza khona.√/ (1) • Wayesecabanga ukuvele ayeke ukuba imvu yasesontweni, avele abe yindlavini uqobo, avele athathe umfazi wakhe ayomfaka endlini. √ 7.2.6 • Wayebalisa ngokuthi uyahlupheka.√/ • Wayethi akanayo imali eyanele ngoba wadilizwa emsebenzini.√/ • Wayethi wethembele kuMandlenkosi njengomkhwenyana wakwakhe.√/ (3) 7.2.7 Yalimala engozini yemoto.√√ (2) 7.2.8 Yebo uwufezile. Abalingiswa bale ndaba emfushane bane (4)/ bambalwa, abeqile kwabayisihlanu okungeminye yemigomo yendaba emfushane.√√ (2) 7.2.9 Yiphuzu ELILODWA kwalandelayo: • Ngangiyomtshela ukuthi akasebenzise imali yelobolo ukungcwaba indodakazi yakhe.√√/ • Ngangiyomtshela ukuthi akathathe emalini aphuma nayo emsebenzini uma imali yelobolo ingasekho.√√/ • Ngangiyomtshela ukuthi kumele aboleke ezihlotsheni zakhe uma ingasekho eyempesheni ngoba yena wayehlulekile ukwakha ubuhlobo noMandlenkosi.√√ (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.) (2) 7.2.10 Imibono iyokwehluka. Amaphuzu AMABILI kwalandelayo ngombono ngamunye: Kwakufanele ngoba: • Umuntu oshonile kwakuyingoduso yakhe ayeyithanda.√/ • Ingoduso yayingenacala.√/ • Kwakungafanele ehlisele izono zikayise kuyo.√/ • Abantu babengakhuluma kabi ngaye ukuthi akayenzelanga umshado wayo wokugcina.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) NOMA Kwakungafanele ngoba: • Kwakufanele umukhwe afundiswe isifundo ukuthi umuntu uyahlonishwa.√/ • Kwakuyizindleko ayengazihlelele, imali wayeyiqede ekhipha ilobolo.√/ • Ubudlelwane phakathi kwakhe nomukhwe babungebuhle.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) AMAMAKI ESIQEPHU B: 35 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 21 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu ISIQEPHU D: IZINKONDLO AMAHLOKOHLOKO/IZINKWAZI ZOTHUKELA – EJ Mhlanga no JJ Thwala UMBUZO 8 8.1 'KUYOSALA IZIBONGO' – T Qwabe 8.1.1 Amathafa.√ (1) 8.1.2 Yinkosi yoHlanga√/Yinkosi yaMaZulu.√ (1) 8.1.3 Izinyoka√ Izingwenya√ Amabhubesi√ Nezingwe.√ (4) 8.1.4 Ezazigijima mzila munye nezinyoka ezibulalayo, Zibhukuda mfula munye nezingwenya ezibulalayo,√ Ukuxhumana sigcino/ okusekugcineni.√ NOMA Zibanga amaqele namabhubesi abulalayo, Zidwanguza amahlathi nezingwe ezibulalayo.√ Ukuxhumana sigcino/ okusekugcineni.√ NOMA Ezazigijima mzila munye nezinyoka ezibulalayo, Zibhukuda mfula munye nezingwenya ezibulalayo,√ Ukuxhumana maphakathi / okuphakathi. .√ (2) 8.1.5 Ichaza indlela abantu ababecasuke ngayo ngokusukelwa/ ngokuchukuluzwa.√√/ Ichaza ukuthi babecasuke kakhulu ngenxa yokusukelwa.√√ (2) 8.1.6 B√/Ukuhamba ungazi lapho uya khona.√ (1) 8.1.7 Ungomdala emantombazaneni.√/ Ungowokuqala kubo emantombazaneni.√ Ngoba imbongi ithi ifunga yena. √ (2) 8.1.8 Ngiyavumelana Amaphuzu AMABILI kwalandelayo: • Inkondlo ibeka ngokusobala ukucasuka kwamasotsha afela empini.√/ • Icacisile ngezigameko ezenzeka ngesikhathi amasotsha esempini.√/ • Icacise bha nesithombe sendawo okwakulwelwa kuyo.√/ • Icacise kahle nalokho ebalisa ngakho ukungagezwa nokubuyiswa kwamasotsha/ kwamasosha afela empini.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 22 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 8.1.9 Imibono iyokwehluka. Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo ngohlangothi ngalunye: Kungumqondo omuhle: • Kukhombisa ukuziqhenya ngobuzwe nangezwe lakho.√/ • Kukhombisa ukuba nesibindi sokulwela lokho okholelwa kukho.√/ • Kukhombisa ukuthi uyayikhathalela inhlalakahle yomphakathi neyezwe lonke.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) NOMA Kungumqondo ongemuhle: • Izinkinga ezingadala izimpi kumele zixazululwe ngomlomo.√/ • Ngeke kube kuhle ukubeka impilo yami engcupheni ngezinkinga ezingadalwanga yimina.√/ • Ngeke ngikujabulele ukufa ngishiye umndeni wami, nakuba uzosala uhole imali yempesheni.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (3) KANYE 8.2 'Kwamfaz'ongemama' – F F Mbatha 8.2.1 UMveli √/ uMenzi√/ uBaba (1) 8.2.2 • Ikhaya likayise√ • Izihlobo nabangani√ • Izinkalo zangakubo√ (3) 8.2.3 • Namuhla iya kwamfaz' ongemama.√ • Lapho kuyothi ngisho igula kuthiwe iyatetema/iyatefa.√ (2) 8.2.4 B√/Ukumethuka ngenhlamba√ (1) 8.2.5 Kwamfaz'ongemama√. Umqondo wokuthi ayilula impilo emendweni.√ (Nokunye okunembayo okungashiwo umfundi.) (2) 8.2.6 • Uthando luyithumbil' inhliziyo yembongi.√ • Uthando luyishay' indali emajukujukwini imbongi.√ (2) 8.2.7 Okukodwa kwalokhu: • Umoya wokukhathazeka ngoba imbongi ikhathazekile ngendawo eya kuyo nangendlela ezofike iphatheke ngayo emendweni.√√/ • Umoya oxubile. Sithola imbongi ikhombisa intshisekelo yokuya emendweni ngoba iqhutshwa uthando oluyishisa ngaphakathi. Ngakolunye uhlangothi, imbongi inovalo mayelana nempilo engemnandi yasemendweni.√√ (2) 8.2.8 Yebo iphumelele. Indikimba yale nkondlo umendo. Imbongi ibalisa ngezinkinga ezohlangabezana nazo emendweni. √√ (2) Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2 23 DBE/Novemba 2017 NSC – Imemorandamu 8.2.9 Amaphuzu AMABILI kwalandelayo Akusiyona into enhle ukuphatha kabi umakoti ngoba: • Umakoti usuke eseyingxenye yomndeni. √/ • Usuke eseshiye umndeni wakhe nekubo ezokwakha ubuhlobo.√/ • Usuke edinga ukufundiswa lokho angakwazi okwenziwa umndeni wakhe omusha uma enze amaphutha. √ (Nokunye okunembayo okungashiwo ngumfundi.) (2) AMAMAKI ESIQEPHU D: 35 AMAMAKI ESEWONKE: 70 Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu FAL

View all